Mahābhārata · Adhyāya 13.244
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.244.1
अनुद्विग्नमतेर्जन्तोरस्मिन्संसारमण्डले ।
शोकव्याधिजरादुःखैर्निर्वाणं नोपपद्यते ॥ १३.२४४.१ ॥
Para un ser vivo cuya mente no se agita en este círculo de la existencia mundana, el nirvāṇa no se alcanza por las penas del dolor, la enfermedad, la vejez y el sufrimiento.
13.244.2
तस्मादुद्वेगजननं मनोऽवस्थानपं तथा ।
ज्ञानं ते सम्प्रवक्ष्यामि तन्मूलममृतं हि वै ॥ १३.२४४.२ ॥
Por tanto, te explicaré plenamente el conocimiento que produce la agitación de la mente y la sostiene firme; su raíz es, en verdad, la inmortalidad.
13.244.3
शोकस्थानसहस्राणि भयस्थानशतानि च ।
दिवसेदिवसे मूढमाविशन्ति न पण्डितम् ॥ १३.२४४.३ ॥
Miles de ocasiones de pesar y cientos de ocasiones de temor entran día tras día en el necio, pero no en el sabio.
13.244.4
नष्टे धने वा दारे वा पुत्रे पितरि वा मृते ।
अहो दुःखमिति ध्यायञ्शोकस्य पदमाव्रजेत् ॥ १३.२४४.४ ॥
Cuando la riqueza, la esposa, el hijo o el padre se pierden o han muerto, el hombre que piensa '¡Ay, qué dolor!' llega a la condición del pesar.
13.244.5
द्रव्येषु समतीतेषु ये शुभास्तान्न चिन्तयेत् ।
ताननाद्रियमाणस्य शोकबन्धः प्रणश्यति ॥ १३.२४४.५ ॥
Cuando las posesiones han pasado, uno no debe pensar en aquellas que fueron agradables; pues para quien no las honra, el vínculo del pesar se destruye.
13.244.6
सम्प्रयोगादनिष्टस्य विप्रयोगात्प्रियस्य च ।
मानुषा मानसैर्दुःखैः संयुज्यन्तेऽल्पबुद्धयः ॥ १३.२४४.६ ॥
Por la unión con lo desagradable y la separación de lo querido, los seres humanos de poca inteligencia quedan unidos a los sufrimientos mentales.
13.244.7
मृतं वा यदि वा नष्टं योऽतीतमनुशोचति ।
सन्तापेन च युज्येत तच्चास्य न निवर्तते ॥ १३.२४४.७ ॥
Quien se aflige por lo muerto o perdido, por lo que ya pasó, se une a la angustia, pero aquello no le vuelve.
13.244.8
उत्पन्नमिह मानुष्ये गर्भप्रभृति मानवम् ।
विविधान्युपवर्तन्ते दुःखानि च सुखानि च ॥ १३.२४४.८ ॥
Para el ser humano nacido en la condición humana, desde el vientre en adelante, le sobrevienen diversas penas y alegrías.
13.244.9
तयोरेकतरो मार्गो यद्येनमभिसंनमेत् ।
सुखं प्राप्य न संहृष्येन्न दुःखं प्राप्य संज्वरेत् ॥ १३.२४४.९ ॥
Si uno de estos dos caminos se le acerca, no debe alegrarse al obtener el placer, ni atormentarse al obtener el dolor.
13.244.10
दोषदर्शी भवेत्तत्र यत्र स्नेहः प्रवर्तते ।
अनिष्टेनान्वितं पश्येद्यथा क्षिप्रं विरज्यते ॥ १३.२४४.१० ॥
Donde surge el afecto, uno debe volverse quien ve la falta; debe verlo unido a lo no deseado, para que pronto se vuelva desapegado.
13.244.11
यथा काष्ठं च काष्ठं च समेयातां महोदधौ ।
समेत्य च व्यपेयातां तद्वज्ज्ञातिसमागमः ॥ १३.२४४.११ ॥
Como dos trozos de madera se encuentran en el gran océano, y tras encontrarse se separan, así también es el encuentro de los parientes.
13.244.12
अदर्शनादापतिताः पुनश्चादर्शनं गताः ।
स्नेहस्तत्र न कर्तव्यो विप्रयोगो हि तैर्ध्रुवम् ॥ १३.२४४.१२ ॥
Llegados desde la invisibilidad, vuelven de nuevo a la invisibilidad; no debe uno apegarse a ellos, pues la separación de ellos es cierta.
13.244.13
कुटुम्बपुत्रदारांश्च शरीरं धनसञ्चयम् ।
ऐश्वर्यं स्वस्तिता चेति न मुह्येत्तत्र पण्डितः ॥ १३.२४४.१३ ॥
Familia, hijos, esposas, el cuerpo, la acumulación de riquezas, el poder y el bienestar: en estas cosas el sabio no debe engañarse.
13.244.14
सुखमेकान्ततो नास्ति शक्रस्यापि त्रिविष्टपे ।
तत्रापि सुमहद्दुःखं न नित्यं लभते सुखम् ॥ १३.२४४.१४ ॥
Ni siquiera para Indra, en los tres mundos, existe una felicidad absoluta; también allí hay gran sufrimiento, y la dicha no se obtiene de forma permanente.
13.244.15
सुखस्यान्तरं दुःखं दुःखस्यानन्तरं सुखम् ।
क्षया निचयाः सर्वे पतनान्ताः समुच्छ्रयाः ॥ १३.२४४.१५ ॥
El sufrimiento es lo opuesto a la felicidad, y la felicidad sigue al sufrimiento. Todas las acumulaciones terminan en la decadencia, y todas las elevaciones terminan en la caída.
13.244.16
संयोगा मरणान्तं च जीवितम् ।
उच्छ्रयांश्च निपाताश्च दृष्ट्या प्रत्यक्षतस्त्रयम्।
अनित्यमसुखं चेति व्यवस्येत्सर्वमेव च ॥ १३.२४४.१६ ॥
Las uniones terminan en la muerte, y también la vida. El ascenso, la caída: estos tres se ven directamente; uno debe determinar que todo es impermanente y desagradable.
13.244.17
अर्थानामार्जने दुःखमार्जितानां तु रक्षणे ।
नाशे दुःखं व्यये दुःखं धिगर्थं दुःखभाजनम् ॥ १३.२४४.१७ ॥
Hay sufrimiento en adquirir riquezas, sufrimiento en custodiar lo adquirido; sufrimiento en su pérdida, sufrimiento en su gasto. ¡Maldita sea la riqueza, recipiente del sufrimiento!
13.244.18
अर्थवन्तं नरं नित्यं पञ्चाभिघ्नन्ति शत्रवः ।
राजा चोरश्च दायादा भूतानि क्षय एव च ॥ १३.२४४.१८ ॥
Al hombre rico siempre lo atacan cinco enemigos: el rey, el ladrón, los herederos, los elementos y la ruina misma.
13.244.19
अर्थमेव ह्यनर्थस्य मूलमित्यवधारय ।
न ह्यनर्थाः प्रबाधन्ते नरमर्तविवर्जितम् ॥ १३.२४४.१९ ॥
Ten en cuenta que la riqueza es la raíz de toda desgracia. Las desgracias no atormentan al hombre libre de riqueza y de la vida mortal.
13.244.20
अर्थप्राप्तिर्महद्दुःखमाकिञ्चिन्यं परं सुखम् ।
उपद्रवेषु चार्थानां दुःखं हि नियतं भवेत् ॥ १३.२४४.२० ॥
Obtener riqueza es un gran sufrimiento; no tener nada es la mayor felicidad. Entre las calamidades de la riqueza, el sufrimiento es seguro.
13.244.21
धनलोभेन तृष्णाया न तृप्तिरुपलभ्यते ।
लब्धाश्रयो विवर्धेत समिद्ध इव पावकः ॥ १३.२४४.२१ ॥
Por la codicia de riqueza, el ansia nunca encuentra saciedad; habiendo hallado apoyo, crece como un fuego encendido.
13.244.22
जित्वाऽपि पृथिवीं कृत्स्नां चतुःसागरमेखलाम् ।
सागराणां पुनः पारं जेतुमिच्छत्यसंशयम् ॥ १३.२४४.२२ ॥
Aun habiendo conquistado toda la tierra ceñida por cuatro océanos, sin duda desea conquistar también la otra orilla de los mares.
13.244.23
अलं परिग्रहेणेह दोषवान्हि परिग्रहः ।
कोशकारः क्रिमिर्देवि बध्यते हि परिग्रहात् ॥ १३.२४४.२३ ॥
Basta ya de posesión aquí, pues la posesión es defectuosa. Oh diosa, el gusano de seda queda atado por su propia posesión.
13.244.24
एकोऽपि पृथिवीं कृत्स्नामेकच्छत्रां प्रशास्ति च ।
एकस्मिन्नेव राष्ट्रे तु स चापि निवसेन्नृपः ॥ १३.२४४.२४ ॥
Un solo rey gobierna toda la tierra bajo un único dominio, y sin embargo ese rey habita en un solo reino.
13.244.25
तस्मिन्राष्ट्रेऽपि नगरमेकमेवाधितिष्ठति ।
नगरेऽपि गृहं चैकं भवेत्तस्य निवेशनम् ॥ १३.२४४.२५ ॥
Incluso en ese reino habita una sola ciudad, y en esa ciudad su morada es una sola casa.
13.244.26
एक एव प्रतिष्ठः स्यादावासस्तद्गृहेऽपि च ।
आवासे शयनं चैकं निशि यत्र प्रलीयते ॥ १३.२४४.२६ ॥
Su asiento también debe ser uno; en esa casa su morada también es una. En esa morada hay un solo lecho, donde de noche se sumerge en el sueño.
13.244.27
शयनस्यार्धमेवास्य स्त्रियाश्चार्धं विधीयते ।
तदनेन प्रसङ्गेन स्वल्पेनैव हि युज्यते ॥ १३.२४४.२७ ॥
Solo la mitad de su lecho es suya, y la otra mitad se asigna a su esposa. Por tanto, con este apego queda atado incluso por poco.
13.244.28
सर्वं ममेति सम्मूढो बलं पश्यति बालिशः ।
एवं सर्वोपयोगेषु स्वल्पमस्य प्रयोजनम् ॥ १३.२४४.२८ ॥
El necio confundido, pensando «todo es mío», solo mira su propia fuerza. Así, en todos los usos, su necesidad real es pequeña.
13.244.29
तण्डुलप्रस्थमात्रेण यात्रा स्यात्सर्वदेहिनाम् ।
ततो भूयस्तरो योगो दुःखाय तपनाय च ॥ १३.२४४.२९ ॥
Con una sola medida de arroz basta para el viaje de la vida de todos los seres encarnados. Cualquier apego mayor más allá de eso trae solo sufrimiento y tormento.
13.244.30
नास्ति तृष्णासमं दुःखं नास्ति त्यागसमं सुखम् ।
सर्वान्कामान्परित्यज्य ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ १३.२४४.३० ॥
No hay sufrimiento igual al anhelo, y no hay felicidad igual a la renuncia. Habiendo abandonado todos los deseos, uno se vuelve apto para el estado de Brahman.
13.244.31
या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतः ।
योऽसौ प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम् ॥ १३.२४४.३१ ॥
Aquel anhelo, difícil de abandonar para los necios, que no envejece aunque el hombre envejezca, esa enfermedad mortal: para quien lo abandona hay felicidad.
13.244.32
न जातु कामः कामानामुपभोगेन शाम्यति ।
हविषा कुष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते ॥ १३.२४४.३२ ॥
El deseo nunca se apacigua con el disfrute de los objetos del deseo; como el fuego alimentado con mantequilla clarificada, vuelve a crecer una y otra vez.
13.244.33
अलाभेनैव कामानां शोकं त्यजति पण्डितः ।
आयासविटपस्तीव्रः कामाग्निः कर्षणारणिः।
इन्द्रियार्थैश्च सम्मोह्य दहत्यकुशलं जनम् ॥ १३.२४४.३३ ॥
El sabio abandona el dolor precisamente por no obtener los deseos. El feroz fuego del deseo, con sus ramas de fatiga, es como el palo de frotar: confundiendo a la persona con los objetos de los sentidos, quema al hombre sin habilidad.
13.244.34
यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः ।
नालमेकस्य पर्याप्तमिति पश्यन्न मुह्यति ॥ १३.२४४.३४ ॥
Viendo que el arroz y la cebada, el oro, el ganado y las mujeres de la tierra no bastan ni para un solo hombre, uno no se deja engañar.
13.244.35
यच्च कामसुखं लोके यच्च दिव्यं महत्सुखम् ।
तृष्णाक्षयसुखस्यैते नार्हतः षोडशीं कलाम् ॥ १३.२४४.३५ ॥
El placer del deseo en el mundo, y la gran felicidad divina, no merecen ni la decimosexta parte de la felicidad que nace de la extinción del anhelo.
13.244.36
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु नैव धीरो नियोजयेत् ।
मनःषष्ठानि संयम्य नित्यमात्मनि योजयेत ॥ १३.२४४.३६ ॥
El hombre firme no debe dirigir los sentidos hacia los objetos de los sentidos; habiendo dominado los sentidos, con la mente como sexta, debe dirigirlos siempre hacia el sí mismo.
13.244.37
इन्द्रियाणां विसर्गेण दोषमृच्छत्यसंशयम् ।
संनियम्य नु तान्येव ततः सिद्धिमवाप्नुयात् ॥ १३.२४४.३७ ॥
Al dejar libres a los sentidos, sin duda se incurre en falta; habiéndolos refrenado por completo, entonces se alcanza la perfección.
13.244.38
षण्णामात्मनि युक्तानामैश्वर्यं योऽधिगच्छति ।
न च पापैर्न चानर्थैः संयुज्येत विचक्षणः ॥ १३.२४४.३८ ॥
El sabio que alcanza el dominio de los seis unidos al yo no se une ni al pecado ni a la desgracia.
13.244.39
अप्रमत्तः सदा रक्षेदिन्द्रियाणि विचक्षणः ।
अरक्षितेषु तेष्वाशु नरो नरकमेति हि ॥ १३.२४४.३९ ॥
El sabio debe siempre guardar los sentidos con vigilancia constante; pues cuando quedan desprotegidos, el hombre pronto va al infierno.
13.244.40
हृदि काममयश्चित्रो मोहसञ्चयसम्भवः ।
अज्ञानरूढमूलस्तु विवित्सापरिषेचनः ॥ १३.२४४.४० ॥
En el corazón hay un árbol hecho de deseo, multiforme, nacido de un montón de ilusión; su raíz está firmemente arraigada en la ignorancia, y el deseo de conocer lo riega.
13.244.41
रोषलोभमहास्कन्धः पुरा दुष्कृतसारवान् ।
आयासविटपस्तीव्रशोकपुष्पो भयाङ्कुरः ॥ १३.२४४.४१ ॥
La ira y la codicia son su gran tronco; desde antiguo está lleno de la esencia de los malos actos; el esfuerzo son sus ramas, el dolor intenso sus flores y el miedo sus brotes.
13.244.42
नानासङ्कल्पपत्राढ्यः प्रमादात्परिवर्धितः ।
महतीभिः पिपासाभिः समन्तात्परिवेष्टितः ॥ १३.२४४.४२ ॥
Rico en las hojas de múltiples propósitos, crecido por la negligencia, está envuelto por todos lados por grandes sedes.
13.244.43
संरोहत्यकृतप्रज्ञे पादपः कामसम्भवः ।
नैव रोहति तत्वज्ञे रूढो वा छिद्यते पुनः ॥ १३.२४४.४३ ॥
En quien tiene sabiduría inmadura brota el árbol nacido del deseo; en quien conoce la verdad no brota, y si ha crecido, vuelve a ser cortado.
13.244.44
कृच्छ्रोपायेष्वनित्येषु निःसारेषु फलेषु च ।
दुःखादिषु दुरन्तेषु कामयोगेषु का रतिः ॥ १३.२४४.४४ ॥
En medios difíciles, en frutos impermanentes y sin esencia, y en las uniones del deseo que comienzan en el sufrimiento y terminan en la desgracia, ¿qué placer hay?
13.244.45
इन्द्रियेषु च जीर्यत्सु च्छिद्यमाने तताऽऽयुषि ।
पुरस्ताच्च स्थिते मृत्यौ किं सुखं पश्यतासुखे ॥ १३.२४४.४५ ॥
Mientras los sentidos se marchitan, la vida se corta y la muerte está ante ti, ¿qué felicidad ves en esta desdicha?
13.244.46
व्याधिभिः पीड्यमानस्य नित्यं शारीरमानसैः ।
नरस्याकृतकृत्यस्य किं सुखं मरणे सति ॥ १३.२४४.४६ ॥
Para un hombre constantemente afligido por enfermedades del cuerpo y de la mente, cuyas tareas quedan sin cumplir, ¿qué felicidad hay cuando llega la muerte?
13.244.47
सञ्चिन्वानं तमेवार्थं कामानामवितृप्तकम् ।
व्याघ्रः पशुमिवारण्ये मृत्युरादाय गच्छति ॥ १३.२४४.४७ ॥
La muerte se lleva a ese hombre que sigue acumulando riquezas, jamás saciado de deseos, como el tigre en el bosque se apodera de un animal y se lo lleva.
13.244.48
जन्ममृत्युजरादुःखैः सततं समभिद्रुतः ।
संसारे पच्यमानस्तु पापान्नोद्विजते जनः ॥ १३.२४४.४८ ॥
Constantemente asaltado por los dolores del nacimiento, la muerte y la vejez, y atormentado en el saṃsāra, el hombre no se inquieta por el mal.
13.244.49
केनोपायेन मर्त्यानां निवर्त्येते जरान्तकौ ।
यद्यस्ति भगवन्मह्यमेतदाचक्ष्व माचिरम् ॥ १३.२४४.४९ ॥
¿Por qué medio pueden repelerse la vejez y la muerte de los mortales? Oh bienaventurado, si existe tal medio para mí, dímelo sin demora.
13.244.50
तपसा वा सुमहता कर्मणा वा श्रुतेन वा ।
रसायनप्रयोगैर्वा केनात्येति जरान्तकौ ॥ १३.२४४.५० ॥
¿Con gran austeridad, con la acción, con el saber o con el uso de elixires — con cuál de ellos supera el hombre la vejez y la muerte?
13.244.51
नैतदस्ति महाभागे जरामृत्युनिवर्तनम् ।
सर्वलोकेषु जानीहि मोक्षादन्यत्र भामिनि ॥ १३.२४४.५१ ॥
No existe tal medio para repeler la vejez y la muerte, oh gran afortunada. Sabe, oh radiante, que en todos los mundos no hay otro camino que la liberación.
13.244.52
न धनेन न राज्येन नोग्रेण तपसाऽपि वा ।
मरणं नातितरते विना मुक्त्या शरीरिणः ॥ १३.२४४.५२ ॥
Ni con riquezas, ni con reino, ni siquiera con severa austeridad supera el ser encarnado la muerte; sin liberación no puede vencerla.
13.244.53
अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयशतानि च ।
न तरन्ति जरामृत्यू निर्वाणाधिगमाद्विना ॥ १३.२४४.५३ ॥
Miles de sacrificios del caballo y cientos de ritos vājapeya no hacen superar la vejez y la muerte sin la obtención del nirvāṇa.
13.244.54
ऐस्वर्यं धनधान्यं च विद्यालाभस्तपस्तथा ।
रसायनप्रयोगाद्वै न तरन्ति जरान्तकौ ॥ १३.२४४.५४ ॥
Soberanía, riqueza y grano, la adquisición del saber, la austeridad y asimismo el uso de elixires — con ninguno de ellos superan los hombres la vejez y la muerte.
13.244.55
दानयज्ञतपःशीलरसायनविदोऽपि वा ।
स्वाध्यायनिरता वाऽपि न तरन्ति जरान्तकौ ॥ १३.२४४.५५ ॥
Ni siquiera quienes conocen la donación, el sacrificio, la austeridad, la buena conducta y los elixires rejuvenecedores, o quienes se dedican al estudio de los Vedas, pueden superar la vejez y la muerte.
13.244.56
देवदानवगन्धर्वकिन्नरोरगराक्षसान् ।
स्ववशे कुरुते कालो न कालस्यास्त्यगोचरः ॥ १३.२४४.५६ ॥
El tiempo somete a su poder a dioses, dānavas, gandharvas, kinnaras, serpientes y rākṣasas; nada está fuera del alcance del tiempo.
13.244.57
न ह्यहानि निवर्तन्ते न मासा न पुनः क्षपाः ।
स्रेयं प्रपद्यते ध्यानमजस्रं ध्रुवमव्ययम् ॥ १३.२४४.५७ ॥
Los días no regresan, ni los meses, ni las noches vuelven otra vez. La mejor meditación alcanza sin cesar lo firme e imperecedero.
13.244.58
स्रवन्ति न निवर्तन्ते स्रोतांसि सरितामिव ।
आयुरादाय मर्त्यानामहोरात्रेषु सन्ततम् ॥ १३.२४४.५८ ॥
Como las corrientes de los ríos fluyen y no regresan, así, tomando la vida de los mortales, fluyen sin cesar de día y de noche.
13.244.59
जीवितं सर्वभूतानामक्षयः क्षपयन्नसौ ।
आदित्यो ह्यस्तमभ्येति पुनः पुनरुदेति च ॥ १३.२४४.५९ ॥
La vida de todos los seres no es imperecedera; aquel sol, disminuyéndola, se pone y vuelve a salir una y otra vez.
13.244.60
यस्यां रात्र्यां व्यतीतायामायुरल्पतरं भवेत् ।
गाधोदके मत्स्य इव किन्नु तस्य कुमारता ॥ १३.२४४.६० ॥
Tras la noche en que la vida se hace aún más corta, como un pez en aguas profundas, ¿qué infancia le queda entonces?
13.244.61
मरणं हि शरीरस्य नियतं ध्रुवमेव च ।
तिष्ठन्नपि क्षणं सर्वः कालस्यैति वशं पुनः ॥ १३.२४४.६१ ॥
La muerte del cuerpo es cierta y firme. Todo el que se detiene un instante vuelve a caer bajo el poder del tiempo.
13.244.62
न म्रियेरन्न जीर्येरन्यदि स्युः सर्वदेहिनः ।
न चानिष्टं प्रवर्तेत शोको वा प्राणिनं क्वचित् ॥ १३.२४४.६२ ॥
Si todos los seres encarnados no murieran ni envejecieran, no ocurriría ningún mal, y ningún ser vivo sería alcanzado por el dolor.
13.244.63
अप्रमत्तः प्रमत्तेषु कालो भूतेषु तिष्ठति ।
अप्रमत्तस्य कालस्य क्षयं प्राप्तो न मुच्यते ॥ १३.२४४.६३ ॥
El tiempo, vigilante, permanece entre los seres descuidados; quien ha llegado a la destrucción por el tiempo vigilante no es liberado.
13.244.64
श्वःकार्यमद्य कुर्वीत पूर्वाह्णे चापराह्णिकम् ।
कोपि तद्वेद यत्रासौ मृत्युना नाभिवीक्षितः ॥ १३.२४४.६४ ॥
Uno debe hacer hoy la tarea de mañana, y la de la mañana antes de la tarde. ¿Quién sabe dónde aún no ha sido visto por la muerte?
13.244.65
वर्षास्विदं करिष्यामि इदं ग्रीष्मवसन्तयोः ।
इति बालश्चिन्तयति अन्तरायं न बुध्यति ॥ १३.२४४.६५ ॥
'En las lluvias haré esto, en el verano y la primavera esto' — así piensa el niño, y no percibe el obstáculo intermedio.
13.244.66
इदं मे स्यादिदं मे स्यादित्येवं मनसा नराः ।
अनवाप्तेषु कामेषु ह्रियन्ते मरणं प्रति ॥ १३.२४४.६६ ॥
Los hombres que piensan en su mente: 'que esto sea mío, que esto sea mío', son arrastrados hacia la muerte antes de que sus deseos se cumplan.
13.244.67
कालपाशेन बद्धानामहन्यहनि जीर्यताम् ।
का श्रद्धा प्राणिनां मार्गे विषमे भ्रमतां सदा ॥ १३.२४४.६७ ॥
¿Qué confianza pueden tener los seres vivos, atados por el lazo del tiempo, envejeciendo día a día, errando siempre por un camino escabroso?
13.244.68
युवैव धर्मशीलः स्यादनिमित्तं हि जीवितम् ।
फलानामिव पक्वानां सदा हि पतनाद्भयम् ॥ १३.२४४.६८ ॥
Uno debe ser devoto del dharma mientras es joven, pues la vida no tiene señal alguna; como los frutos maduros, siempre existe el temor de caer.
13.244.69
मर्त्यस्य किं धनैर्दारैः पुत्रैर्भोगैः प्रियैरपि ।
एकाह्ना सर्वमुत्सृज्य मृत्योस्तु वशमन्वियात्। ॥ १३.२४४.६९ ॥
¿De qué le sirven al mortal la riqueza, las esposas, los hijos, los placeres e incluso los seres queridos? En un solo día debe abandonar todo y caer bajo el poder de la muerte.
13.244.70
जायामानांश्च सम्प्रेक्ष्य म्रियमाणांस्तथैव च ।
न संवेगोस्ति चेत्पुंसः काष्ठलोसमो हि सः ॥ १३.२४४.७० ॥
Si un hombre no siente agitación al ver nacer y morir a otros, entonces es como un leño o un terrón.
13.244.71
विनाशिनो ह्यध्रुवजीवितस्य ।
किं बन्धुभिर्मित्रपरिग्रहैश्च।
विहाय यद्गच्छति सर्वमेवं ।
क्षणेन गत्वा न निवर्तते च ॥ १३.२४४.७१ ॥
¿De qué sirven los parientes y el círculo de amigos a quien tiene una vida perecedera e inestable? Parte dejándolo todo; quien se marcha en un instante no regresa.
13.244.72
एवं चिन्तयतो नित्यं सर्वार्थानामनित्यताम् ।
उद्वेगो जायते शीघ्रं निर्वाणस्य पुरस्सरः ॥ १३.२४४.७२ ॥
En quien reflexiona constantemente así sobre la impermanencia de todas las cosas, pronto surge la inquietud, precursora de la liberación.
13.244.73
तेनोद्वेगेन चाप्यस्य विमर्शो जायते पुनः ।
विमर्शो नाम वैराग्यं सर्वद्रव्येषु जायते ॥ १३.२४४.७३ ॥
Por esa agitación, en él surge de nuevo la reflexión; esa reflexión se llama vairāgya, desapego hacia todas las cosas.
13.244.74
वैराग्येण परां शान्तिं लभन्ते मानवाः शुभे ।
मोक्षस्योपनिषद्दिव्यं वैराग्यमिति निश्चितम् ॥ १३.२४४.७४ ॥
Por el vairāgya, los hombres alcanzan la paz suprema, oh bienaventurada. Se sabe con certeza que el vairāgya es la divina enseñanza secreta de la liberación.
13.244.75
एतत्ते कथितं देवि वैराग्योत्पादनं वचः ।
एवं सञ्चिन्त्य सञ्चिन्त्य मुच्यन्ते हि मुमुक्षवः ॥ १३.२४४.७५ ॥
Oh diosa, te he contado estas palabras que producen el desapego. Así, reflexionando una y otra vez, los que buscan la liberación ciertamente son liberados.