マハーバーラタ · 章 13.246
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.246.1
साङ्ख्यज्ञाने नियुक्तानां यथावत्कीर्तितं मया ।
योगधर्मं पुनः कृत्स्नं कीर्तयिष्यामि ते शृणु ॥ १३.२४६.१ ॥
サーンキヤの知識に従事する者たちには、私はすでに正しく説いた。今こそ、ヨーガの法をあらためて余すところなく汝に説こう、聴け。
13.246.2
स च योगो द्विधा भिन्नो ब्रह्मिदेवर्षिसम्मतः ।
समानमुभयत्रापि वृत्तं शास्त्रप्रचोदितम् ॥ १३.२४६.२ ॥
そのヨーガは二つに分かれ、バラモン、神々、仙人に認められている。両者の行いは同じで、聖典に定められたものである。
13.246.3
च चाष्टगुणमैश्वर्यमधिकृत्य विधीयते ।
सायुज्यं सर्वदेवानां योगधर्मं परं श्रिताः ॥ १३.२४६.३ ॥
八つの徳をそなえた自在を目的として定められ、またすべての神々との合一（サーユジヤ）も定められる。最高のヨーガの法に帰依する者はこれを得る。
13.246.4
ज्ञानं सर्वस्य योगस्य मूलमित्यवधारय ।
व्रतोपवासनियमैस्तत्सर्वं चापि बृंहयेत् ॥ १३.२४६.४ ॥
知識こそすべてのヨーガの根であると理解せよ。誓戒、断食、戒律によって、それらすべてを育てるべきである。
13.246.5
ऐकात्म्यं बुद्धिमनसोरिन्द्रियाणां च सर्वशः ।
आत्मनो वेदितं प्राज्ञे ज्ञानमेतत्तु योगिनाम् ॥ १३.२४६.५ ॥
知性、意、諸根が完全に一つとなること、そして賢者が知る自己の知——これがヨーギンの知識である。
13.246.6
अर्चयेद्ब्राह्मणानग्निं देवतायतनानि च ।
वर्जयेदशिवं भावं सर्वसत्त्वमुपाश्रितः ॥ १३.२४६.६ ॥
バラモン、火、神々の社を敬うべきであり、不吉な心を避け、あらゆる生きものに身を寄せるべきである。
13.246.7
दानमध्ययनं श्रुद्धा व्रतानि नियमास्तथा ।
सत्यमाहारशुद्धिश्च शौचमिन्द्रियनिग्रहः।
एतैश्च वर्धते तेजः पापं चाप्यवधूयते ॥ १३.२४६.७ ॥
布施、学習、信仰、誓戒と規律、そして真実、食の清浄、清浄さと感官の制御。これらによって威光は増し、罪は振り払われる。
13.246.8
निर्धूतपापस्तेजस्वी लघ्वाहारो जितेन्द्रियः ।
अमोधो निर्मलो दान्तः पश्चाद्योगं समाचरेत् ॥ १३.२४६.८ ॥
罪を振り払い、威光あり、食少なく、感官を制し、過ちなく、清らかで自制した者は、その後ヨーガを行ずべし。
13.246.9
अवरुध्यात्मनः पूर्वं मत्स्यघात इवामिषम् ।
एकान्ते विजने देशे सर्वतः संवृते शुचौ।
कल्पयेदासनं तत्र स्वास्तीर्णं मृदुभिः कुशैः ॥ १३.२४६.९ ॥
まず漁師が餌を抑えるように、自分自身を抑えよ。人里離れた、人けのない、四方を囲まれた清浄な場所に、柔らかいクシャ草をよく敷いた座を整えよ。
13.246.10
उपविश्यासने तस्मिन्नृजुकायशिरोधरः ।
अव्यग्रः सुखमासीनः स्वाङ्गानि न विकम्पयेत्।
सम्प्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन् ॥ १३.२४६.१० ॥
その座に坐り、身体と頭を真っ直ぐに保ち、気を散らさず安楽に坐して、手足を震わせてはならない。自分の鼻の先を見つめ、方角を見回してはならない。
13.246.11
मनोऽवस्थापनं देवि योगस्योपनिषद्भवेत् ।
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन मनोऽवस्थापयेत्सदा ॥ १३.२४६.११ ॥
女神よ、心を安定させることこそヨーガの奥義である。ゆえにあらゆる努力をもって、常に心を安定させるべし。
13.246.12
त्वक्छ्रोत्रं च ततो जिह्वा घ्राणं चक्षुश्च संहरेत् ।
पञ्चेन्द्रियाणि सन्धाय मनसि स्थापयेद्बुधः ॥ १३.२४६.१२ ॥
次に触覚、聴覚、味覚、嗅覚、視覚を引き戻すべきである。賢者は五感を集めて心に据えよ。
13.246.13
सर्वं चापोह्य सङ्कल्पमात्मनि स्थापयेन्मनः ।
यदैतान्यवतिष्ठन्ते मनःषष्ठानि चात्मनि ॥ १३.२४६.१३ ॥
一切の意図を捨て、心を自己に据えよ。心を第六とするこれらの感官が自己に安住するとき。
13.246.14
प्राणापानौ तदा तस्य युगपत्तिष्ठतो वशे ।
प्राणे हि वशमापन्ने योगसिद्धिर्ध्रुवा भवेत् ॥ १३.२४६.१४ ॥
そのとき、彼の吸気と呼気は同時に制御のもとに留まる。生気が制御されれば、ヨーガの成就は確実となる。
13.246.15
शरीरं चिन्तयेत्सर्वं विपाट्य च समीपतः ।
अन्तर्देहगतिं चापि प्राणानां परिचिन्तयेत् ॥ १३.२४६.१५ ॥
身体全体を、近くから割いて見るかのように観想せよ。また身体の内にある生気の動きをよく観察せよ。
13.246.16
ततो मूर्धानमग्निं च शरीरं परिपालयेत् ।
प्राणो मूर्धनि च श्वासो वर्तमाने विचेष्टते ॥ १३.२४६.१६ ॥
次に頭頂と火によって身体をよく守れ。生気は頭頂にあり、息がある限り生気は動く。
13.246.17
सज्जस्तु सर्वभूतात्मा पुरुषः स सनातनः ।
मनो बुद्धिरहङ्कारो भूतानि विषयांश्च सः ॥ १३.२४६.१७ ॥
彼は一切存在の自己であり、永遠のプルシャである。彼は確かに常に現前し、心、知性、我執、元素、そして感覚の対象でもある。
13.246.18
बस्तिर्मूलं गुदं चैव पावकं च समाश्रितः ।
वहन्मूत्रं पुरीषं च सदाऽपानः प्रवर्तते ॥ १३.२४६.१८ ॥
膀胱、根、肛門、火に宿り、尿と糞を運びつつ、アパーナは常に働く。
13.246.19
अतः प्रवृत्तिर्देहषु कर्म चापानसंयुतम् ।
उदीरयन्सर्वधातूनन्त ऊर्ध्वं प्रवर्तते।
उदान इति तं विद्युरध्यात्मकुशला जनाः ॥ १३.२४६.१९ ॥
ゆえに身体では、アパーナと結びついた働きが生じる。内なる諸要素を励起して上へ働くもの、それを内的修養に通じた人々はウダーナと知る。
13.246.20
सन्धौसन्धौ स निर्विष्टः सर्वचेष्टाप्रवर्तकः ।
शरीरेषु मनुष्याणां व्यान इत्युपदिश्यते ॥ १३.२४६.२० ॥
あらゆる関節に行き渡り、すべての働きを起こす者。人間の身体においてそれはヴィヤーナと教えられる。
13.246.21
धातुष्वग्नौ च विततः समानोऽग्निः समीरणः ।
स एव सर्वचेष्टानामन्तकाले निवर्तकः ॥ १३.२४६.२१ ॥
身体の要素と火に広がるサマーナは、火であり風である。死の時にすべての働きを引き戻すのは、まさに彼である。
13.246.22
प्राणानां सन्निपातेषु संसर्गाद्यः प्रजायते ।
ऊष्मा सोग्निरिति ज्ञेयः सोन्नं पचति देहिनाम् ॥ १३.२४६.२२ ॥
諸気が合わさり触れ合うときに生じる熱こそ火であると知るべし。それは有身者の食物を煮る。
13.246.23
अपानप्राणयोर्मध्ये व्यानोदानावुपाश्रितौ ।
समन्वितः समानेन सम्यक्पचति पावकः ॥ १३.२४६.२३ ॥
アパーナとプラーナの間に、ヴィヤーナとウダーナが宿る。サマーナと結ばれた火は、よく煮る。
13.246.24
शरीरमध्ये नाभिः स्यान्नाभ्यामग्निः प्रतिष्ठितः ।
अग्नौ प्राणाश्च संयुक्ताः प्राणेष्वात्मा व्यवस्थितः ॥ १३.२४६.२४ ॥
身体の中央にはへそがあり、へそには火が据えられている。火には生気（プラーナ）が結びつき、生気のうちに自己（アートマン）が安住している。
13.246.25
पक्वाशयस्त्वधो नाभेरूर्ध्वमामाशयस्तथा ।
नाभिर्मध्ये शरीरस्य सर्वप्राणाश्च संश्रिताः ॥ १३.२४६.२५ ॥
消化済みの食物を収める下腹の腸は臍の下にあり、未消化の食物を収める胃もまた上にある。臍は身体の中央にあり、すべての生気はそれに依っている。
13.246.26
स्थिताः प्राणादयः सर्वे तिर्यगूर्ध्वमधश्वराः ।
वहन्त्यन्नरसान्नाड्यो दशप्राणाग्निचोदिताः ॥ १३.२४६.२६ ॥
プラーナを筆頭とするすべての気息は、横に、上に、下に動きながら定まっている。十の気息と火に駆り立てられた脈管は、食物の精気を運ぶ。
13.246.27
योगिनामेष मार्गस्तु पञ्चस्वेतेषु तिष्ठति ।
जितश्रमः समासीनो मूर्धन्यात्मानमादधेत् ॥ १३.२४६.२७ ॥
これがヨーギンの道であり、この五つのうちに立っている。疲れを克服し、堅固に座して、自己を頭頂に置くべきである。
13.246.28
मूर्धन्यात्मानमाधाय भ्रुवोर्मध्ये मनस्तथा ।
सन्निरुध्य ततः प्राणानात्मानं चिन्तयेत्परम् ॥ १३.२४६.२८ ॥
自己を頭頂に置き、心を両眉の間に置いた後、気息を制御して、至上の自己を観想すべきである。
13.246.29
प्राणे त्वपानं युञ्जीत प्राणांश्चापानकर्मणि ।
प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरो भवेत् ॥ १३.२४६.२९ ॥
プラーナにアパーナを結びつけ、アパーナの働きに気息を結びつけるべきである。プラーナとアパーナの運行を止めて、調息（プラーナーヤーマ）に専念すべきである。
13.246.30
एवमन्तः प्रयुञ्जीत पञ्च प्राणान्परस्परम् ।
विजने सम्मिताहारो मुनस्तूष्णीं निरुच्छ्वसन् ॥ १३.२४६.३० ॥
このように内に、五つの生気を互いに結びつけるべきである。人里離れた所で、食事を節制した聖者は、黙って音を立てずに息を吐きながら修行すべきである。
13.246.31
अश्रान्तश्चिन्तयेद्योगी उत्थाय च पुनःपुनः ।
तिष्ठन्गच्छन्स्वपंस्चापि युञ्जीतैवमतन्द्रितः ॥ १३.२४६.३१ ॥
ヨーガ行者は倦むことなく瞑想し、幾度も立ち上がるべきである。立っていても、歩いていても、眠っていても、このように怠ることなく修行に励むべきである。
13.246.32
एवं नियुञ्जतस्तस्य योगिनो युक्तचेतसः ।
प्रसीदति मनः क्षिप्रं प्रसन्ने दृश्यते परम् ॥ १३.२४६.३२ ॥
このように修行し、心を統一したヨーガ行者の心は、すみやかに澄み渡る。心が澄んだとき、至高なるものが見える。
13.246.33
विधूम इव दीप्तोऽग्निरादित्य इव रश्मिवान् ।
वैद्युतोऽग्निरिवाकाशे पुरुषो दृश्यतेऽव्ययः ॥ १३.२४६.३३ ॥
煙のない燃え盛る火のように、光線をもつ太陽のように、空の稲妻の火のように、不滅のプルシャが見える。
13.246.34
दृष्ट्वा तदात्मनो ज्योतिरैश्वर्याष्टगुणैर्युतः ।
प्राप्नोति परमं स्थानं स्पृहणीयं सुरैरपि ॥ १३.२४६.३४ ॥
自らの本性のあの光明を見て、主権の八つの徳を備え、神々さえも望む最高の境地に至る。
13.246.35
इमान्योगस्य दोषांश्च दशैव परिचक्षते ।
दोषैर्विघ्ने वरारोहे योगिनां कविभिः स्मृताः ॥ १३.२४६.३५ ॥
ヨーガのこれらの過失、まさに十を、賢者たちは説く。美しい腰の女よ、ヨーガ行者の障害はこれらの過失から生じると、詩人たちは伝えている。
13.246.36
कामः क्रोधो भयं स्वप्नः स्नेहमत्यशनं तथा ।
वैचित्यं व्याधिरालस्यं लोभं च दशमं स्मृतम् ॥ १३.२४६.३६ ॥
欲望、怒り、恐怖、睡眠、執着、過食、同様に心の散乱、病、怠惰、そして貪欲——これらが第十と伝えられる。
13.246.37
एतैस्तेषां भवेद्विघ्नो दशभिर्देवकारितैः ।
तस्मादेतानपास्यादौ युञ्जीत च परं मनः ॥ १३.२४६.३७ ॥
神々によって作られたこれら十の障害によって、ヨーギンたちは妨げを受ける。ゆえに、まずこれらを捨て、心を至高に向けるべきである。
13.246.38
इमानपि गुणानष्टौ योगस्य परिचक्षते ।
गुणैस्तैरष्टभिर्द्रव्यमैश्वर्यमधिगम्यते ॥ १३.२४६.३८ ॥
ヨーガのこれら八つの徳もまた説かれる。
13.246.39
अणिमा महिमा चैव प्राप्तिः प्राकाम्यमेव हि ।
ईशित्वं च वशित्वं च यत्र कामावसायिता ॥ १३.२४६.३९ ॥
アニマー、マヒマー、プラープティ、プラーカーミャ；イーシトヴァ、ヴァシトヴァ；そして欲望が成就する状態。
13.246.40
एतानष्टौ गुणान्प्राप्य कथञ्चिद्योगिनां वराः ।
ईशाः सर्वस्य लोकस्य देवानप्यतिशेरते ॥ १३.२४६.४० ॥
これら八つの徳をどうにか得た、ヨーギンの中の最勝の者たちは、全世界の主となり、神々をさえ凌ぐ。
13.246.41
योगोस्ति नैवात्यशिनो न चैकान्तमनश्नतः ।
न चातिस्वप्नशीलस्य नातिजागतरस्तथा ॥ १३.२४६.४१ ॥
食べ過ぎる者にヨーガはなく、まったく断食する者にもない。過度に眠る者にもなく、過度に目覚めている者にもない——同様である。
13.246.42
युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु ।
युक्तस्वप्नावबोधस्य योगो भवति दुःखहा ॥ १३.२४६.४२ ॥
食事と娯楽を節度あるものとし、行為を慎み、睡眠と覚醒を整えた者にとって、ヨーガは苦しみを除くものとなる。
13.246.43
अनेनैव विधानेन सायुज्यं तत्प्रकल्प्यते ।
सायुज्यं देवसात्कृत्वा प्रयुञ्जीतात्मभक्तितः ॥ १३.२४६.४३ ॥
まさにこの方法によって、そのサーユジュヤ（合一）は成就される。合一を神的な状態とし、自己への信愛によってヨーガを修めるべきである。
13.246.44
अनन्यमनसा देवि नित्यं तद्गतचेतसा ।
सायुज्यं प्राप्यते देवैर्यत्नेन महता चिरात् ॥ १३.२४६.४४ ॥
女神よ、心を分かたず、常に彼に心を向けることで、神々でさえ大いなる努力によって、長い時を経て合一を得るのである。
13.246.45
हविर्भिरर्चनैर्होमैः प्रणामैर्नित्यचिन्तया ।
अर्चयित्वा यथाशक्ति स्वकं देशं विशन्ति ते ॥ १३.२४६.४५ ॥
供物、礼拝、火への供犠、礼拝と絶えざる瞑想によって力に応じて供養し、彼らは自らの住処へ入る。
13.246.46
सायुज्यानां विशिष्टं च मामकं वैष्णवं तथा ।
मां प्राप्य न निवर्तन्ते विष्णु वा शुभलोचने ॥ १३.२४६.४६ ॥
合一を得た者の中で、私の世界とヴィシュヌの世界が最上である。私またはヴィシュヌに至った者は戻らない、美しき目の女神よ。
13.246.47
इति ते कथितो देवि योगधर्मः सनातनः ।
न शक्यः प्रष्टुमन्येन योगधर्मस्त्वया विना ॥ १३.२४६.४७ ॥
女神よ、こうして私は永遠のヨーガの法をあなたに説いた。あなた以外の誰もこのヨーガの法を問うことはできない。