મહાભારત · અધ્યાય 13.237
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.237.1
भगवन्देवदेवेश विशिष्टं यज्ञमुच्यते ।
लौकिकं वैदिकं चैव तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२३७.१ ॥
હે ભગવાન, દેવોના દેવ! યજ્ઞ વિશિષ્ટ કહેવાય છે. લૌકિક અને વૈદિક યજ્ઞ વિશે મને કહો.
13.237.2
देवतानां तु पूजा या यज्ञेष्वेव समाहिता ।
यज्ञा वेदेष्वधीताश्च वेदा ब्राह्मणसंयुताः ॥ १३.२३७.२ ॥
દેવોની જે પૂજા છે તે યજ્ઞોમાં જ સ્થાપિત છે. યજ્ઞોનો વેદોમાં અભ્યાસ થાય છે; વેદો બ્રાહ્મણો સાથે જોડાયેલા છે.
13.237.3
इदं तु सकलं दिव्यं दिवि वा भुवि वा प्रिये ।
यज्ञार्थं विद्धि तत्सृष्टं लोकानां हितकाम्यया ॥ १३.२३७.३ ॥
હે પ્રિયે! સ્વર્ગમાં કે પૃથ્વી પર રહેલી આ સમગ્ર દિવ્ય સૃષ્ટિ લોકોના કલ્યાણની ઇચ્છાથી યજ્ઞ માટે જ રચાઈ છે, એમ જાણ.
13.237.4
एवं विज्ञाय तत्कर्ता सदारः सततं द्विजः ।
प्रेत्यभावे लभेल्लोकान्ब्रह्मकर्मसमाधिना ॥ १३.२३७.४ ॥
આ જાણીને, પત્ની સહિત તે દ્વિજ, જે તેનો કર્તા છે, સતત, મૃત્યુ પછી બ્રહ્મકર્મની એકાગ્રતાથી લોકો પામે.
13.237.5
ब्राह्मणेष्वेव तद्ब्रह्म नित्यं देवि समाहितम् ।
तस्माद्विप्रैर्यथाशास्त्रं विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १३.२३७.५ ॥
હે દેવી! તે બ્રહ્મ સદા બ્રાહ્મણોમાં જ સ્થિત છે. તેથી બ્રાહ્મણોએ શાસ્ત્ર પ્રમાણે, વિધિથી દર્શાવેલા કર્મથી (યજ્ઞ કરવો).
13.237.6
यज्ञकर्मि कृतं सर्वं देवता अभितर्पयेत् ।
ब्राह्मणाः क्षत्रियाश्चैव यज्ञार्थं प्रायशः स्मृताः ॥ १३.२३७.६ ॥
યજ્ઞકર્તાએ કરેલું સર્વ કંઈ દેવતાઓને સંપૂર્ણ તૃપ્ત કરે. બ્રાહ્મણો અને ક્ષત્રિયો જ મોટે ભાગે યજ્ઞ માટે સ્મરાય છે.
13.237.7
अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैर्वेदेषु परिकल्पितैः ।
सुशुद्धैर्यजमानैस्च ऋत्विग्भिश्च यथाविधिः।
शुद्धैर्द्रव्योपकरणैर्यष्टव्यमिति निश्चयः ॥ १३.२३७.७ ॥
વેદોમાં વિહિત અગ્નિષ્ટોમ આદિ યજ્ઞો વડે, સારી રીતે શુદ્ધ યજમાનો અને ઋત્વિજો દ્વારા વિધિપૂર્વક, શુદ્ધ દ્રવ્યો અને ઉપકરણો વડે યજ્ઞ કરવો જોઈએ, એવો નિશ્ચય છે.
13.237.8
तथा कृतेषु यज्ञेषु देवानां तोषणं भवेत् ।
तुष्टेषु सर्वदेवेषु यज्वा यज्ञफलं लभेत् ॥ १३.२३७.८ ॥
એ રીતે યજ્ઞો કરવામાં આવે ત્યારે દેવોને સંતોષ થાય છે; બધા દેવો પ્રસન્ન થાય ત્યારે યજમાન યજ્ઞનું ફળ પામે છે.
13.237.9
देवाः सन्तोषिता यज्ञैर्लोकान्संवर्धयन्त्युत ।
उभयोर्लोकयोर्भूतिर्देवि यज्ञे प्रदृश्यते ॥ १३.२३७.९ ॥
યજ્ઞોથી સંતુષ્ટ દેવો લોકોની વૃદ્ધિ કરે છે. હે દેવી, યજ્ઞમાં જ બંને લોકોનું ઐશ્વર્ય જોવા મળે છે.
13.237.10
तस्माद्यज्वा दिवं गत्वा अमरैः सह मोदते ।
नास्ति यज्ञसमं दानं नास्ति यज्ञसमो निधिः ॥ १३.२३७.१० ॥
તેથી યજ્ઞ કરનાર સ્વર્ગે જઈને અમર દેવો સાથે આનંદ કરે છે. યજ્ઞ સમાન કોઈ દાન નથી, યજ્ઞ સમાન કોઈ નિધિ નથી.
13.237.11
सर्वधर्मसमुद्देशो देवि यज्ञे समाहितः ।
एषा यज्ञकृता पूजा लौकिकीमपरां शृणु ॥ १३.२३७.११ ॥
હે દેવી, યજ્ઞમાં જ સર્વ ધર્મોનો સાર સમાયેલો છે. આ યજ્ઞ દ્વારા કરાતી પૂજા છે; હવે બીજી લૌકિક પૂજા સાંભળ.
13.237.12
देवसत्कारमुद्दिश्य क्रियते लौकिकोत्सवः ॥ १३.२३७.१२ ॥
દેવોના સત્કારના ઉદ્દેશ્યથી લૌકિક ઉત્સવ કરવામાં આવે છે.
13.237.13
देवगोष्ठेऽधिसंस्कृत्य चोत्सवं यः करोति वै ।
यागान्देवोपहारांश्च शुचिर्भूत्वा यथाविधि।
देवान्सन्तोषयित्वा स देवि धर्ममवाप्नुयात् ॥ १३.२३७.१३ ॥
જે દેવમંદિરમાં વિધિપૂર્વક ઉત્સવ કરે છે અને શુદ્ધ થઈ યજ્ઞો તથા દેવોપહાર અર્પે છે, હે દેવી, તે દેવોને પ્રસન્ન કરીને ધર્મ પામે છે.
13.237.14
गन्धमाल्यैश्च विविधैः परमान्नेन धूपनैः ।
बह्वीभिः स्तुतिभिश्चैव स्तुवद्भिः प्रयतैर्नरैः ॥ १३.२३७.१४ ॥
સુગંધિત માળાઓ, વિવિધ ઉત્તમ અન્ન, ધૂપ અને અનેક સ્તુતિઓ સાથે, સંયમી માણસો સ્તુતિ કરતા.
13.237.15
नृत्तैर्वाद्यैश्च गान्धर्वैरन्यैर्दृष्टिविलोभनैः ।
देवसत्कारमुद्दिश्य कुर्वते ये नरा भुवि ॥ १३.२३७.१५ ॥
નૃત્ય, વાદ્યો, ગાંધર્વ સંગીત અને આંખોને મોહિત કરતા અન્ય પ્રદર્શનો સાથે, દેવસત્કારના ઉદ્દેશથી પૃથ્વી પર જે માણસો કરે છે.
13.237.16
तेषां भक्तिकृतेनैव सत्कारेणैव पूजिताः ।
तेनैव तोषं संयान्ति देवि देवास्त्रिविष्टपे ॥ १३.२३७.१६ ॥
તેમના ભક્તિપૂર્વકના સત્કારથી જ પૂજાઈને, હે દેવી, સ્વર્ગમાં દેવો તેનાથી જ સંતુષ્ટ થાય છે.
13.237.17
मानुषैश्चोपकारैर्वा शुचिभिः सत्परायणैः ।
ब्रह्मचर्यपरैरेतत्कृतं धर्मफलं लभेत् ॥ १३.२३७.१७ ॥
માણસોના ઉપકારોથી, અથવા શુદ્ધ, સત્પરાયણ અને બ્રહ્મચર્યપરાયણ લોકો દ્વારા કરાયેલું આ ધર્મફળ આપે છે.
13.237.18
केवलैः स्तुतिभिर्देवि गन्धमाल्यसमाहितैः ।
प्रयतैः शुद्धगात्रैस्तु शुद्धदेशे सुपूजिताः।
सन्तोषं यान्ति ते देवा भक्तैः सम्पूजितास्तथा ॥ १३.२३७.१८ ॥
હે દેવી, કેવળ સ્તુતિઓથી, સુગંધિત માળાઓથી, સંયમી અને શુદ્ધ શરીરવાળા લોકો દ્વારા શુદ્ધ સ્થાનમાં સારી રીતે પૂજાયેલા દેવો પ્રસન્ન થાય છે; ભક્તો દ્વારા સમ્યક્ રીતે પૂજાયેલા પણ એ જ રીતે પ્રસન્ન થાય છે.
13.237.19
देवान्सन्तोषयित्वैव देवि धर्ममवाप्नुयात् ॥ १३.२३७.१९ ॥
હે દેવી, દેવોને સંતુષ્ટ કરવાથી જ માણસ ધર્મ પ્રાપ્ત કરે છે.
13.237.20
त्रिविष्टपस्था वै भूमौ देवा मानुषचेष्टितम् ।
कथं ज्ञास्यन्ति विधिवत्तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२३७.२० ॥
સ્વર્ગમાં રહેતા દેવો પૃથ્વી પરના માનવીઓનું આચરણ વિધિપૂર્વક કેવી રીતે જાણશે? તે મને કહેવું યોગ્ય છે.
13.237.21
तदहं तेप्रवक्ष्यामि यथा तैर्विद्यते प्रिये ।
प्राणिनां तु शरीरेषु अन्तरात्मा व्यवस्थितः ॥ १३.२३७.२१ ॥
તેથી, પ્રિયે, તેઓ તે કેવી રીતે જાણે છે તે હું તને કહીશ. પ્રાણીઓના શરીરોમાં અંતરાત્મા સ્થિત છે.
13.237.22
आत्मानं परमं देवमिति विद्धि शुभेक्षणे ।
आत्मा मनोव्यवस्थानात्सर्वं वेत्ति शुभाशुभम् ॥ १३.२३७.२२ ॥
હે શુભનેત્રી, આત્માને પરમ દેવ તરીકે જાણ. મન સ્થિર થવાથી આત્મા શુભ-અશુભ સર્વ જાણે છે.
13.237.23
आत्मैव देवास्तद्विद्युरव्यग्रमनसा कृतम् ।
सतां मनोव्यवस्थानाच्छुभं भवति वै नृणाम् ॥ १३.२३७.२३ ॥
આત્મા જ દેવો છે; અચંચળ મનથી કરેલું તેઓ જાણે છે. સજ્જનોનું મન સ્થિર થવાથી મનુષ્યોનું શુભ થાય છે.
13.237.24
तस्माद्देवाऽभिसम्पूज्या ब्राह्मणानां तथैव च ।
यज्ञाश्च धर्मकार्याणि गुरुपूजा च शोभने ॥ १३.२३७.२४ ॥
તેથી, હે શોભને, દેવોની અને બ્રાહ્મણોની પણ સારી રીતે પૂજા કરવી; યજ્ઞો, ધર્મકાર્યો અને ગુરુપૂજા પણ.
13.237.25
शुद्धगात्रैर्व्रतयुतैस्तन्मयैस्तत्परायणैः ।
एवं व्यवस्थितैर्नित्यं कर्तव्यमिति निश्चयः ॥ १३.२३७.२५ ॥
શુદ્ધ શરીરવાળા, વ્રતયુક્ત, તેમાં તલ્લીન અને તેના પરાયણ લોકોએ આ રીતે સ્થિર રહીને સદા આ કરવું જોઈએ, એવો નિશ્ચય છે.
13.237.26
एवं कृत्वा शुभाकाङ्क्षी परत्रेह च मोदते ।
अन्यथा मन आविश्य कृतं न फलति प्रिये।
ऋतेऽपि तु मनो देवि अशुभं फलति ध्रुवम् ॥ १३.२३७.२६ ॥
શુભની ઇચ્છાથી આ રીતે કરનાર આ લોકમાં અને પરલોકમાં આનંદ પામે છે. નહિતર, મનને જોડ્યા વિના કરેલું કર્મ ફળ આપતું નથી. હે દેવી, મન વિના પણ અશુભ નિશ્ચિતપણે ફળે છે.