મહાભારત · અધ્યાય 13.241
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.241.1
मानुषेष्वेव जीवत्सु गतिर्विज्ञायते न वा ।
यथा शुभगतिर्जीवो नासौ त्वशुभभागिति ॥ १३.२४१.१ ॥
મનુષ્યો જીવતા હોય ત્યારે જ તેમની ગતિ જાણી શકાય કે નહીં? શુભ ગતિવાળો જીવ અશુભનો ભાગીદાર કેમ નથી બનતો?
13.241.2
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२४१.२ ॥
આ હું સાંભળવા ઇચ્છું છું; તે મને કહેવા આપ યોગ્ય છો.
13.241.3
तदहं ते प्रवक्ष्यामि जीवितं विद्यते यथा ।
द्विविधाः प्राणिनो लोके दैवमासुरमाश्रिताः ॥ १३.२४१.३ ॥
તેથી જીવન કેવું હોય છે તે હું તને કહીશ. જગતમાં પ્રાણીઓ બે પ્રકારના છે: દૈવી કે આસુરી સ્વભાવનો આશ્રય લેનારા.
13.241.4
मनसा कर्मणा वाचा प्रतिकला भवन्ति ये ।
तादृशानासुरान्विद्धि मर्त्यास्ते नरकालयाः ॥ १३.२४१.४ ॥
મન, કર્મ અને વાણીથી જે વિરોધી બને છે, તેમને એવા અસુરો જાણ; તે મર્ત્યો નરકવાસી છે.
13.241.5
हिंस्राश्चोराश्च धूर्ताश्च परदाराभिमर्शकाः ।
नीचकर्मरता ये च शौचमङ्गलवर्जिताः ॥ १३.२४१.५ ॥
હિંસક, ચોર અને ધૂર્ત, પરસ્ત્રીને સ્પર્શનારા, નીચ કર્મમાં રત, અને શુચિતા તથા મંગળથી રહિત જેઓ;
13.241.6
शुचिविद्वेषिणः पापा लोकचारित्रदूषकाः ।
एवं युक्तसमाचारा जीवन्तो नरकालयाः ॥ १३.२४१.६ ॥
શુચિતાના દ્વેષી, પાપી, લોકાચારને દૂષિત કરનારા, આવા આચરણથી જીવનારા જીવતાં જ નરકવાસી છે.
13.241.7
लोकोद्वेगकराश्चान्ये पशवश्च सरीसृपाः ।
वृक्षाः कण्टकिनो रूक्षास्तादृशान्विद्धि चासुरान् ॥ १३.२४१.७ ॥
લોકોને ઉદ્વેગ કરાવનારા બીજા જીવો, પશુઓ, સરીસૃપો, કાંટાળા અને રૂક્ષ વૃક્ષો — એમને અસુર જાણ.
13.241.8
अपरान्देवपक्षांस्तु शृणु देवि समाहिता ॥ १३.२४१.८ ॥
હવે હે દેવી, એકાગ્ર થઈને દેવપક્ષના બીજાઓ વિશે સાંભળ.
13.241.9
मनोवाक्कर्मभिर्नित्यमनुकूला भवन्ति ये ।
तादृशानमरान्विद्धि ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १३.२४१.९ ॥
મન, વાણી અને કર્મથી સદા અનુકૂળ રહેનારાઓને અમર જાણ; તે મનુષ્યો સ્વર્ગે જનારા છે.
13.241.10
शौचार्जवपरा धीराः परार्थं नाहरन्ति ये ।
ये समाः सर्वभूतेषु ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १३.२४१.१० ॥
શૌચ અને સરળતામાં તત્પર ધીર પુરુષો, બીજાનું હડપ ન કરનારા, સર્વ પ્રાણીઓ પ્રત્યે સમભાવ રાખનારા — તે મનુષ્યો સ્વર્ગે જનારા છે.
13.241.11
भयाद्वा वृत्तिहेतोर्वा अनृतं न वदन्ति ये ।
सत्यं वदन्ति सततं ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १३.२४१.११ ॥
ભયથી કે આજીવિકા માટે પણ જે અસત્ય બોલતા નથી, સદા સત્ય બોલે છે — તે મનુષ્યો સ્વર્ગે જનારા છે.
13.241.12
धार्मिकाः शौचसम्पन्नाः शुक्ला मधुरवादिनः ।
नाकार्यं मनसेच्छन्ति ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १३.२४१.१२ ॥
ધાર્મિક, શૌચસંપન્ન, શુદ્ધ, મધુર બોલનારા, મનથી પણ અકાર્યની ઇચ્છા ન કરનારા — તે મનુષ્યો સ્વર્ગે જનારા છે.
13.241.13
स्वदुःखमिव मन्यन्ते परेषां दुःखवेदनम् ।
दरिद्रा अपि ये केचिद्याचिताः प्रीतिपूर्वकम्।
ददत्येव च यत्किञ्चित्ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १३.२४१.१३ ॥
બીજાઓની દુઃખવેદનાને પોતાના દુઃખ સમાન માનનારા, દરિદ્ર હોવા છતાં માંગવામાં આવે ત્યારે પ્રેમપૂર્વક થોડુંઘણું આપનારા — એ મનુષ્યો સ્વર્ગે જાય છે.
13.241.14
आस्तिका मङ्गलपराः सततं वृद्धसेविनः ।
पुण्यकर्मपरा नित्यं ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १३.२४१.१४ ॥
આસ્તિક, સદા મંગળમાં રત, નિરંતર વૃદ્ધોની સેવા કરનારા, નિત્ય પુણ્યકર્મમાં તત્પર — એ મનુષ્યો સ્વર્ગે જાય છે.
13.241.15
व्रतिनो दानशीलाश्च धर्मशीलाश्च मानवाः ।
ऋजवो मृदवो नित्यं ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १३.२४१.१५ ॥
વ્રતધારી, દાનશીલ, ધર્મશીલ, સદા સરળ અને કોમળ સ્વભાવના મનુષ્યો — એ સ્વર્ગે જાય છે.
13.241.16
गुरुशुश्रूषणपरा देवब्राह्मणपूजकाः ।
कृजज्ञाः कृतविद्याश्च ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १३.२४१.१६ ॥
ગુરુસેવામાં તત્પર, દેવ-બ્રાહ્મણના પૂજક, કૃતજ્ઞ, વિદ્યામાં નિપુણ — એ મનુષ્યો સ્વર્ગે જાય છે.
13.241.17
जितेन्द्रिया जितक्रोधा जितमानमदाः स्मृताः ।
लोभमात्सर्यहीना ये ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १३.२४१.१७ ॥
ઇન્દ્રિયો જીતનારા, ક્રોધ જીતનારા, માન-મદ જીતનારા, લોભ અને મત્સરહીન — એ મનુષ્યો સ્વર્ગે જાય છે.
13.241.18
निर्मा निरहङ्कारः सानुक्रोशाः स्वबन्धुषु ।
दीनानुकम्पिनो नित्यं ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १३.२४१.१८ ॥
મમતારહિત, અહંકારરહિત, પોતાના સ્વજનો પર કરુણાવાન, સદા દીનો પર અનુકંપા રાખનારા — એ મનુષ્યો સ્વર્ગે જાય છે.
13.241.19
ऐहिकेन तु वृत्तेन पारत्रमनुमीयते ।
एवंविधा नरा लोके जीवन्तः स्वर्गगामिनः ॥ १३.२४१.१९ ॥
ઐહિક આચરણથી જ પરલોકનું અનુમાન થાય છે. આવા મનુષ્યો જીવતાં જ સ્વર્ગે જાય છે.
13.241.20
यदन्यच्च शुभं लोके प्रजानुग्रहकारि च ।
पशवश्चैव वृक्षाश्च प्रजानां हितकारिणः।
तादृशान्देवपक्षस्थानिति विद्धि शुभानने ॥ १३.२४१.२० ॥
જગતમાં જે બીજું શુભ છે, જે પ્રજા પર અનુગ્રહ કરે છે, તથા પશુઓ અને વૃક્ષો પણ જે પ્રજાનું હિત કરે છે — તેમને દેવપક્ષમાં રહેલા જાણ, હે શુભાનના.
13.241.21
शुभाशुभप्रयं लोके सर्वं स्थावरजङ्गमम् ।
दैवं शुभमिति प्राहुरासुरं चाशुभं प्रिये ॥ १३.२४१.२१ ॥
જગતમાં સ્થાવર અને જંગમ સર્વ શુભાશુભનું મિશ્રણ છે. શુભને દૈવી કહે છે અને અશુભને આસુરી, હે પ્રિયે.