ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.237
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.237.1
भगवन्देवदेवेश विशिष्टं यज्ञमुच्यते ।
लौकिकं वैदिकं चैव तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२३७.१ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ! ਯੱਗ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੌਕਿਕ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਯੱਗ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
13.237.2
देवतानां तु पूजा या यज्ञेष्वेव समाहिता ।
यज्ञा वेदेष्वधीताश्च वेदा ब्राह्मणसंयुताः ॥ १३.२३७.२ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਜੋ ਪੂਜਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਯੱਗ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਵੇਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ।
13.237.3
इदं तु सकलं दिव्यं दिवि वा भुवि वा प्रिये ।
यज्ञार्थं विद्धि तत्सृष्टं लोकानां हितकाम्यया ॥ १३.२३७.३ ॥
ਹੇ ਪਿਆਰੀਏ! ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਦਿਵ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਯੱਗ ਲਈ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ।
13.237.4
एवं विज्ञाय तत्कर्ता सदारः सततं द्विजः ।
प्रेत्यभावे लभेल्लोकान्ब्रह्मकर्मसमाधिना ॥ १३.२३७.४ ॥
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ, ਜੋ ਇਸਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਸਦਾ, ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਬ੍ਰਹਮਕਰਮ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਨਾਲ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।
13.237.5
ब्राह्मणेष्वेव तद्ब्रह्म नित्यं देवि समाहितम् ।
तस्माद्विप्रैर्यथाशास्त्रं विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १३.२३७.५ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ! ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਸਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਦੱਸੇ ਕਰਮ ਦੁਆਰਾ (ਯੱਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ)।
13.237.6
यज्ञकर्मि कृतं सर्वं देवता अभितर्पयेत् ।
ब्राह्मणाः क्षत्रियाश्चैव यज्ञार्थं प्रायशः स्मृताः ॥ १३.२३७.६ ॥
ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਕੀਤਾ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਹੀ ਅਕਸਰ ਯੱਗ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
13.237.7
अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैर्वेदेषु परिकल्पितैः ।
सुशुद्धैर्यजमानैस्च ऋत्विग्भिश्च यथाविधिः।
शुद्धैर्द्रव्योपकरणैर्यष्टव्यमिति निश्चयः ॥ १३.२३७.७ ॥
ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਹਿਤ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਆਦਿ ਯੱਗਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਸ਼ੁੱਧ ਯਜਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ।
13.237.8
तथा कृतेषु यज्ञेषु देवानां तोषणं भवेत् ।
तुष्टेषु सर्वदेवेषु यज्वा यज्ञफलं लभेत् ॥ १३.२३७.८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੱਗ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੁਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੇ ਯਜਮਾਨ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.237.9
देवाः सन्तोषिता यज्ञैर्लोकान्संवर्धयन्त्युत ।
उभयोर्लोकयोर्भूतिर्देवि यज्ञे प्रदृश्यते ॥ १३.२३७.९ ॥
ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਦੇਵਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੋਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
13.237.10
तस्माद्यज्वा दिवं गत्वा अमरैः सह मोदते ।
नास्ति यज्ञसमं दानं नास्ति यज्ञसमो निधिः ॥ १३.२३७.१० ॥
ਇਸ ਲਈ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਵਰਗ ਜਾ ਕੇ ਅਮਰਾਂ ਨਾਲ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਯੱਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਦਾਨ ਨਹੀਂ, ਯੱਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਖਜ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ।
13.237.11
सर्वधर्मसमुद्देशो देवि यज्ञे समाहितः ।
एषा यज्ञकृता पूजा लौकिकीमपरां शृणु ॥ १३.२३७.११ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਯੱਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਇੱਕ ਹੋਰ ਲੌਕਿਕ ਪੂਜਾ ਸੁਣ।
13.237.12
देवसत्कारमुद्दिश्य क्रियते लौकिकोत्सवः ॥ १३.२३७.१२ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਤਕਾਰ ਦੇ ਮੰਤਵ ਨਾਲ ਲੌਕਿਕ ਉਤਸਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.237.13
देवगोष्ठेऽधिसंस्कृत्य चोत्सवं यः करोति वै ।
यागान्देवोपहारांश्च शुचिर्भूत्वा यथाविधि।
देवान्सन्तोषयित्वा स देवि धर्ममवाप्नुयात् ॥ १३.२३७.१३ ॥
ਜੋ ਦੇਵ-ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਤਸਵ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਯੱਗ ਤੇ ਦੇਵ-ਭੇਟਾਂ ਅਰਪਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.237.14
गन्धमाल्यैश्च विविधैः परमान्नेन धूपनैः ।
बह्वीभिः स्तुतिभिश्चैव स्तुवद्भिः प्रयतैर्नरैः ॥ १३.२३७.१४ ॥
ਸੁਗੰਧਿਤ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉੱਤਮ ਅੰਨ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਸੰਜਮੀ ਮਨੁੱਖ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
13.237.15
नृत्तैर्वाद्यैश्च गान्धर्वैरन्यैर्दृष्टिविलोभनैः ।
देवसत्कारमुद्दिश्य कुर्वते ये नरा भुवि ॥ १३.२३७.१५ ॥
ਨਾਚ, ਵਾਦ, ਗੰਧਰਵ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ, ਦੇਵ-ਸਤਕਾਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.237.16
तेषां भक्तिकृतेनैव सत्कारेणैव पूजिताः ।
तेनैव तोषं संयान्ति देवि देवास्त्रिविष्टपे ॥ १३.२३७.१६ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਗਤੀ ਭਰੇ ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਜਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਉਸੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
13.237.17
मानुषैश्चोपकारैर्वा शुचिभिः सत्परायणैः ।
ब्रह्मचर्यपरैरेतत्कृतं धर्मफलं लभेत् ॥ १३.२३७.१७ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਉਪਕਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਧ, ਸਤਪਰਾਇਣ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਇਹ ਧਰਮ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.237.18
केवलैः स्तुतिभिर्देवि गन्धमाल्यसमाहितैः ।
प्रयतैः शुद्धगात्रैस्तु शुद्धदेशे सुपूजिताः।
सन्तोषं यान्ति ते देवा भक्तैः सम्पूजितास्तथा ॥ १३.२३७.१८ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਕੇਵਲ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਸੰਜਮੀ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁੱਧ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜੇ ਗਏ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਭਗਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
13.237.19
देवान्सन्तोषयित्वैव देवि धर्ममवाप्नुयात् ॥ १३.२३७.१९ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.237.20
त्रिविष्टपस्था वै भूमौ देवा मानुषचेष्टितम् ।
कथं ज्ञास्यन्ति विधिवत्तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२३७.२० ॥
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਆਚਰਣ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਨਗੇ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.237.21
तदहं तेप्रवक्ष्यामि यथा तैर्विद्यते प्रिये ।
प्राणिनां तु शरीरेषु अन्तरात्मा व्यवस्थितः ॥ १३.२३७.२१ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਪਿਆਰੀਏ, ਉਹ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
13.237.22
आत्मानं परमं देवमिति विद्धि शुभेक्षणे ।
आत्मा मनोव्यवस्थानात्सर्वं वेत्ति शुभाशुभम् ॥ १३.२३७.२२ ॥
ਹੇ ਸ਼ੁਭ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਜਾਣ। ਮਨ ਟਿਕਣ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
13.237.23
आत्मैव देवास्तद्विद्युरव्यग्रमनसा कृतम् ।
सतां मनोव्यवस्थानाच्छुभं भवति वै नृणाम् ॥ १३.२३७.२३ ॥
ਆਤਮਾ ਹੀ ਦੇਵਤੇ ਹਨ; ਅਡੋਲ ਮਨ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਮਨ ਟਿਕਣ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.237.24
तस्माद्देवाऽभिसम्पूज्या ब्राह्मणानां तथैव च ।
यज्ञाश्च धर्मकार्याणि गुरुपूजा च शोभने ॥ १३.२३७.२४ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸ਼ੋਭਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਯੱਗ, ਧਰਮ-ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਪੂਜਾ ਵੀ।
13.237.25
शुद्धगात्रैर्व्रतयुतैस्तन्मयैस्तत्परायणैः ।
एवं व्यवस्थितैर्नित्यं कर्तव्यमिति निश्चयः ॥ १३.२३७.२५ ॥
ਸ਼ੁੱਧ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਵ੍ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਅਤੇ ਉਸੇ ਦੇ ਪਰਾਇਣ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਦਾ ਇਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ।
13.237.26
एवं कृत्वा शुभाकाङ्क्षी परत्रेह च मोदते ।
अन्यथा मन आविश्य कृतं न फलति प्रिये।
ऋतेऽपि तु मनो देवि अशुभं फलति ध्रुवम् ॥ १३.२३७.२६ ॥
ਸ਼ੁਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮਨ ਲਾਏ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਅਸ਼ੁਭ ਜ਼ਰੂਰ ਫਲਦਾ ਹੈ।