ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.246
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.246.1
साङ्ख्यज्ञाने नियुक्तानां यथावत्कीर्तितं मया ।
योगधर्मं पुनः कृत्स्नं कीर्तयिष्यामि ते शृणु ॥ १३.२४६.१ ॥
ಸಾಂಖ್ಯ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದವರಿಗೆ ನಾನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ಯೋಗಧರ್ಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು.
13.246.2
स च योगो द्विधा भिन्नो ब्रह्मिदेवर्षिसम्मतः ।
समानमुभयत्रापि वृत्तं शास्त्रप्रचोदितम् ॥ १३.२४६.२ ॥
ಆ ಯೋಗವು ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ; ಇದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳಿಂದ ಸಮ್ಮತವಾದದ್ದು. ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಆಚರಣೆ ಒಂದೇ, ಶಾಸ್ತ್ರವು ವಿಧಿಸಿದ್ದು.
13.246.3
च चाष्टगुणमैश्वर्यमधिकृत्य विधीयते ।
सायुज्यं सर्वदेवानां योगधर्मं परं श्रिताः ॥ १३.२४६.३ ॥
ಅಷ್ಟಗುಣ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಯುಜ್ಯ, ಪರಮ ಯೋಗಧರ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
13.246.4
ज्ञानं सर्वस्य योगस्य मूलमित्यवधारय ।
व्रतोपवासनियमैस्तत्सर्वं चापि बृंहयेत् ॥ १३.२४६.४ ॥
ಜ್ಞಾನವೇ ಎಲ್ಲಾ ಯೋಗಕ್ಕೆ ಮೂಲವೆಂದು ತಿಳಿ. ವ್ರತ, ಉಪವಾಸ, ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬೆಳೆಸಬೇಕು.
13.246.5
ऐकात्म्यं बुद्धिमनसोरिन्द्रियाणां च सर्वशः ।
आत्मनो वेदितं प्राज्ञे ज्ञानमेतत्तु योगिनाम् ॥ १३.२४६.५ ॥
ಬುದ್ಧಿ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸರ್ವಥಾ ಏಕತ್ವ; ಆತ್ಮನ ಅರಿವು — ಇದೇ ಪ್ರಾಜ್ಞರು ತಿಳಿದ ಯೋಗಿಗಳ ಜ್ಞಾನ.
13.246.6
अर्चयेद्ब्राह्मणानग्निं देवतायतनानि च ।
वर्जयेदशिवं भावं सर्वसत्त्वमुपाश्रितः ॥ १३.२४६.६ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು, ಅಗ್ನಿಯನ್ನು, ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಸರ್ವ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅಶುಭ ಭಾವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
13.246.7
दानमध्ययनं श्रुद्धा व्रतानि नियमास्तथा ।
सत्यमाहारशुद्धिश्च शौचमिन्द्रियनिग्रहः।
एतैश्च वर्धते तेजः पापं चाप्यवधूयते ॥ १३.२४६.७ ॥
ದಾನ, ಅಧ್ಯಯನ, ಶ್ರದ್ಧೆ, ವ್ರತಗಳು, ನಿಯಮಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಸತ್ಯ, ಆಹಾರ ಶುದ್ಧಿ, ಶೌಚ, ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹ—ಇವುಗಳಿಂದ ತೇಜಸ್ಸು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಪಾಪವೂ ಕಳಚಿಬೀಳುತ್ತದೆ.
13.246.8
निर्धूतपापस्तेजस्वी लघ्वाहारो जितेन्द्रियः ।
अमोधो निर्मलो दान्तः पश्चाद्योगं समाचरेत् ॥ १३.२४६.८ ॥
ಪಾಪ ಕಳಚಿದವನಾಗಿ, ತೇಜಸ್ವಿಯಾಗಿ, ಅಲ್ಪಾಹಾರಿಯಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಜಿತನಾಗಿ, ಅಮೋಘನಾಗಿ, ನಿರ್ಮಲನಾಗಿ, ದಾಂತನಾಗಿ ತರುವಾಯ ಯೋಗವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.
13.246.9
अवरुध्यात्मनः पूर्वं मत्स्यघात इवामिषम् ।
एकान्ते विजने देशे सर्वतः संवृते शुचौ।
कल्पयेदासनं तत्र स्वास्तीर्णं मृदुभिः कुशैः ॥ १३.२४६.९ ॥
ಮೊದಲು ಮೀನುಗಾರನು ಬಲೆಗೆ ಬಿದ್ದ ಆಮಿಷವನ್ನು ತಡೆಯುವಂತೆ ತನ್ನನ್ನು ತಡೆಯಬೇಕು. ಏಕಾಂತದ, ನಿರ್ಜನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ, ಶುಚಿಯಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾದ ದರ್ಭೆಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಾಸಿದ ಆಸನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು.
13.246.10
उपविश्यासने तस्मिन्नृजुकायशिरोधरः ।
अव्यग्रः सुखमासीनः स्वाङ्गानि न विकम्पयेत्।
सम्प्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन् ॥ १३.२४६.१० ॥
ಆ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ದೇಹ ಮತ್ತು ತಲೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ಚಂಚಲವಿಲ್ಲದೆ ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತು ತನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸಬಾರದು; ತನ್ನ ಮೂಗಿನ ತುದಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೋಡದೆ ಇರಬೇಕು.
13.246.11
मनोऽवस्थापनं देवि योगस्योपनिषद्भवेत् ।
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन मनोऽवस्थापयेत्सदा ॥ १३.२४६.११ ॥
ಓ ದೇವಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದೇ ಯೋಗದ ರಹಸ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಡಬೇಕು.
13.246.12
त्वक्छ्रोत्रं च ततो जिह्वा घ्राणं चक्षुश्च संहरेत् ।
पञ्चेन्द्रियाणि सन्धाय मनसि स्थापयेद्बुधः ॥ १३.२४६.१२ ॥
ಚರ್ಮ, ಶ್ರವಣ, ನಂತರ ನಾಲಿಗೆ, ಘ್ರಾಣ, ಚಕ್ಷು—ಇವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಜ್ಞಾನಿಯು ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಬೇಕು.
13.246.13
सर्वं चापोह्य सङ्कल्पमात्मनि स्थापयेन्मनः ।
यदैतान्यवतिष्ठन्ते मनःषष्ठानि चात्मनि ॥ १३.२४६.१३ ॥
ಎಲ್ಲ ಸಂಕಲ್ಪಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಮನಸ್ಸು ಆರನೆಯದಾಗಿರುವ ಈ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವಾಗ.
13.246.14
प्राणापानौ तदा तस्य युगपत्तिष्ठतो वशे ।
प्राणे हि वशमापन्ने योगसिद्धिर्ध्रुवा भवेत् ॥ १३.२४६.१४ ॥
ಆಗ ಅವನ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನ ಒಮ್ಮೆಲೇ ವಶದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಣ ವಶವಾದರೆ ಯೋಗಸಿದ್ಧಿ ಖಂಡಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
13.246.15
शरीरं चिन्तयेत्सर्वं विपाट्य च समीपतः ।
अन्तर्देहगतिं चापि प्राणानां परिचिन्तयेत् ॥ १३.२४६.१५ ॥
ದೇಹವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಸೀಳಿ ನೋಡಿದಂತೆ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ದೇಹದೊಳಗೆ ಪ್ರಾಣಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಬೇಕು.
13.246.16
ततो मूर्धानमग्निं च शरीरं परिपालयेत् ।
प्राणो मूर्धनि च श्वासो वर्तमाने विचेष्टते ॥ १३.२४६.१६ ॥
ನಂತರ ತಲೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ಮೂಲಕ ದೇಹವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಾಣ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉಸಿರು ಇರುವಾಗ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ.
13.246.17
सज्जस्तु सर्वभूतात्मा पुरुषः स सनातनः ।
मनो बुद्धिरहङ्कारो भूतानि विषयांश्च सः ॥ १३.२४६.१७ ॥
ಅವನೇ ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಆತ್ಮ, ಸನಾತನ ಪುರುಷ, ಸದಾ ಇರುವವನು. ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಅಹಂಕಾರ, ಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳೂ ಅವನೇ.
13.246.18
बस्तिर्मूलं गुदं चैव पावकं च समाश्रितः ।
वहन्मूत्रं पुरीषं च सदाऽपानः प्रवर्तते ॥ १३.२४६.१८ ॥
ಬಸ್ತಿ, ಮೂಲ, ಗುದದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದು, ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಮಲವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಅಪಾನವು ಸದಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
13.246.19
अतः प्रवृत्तिर्देहषु कर्म चापानसंयुतम् ।
उदीरयन्सर्वधातूनन्त ऊर्ध्वं प्रवर्तते।
उदान इति तं विद्युरध्यात्मकुशला जनाः ॥ १३.२४६.१९ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾನದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಒಳಗೆ ಎಲ್ಲ ಧಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರಿಸಿ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಚಲಿಸುವುದನ್ನು ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಕುಶಲರು ಉದಾನ ಎಂದು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.
13.246.20
सन्धौसन्धौ स निर्विष्टः सर्वचेष्टाप्रवर्तकः ।
शरीरेषु मनुष्याणां व्यान इत्युपदिश्यते ॥ १३.२४६.२० ॥
ಪ್ರತಿ ಸಂಧಿಯಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಚೇಷ್ಟೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸುವವನು ಅವನು. ಮನುಷ್ಯರ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ವ್ಯಾನ ಎಂದು ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
13.246.21
धातुष्वग्नौ च विततः समानोऽग्निः समीरणः ।
स एव सर्वचेष्टानामन्तकाले निवर्तकः ॥ १३.२४६.२१ ॥
ಧಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಸಮಾನ ಎಂಬುದು ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ವಾಯು. ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಚೇಷ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆಯುವವನೂ ಅವನೇ.
13.246.22
प्राणानां सन्निपातेषु संसर्गाद्यः प्रजायते ।
ऊष्मा सोग्निरिति ज्ञेयः सोन्नं पचति देहिनाम् ॥ १३.२४६.२२ ॥
ಪ್ರಾಣಗಳ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ, ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಉಷ್ಣವೇ ಅಗ್ನಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಅದು ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಅನ್ನವನ್ನು ಬೇಯಿಸುತ್ತದೆ.
13.246.23
अपानप्राणयोर्मध्ये व्यानोदानावुपाश्रितौ ।
समन्वितः समानेन सम्यक्पचति पावकः ॥ १३.२४६.२३ ॥
ಅಪಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣದ ನಡುವೆ ವ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಉದಾನ ಆಶ್ರಯಿಸಿವೆ. ಸಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ ಅಗ್ನಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸುತ್ತದೆ.
13.246.24
शरीरमध्ये नाभिः स्यान्नाभ्यामग्निः प्रतिष्ठितः ।
अग्नौ प्राणाश्च संयुक्ताः प्राणेष्वात्मा व्यवस्थितः ॥ १३.२४६.२४ ॥
ದೇಹದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಭಿ ಇದೆ; ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಗಳು ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ; ಪ್ರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.
13.246.25
पक्वाशयस्त्वधो नाभेरूर्ध्वमामाशयस्तथा ।
नाभिर्मध्ये शरीरस्य सर्वप्राणाश्च संश्रिताः ॥ १३.२४६.२५ ॥
ಪಕ್ವಾಶಯವು ನಾಭಿಯ ಕೆಳಗೆ ಇದೆ; ಆಮಾಶಯವು ಮೇಲೆ ಇದೆ. ದೇಹದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಭಿ ಇದೆ; ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಗಳೂ ಅದನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿವೆ.
13.246.26
स्थिताः प्राणादयः सर्वे तिर्यगूर्ध्वमधश्वराः ।
वहन्त्यन्नरसान्नाड्यो दशप्राणाग्निचोदिताः ॥ १३.२४६.२६ ॥
ಪ್ರಾಣ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲವೂ ಅಡ್ಡ, ಮೇಲೆ, ಕೆಳಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತಾ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಹತ್ತು ಪ್ರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ನಾಡಿಗಳು ಅನ್ನರಸವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.
13.246.27
योगिनामेष मार्गस्तु पञ्चस्वेतेषु तिष्ठति ।
जितश्रमः समासीनो मूर्धन्यात्मानमादधेत् ॥ १३.२४६.२७ ॥
ಯೋಗಿಗಳ ಈ ಮಾರ್ಗವು ಈ ಐದರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಆಯಾಸವನ್ನು ಗೆದ್ದವನು ದೃಢವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಆತ್ಮವನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಬೇಕು.
13.246.28
मूर्धन्यात्मानमाधाय भ्रुवोर्मध्ये मनस्तथा ।
सन्निरुध्य ततः प्राणानात्मानं चिन्तयेत्परम् ॥ १३.२४६.२८ ॥
ಆತ್ಮವನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹುಬ್ಬುಗಳ ನಡುವೆ ಇಟ್ಟು, ನಂತರ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಚಿಂತಿಸಬೇಕು.
13.246.29
प्राणे त्वपानं युञ्जीत प्राणांश्चापानकर्मणि ।
प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरो भवेत् ॥ १३.२४६.२९ ॥
ಪ್ರಾಣದಲ್ಲಿ ಅಪಾನವನ್ನು, ಅಪಾನದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನದ ಗತಿಗಳನ್ನು ತಡೆದು, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರಬೇಕು.
13.246.30
एवमन्तः प्रयुञ्जीत पञ्च प्राणान्परस्परम् ।
विजने सम्मिताहारो मुनस्तूष्णीं निरुच्छ्वसन् ॥ १३.२४६.३० ॥
ಹೀಗೆ ಒಳಗೆ ಐದು ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಯೋಜಿಸಬೇಕು. ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ, ಮಿತ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವ ಮುನಿ ಮೌನವಾಗಿ, ಉಸಿರನ್ನು ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದೆ ಹೊರಬಿಡುತ್ತಾ (ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು).
13.246.31
अश्रान्तश्चिन्तयेद्योगी उत्थाय च पुनःपुनः ।
तिष्ठन्गच्छन्स्वपंस्चापि युञ्जीतैवमतन्द्रितः ॥ १३.२४६.३१ ॥
ಯೋಗಿ ಆಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಪದೇಪದೇ ಎದ್ದು. ನಿಂತಾಗ, ನಡೆಯುವಾಗ, ಮಲಗಿದಾಗಲೂ ಹೀಗೆಯೇ ಸೋಮಾರಿತನವಿಲ್ಲದೆ (ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ) ತೊಡಗಿರಬೇಕು.
13.246.32
एवं नियुञ्जतस्तस्य योगिनो युक्तचेतसः ।
प्रसीदति मनः क्षिप्रं प्रसन्ने दृश्यते परम् ॥ १३.२४६.३२ ॥
ಹೀಗೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಆ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತ ಯೋಗಿಯ ಮನಸ್ಸು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ; ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಸನ್ನವಾದಾಗ ಪರಮತತ್ತ್ವ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
13.246.33
विधूम इव दीप्तोऽग्निरादित्य इव रश्मिवान् ।
वैद्युतोऽग्निरिवाकाशे पुरुषो दृश्यतेऽव्ययः ॥ १३.२४६.३३ ॥
ಹೊಗೆಯಿಲ್ಲದ ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ, ಕಿರಣಗಳುಳ್ಳ ಸೂರ್ಯನಂತೆ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿನ ಮಿಂಚಿನ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ—ಹೀಗೆ ಅವ್ಯಯ ಪುರುಷ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
13.246.34
दृष्ट्वा तदात्मनो ज्योतिरैश्वर्याष्टगुणैर्युतः ।
प्राप्नोति परमं स्थानं स्पृहणीयं सुरैरपि ॥ १३.२४६.३४ ॥
ತನ್ನ ಆತ್ಮದ ಆ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಂಡು, ಐಶ್ವರ್ಯದ ಎಂಟು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ, ದೇವತೆಗಳೂ ಬಯಸುವ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
13.246.35
इमान्योगस्य दोषांश्च दशैव परिचक्षते ।
दोषैर्विघ्ने वरारोहे योगिनां कविभिः स्मृताः ॥ १३.२४६.३५ ॥
ಯೋಗದ ಈ ದೋಷಗಳನ್ನು, ಹತ್ತನ್ನೇ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಓ ಸುಂದರ ತೊಡೆಗಳುಳ್ಳವಳೇ, ಯೋಗಿಗಳ ವಿಘ್ನಗಳು ಈ ದೋಷಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕವಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
13.246.36
कामः क्रोधो भयं स्वप्नः स्नेहमत्यशनं तथा ।
वैचित्यं व्याधिरालस्यं लोभं च दशमं स्मृतम् ॥ १३.२४६.३६ ॥
ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಭಯ, ನಿದ್ರೆ, ಸ್ನೇಹ, ಅತಿಭೋಜನ, ಹಾಗೆಯೇ, ಚಿತ್ತಚಾಂಚಲ್ಯ, ರೋಗ, ಆಲಸ್ಯ, ಲೋಭ — ಇವುಗಳನ್ನು ಹತ್ತನೆಯದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
13.246.37
एतैस्तेषां भवेद्विघ्नो दशभिर्देवकारितैः ।
तस्मादेतानपास्यादौ युञ्जीत च परं मनः ॥ १३.२४६.३७ ॥
ಈ ಹತ್ತು ದೇವನಿರ್ಮಿತ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಂದ ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಿಘ್ನವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೊದಲು ಇವುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪರಮದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು.
13.246.38
इमानपि गुणानष्टौ योगस्य परिचक्षते ।
गुणैस्तैरष्टभिर्द्रव्यमैश्वर्यमधिगम्यते ॥ १३.२४६.३८ ॥
ಯೋಗದ ಈ ಎಂಟು ಗುಣಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
13.246.39
अणिमा महिमा चैव प्राप्तिः प्राकाम्यमेव हि ।
ईशित्वं च वशित्वं च यत्र कामावसायिता ॥ १३.२४६.३९ ॥
ಅಣಿಮಾ, ಮಹಿಮಾ, ಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಪ್ರಾಕಾಮ್ಯ; ಈಶಿತ್ವ, ವಶಿತ್ವ, ಮತ್ತು ಇಚ್ಛೆ ಈಡೇರುವ ಸ್ಥಿತಿ.
13.246.40
एतानष्टौ गुणान्प्राप्य कथञ्चिद्योगिनां वराः ।
ईशाः सर्वस्य लोकस्य देवानप्यतिशेरते ॥ १३.२४६.४० ॥
ಈ ಎಂಟು ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೇಗೋ ಪಡೆದ ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಈಶ್ವರರಾಗಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿಸುತ್ತಾರೆ.
13.246.41
योगोस्ति नैवात्यशिनो न चैकान्तमनश्नतः ।
न चातिस्वप्नशीलस्य नातिजागतरस्तथा ॥ १३.२४६.४१ ॥
ಅತಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನುವವನಿಗೆ ಯೋಗವಿಲ್ಲ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಪವಾಸಿಗೂ ಇಲ್ಲ; ಅತಿನಿದ್ರಾಶೀಲನಿಗೂ ಇಲ್ಲ, ಅತಿಜಾಗರಣಶೀಲನಿಗೂ ಇಲ್ಲ — ಹಾಗೆಯೇ.
13.246.42
युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु ।
युक्तस्वप्नावबोधस्य योगो भवति दुःखहा ॥ १३.२४६.४२ ॥
ಆಹಾರ ಮತ್ತು ವಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಮಿತವಾದವನಿಗೆ, ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯಮದಿಂದ ನಡೆಯುವವನಿಗೆ, ನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರದಲ್ಲಿ ಮಿತವಾದವನಿಗೆ ಯೋಗವು ದುಃಖವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.
13.246.43
अनेनैव विधानेन सायुज्यं तत्प्रकल्प्यते ।
सायुज्यं देवसात्कृत्वा प्रयुञ्जीतात्मभक्तितः ॥ १३.२४६.४३ ॥
ಈ ವಿಧಾನದಿಂದಲೇ ಆ ಸಾಯುಜ್ಯವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ದೈವತ್ವಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ, ಆತ್ಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯೋಗವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.
13.246.44
अनन्यमनसा देवि नित्यं तद्गतचेतसा ।
सायुज्यं प्राप्यते देवैर्यत्नेन महता चिरात् ॥ १३.२४६.४४ ॥
ದೇವಿ, ಅನನ್ಯ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಸದಾ ಅವನಲ್ಲೇ ಚಿತ್ತವನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ, ಮಹಾ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ದೇವತೆಗಳೂ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಳಿಕ ಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
13.246.45
हविर्भिरर्चनैर्होमैः प्रणामैर्नित्यचिन्तया ।
अर्चयित्वा यथाशक्ति स्वकं देशं विशन्ति ते ॥ १३.२४६.४५ ॥
ಹವಿಸ್ಸುಗಳು, ಪೂಜೆ, ಹೋಮ, ನಮಸ್ಕಾರ, ನಿತ್ಯ ಚಿಂತನೆಗಳಿಂದ ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಆರಾಧಿಸಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಲೋಕವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
13.246.46
सायुज्यानां विशिष्टं च मामकं वैष्णवं तथा ।
मां प्राप्य न निवर्तन्ते विष्णु वा शुभलोचने ॥ १३.२४६.४६ ॥
ಸಾಯುಜ್ಯ ಪಡೆದವರಲ್ಲಿ ನನ್ನದೂ ವಿಷ್ಣುವಿನದೂ ಲೋಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ನನ್ನನ್ನು ಅಥವಾ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪಡೆದವರು ಹಿಂದಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ, ಶುಭನೇತ್ರೆ.
13.246.47
इति ते कथितो देवि योगधर्मः सनातनः ।
न शक्यः प्रष्टुमन्येन योगधर्मस्त्वया विना ॥ १३.२४६.४७ ॥
ದೇವಿ, ಹೀಗೆ ನಾನು ನಿನಗೆ ಸನಾತನ ಯೋಗಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಳಿದೆ. ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಈ ಯೋಗಧರ್ಮವನ್ನು ಕೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.