Mahābhārata · Adhyāya 13.238
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.238.1
पितृमेधः कथं देव तन्मे शंसितुमर्हसि ।
सर्वेषां पितरः पूज्याः सर्वसम्पत्प्रदायिनः ॥ १३.२३८.१ ॥
Oh dios, ¿cómo se realiza el pitṛmedha? Tú eres digno de decírmelo. Los antepasados de todos son venerables y otorgan toda prosperidad.
13.238.2
पितृमेधं प्रवक्ष्यामि यथावत्तन्मना शृणु ।
देशकालौ विधानं च तत्क्रियायाः शुभाशुभम् ॥ १३.२३८.२ ॥
Te explicaré el pitṛmedha como corresponde; escucha con mente atenta: el lugar y el tiempo, el procedimiento y lo propicio y lo impropio de aquel rito.
13.238.3
लोकेषु पितरः पूज्या देवतानां च देवताः ।
शुचयो निर्मलाः पुण्या दक्षिणां दिशमाश्रिताः ॥ १३.२३८.३ ॥
En los mundos los antepasados son venerables, y son dioses incluso para los dioses; puros, sin mancha, meritorios, habitan en el cuadrante sur.
13.238.4
यथा वृष्टिं प्रतीक्षन्ते भूमिष्ठाः सर्वजन्तवः ।
पितरश्च तथा लोके पितृमेधं शुभेक्षणे ॥ १३.२३८.४ ॥
Así como todos los seres sobre la tierra esperan la lluvia, así en el mundo los antepasados esperan el pitṛmedha, oh de bellos ojos.
13.238.5
तस्य देशाः कुरुक्षेत्रं गया गङ्गा सरस्वती ।
प्रभासं पुष्करं चेति तेषु दत्तं महाफलम् ॥ १३.२३८.५ ॥
Sus lugares son Kurukṣetra, Gayā, el Gaṅgā, el Sarasvatī, Prabhāsa y Puṣkara; una ofrenda dada en ellos rinde gran fruto.
13.238.6
तीर्थानि सरितः पुण्या विविक्तानि वनानि च ।
नदीनां पुलिनानीति देशाः श्राद्धस्य पूजिताः ॥ १३.२३८.६ ॥
Los vados sagrados, los ríos santos, los bosques apartados y las riberas arenosas de los ríos: estos son los lugares honrados para el śrāddha.
13.238.7
माघप्रोष्ठपदौ मासौ श्राद्धकर्मणि पूजितौ ।
पक्षयोः कृष्णपक्षश्च पूर्वपक्षात्प्रशस्यते ॥ १३.२३८.७ ॥
En los ritos de śrāddha se honran los dos meses Māgha y Proṣṭhapada. De las dos quincenas lunares, la quincena oscura es alabada por encima de la clara.
13.238.8
अमावास्यां त्रयोदश्यां नवम्यां प्रतिपत्सु च ।
तिथिष्वेतासु तुष्यन्ति दत्तेनेह पितामहाः ॥ १३.२३८.८ ॥
En el día de luna nueva, en el decimotercero, el noveno y los primeros días lunares, y en estas tithis, los antepasados se complacen con la ofrenda aquí dada.
13.238.9
पूर्वाह्णे शुक्लपक्षे च रात्रौ जन्मदिनेषु वा ।
युग्मेष्वहस्सु च श्राद्धं न च कुर्वीत पण्डितः ॥ १३.२३८.९ ॥
Por la mañana, en la quincena clara, de noche, en los cumpleaños o en días pares, el sabio no debe realizar el śrāddha.
13.238.10
एष कालो मया प्रोक्तः पितृमेधस्य पूजितः ।
यस्मिंश्च ब्राह्म्णं पात्रं पश्येत्कालः स च स्मृतः ॥ १३.२३८.१० ॥
Este tiempo, honrado para el rito ancestral, lo he declarado yo. El tiempo en que se ve a un brahmán apto como receptor es recordado como ese tiempo.
13.238.11
अपाङ्क्तेया द्विजा वर्ज्या ग्राह्यास्ते पङ्क्तिपावनाः ।
भोजयेद्यदि पापिष्ठाञ्श्राद्धेषु नरकं व्रजेत् ॥ १३.२३८.११ ॥
Los dvija no aptos para la fila de comensales deben evitarse; se deben aceptar los que purifican la fila. Si se alimenta a los más pecadores en los śrāddha, uno va al infierno.
13.238.12
वृत्तश्रुतकुलोपेतान्सकलत्रान्गुणान्वितान् ।
तदर्हाञ्श्रोत्रियान्विद्धि ब्राह्मणानयुजः शुभे ॥ १३.२३८.१२ ॥
Oh, auspiciosa, sabe que los brahmanes versados en el Veda, dotados de conducta, saber y linaje, acompañados de sus esposas y poseedores de virtudes, dignos de ello, deben elegirse en número impar para el śrāddha.
13.238.13
एतान्निमन्त्रयोद्विद्वान्पूर्वेद्युः प्रातरेव वा ।
तत्र श्राद्धक्रियां पश्चादारभेत यथाविधि ॥ १३.२३८.१३ ॥
El hombre sabio debe invitar a estos el día anterior o por la mañana temprano, y luego comenzar allí el rito del śrāddha según la norma.
13.238.14
त्रीणि श्राद्धे पवित्राणि दौहित्रः कुतपस्तिलाः ।
त्रीणि चात्र प्रशंसन्ति शौचमक्रोधमत्वरा ॥ १३.२३८.१४ ॥
En el śrāddha hay tres cosas purificadoras: el hijo de la hija, el kutapa y el sésamo; y aquí alaban tres cualidades: pureza, ausencia de ira y ausencia de prisa.
13.238.15
कुतपः खङ्गपात्रं च कुशा दर्भास्तिला मधु ।
कालशाकं गजच्छाया पवित्रं श्राद्धकर्मसु ॥ १३.२३८.१५ ॥
El kutapa, el recipiente de cuerno de rinoceronte, la hierba kuśa, la hierba darbha, el sésamo, la miel, el vegetal negro y la sombra del elefante: son purificadores en los ritos del śrāddha.
13.238.16
तिलानवकिरेत्तत्र नानावर्णान्समन्ततः ।
अशुद्धं पितृयज्ञश्च तिलैः शुध्यति शोभने ॥ १३.२३८.१६ ॥
Allí se deben esparcir por todas partes granos de sésamo de diversos colores; incluso un sacrificio ancestral impuro se purifica con sésamo, oh bella.
13.238.17
नीलकाषायवस्त्रं च भिन्नवर्णं नवव्रणम् ।
हीनाङ्गमशुचिं वाऽपि वर्जयेत्तत्र दूरतः ॥ १३.२३८.१७ ॥
Quien viste ropa azul oscura u ocre, el de ropa abigarrada, el de herida reciente, el de miembro defectuoso o el impuro: a estos hay que evitarlos allí desde lejos.
13.238.18
कुक्कुटांश्च वराहांश्च नग्नं क्लीबं रजस्वलाम् ।
आयसं त्रपुसीसं च श्राद्धकर्मणि वर्जयेत् ॥ १३.२३८.१८ ॥
Gallos y cerdos, un hombre desnudo, un eunuco, una mujer menstruante, hierro, estaño y plomo: estos deben evitarse en el rito del śrāddha.
13.238.19
मांसैः प्रीणन्ति पितरो मुद्गमाषयवैरिह ।
शशरौरवमांसेन षण्मासं तृप्तिरिष्यते ॥ १३.२३८.१९ ॥
Aquí los antepasados se satisfacen con carne, con mung, urad y cebada. Con la carne de liebre y de ciervo ruru se dice que la satisfacción dura seis meses.
13.238.20
संवत्सरं च गव्येन हविषा पायसेन च ।
वार्ध्रीणसस्य मांसेन तृप्तिर्द्वादशवार्षिकी ॥ १३.२३८.२० ॥
Con la oblación de origen vacuno y el arroz con leche, la satisfacción dura un año; con la carne del ave vārdhrīṇasa, dura doce años.
13.238.21
आनन्त्याय भवेद्दत्तं खङ्गमांसं पितृक्षये ।
पायसं सतिलं क्षौद्रं खङ्गमांसेन सम्मितम् ॥ १३.२३८.२१ ॥
Si se ofrece carne de rinoceronte en el rito ancestral, produce un mérito sin fin. El arroz con leche con sésamo y la miel se consideran equivalentes a la carne de rinoceronte.
13.238.22
महाशकलिनो मस्याश्छागो वा सर्वलोहितः ।
कालशाकमितीत्येव तदानन्त्याय कल्पितम् ॥ १३.२३८.२२ ॥
Pescado en trozos grandes, o una cabra completamente roja, o las verduras 'kālaśāka': estos se prescriben para un mérito sin fin.
13.238.23
सापूपं सामिषं स्निग्धमाहारमुपकल्पयेत् ।
उपकल्प्य तदाहारं ब्राह्मणानर्चयेत्ततः ॥ १३.२३८.२३ ॥
Se debe preparar una comida untuosa, con tortas y carne. Habiendo preparado esa comida, se debe honrar entonces a los brahmanes.
13.238.24
श्मश्रुकर्मशिरः स्नातान्समारोप्यासनं क्रमात् ।
सुगन्धमाल्याभरणैः स्नग्भिरेतान्विभूषयेत् ॥ १३.२३८.२४ ॥
Habiendo sentado en orden, en asientos, a los brahmanes que se han afeitado la barba y el cabello y se han bañado, se les debe adornar con guirnaldas fragantes y adornos.
13.238.25
अलङ्कृत्योपविष्टांस्तान्पिण्डावापं निवेदयेत् ॥ १३.२३८.२५ ॥
Habiéndolos adornado y sentado, debe anunciar la ofrenda de piṇḍas.
13.238.26
ततः प्रस्तीर्य दर्भाणां प्रस्तरं दक्षिणामुखम् ।
तत्समीपेऽग्निमिद्ध्वा च स्वधां च जुहुयात्ततः।
समीपे त्वग्नीषोमाभ्यां पितृभ्यो जुहुयात्तदा ॥ १३.२३८.२६ ॥
Entonces, extendiendo una esterilla de hierba kuśa orientada al sur y encendiendo un fuego junto a ella, debe ofrecer svadhā; y cerca debe ofrecer a Agni y Soma y a los padres.
13.238.27
तथा दर्भेषु पिण्डांस्त्रीन्निर्वपेद्दक्षिणामुखः ।
अपसव्यमपाङ्गुष्ठं नामधेयपुरस्कृतम् ॥ १३.२३८.२७ ॥
Asimismo, sobre la hierba kuśa debe ofrecer tres piṇḍas mirando al sur, de modo apasavya, con el pulgar apartado y los nombres colocados al frente.
13.238.28
एतेन विधिना दत्तं पितॄणामक्षयं भवेत् ।
ततो विप्रान्यथाशक्ति पूजयेन्नियतः शुचिः।
सदक्षिणं ससम्भारं यथा तुष्यन्ति ते द्विजाः ॥ १३.२३८.२८ ॥
Lo ofrecido según este rito se vuelve imperecedero para los padres. Luego, dominado y puro, debe honrar a los brahmanes según sus posibilidades, con donativos y provisiones, para que esos nacidos dos veces queden complacidos.
13.238.29
यत्र तत्क्रियते तत्र न जल्पन्न जपेन्मिथः ।
नियम्य वाच्यं देहं च श्राद्धकर्म समारभेत् ॥ १३.२३८.२९ ॥
Donde se realiza ese rito, no se debe hablar ni murmurar oraciones entre sí; refrenando la palabra y el cuerpo, debe iniciar el rito del śrāddha.
13.238.30
ततो निर्वपने वृत्ते तान्पिण्डांस्तदनन्तरम् ।
ब्राह्मणोऽग्निरजो गौर्वा भक्षयेदप्सु वा क्षिपेत् ॥ १३.२३८.३० ॥
Luego, una vez completada la ofrenda de los piṇḍas, un brahmán, el fuego, una cabra o una vaca deben comerlos, o bien deben arrojarse al agua.
13.238.31
पत्नीं वा मध्यमं पिण्डं पुत्रकामो हि प्राशयेत् ।
आधत्त पितरो गर्भं कुमारं पुष्करस्रजम् ॥ १३.२३८.३१ ॥
O bien, quien desea un hijo debe hacer comer a la esposa la bola media. Que los antepasados establezcan un embarazo: un muchacho que lleva una guirnalda de loto.
13.238.32
तृप्तानुत्थाप्य तान्विप्रानन्नशेषं निवेदयेत् ।
तच्छेषं बहुभिः पश्चात्सभृत्यो भक्षयेन्नरः ॥ १३.२३८.३२ ॥
Habiendo levantado a aquellos brahmanes saciados, debe ofrecer el alimento sobrante. Después, el hombre, con sus sirvientes y con muchos otros, debe comer ese resto.
13.238.33
एष प्रोक्तः समासेन पितृयज्ञः सनातनः ।
पितरस्तेन तुष्यन्ति कर्ता च फलमाप्नुयात् ॥ १३.२३८.३३ ॥
Este sacrificio eterno a los antepasados ha sido declarado en breve. Con él se complacen los antepasados, y el oficiante obtiene el fruto.
13.238.34
अहन्यहनि वा कुर्यान्मासेमासेऽथवा पुनः ।
संवत्सरं द्विः कुर्याच्च चतुर्वाऽपि स्वशक्तितः ॥ १३.२३८.३४ ॥
Debe realizarlo día tras día, o mes tras mes, o también dos veces o incluso cuatro veces al año, según su propia capacidad.
13.238.35
दीर्घायुश्च भवेत्स्वस्थः पितृमेधेन वा पुनः ।
सपुत्रो बहुभृत्यश्च प्रभूतधनधान्यवान् ॥ १३.२३८.३५ ॥
Mediante el rito a los antepasados, el hombre se vuelve longevo y sano; se vuelve poseedor de hijos, de muchos sirvientes y de abundante riqueza y grano.
13.238.36
श्राद्धदः स्वर्गमाप्नोति निर्मलं विविधात्मकम् ।
अप्सरोगणसंघुष्टं विरजस्कमनन्तरम् ॥ १३.२३८.३६ ॥
El que da la ofrenda shraddha alcanza el cielo, inmaculado y de muchas formas, resonante con las huestes de apsarás, libre de polvo; después.
13.238.37
श्राद्धानि पुष्टिकामा वै ये प्रकुर्वन्ति पण्डिताः ।
तेषां पुष्टिं प्रजां चैव दास्यन्ति पितरः सदा ॥ १३.२३८.३७ ॥
Los sabios que realizan los ritos śrāddha deseando prosperidad, a ellos los antepasados siempre les conceden prosperidad y descendencia.
13.238.38
धन्यं यशस्यमायुष्यं स्वर्ग्यं शत्रुविनाशनम् ।
कुलसन्धारकं चेति श्राद्धमाहुर्मनीषिणः ॥ १३.२३८.३८ ॥
Los sabios declaran que el rito śrāddha es auspicioso, que da fama, larga vida, cielo, destruye a los enemigos y sostiene a la familia.
13.238.39
भगवन्देवदेवेश मृतास्ते भुवि जन्तवः ।
नानाजातिषु जायन्ते शीघ्रं कर्मवशात्पुनः ॥ १३.२३८.३९ ॥
Oh venerable señor, señor de los dioses, los seres que mueren en la tierra renacen pronto entre diversas especies, por el poder del karma.
13.238.40
पितरः स्वस्ति ते तत्र कथं तिष्ठन्ति देववत् ।
पितॄणां कतमो देशः पिण्डानश्नन्ति वै कथम् ॥ १३.२३८.४० ॥
¡Que los antepasados te bendigan! ¿Cómo viven allí como dioses? ¿Cuál es el reino de los antepasados, y cómo comen las bolas rituales de comida?
13.238.41
अन्ने दत्ते मृतानां तु कथमाप्यायनं भवेत् ।
एवं मया संशयितं भगवन्वक्तुमर्हसि ॥ १३.२३८.४१ ॥
Cuando se ofrece comida a los muertos, ¿cómo pueden ser nutridos y saciados? Oh venerable señor, debes explicarme esta duda mía.
13.238.42
एतद्विरुद्धं पृच्छन्त्यां रुद्राण्यां परिषद्भृशम् ।
बभूव सर्वा मुदिता श्रोतुं हि परमं हितम् ॥ १३.२३८.४२ ॥
Cuando Rudrāṇī hizo esta pregunta aparentemente contradictoria, toda la asamblea se alegró mucho, pues deseaba escuchar lo más beneficioso.
13.238.43
स्थाने संशयितं देवि शृणु कल्याणि तत्वतः ।
गुह्यानां परमं गुह्यं हितानां परमं हितम् ॥ १३.२३८.४३ ॥
Oh diosa, esta duda es apropiada. Oh bendita, escúchalo tal como es en verdad: es el secreto supremo entre los secretos y el bien supremo entre los bienes.
13.238.44
यथा देवगणा देवि तथा पितृगणाः प्रिये ।
दक्षिणस्यां दिशि शुभे सर्वे पितृगणाः स्थिताः ॥ १३.२३८.४४ ॥
Así como están las huestes de los dioses, así, oh diosa, oh amada, están las huestes de los antepasados. Oh bendita, en la dirección sur se hallan todas las huestes de los antepasados.
13.238.45
प्रेतानुद्दिश्य या पूजा क्रियते मानुषैरिह ।
तेन तुष्यन्ति पितरो न प्रेताः पितरः स्मृताः ॥ १३.२३८.४५ ॥
El culto que los hombres realizan aquí dirigido a los espíritus difuntos no complace a los antepasados; los espíritus difuntos no son recordados como antepasados.
13.238.46
उत्तरस्यां यथा देवा रमन्ते यज्ञकर्मभिः ।
दक्षिणस्यां तथा देवि तुष्यन्ति विविधैर्मखैः ॥ १३.२३८.४६ ॥
Así como en el norte los dioses se deleitan con los ritos sacrificiales, así, oh diosa, en el sur se complacen con diversos sacrificios.
13.238.47
द्विविधं क्रियते कर्म हव्यकव्यसमाश्रितम् ।
तयोर्हव्यक्रिया देवान्कव्यमाप्यायते पितॄन्। ॥ १३.२३८.४७ ॥
Se realizan ritos de dos clases, basados en la ofrenda a los dioses (havya) y la ofrenda a los antepasados (kavya); de ellos, el rito havya alimenta a los dioses y el kavya alimenta a los antepasados.
13.238.48
प्रसव्यं मङ्गलैर्द्रव्यैर्हव्यकर्म विधीयते ।
अपसव्यममङ्गल्यैः कव्यं चापि विधीयते ॥ १३.२३८.४८ ॥
El rito havya se prescribe en la forma prasavya (hacia la derecha) con sustancias auspiciosas; y el kavya también se prescribe en la forma apasavya (hacia la izquierda) con sustancias no auspiciosas.
13.238.49
सदेवासुरगन्धर्वाः पितॄनभ्यर्चयन्ति च ।
आप्यायन्ते च ते श्राद्धैः पुनराप्याययन्ति तान् ॥ १३.२३८.४९ ॥
Los dioses, los asuras y los gandharvas también honran a los antepasados; ellos son nutridos por los ritos de śrāddha y, a su vez, nutren a quienes los realizan.
13.238.50
अनिष्टा च पितॄन्पूर्वं यः क्रियां प्रकरोति चेत् ।
रक्षांसि च पिशाचाश्च फलं भोक्ष्यन्ति तस्य तत् ॥ १३.२३८.५० ॥
Si alguien realiza primero un rito para los antepasados de manera inadecuada, los rakṣasas y los piśācas disfrutarán de su fruto.
13.238.51
हव्यकव्यक्रियास्तस्मात्कर्तव्या भुवि मानुषैः ।
कर्मक्षेत्रं हि मानुष्यं तदन्यत्र न विद्यते ॥ १३.२३८.५१ ॥
Por tanto, en la tierra los seres humanos deben realizar los ritos de ofrenda (havya y kavya), pues la condición humana es el campo de la acción, y no se encuentra en ningún otro lugar.
13.238.52
कव्येन सन्ततिर्दृष्टा हव्ये भूतिः पृथग्विधाः ।
इति ते कथितं देवि देवगुह्यं सनातनम् ॥ १३.२३८.५२ ॥
Mediante la ofrenda a los antepasados se obtiene descendencia; mediante la ofrenda a los dioses, prosperidad de diversas clases. Así, oh diosa, te ha sido revelado el eterno secreto divino.