مهابهاراتا · أدهيايا 13.244
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.244.1
अनुद्विग्नमतेर्जन्तोरस्मिन्संसारमण्डले ।
शोकव्याधिजरादुःखैर्निर्वाणं नोपपद्यते ॥ १३.२४४.१ ॥
لا يُنال النِّرْفانا للكائن الحي الذي لا يضطرب عقله في هذه الدائرة من الوجود الدنيوي، بسبب آلام الحزن والمرض والشيخوخة والمعاناة.
13.244.2
तस्मादुद्वेगजननं मनोऽवस्थानपं तथा ।
ज्ञानं ते सम्प्रवक्ष्यामि तन्मूलममृतं हि वै ॥ १३.२४४.२ ॥
لذلك سأعلّمك على التمام المعرفة التي تُثير اضطراب العقل وتُثبّته؛ وأصلها هو الخلود حقًّا.
13.244.3
शोकस्थानसहस्राणि भयस्थानशतानि च ।
दिवसेदिवसे मूढमाविशन्ति न पण्डितम् ॥ १३.२४४.३ ॥
تدخل آلاف مواطن الحزن ومئات مواطن الخوف الأحمقَ يومًا بعد يوم، لا الحكيمَ.
13.244.4
नष्टे धने वा दारे वा पुत्रे पितरि वा मृते ।
अहो दुःखमिति ध्यायञ्शोकस्य पदमाव्रजेत् ॥ १३.२४४.४ ॥
عند ضياع المال أو الزوجة أو الابن أو الأب أو موتهم، يبلغ الإنسان مرتبة الحزن إذ يفكر: «آه، يا له من ألم!»
13.244.5
द्रव्येषु समतीतेषु ये शुभास्तान्न चिन्तयेत् ।
ताननाद्रियमाणस्य शोकबन्धः प्रणश्यति ॥ १३.२४४.५ ॥
إذا انقضت الأموال فلا ينبغي التفكير في ما كان منها مُفرحًا؛ فإن قطع الحزن ينمحي عمّن لا يعتني بها.
13.244.6
सम्प्रयोगादनिष्टस्य विप्रयोगात्प्रियस्य च ।
मानुषा मानसैर्दुःखैः संयुज्यन्तेऽल्पबुद्धयः ॥ १३.२४४.६ ॥
بالاقتران بغير المرغوب فيه والفراق عن المحبوب، يتعلّق أهل القليل من الفهم بعذابات النفس.
13.244.7
मृतं वा यदि वा नष्टं योऽतीतमनुशोचति ।
सन्तापेन च युज्येत तच्चास्य न निवर्तते ॥ १३.२४४.७ ॥
من يحزن على الميت أو الضائع، على ما مضى، يقع في الكرب، ولا يعود ذلك إليه.
13.244.8
उत्पन्नमिह मानुष्ये गर्भप्रभृति मानवम् ।
विविधान्युपवर्तन्ते दुःखानि च सुखानि च ॥ १३.२४४.८ ॥
على الإنسان المولود في الحياة البشرية، منذ الرحم، تحل ألوان من الآلام والمسرات.
13.244.9
तयोरेकतरो मार्गो यद्येनमभिसंनमेत् ।
सुखं प्राप्य न संहृष्येन्न दुःखं प्राप्य संज्वरेत् ॥ १३.२४४.९ ॥
إن أتاه أحد هذين الطريقين، فلا يفرح إذا نال اللذة، ولا يضطرب إذا نال الألم.
13.244.10
दोषदर्शी भवेत्तत्र यत्र स्नेहः प्रवर्तते ।
अनिष्टेनान्वितं पश्येद्यथा क्षिप्रं विरज्यते ॥ १३.२४४.१० ॥
حيث ينشأ الود، فليكن مبصرًا للعيب؛ وليرَ ما يقترن بالمكروه، حتى يزهد سريعًا.
13.244.11
यथा काष्ठं च काष्ठं च समेयातां महोदधौ ।
समेत्य च व्यपेयातां तद्वज्ज्ञातिसमागमः ॥ १३.२४४.११ ॥
كما تلتقي قطعتان من الخشب في البحر العظيم، فتتلاقيان ثم تفترقان، فكذلك اجتماع الأقارب.
13.244.12
अदर्शनादापतिताः पुनश्चादर्शनं गताः ।
स्नेहस्तत्र न कर्तव्यो विप्रयोगो हि तैर्ध्रुवम् ॥ १३.२४४.१२ ॥
يأتون من حيث لا يُرى، ثم يعودون إلى حيث لا يُرى؛ فلا ينبغي أن يتعلق بهم، إذ فراقهم أمر محقق.
13.244.13
कुटुम्बपुत्रदारांश्च शरीरं धनसञ्चयम् ।
ऐश्वर्यं स्वस्तिता चेति न मुह्येत्तत्र पण्डितः ॥ १३.२४४.१३ ॥
الأسرة والأبناء والزوجات والجسد وتراكم الثروة والسلطان والرفاه، فلا يغترّ العاقل بهذه الأمور.
13.244.14
सुखमेकान्ततो नास्ति शक्रस्यापि त्रिविष्टपे ।
तत्रापि सुमहद्दुःखं न नित्यं लभते सुखम् ॥ १३.२४४.१४ ॥
لا توجد سعادة مطلقة حتى لإندرا في العوالم الثلاثة؛ وهناك أيضًا معاناة عظيمة، ولا تُنال السعادة دائمًا.
13.244.15
सुखस्यान्तरं दुःखं दुःखस्यानन्तरं सुखम् ।
क्षया निचयाः सर्वे पतनान्ताः समुच्छ्रयाः ॥ १३.२४४.१५ ॥
الألم ضدّ السعادة، والسعادة تعقب الألم. وكل ما يُجمع ينتهي إلى الفناء، وكل ما يعلو ينتهي إلى السقوط.
13.244.16
संयोगा मरणान्तं च जीवितम् ।
उच्छ्रयांश्च निपाताश्च दृष्ट्या प्रत्यक्षतस्त्रयम्।
अनित्यमसुखं चेति व्यवस्येत्सर्वमेव च ॥ १३.२४४.१६ ॥
الاجتماعات تنتهي بالموت، والحياة كذلك. الصعود والهبوط والاثنان الآخران تُرى مباشرة؛ فينبغي للمرء أن يقرر أن كل شيء زائل ومؤلم.
13.244.17
अर्थानामार्जने दुःखमार्जितानां तु रक्षणे ।
नाशे दुःखं व्यये दुःखं धिगर्थं दुःखभाजनम् ॥ १३.२४४.१७ ॥
في كسب الثروة ألم، وفي حفظ ما كُسب ألم؛ وفي فقدانها ألم، وفي إنفاقها ألم. فيا خزي الثروة، وعاء الألم!
13.244.18
अर्थवन्तं नरं नित्यं पञ्चाभिघ्नन्ति शत्रवः ।
राजा चोरश्च दायादा भूतानि क्षय एव च ॥ १३.२४४.१८ ॥
الرجل الغني تهاجمه دائمًا خمسة أعداء: الملك، واللص، والورثة، والعناصر الطبيعية، والفناء نفسه.
13.244.19
अर्थमेव ह्यनर्थस्य मूलमित्यवधारय ।
न ह्यनर्थाः प्रबाधन्ते नरमर्तविवर्जितम् ॥ १३.२४४.१९ ॥
اعلم أن الثروة وحدها هي أصل الشر. والشرور لا تُعذّب الإنسان الخالي من الثروة والحياة الفانية.
13.244.20
अर्थप्राप्तिर्महद्दुःखमाकिञ्चिन्यं परं सुखम् ।
उपद्रवेषु चार्थानां दुःखं हि नियतं भवेत् ॥ १३.२४४.२० ॥
نيل الثروة عذاب عظيم، والخلو من كل شيء أعظم سعادة. وفي نوازل الثروات يقين أن يكون الألم.
13.244.21
धनलोभेन तृष्णाया न तृप्तिरुपलभ्यते ।
लब्धाश्रयो विवर्धेत समिद्ध इव पावकः ॥ १३.२४४.२१ ॥
بالطمع في الثروة لا يُدرك الإشباع من الشهوة، فإذا وجدت مستندًا نمت كالنار المشتعلة.
13.244.22
जित्वाऽपि पृथिवीं कृत्स्नां चतुःसागरमेखलाम् ।
सागराणां पुनः पारं जेतुमिच्छत्यसंशयम् ॥ १३.२४४.२२ ॥
حتى بعد أن يغزو الأرض كلها المحاطة بالبحار الأربعة، فهو بلا ريب يريد أن يغزو الشاطئ البعيد للبحار أيضًا.
13.244.23
अलं परिग्रहेणेह दोषवान्हि परिग्रहः ।
कोशकारः क्रिमिर्देवि बध्यते हि परिग्रहात् ॥ १३.२४४.२३ ॥
يكفي التملك هنا، فإن التملك معيب. أيتها الإلهة، إن دودة القز تُقيَّد بتملّكها ذاته.
13.244.24
एकोऽपि पृथिवीं कृत्स्नामेकच्छत्रां प्रशास्ति च ।
एकस्मिन्नेव राष्ट्रे तु स चापि निवसेन्नृपः ॥ १३.२४४.२४ ॥
ملك واحد يحكم الأرض كلها تحت راية حكم واحدة، ومع ذلك فذلك الملك نفسه لا يسكن إلا في مملكة واحدة.
13.244.25
तस्मिन्राष्ट्रेऽपि नगरमेकमेवाधितिष्ठति ।
नगरेऽपि गृहं चैकं भवेत्तस्य निवेशनम् ॥ १३.२४४.२५ ॥
وفي ذلك المملكة أيضًا لا يقيم إلا في مدينة واحدة، وفي تلك المدينة يكون مسكنه بيتًا واحدًا.
13.244.26
एक एव प्रतिष्ठः स्यादावासस्तद्गृहेऽपि च ।
आवासे शयनं चैकं निशि यत्र प्रलीयते ॥ १३.२४४.२६ ॥
ومكانه أيضًا يكون واحدًا؛ وفي ذلك البيت مسكنه أيضًا واحد. وفي ذلك المسكن فراش واحد، ينغمس فيه ليلًا في النوم.
13.244.27
शयनस्यार्धमेवास्य स्त्रियाश्चार्धं विधीयते ।
तदनेन प्रसङ्गेन स्वल्पेनैव हि युज्यते ॥ १३.२४४.२७ ॥
لا يملك من فراشه إلا نصفه، والنصف الآخر مخصص لزوجته. فبهذا التعلق يُربط بالقليل.
13.244.28
सर्वं ममेति सम्मूढो बलं पश्यति बालिशः ।
एवं सर्वोपयोगेषु स्वल्पमस्य प्रयोजनम् ॥ १३.२४४.२८ ॥
الأحمق المفتون يقول «كل شيء لي» ولا يرى إلا قوته. وهكذا في جميع الانتفاعات تكون حاجته الحقيقية قليلة.
13.244.29
तण्डुलप्रस्थमात्रेण यात्रा स्यात्सर्वदेहिनाम् ।
ततो भूयस्तरो योगो दुःखाय तपनाय च ॥ १३.२४४.२९ ॥
يكفي مقدار واحد من الأرز لرحلة حياة جميع الكائنات المتجسدة. وأي تعلق أكبر من ذلك لا يجلب إلا الألم والعذاب.
13.244.30
नास्ति तृष्णासमं दुःखं नास्ति त्यागसमं सुखम् ।
सर्वान्कामान्परित्यज्य ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ १३.२४४.३० ॥
لا عذاب يعادل الشهوة، ولا سعادة تعادل الزهد. ومن ترك جميع الرغبات صار أهلًا لحال البراهمان.
13.244.31
या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतः ।
योऽसौ प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम् ॥ १३.२४४.३१ ॥
ذلك العطش الذي يصعب على الجهلاء تركه، والذي لا يشيخ وإن شاخ الإنسان، ذلك المرض المهلك للحياة، فلمن يتركه السعادة.
13.244.32
न जातु कामः कामानामुपभोगेन शाम्यति ।
हविषा कुष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते ॥ १३.२४४.३२ ॥
لا يهدأ الشهوة أبدًا بالتمتع بالمشتهيات؛ كالنار التي يُصبّ عليها السمن فتزداد اشتعالًا مرة بعد أخرى.
13.244.33
अलाभेनैव कामानां शोकं त्यजति पण्डितः ।
आयासविटपस्तीव्रः कामाग्निः कर्षणारणिः।
इन्द्रियार्थैश्च सम्मोह्य दहत्यकुशलं जनम् ॥ १३.२४४.३३ ॥
إن الحكيم يترك الحزن بعدم نيل الشهوات؛ نار الشهوة المتقدة، ذات أغصان المشقة، كعود الإشعال الذي يُحكّ؛ تُضلّل الإنسان بموضوعات الحواس وتحرق الجاهل.
13.244.34
यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः ।
नालमेकस्य पर्याप्तमिति पश्यन्न मुह्यति ॥ १३.२४४.३४ ॥
من يرى أن الأرز والشعير والذهب والماشية والنساء على الأرض لا تكفي حتى لرجل واحد، لا يقع في الوهم.
13.244.35
यच्च कामसुखं लोके यच्च दिव्यं महत्सुखम् ।
तृष्णाक्षयसुखस्यैते नार्हतः षोडशीं कलाम् ॥ १३.२४४.३५ ॥
لذة الشهوة في الدنيا والسعادة الإلهية العظيمة لا تستحقان ولا الجزء السادس عشر من السعادة الناتجة عن انطفاء العطش.
13.244.36
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु नैव धीरो नियोजयेत् ।
मनःषष्ठानि संयम्य नित्यमात्मनि योजयेत ॥ १३.२४४.३६ ॥
ينبغي للرجل الثابت ألا يوجّه الحواس نحو موضوعات الحواس؛ بعد أن يضبط الحواس وقد جعل العقل سادسها، ينبغي أن يوجّهها دائمًا نحو الذات.
13.244.37
इन्द्रियाणां विसर्गेण दोषमृच्छत्यसंशयम् ।
संनियम्य नु तान्येव ततः सिद्धिमवाप्नुयात् ॥ १३.२४४.३७ ॥
إن إطلاق الحواس يُوقع بلا ريب في الذنب، أما بعد ضبطها تمامًا فعندئذٍ يُنال الكمال.
13.244.38
षण्णामात्मनि युक्तानामैश्वर्यं योऽधिगच्छति ।
न च पापैर्न चानर्थैः संयुज्येत विचक्षणः ॥ १३.२४४.३८ ॥
الحكيم الذي ينال سيادة الستة المتصلة بالذات لا يرتبط لا بالآثام ولا بالشرور.
13.244.39
अप्रमत्तः सदा रक्षेदिन्द्रियाणि विचक्षणः ।
अरक्षितेषु तेष्वाशु नरो नरकमेति हि ॥ १३.२४४.३९ ॥
ينبغي للحكيم أن يحرس الحواس دائمًا بلا غفلة، فإن تُركت بلا حراسة هوى الإنسان سريعًا إلى الجحيم.
13.244.40
हृदि काममयश्चित्रो मोहसञ्चयसम्भवः ।
अज्ञानरूढमूलस्तु विवित्सापरिषेचनः ॥ १३.२४४.४० ॥
في القلب شجرة من الشهوة، متنوعة الأشكال، نشأت من تراكم الوهم؛ جذرها راسخ في الجهل، وتسقيها الرغبة في المعرفة.
13.244.41
रोषलोभमहास्कन्धः पुरा दुष्कृतसारवान् ।
आयासविटपस्तीव्रशोकपुष्पो भयाङ्कुरः ॥ १३.२४४.४१ ॥
الغضب والطمع جذعه العظيم؛ مُذ القدم امتلأ بجوهر الأفعال السيئة؛ العناء فروعه، والحزن الشديد زهوره، والخوف براعمه.
13.244.42
नानासङ्कल्पपत्राढ्यः प्रमादात्परिवर्धितः ।
महतीभिः पिपासाभिः समन्तात्परिवेष्टितः ॥ १३.२४४.४२ ॥
غني بأوراق العزائم المتعددة، نما بسبب الغفلة، ومحاط من كل جانب بعطشٍ عظيم.
13.244.43
संरोहत्यकृतप्रज्ञे पादपः कामसम्भवः ।
नैव रोहति तत्वज्ञे रूढो वा छिद्यते पुनः ॥ १३.२४४.४३ ॥
في من لم تنضج حكمته تنبت شجرة الشهوة، أما في العارف بالحقيقة فلا تنبت، وإن نمت قُطعت من جديد.
13.244.44
कृच्छ्रोपायेष्वनित्येषु निःसारेषु फलेषु च ।
दुःखादिषु दुरन्तेषु कामयोगेषु का रतिः ॥ १३.२४४.४४ ॥
في الوسائل الشاقة، وفي الثمار الفانية الخالية من الجوهر، وفي وصال الشهوات الذي يبدأ بالألم وينتهي بالشقاء، أيّ لذة توجد؟
13.244.45
इन्द्रियेषु च जीर्यत्सु च्छिद्यमाने तताऽऽयुषि ।
पुरस्ताच्च स्थिते मृत्यौ किं सुखं पश्यतासुखे ॥ १३.२४४.४५ ॥
والحواس تتآكل، والعمر يُقطع، والموت واقف أمامك، فأيّ سعادة ترى في هذا الشقاء؟
13.244.46
व्याधिभिः पीड्यमानस्य नित्यं शारीरमानसैः ।
नरस्याकृतकृत्यस्य किं सुखं मरणे सति ॥ १३.२४४.४६ ॥
فأيّ سعادة للإنسان الذي تُعذّبه أمراض الجسد والنفس دائماً، ولم يُتمّ واجباته، حين يحضر الموت؟
13.244.47
सञ्चिन्वानं तमेवार्थं कामानामवितृप्तकम् ।
व्याघ्रः पशुमिवारण्ये मृत्युरादाय गच्छति ॥ १३.२४४.४७ ॥
ذلك الإنسان الذي يجمع الثروة ولا يشبع من الشهوات، يختطفه الموت كما يختطف النمر حيوانًا في الغابة فيمضي به.
13.244.48
जन्ममृत्युजरादुःखैः सततं समभिद्रुतः ।
संसारे पच्यमानस्तु पापान्नोद्विजते जनः ॥ १३.२४४.४८ ॥
يُلاحَق الإنسان دائماً بآلام الولادة والموت والشيخوخة، ويُعذَّب في السمسارا، ومع ذلك لا يضطرب من الذنب.
13.244.49
केनोपायेन मर्त्यानां निवर्त्येते जरान्तकौ ।
यद्यस्ति भगवन्मह्यमेतदाचक्ष्व माचिरम् ॥ १३.२४४.४९ ॥
بأي وسيلة يُصرف الهرم والموت عن الفانين؟ أيها المبارك، إن كانت لي وسيلة كهذه فأخبرني بها دون تأخير.
13.244.50
तपसा वा सुमहता कर्मणा वा श्रुतेन वा ।
रसायनप्रयोगैर्वा केनात्येति जरान्तकौ ॥ १३.२४४.५० ॥
أبِعظيم التقشف، أم بالفعل، أم بالعلم، أم باستعمال الإكسيرات — بأيٍّ منها يتجاوز الإنسان الهرم والموت؟
13.244.51
नैतदस्ति महाभागे जरामृत्युनिवर्तनम् ।
सर्वलोकेषु जानीहि मोक्षादन्यत्र भामिनि ॥ १३.२४४.५१ ॥
ليس ثمّة وسيلة كهذه لصرف الهرم والموت، أيتها العظيمة الحظ. واعلمي أيتها المشرقة أنه في جميع العوالم لا طريق سوى التحرر.
13.244.52
न धनेन न राज्येन नोग्रेण तपसाऽपि वा ।
मरणं नातितरते विना मुक्त्या शरीरिणः ॥ १३.२४४.५२ ॥
لا بالثروة، ولا بالملك، ولا حتى بالتقشف الشديد يتجاوز الكائن المتجسد الموت؛ فبغير التحرر لا يستطيع أن يتغلب على الموت.
13.244.53
अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयशतानि च ।
न तरन्ति जरामृत्यू निर्वाणाधिगमाद्विना ॥ १३.२४४.५३ ॥
ألف قربان من الفرس ومئات طقوس الفاجابيا لا تُجيز العبور فوق الهرم والموت دون بلوغ النرفانا.
13.244.54
ऐस्वर्यं धनधान्यं च विद्यालाभस्तपस्तथा ।
रसायनप्रयोगाद्वै न तरन्ति जरान्तकौ ॥ १३.२४४.५४ ॥
السيادة والثروة والحبوب، واكتساب العلم، والتقشف، وكذلك استعمال الإكسيرات — بأيٍّ من هذه لا يتجاوز البشر الهرم والموت.
13.244.55
दानयज्ञतपःशीलरसायनविदोऽपि वा ।
स्वाध्यायनिरता वाऽपि न तरन्ति जरान्तकौ ॥ १३.२४४.५५ ॥
حتى الذين يعرفون العطاء والقرابين والتقشف والسلوك الحسن وإكسير التجديد، أو الذين يكرسون أنفسهم لتلاوة الفيدا، لا يستطيعون عبور الشيخوخة والموت.
13.244.56
देवदानवगन्धर्वकिन्नरोरगराक्षसान् ।
स्ववशे कुरुते कालो न कालस्यास्त्यगोचरः ॥ १३.२४४.५६ ॥
يُخضِع الزمانُ الآلهةَ والدانافا والغاندهارفا والكِنّارا والحيّاتِ والراكشاسا لسلطانه؛ ليس شيء خارج مدى الزمان.
13.244.57
न ह्यहानि निवर्तन्ते न मासा न पुनः क्षपाः ।
स्रेयं प्रपद्यते ध्यानमजस्रं ध्रुवमव्ययम् ॥ १३.२४४.५७ ॥
لا تعود الأيام، ولا الشهور، ولا الليالي مرة أخرى. والتأمل الأسمى ينال بلا انقطاع ما هو ثابت لا يفنى.
13.244.58
स्रवन्ति न निवर्तन्ते स्रोतांसि सरितामिव ।
आयुरादाय मर्त्यानामहोरात्रेषु सन्ततम् ॥ १३.२४४.५८ ॥
كما تتدفق جداول الأنهار ولا ترجع، كذلك تمضي آجال الفانين ليلاً ونهاراً بلا انقطاع، آخذةً أعمارهم.
13.244.59
जीवितं सर्वभूतानामक्षयः क्षपयन्नसौ ।
आदित्यो ह्यस्तमभ्येति पुनः पुनरुदेति च ॥ १३.२४४.५९ ॥
ليست حياةُ جميع الكائنات بلا نفاد؛ إن تلك الشمس تُنقصها وهي تغيب ثم تشرق مراراً وتكراراً.
13.244.60
यस्यां रात्र्यां व्यतीतायामायुरल्पतरं भवेत् ।
गाधोदके मत्स्य इव किन्नु तस्य कुमारता ॥ १३.२४४.६० ॥
إذ تمضي ليلةٌ فيقصر العمر أكثر، كسمكةٍ في ماءٍ عميق، فأيّ طفولةٍ له حينئذٍ؟
13.244.61
मरणं हि शरीरस्य नियतं ध्रुवमेव च ।
तिष्ठन्नपि क्षणं सर्वः कालस्यैति वशं पुनः ॥ १३.२४४.६१ ॥
موت الجسد يقين وثابت. كل من يقف لحظة يعود أيضاً إلى سلطان الزمن.
13.244.62
न म्रियेरन्न जीर्येरन्यदि स्युः सर्वदेहिनः ।
न चानिष्टं प्रवर्तेत शोको वा प्राणिनं क्वचित् ॥ १३.२४४.६२ ॥
لو لم يمت جميع الكائنات الجسدية ولم يشيخوا، لما حدث أي شر، ولما أصاب الحزن كائناً حياً أبداً.
13.244.63
अप्रमत्तः प्रमत्तेषु कालो भूतेषु तिष्ठति ।
अप्रमत्तस्य कालस्य क्षयं प्राप्तो न मुच्यते ॥ १३.२४४.६३ ॥
يقف الزمن، وهو غير غافل، بين الكائنات الغافلة؛ ومن بلغ الفناء بالزمن غير الغافل لا ينجو.
13.244.64
श्वःकार्यमद्य कुर्वीत पूर्वाह्णे चापराह्णिकम् ।
कोपि तद्वेद यत्रासौ मृत्युना नाभिवीक्षितः ॥ १३.२४४.६४ ॥
ينبغي أن يُنجز عمل الغد اليوم، وعمل الصباح قبل الظهيرة. فمن يعلم المكان الذي لم تره فيه الموت بعد؟
13.244.65
वर्षास्विदं करिष्यामि इदं ग्रीष्मवसन्तयोः ।
इति बालश्चिन्तयति अन्तरायं न बुध्यति ॥ १३.२४४.६५ ॥
«في الأمطار سأفعل هذا، وفي الصيف والربيع ذاك» — هكذا يفكر الطفل، ولا يدرك العائق الذي يتوسط ذلك.
13.244.66
इदं मे स्यादिदं मे स्यादित्येवं मनसा नराः ।
अनवाप्तेषु कामेषु ह्रियन्ते मरणं प्रति ॥ १३.२४४.६६ ॥
يُساق الناس الذين يفكرون في نفوسهم قائلين: «ليكن هذا لي، ليكن هذا لي»، نحو الموت، وأمانيهم لم تتحقق.
13.244.67
कालपाशेन बद्धानामहन्यहनि जीर्यताम् ।
का श्रद्धा प्राणिनां मार्गे विषमे भ्रमतां सदा ॥ १३.२४४.६७ ॥
أيّ ثقة لدى الكائنات المقيّدة بحبل الزمن، المتقدّمة في السنّ يومًا بعد يوم، التائهة دائمًا على طريق وعر؟
13.244.68
युवैव धर्मशीलः स्यादनिमित्तं हि जीवितम् ।
फलानामिव पक्वानां सदा हि पतनाद्भयम् ॥ १३.२४४.६८ ॥
ينبغي أن يكون المرء متمسكًا بالدارمة وهو شاب، فالحياة لا علامة لها؛ وكالثمار الناضجة، يخشى السقوط دائمًا.
13.244.69
मर्त्यस्य किं धनैर्दारैः पुत्रैर्भोगैः प्रियैरपि ।
एकाह्ना सर्वमुत्सृज्य मृत्योस्तु वशमन्वियात्। ॥ १३.२४४.६९ ॥
ما نفع الفاني من الثروة والزوجات والأبناء والملذات وحتى الأحبّة؟ في يوم واحد يترك كل شيء ويمضي إلى سلطان الموت.
13.244.70
जायामानांश्च सम्प्रेक्ष्य म्रियमाणांस्तथैव च ।
न संवेगोस्ति चेत्पुंसः काष्ठलोसमो हि सः ॥ १३.२४४.७० ॥
إن لم يضطرب الإنسان عند رؤية المولودين والموتى، فهو كقطعة خشب أو كتلة طين.
13.244.71
विनाशिनो ह्यध्रुवजीवितस्य ।
किं बन्धुभिर्मित्रपरिग्रहैश्च।
विहाय यद्गच्छति सर्वमेवं ।
क्षणेन गत्वा न निवर्तते च ॥ १३.२४४.७१ ॥
ما نفع الأقارب ومجموعة الأصدقاء لمن حياته فانية وغير ثابتة؟ يرحل تاركًا كل شيء؛ ومن مضى في لحظة لا يعود.
13.244.72
एवं चिन्तयतो नित्यं सर्वार्थानामनित्यताम् ।
उद्वेगो जायते शीघ्रं निर्वाणस्य पुरस्सरः ॥ १३.२४४.७२ ॥
من يتأمل دائمًا هكذا في عدم دوام كل الأشياء، يتولّد عنده سريعًا اضطراب، وهو طليعة النجاة.
13.244.73
तेनोद्वेगेन चाप्यस्य विमर्शो जायते पुनः ।
विमर्शो नाम वैराग्यं सर्वद्रव्येषु जायते ॥ १३.२४४.७३ ॥
ومن ذلك الاضطراب يتولّد فيه التأمل من جديد، وهذا التأمل يُسمّى الزهد أو الفيراغيا في جميع الأشياء.
13.244.74
वैराग्येण परां शान्तिं लभन्ते मानवाः शुभे ।
मोक्षस्योपनिषद्दिव्यं वैराग्यमिति निश्चितम् ॥ १३.२४४.७४ ॥
بالزهد يبلغ البشر السكينة العليا أيتها المباركة، والزهد هو الأسرار الإلهية للتحرر بلا ريب.
13.244.75
एतत्ते कथितं देवि वैराग्योत्पादनं वचः ।
एवं सञ्चिन्त्य सञ्चिन्त्य मुच्यन्ते हि मुमुक्षवः ॥ १३.२४४.७५ ॥
أيتها الإلهة، لقد قصصتُ عليكِ هذا القول الذي يُولّد الزهد، فمَن يفكّر فيه مراراً من طالبي التحرر ينالون الخلاص حقاً.