മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.238
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.238.1
पितृमेधः कथं देव तन्मे शंसितुमर्हसि ।
सर्वेषां पितरः पूज्याः सर्वसम्पत्प्रदायिनः ॥ १३.२३८.१ ॥
ദേവാ, പിതൃമേധം എങ്ങനെയാണ് നടക്കുന്നതെന്ന് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരാൻ അങ്ങ് അർഹനാണ്. എല്ലാവരുടെയും പിതൃക്കൾ പൂജ്യരാണ്; എല്ലാ സമ്പത്തും നൽകുന്നവരാണ്.
13.238.2
पितृमेधं प्रवक्ष्यामि यथावत्तन्मना शृणु ।
देशकालौ विधानं च तत्क्रियायाः शुभाशुभम् ॥ १३.२३८.२ ॥
പിതൃമേധം യഥാവിധി ഞാൻ പറയാം; ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ കേൾക്കുക. ദേശവും കാലവും വിധാനവും ആ കർമ്മത്തിലെ ശുഭാശുഭവും.
13.238.3
लोकेषु पितरः पूज्या देवतानां च देवताः ।
शुचयो निर्मलाः पुण्या दक्षिणां दिशमाश्रिताः ॥ १३.२३८.३ ॥
ലോകങ്ങളിൽ പിതൃക്കൾ പൂജ്യരാണ്; ദേവന്മാർക്കും അവർ ദേവന്മാരാണ്. അവർ ശുദ്ധരും നിർമ്മലരും പുണ്യവാന്മാരും ആണ്; ദക്ഷിണദിക്കിനെ ആശ്രയിച്ചവരാണ്.
13.238.4
यथा वृष्टिं प्रतीक्षन्ते भूमिष्ठाः सर्वजन्तवः ।
पितरश्च तथा लोके पितृमेधं शुभेक्षणे ॥ १३.२३८.४ ॥
ഭൂമിയിൽ നിൽക്കുന്ന സകല ജീവികളും മഴയെ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ, ലോകത്തിൽ പിതൃക്കൾ പിതൃമേധത്തെ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു, ശുഭനേത്രേ.
13.238.5
तस्य देशाः कुरुक्षेत्रं गया गङ्गा सरस्वती ।
प्रभासं पुष्करं चेति तेषु दत्तं महाफलम् ॥ १३.२३८.५ ॥
അതിന്റെ ദേശങ്ങൾ: കുരുക്ഷേത്രം, ഗയ, ഗംഗ, സരസ്വതി, പ്രഭാസം, പുഷ്കരം. അവിടെ നൽകുന്ന ദാനം മഹാഫലം നൽകുന്നു.
13.238.6
तीर्थानि सरितः पुण्या विविक्तानि वनानि च ।
नदीनां पुलिनानीति देशाः श्राद्धस्य पूजिताः ॥ १३.२३८.६ ॥
തീർത്ഥങ്ങൾ, പുണ്യനദികൾ, വിജനമായ വനങ്ങൾ, നദികളുടെ മണൽത്തീരങ്ങൾ — ഇങ്ങനെ ശ്രാദ്ധത്തിന് പൂജിതമായ ദേശങ്ങൾ.
13.238.7
माघप्रोष्ठपदौ मासौ श्राद्धकर्मणि पूजितौ ।
पक्षयोः कृष्णपक्षश्च पूर्वपक्षात्प्रशस्यते ॥ १३.२३८.७ ॥
ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ മാഘം, പ്രോഷ്ഠപദം എന്നീ രണ്ടു മാസങ്ങൾ പൂജിതമാണ്. രണ്ടു പക്ഷങ്ങളിൽ കൃഷ്ണപക്ഷമാണ് ശുക്ലപക്ഷത്തേക്കാൾ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത്.
13.238.8
अमावास्यां त्रयोदश्यां नवम्यां प्रतिपत्सु च ।
तिथिष्वेतासु तुष्यन्ति दत्तेनेह पितामहाः ॥ १३.२३८.८ ॥
അമാവാസ്യ, ത്രയോദശി, നവമി, പ്രതിപദ എന്നീ തിഥികളിൽ; ഈ തിഥികളിൽ ഇവിടെ നൽകുന്ന ദാനത്താൽ പിതാമഹന്മാർ സന്തുഷ്ടരാകുന്നു.
13.238.9
पूर्वाह्णे शुक्लपक्षे च रात्रौ जन्मदिनेषु वा ।
युग्मेष्वहस्सु च श्राद्धं न च कुर्वीत पण्डितः ॥ १३.२३८.९ ॥
പൂർവാഹ്നത്തിലും ശുക്ലപക്ഷത്തിലും രാത്രിയിലും ജന്മദിനങ്ങളിലോ യുഗ്മദിവസങ്ങളിലോ പണ്ഡിതൻ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യരുത്.
13.238.10
एष कालो मया प्रोक्तः पितृमेधस्य पूजितः ।
यस्मिंश्च ब्राह्म्णं पात्रं पश्येत्कालः स च स्मृतः ॥ १३.२३८.१० ॥
പിതൃമേധത്തിന് പൂജിതമായ ഈ കാലം ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. യോഗ്യപാത്രമായ ബ്രാഹ്മണനെ ഏത് സമയത്ത് കാണുന്നുവോ, ആ സമയമാണ് അതെന്ന് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
13.238.11
अपाङ्क्तेया द्विजा वर्ज्या ग्राह्यास्ते पङ्क्तिपावनाः ।
भोजयेद्यदि पापिष्ठाञ्श्राद्धेषु नरकं व्रजेत् ॥ १३.२३८.११ ॥
പന്തിക്ക് യോഗ്യതയില്ലാത്ത ദ്വിജന്മാരെ വർജ്ജിക്കണം; പന്തിയെ പവിത്രമാക്കുന്ന യോഗ്യരെ സ്വീകരിക്കണം. ശ്രാദ്ധങ്ങളിൽ പാപികളെ ഊട്ടിയാൽ നരകത്തിൽ പോകും.
13.238.12
वृत्तश्रुतकुलोपेतान्सकलत्रान्गुणान्वितान् ।
तदर्हाञ्श्रोत्रियान्विद्धि ब्राह्मणानयुजः शुभे ॥ १३.२३८.१२ ॥
ശുഭേ, സദാചാരവും വേദജ്ഞാനവും കുലമഹിമയുമുള്ള, ഭാര്യയോടൊപ്പമുള്ള, ഗുണവാന്മാരായ, അർഹരായ ശ്രോത്രിയ ബ്രാഹ്മണരെ ഒറ്റസംഖ്യയിൽ ശ്രാദ്ധത്തിന് തിരഞ്ഞെടുക്കണമെന്ന് അറിയുക.
13.238.13
एतान्निमन्त्रयोद्विद्वान्पूर्वेद्युः प्रातरेव वा ।
तत्र श्राद्धक्रियां पश्चादारभेत यथाविधि ॥ १३.२३८.१३ ॥
വിദ്വാൻ ഇവരെ മുൻദിവസമോ രാവിലെയോ ക്ഷണിക്കണം; പിന്നീട് അവിടെ വിധിപ്രകാരം ശ്രാദ്ധക്രിയ ആരംഭിക്കണം.
13.238.14
त्रीणि श्राद्धे पवित्राणि दौहित्रः कुतपस्तिलाः ।
त्रीणि चात्र प्रशंसन्ति शौचमक्रोधमत्वरा ॥ १३.२३८.१४ ॥
ശ്രാദ്ധത്തിൽ മൂന്ന് പവിത്രവസ്തുക്കളുണ്ട് — ദൗഹിത്രൻ, കുതപം, എള്ള്; ഇവിടെ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളെ അവർ പ്രശംസിക്കുന്നു — ശുചിത്വം, ക്രോധമില്ലായ്മ, തിടുക്കമില്ലായ്മ.
13.238.15
कुतपः खङ्गपात्रं च कुशा दर्भास्तिला मधु ।
कालशाकं गजच्छाया पवित्रं श्राद्धकर्मसु ॥ १३.२३८.१५ ॥
കുതപം, ഖഡ്ഗപാത്രം, കുശം, ദർഭ, എള്ള്, തേൻ, കാലശാകം, ഗജച്ഛായ — ഇവ ശ്രാദ്ധകർമ്മങ്ങളിൽ പവിത്രമാണ്.
13.238.16
तिलानवकिरेत्तत्र नानावर्णान्समन्ततः ।
अशुद्धं पितृयज्ञश्च तिलैः शुध्यति शोभने ॥ १३.२३८.१६ ॥
അവിടെ ചുറ്റും വിവിധ വർണ്ണത്തിലുള്ള എള്ള് വിതറണം; അശുദ്ധമായ പിതൃയജ്ഞവും എള്ളാൽ ശുദ്ധമാകുന്നു, ശോഭനേ.
13.238.17
नीलकाषायवस्त्रं च भिन्नवर्णं नवव्रणम् ।
हीनाङ्गमशुचिं वाऽपि वर्जयेत्तत्र दूरतः ॥ १३.२३८.१७ ॥
നീലയും കാവിയും കലർന്ന വസ്ത്രം, പലനിറമുള്ളത്, പുതിയ മുറിവുള്ളവൻ, അംഗവൈകല്യമുള്ളവൻ, അല്ലെങ്കിൽ അശുദ്ധൻ — ഇവരെ അവിടെ ദൂരെ നിന്നുതന്നെ ഒഴിവാക്കണം.
13.238.18
कुक्कुटांश्च वराहांश्च नग्नं क्लीबं रजस्वलाम् ।
आयसं त्रपुसीसं च श्राद्धकर्मणि वर्जयेत् ॥ १३.२३८.१८ ॥
കോഴികളും പന്നികളും, നഗ്നനായവൻ, ഷണ്ഡൻ, ആർത്തവമുള്ള സ്ത്രീ, ഇരുമ്പ്, തകരം, ഈയം — ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ ഇവയെ ഒഴിവാക്കണം.
13.238.19
मांसैः प्रीणन्ति पितरो मुद्गमाषयवैरिह ।
शशरौरवमांसेन षण्मासं तृप्तिरिष्यते ॥ १३.२३८.१९ ॥
ഇവിടെ മാംസംകൊണ്ടും ചെറുപയർ, ഉഴുന്ന്, യവം എന്നിവകൊണ്ടും പിതൃക്കൾ തൃപ്തരാകുന്നു. മുയലിന്റെയും രുരു മാനിന്റെയും മാംസംകൊണ്ട് ആറു മാസത്തേക്ക് തൃപ്തി ഉണ്ടാകുമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
13.238.20
संवत्सरं च गव्येन हविषा पायसेन च ।
वार्ध्रीणसस्य मांसेन तृप्तिर्द्वादशवार्षिकी ॥ १३.२३८.२० ॥
പശുവിൽനിന്നുള്ള ഹവിസ്സും പായസവുംകൊണ്ട് ഒരു വർഷം; വാർധ്രീണസ പക്ഷിയുടെ മാംസംകൊണ്ട് പന്ത്രണ്ടു വർഷത്തെ തൃപ്തി.
13.238.21
आनन्त्याय भवेद्दत्तं खङ्गमांसं पितृक्षये ।
पायसं सतिलं क्षौद्रं खङ्गमांसेन सम्मितम् ॥ १३.२३८.२१ ॥
പിതൃകർമത്തിൽ കാണ്ടാമൃഗ മാംസം അർപ്പിച്ചാൽ അത് അനന്തഫലം നൽകും. എള്ളോടുകൂടിയ പായസവും തേനും കാണ്ടാമൃഗ മാംസത്തിന് തുല്യമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
13.238.22
महाशकलिनो मस्याश्छागो वा सर्वलोहितः ।
कालशाकमितीत्येव तदानन्त्याय कल्पितम् ॥ १३.२३८.२२ ॥
വലിയ കഷണങ്ങളായ മത്സ്യം, അല്ലെങ്കിൽ പൂർണ്ണമായും ചുവന്ന ആട്, അല്ലെങ്കിൽ 'കാലശാകം' — ഇവ അനന്തഫലത്തിനായി വിധിക്കപ്പെട്ടവയാണ്.
13.238.23
सापूपं सामिषं स्निग्धमाहारमुपकल्पयेत् ।
उपकल्प्य तदाहारं ब्राह्मणानर्चयेत्ततः ॥ १३.२३८.२३ ॥
അപ്പങ്ങളും മാംസവുംകൂടിയ സ്നിഗ്ധമായ ആഹാരം തയ്യാറാക്കണം. ആ ആഹാരം തയ്യാറാക്കിയ ശേഷം ബ്രാഹ്മണരെ സത്കരിക്കണം.
13.238.24
श्मश्रुकर्मशिरः स्नातान्समारोप्यासनं क्रमात् ।
सुगन्धमाल्याभरणैः स्नग्भिरेतान्विभूषयेत् ॥ १३.२३८.२४ ॥
താടിയും തലമുടിയും ക്ഷൗരം ചെയ്ത് കുളിച്ചവരെ ക്രമമായി ആസനങ്ങളിൽ ഇരുത്തി, സുഗന്ധമാലകളും ആഭരണങ്ങളും കൊണ്ട് അവരെ അലങ്കരിക്കണം.
13.238.25
अलङ्कृत्योपविष्टांस्तान्पिण्डावापं निवेदयेत् ॥ १३.२३८.२५ ॥
അവരെ അലങ്കരിച്ച് ഇരുത്തിയ ശേഷം പിണ്ഡാവാപം അറിയിക്കണം.
13.238.26
ततः प्रस्तीर्य दर्भाणां प्रस्तरं दक्षिणामुखम् ।
तत्समीपेऽग्निमिद्ध्वा च स्वधां च जुहुयात्ततः।
समीपे त्वग्नीषोमाभ्यां पितृभ्यो जुहुयात्तदा ॥ १३.२३८.२६ ॥
പിന്നെ ദർഭപ്പുല്ലുകൊണ്ട് ദക്ഷിണാഭിമുഖമായി ആസനം വിരിച്ച്, അതിനരികെ അഗ്നി ജ്വലിപ്പിച്ച് സ്വധാ ആഹുതി ചെയ്യണം; സമീപത്തുതന്നെ അഗ്നീഷോമങ്ങൾക്കും പിതൃക്കൾക്കും ആഹുതി നൽകണം.
13.238.27
तथा दर्भेषु पिण्डांस्त्रीन्निर्वपेद्दक्षिणामुखः ।
अपसव्यमपाङ्गुष्ठं नामधेयपुरस्कृतम् ॥ १३.२३८.२७ ॥
അതുപോലെ ദർഭയിൽ മൂന്ന് പിണ്ഡങ്ങൾ ദക്ഷിണാഭിമുഖമായി സമർപ്പിക്കണം; അപസവ്യമായി, പെരുവിരൽ മാറ്റി, പേരുകൾ മുന്നിൽ വെച്ച്.
13.238.28
एतेन विधिना दत्तं पितॄणामक्षयं भवेत् ।
ततो विप्रान्यथाशक्ति पूजयेन्नियतः शुचिः।
सदक्षिणं ससम्भारं यथा तुष्यन्ति ते द्विजाः ॥ १३.२३८.२८ ॥
ഈ വിധിയോടെ നൽകിയത് പിതൃക്കൾക്ക് അക്ഷയമാകും. പിന്നെ നിയമവും ശുചിത്വവുമുള്ളവനായി, തന്റെ ശക്തിക്കനുസരിച്ച് ദക്ഷിണയും സാമഗ്രികളും നൽകി ബ്രാഹ്മണരെ പൂജിക്കണം — ആ ദ്വിജർ സന്തുഷ്ടരാകേണ്ടതിന്.
13.238.29
यत्र तत्क्रियते तत्र न जल्पन्न जपेन्मिथः ।
नियम्य वाच्यं देहं च श्राद्धकर्म समारभेत् ॥ १३.२३८.२९ ॥
ആ കർമ്മം നടക്കുന്നിടത്ത് പരസ്പരം സംസാരിക്കരുത്, ജപിക്കരുത്; വാക്കും ശരീരവും നിയന്ത്രിച്ച് ശ്രാദ്ധകർമ്മം ആരംഭിക്കണം.
13.238.30
ततो निर्वपने वृत्ते तान्पिण्डांस्तदनन्तरम् ।
ब्राह्मणोऽग्निरजो गौर्वा भक्षयेदप्सु वा क्षिपेत् ॥ १३.२३८.३० ॥
പിന്നെ നിർവാപം പൂർത്തിയായ ശേഷം ആ പിണ്ഡങ്ങൾ ബ്രാഹ്മണനോ അഗ്നിയോ ആടോ പശുവോ ഭക്ഷിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളത്തിൽ എറിയണം.
13.238.31
पत्नीं वा मध्यमं पिण्डं पुत्रकामो हि प्राशयेत् ।
आधत्त पितरो गर्भं कुमारं पुष्करस्रजम् ॥ १३.२३८.३१ ॥
പുത്രകാമൻ ഭാര്യയ്ക്ക് മധ്യപിണ്ഡം നൽകണം. പിതൃക്കൾ ഗർഭം സ്ഥാപിക്കട്ടെ — താമരമാല ധരിച്ച ഒരു കുമാരനെ.
13.238.32
तृप्तानुत्थाप्य तान्विप्रानन्नशेषं निवेदयेत् ।
तच्छेषं बहुभिः पश्चात्सभृत्यो भक्षयेन्नरः ॥ १३.२३८.३२ ॥
തൃപ്തരായ ആ ബ്രാഹ്മണരെ എഴുന്നേൽപ്പിച്ച് ശേഷിച്ച അന്നം നിവേദിക്കണം. പിന്നീട് മനുഷ്യൻ ഭൃത്യരോടുകൂടി ആ ശേഷം ഭക്ഷിക്കണം.
13.238.33
एष प्रोक्तः समासेन पितृयज्ञः सनातनः ।
पितरस्तेन तुष्यन्ति कर्ता च फलमाप्नुयात् ॥ १३.२३८.३३ ॥
ഇത് സംക്ഷേപത്തിൽ സനാതനമായ പിതൃയജ്ഞമെന്ന് പറയപ്പെട്ടു. അതിനാൽ പിതൃക്കൾ സന്തുഷ്ടരാകുന്നു; കർത്താവ് ഫലം നേടുന്നു.
13.238.34
अहन्यहनि वा कुर्यान्मासेमासेऽथवा पुनः ।
संवत्सरं द्विः कुर्याच्च चतुर्वाऽपि स्वशक्तितः ॥ १३.२३८.३४ ॥
ദിവസംതോറും, അല്ലെങ്കിൽ മാസംതോറും, അതുമല്ലെങ്കിൽ ഒരു സംവത്സരത്തിൽ രണ്ടുതവണയോ നാലുതവണയോ സ്വശക്തിക്കനുസരിച്ച് ചെയ്യണം.
13.238.35
दीर्घायुश्च भवेत्स्वस्थः पितृमेधेन वा पुनः ।
सपुत्रो बहुभृत्यश्च प्रभूतधनधान्यवान् ॥ १३.२३८.३५ ॥
പിതൃമേധംകൊണ്ട് മനുഷ്യൻ ദീർഘായുസ്സും ആരോഗ്യവുമുള്ളവനാകുന്നു; പുത്രന്മാരോടും പല ഭൃത്യരോടും സമൃദ്ധമായ ധനധാന്യങ്ങളോടും കൂടിയവനാകുന്നു.
13.238.36
श्राद्धदः स्वर्गमाप्नोति निर्मलं विविधात्मकम् ।
अप्सरोगणसंघुष्टं विरजस्कमनन्तरम् ॥ १३.२३८.३६ ॥
ശ്രാദ്ധം നൽകുന്നവൻ നിർമ്മലവും വിവിധരൂപമുള്ളതുമായ സ്വർഗ്ഗം നേടുന്നു — അപ്സരസ്സുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളാൽ മുഴങ്ങുന്നതും ധൂളിരഹിതവുമായ അതിനെ, പിന്നീട്.
13.238.37
श्राद्धानि पुष्टिकामा वै ये प्रकुर्वन्ति पण्डिताः ।
तेषां पुष्टिं प्रजां चैव दास्यन्ति पितरः सदा ॥ १३.२३८.३७ ॥
പുഷ്ടി ആഗ്രഹിച്ച് ശ്രാദ്ധങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന പണ്ഡിതന്മാർക്ക് പിതൃക്കൾ എപ്പോഴും പുഷ്ടിയും സന്തതിയും നൽകും.
13.238.38
धन्यं यशस्यमायुष्यं स्वर्ग्यं शत्रुविनाशनम् ।
कुलसन्धारकं चेति श्राद्धमाहुर्मनीषिणः ॥ १३.२३८.३८ ॥
ശ്രാദ്ധം ധന്യവും യശസ്കരവും ആയുസ്സ് നൽകുന്നതും സ്വർഗ്ഗപ്രദവും ശത്രുനാശകവും കുലത്തെ താങ്ങുന്നതുമാണെന്ന് മനീഷികൾ പറയുന്നു.
13.238.39
भगवन्देवदेवेश मृतास्ते भुवि जन्तवः ।
नानाजातिषु जायन्ते शीघ्रं कर्मवशात्पुनः ॥ १३.२३८.३९ ॥
ഭഗവാനേ, ദേവദേവേശാ! ഭൂമിയിൽ മരിച്ച ജീവികൾ കർമ്മവശാൽ വേഗം വീണ്ടും പലവിധ ജാതികളിൽ ജനിക്കുന്നു.
13.238.40
पितरः स्वस्ति ते तत्र कथं तिष्ठन्ति देववत् ।
पितॄणां कतमो देशः पिण्डानश्नन्ति वै कथम् ॥ १३.२३८.४० ॥
പിതൃക്കൾ നിനക്ക് ക്ഷേമം നൽകട്ടെ! അവിടെ അവർ ദേവതകളെപ്പോലെ എങ്ങനെ നിൽക്കുന്നു? പിതൃക്കളുടെ ദേശം ഏതാണ്? അവർ പിണ്ഡങ്ങൾ എങ്ങനെ ഭക്ഷിക്കുന്നു?
13.238.41
अन्ने दत्ते मृतानां तु कथमाप्यायनं भवेत् ।
एवं मया संशयितं भगवन्वक्तुमर्हसि ॥ १३.२३८.४१ ॥
മരിച്ചവർക്ക് അന്നം നൽകുമ്പോൾ അവർക്ക് തൃപ്തി എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും? ഭഗവാനേ, എന്റെ ഈ സംശയം നിങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കണം.
13.238.42
एतद्विरुद्धं पृच्छन्त्यां रुद्राण्यां परिषद्भृशम् ।
बभूव सर्वा मुदिता श्रोतुं हि परमं हितम् ॥ १३.२३८.४२ ॥
രുദ്രാണി ഈ വിരുദ്ധമായി തോന്നുന്ന ചോദ്യം ചോദിച്ചപ്പോൾ, പരമഹിതം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച സദസ്സ് മുഴുവൻ അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു.
13.238.43
स्थाने संशयितं देवि शृणु कल्याणि तत्वतः ।
गुह्यानां परमं गुह्यं हितानां परमं हितम् ॥ १३.२३८.४३ ॥
ദേവീ, ഈ സംശയം യുക്തമാണ്. കല്യാണീ, യഥാർത്ഥത്തിൽ കേൾക്കുക. ഇത് രഹസ്യങ്ങളിൽ പരമരഹസ്യവും ഹിതങ്ങളിൽ പരമഹിതവുമാണ്.
13.238.44
यथा देवगणा देवि तथा पितृगणाः प्रिये ।
दक्षिणस्यां दिशि शुभे सर्वे पितृगणाः स्थिताः ॥ १३.२३८.४४ ॥
ദേവീ, ദേവഗണങ്ങൾ എപ്പോലെയോ, പ്രിയേ, പിതൃഗണങ്ങളും അപ്രകാരമാണ്. ശുഭേ, ദക്ഷിണദിക്കിൽ എല്ലാ പിതൃഗണങ്ങളും സ്ഥിതരാണ്.
13.238.45
प्रेतानुद्दिश्य या पूजा क्रियते मानुषैरिह ।
तेन तुष्यन्ति पितरो न प्रेताः पितरः स्मृताः ॥ १३.२३८.४५ ॥
ഇവിടെ മനുഷ്യർ പ്രേതങ്ങളെ ഉദ്ദേശിച്ച് നടത്തുന്ന പൂജയാൽ പിതൃക്കൾ സന്തുഷ്ടരാകുന്നില്ല; പ്രേതങ്ങൾ പിതൃക്കളായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
13.238.46
उत्तरस्यां यथा देवा रमन्ते यज्ञकर्मभिः ।
दक्षिणस्यां तथा देवि तुष्यन्ति विविधैर्मखैः ॥ १३.२३८.४६ ॥
ഉത്തരദിക്കിൽ ദേവന്മാർ യജ്ഞകർമ്മങ്ങളാൽ സന്തോഷിക്കുന്നതുപോലെ, ദേവീ, ദക്ഷിണദിക്കിൽ വിവിധ യജ്ഞങ്ങളാൽ (പിതൃക്കൾ) സന്തുഷ്ടരാകുന്നു.
13.238.47
द्विविधं क्रियते कर्म हव्यकव्यसमाश्रितम् ।
तयोर्हव्यक्रिया देवान्कव्यमाप्यायते पितॄन्। ॥ १३.२३८.४७ ॥
ഹവ്യവും കവ്യവും ആശ്രയിച്ചുള്ള കർമ്മം രണ്ടു വിധത്തിൽ ചെയ്യപ്പെടുന്നു. അവയിൽ ഹവ്യക്രിയ ദേവന്മാരെയും കവ്യം പിതൃക്കളെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു.
13.238.48
प्रसव्यं मङ्गलैर्द्रव्यैर्हव्यकर्म विधीयते ।
अपसव्यममङ्गल्यैः कव्यं चापि विधीयते ॥ १३.२३८.४८ ॥
പ്രസവ്യ (വലത്തോട്ട്) രീതിയിൽ മംഗളദ്രവ്യങ്ങളാൽ ഹവ്യകർമ്മം വിധിക്കപ്പെടുന്നു; അപസവ്യ (ഇടത്തോട്ട്) രീതിയിൽ അമംഗളദ്രവ്യങ്ങളാൽ കവ്യവും വിധിക്കപ്പെടുന്നു.
13.238.49
सदेवासुरगन्धर्वाः पितॄनभ्यर्चयन्ति च ।
आप्यायन्ते च ते श्राद्धैः पुनराप्याययन्ति तान् ॥ १३.२३८.४९ ॥
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും പിതൃക്കളെ പൂജിക്കുന്നു. അവർ ശ്രാദ്ധങ്ങളാൽ തൃപ്തരാകുന്നു; വീണ്ടും അവരെയും തൃപ്തരാക്കുന്നു.
13.238.50
अनिष्टा च पितॄन्पूर्वं यः क्रियां प्रकरोति चेत् ।
रक्षांसि च पिशाचाश्च फलं भोक्ष्यन्ति तस्य तत् ॥ १३.२३८.५० ॥
പിതൃക്കൾക്ക് അനിഷ്ടമായ രീതിയിൽ ആദ്യം ക്രിയ ചെയ്യുന്നവന്റെ ഫലം രാക്ഷസന്മാരും പിശാചുക്കളും അനുഭവിക്കും.
13.238.51
हव्यकव्यक्रियास्तस्मात्कर्तव्या भुवि मानुषैः ।
कर्मक्षेत्रं हि मानुष्यं तदन्यत्र न विद्यते ॥ १३.२३८.५१ ॥
അതിനാൽ ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യർ ഹവ്യ-കവ്യ ക്രിയകൾ ചെയ്യണം; മനുഷ്യജന്മം തന്നെയാണ് കർമ്മക്ഷേത്രം, അത് മറ്റെവിടെയും ലഭിക്കില്ല.
13.238.52
कव्येन सन्ततिर्दृष्टा हव्ये भूतिः पृथग्विधाः ।
इति ते कथितं देवि देवगुह्यं सनातनम् ॥ १३.२३८.५२ ॥
കവ്യത്താൽ സന്താനവും ഹവ്യത്താൽ പലവിധ ഐശ്വര്യവും ലഭിക്കുന്നതായി കാണുന്നു. ദേവീ, ദേവന്മാരുടെ ഈ സനാതന രഹസ്യം നിനക്ക് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.