महाभारत · अध्याय 13.250
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.250.1
पतिमत्या दिवारात्रं वृत्तान्तं श्रूयतां शुभम् ।
पत्युः पूर्वं समुत्थाय प्रातःक्रम समाचरेत् ॥ १३.२५०.१ ॥
पतिव्रता स्त्रीने दिवसरात्रीचे शुभ आचरण ऐकावे: पतीपूर्वी उठून प्रातःकाळचे नियम पाळावेत.
13.250.2
पत्युर्भावं विदित्वा तु पश्चात्सम्बोधयेत्तु तम् ।
नित्यं पौर्वाह्णिकं कार्यं स्वयं कुर्याद्यथाविधि ॥ १३.२५०.२ ॥
पतीचा भाव ओळखून नंतर त्याला जागे करावे; पूर्वाह्नीचे नित्यकर्म विधिपूर्वक स्वतः करावे.
13.250.3
निवेद्य च तथाऽऽहारं यथा सम्पद्यतामिति ।
तथैव कुर्यात्तत्सर्वं यथा पत्युः प्रियं भवेत् ॥ १३.२५०.३ ॥
अन्न सिद्ध व्हावे असे निवेदन करून, पतीला जे प्रिय होईल तसे सर्व काही करावे.
13.250.4
यथा भर्ता तथा नारी गुरूणां प्रतिपद्यते ॥ १३.२५०.४ ॥
पती जसा, तशीच स्त्रीही वडीलधाऱ्यांशी वागते.
13.250.5
शुश्रूषापोषणविधौ पतिप्रियचिकीर्षया ।
भर्तुर्निष्क्रमणे कार्यं संस्मरेदप्रमादतः ॥ १३.२५०.५ ॥
सेवा व पोषणाच्या नियमात पतीला प्रिय करण्याच्या इच्छेने, तो बाहेर जाताना करावयाचे कर्तव्य प्रमादाशिवाय स्मरावे.
13.250.6
आगतं तु पतिं दृष्ट्वा सहसा परिचारणम् ।
स्वयं कुर्वीत सम्प्रीत्या कायश्रमहरं परम् ॥ १३.२५०.६ ॥
परत आलेल्या पतीला पाहताच तत्काळ स्वतः प्रेमाने सेवा करावी; ती शरीराचा थकवा दूर करणारी श्रेष्ठ सेवा आहे.
13.250.7
पाद्यसनाभ्यां शयनैर्वाक्यैश्च हृदयप्रियैः ।
अतिथीनामागमेन प्रीतियुक्ता सदा भवेत् ॥ १३.२५०.७ ॥
पाद्य, आसन, शय्या आणि मनाला प्रिय वाटणाऱ्या शब्दांनी, पाहुणे आल्यावर नेहमी प्रेमाने वागावे.
13.250.8
कर्मणा वचनेनापि तोषयेदतिथीन्सदा ।
मङ्गलं गृहशौचं च सर्वोपकरणानि च ॥ १३.२५०.८ ॥
कृतीने आणि शब्दानेही पाहुण्यांना नेहमी संतुष्ट करावे; मंगल, घराची स्वच्छता आणि सर्व साधनेही (तसेच).
13.250.9
सर्वकालमवेक्षेत कारयन्ती च कुर्वती ।
धर्मकार्ये तु सम्प्राप्ते तद्वद्धर्मपरा भवेत् ॥ १३.२५०.९ ॥
सर्व काळी लक्ष ठेवावे, स्वतः करीत आणि इतरांकडून करवीत; धर्मकार्य प्राप्त झाल्यावरही तसेच धर्मपरायण असावे.
13.250.10
अर्थकार्ये पुनर्भर्तुः प्रमादालस्यवर्जिता ।
सा यत्नं परमं कुर्यात्तस्यि साहाय्यकारणात् ॥ १३.२५०.१० ॥
अर्थकार्यात पतीच्या साहाय्यासाठी, प्रमाद आणि आळस सोडून तिने परम प्रयत्न करावा.
13.250.11
धुरन्धरा भवेद्भर्तुः साध्वी धर्मार्थयोः सदा ।
विहारकाले वै भर्तुर्ज्ञात्वा भावं हृदि स्थितम् ॥ १३.२५०.११ ॥
साध्वी पत्नी सदा धर्म आणि अर्थ यांत पतीचा भार वाहणारी असावी; विहारकाळी पतीच्या मनातील भाव ओळखून (वागावे).
13.250.12
अलङ्कृत्य यथायोगं मन्दहाससमन्वितम् ।
वाक्यैर्मधुरसंयुक्तैः स्मयन्ती तोषयेत्पतिम् ॥ १३.२५०.१२ ॥
यथायोग्य अलंकार घालून, मंद हास्यासह, मधुर शब्दांनी, हसत पतीला संतुष्ट करावे.
13.250.13
कठोराणि न वाच्यानि अन्यथा प्रमदान्तरे ।
यस्यां कामी भवेद्भर्ता तस्याः प्रीतिकरी भवेत् ॥ १३.२५०.१३ ॥
दुसऱ्या स्त्रीसमोर कठोर शब्द बोलू नयेत; अन्यथा ज्याच्यावर पती अनुरक्त असेल तिला ते प्रिय वाटावे.
13.250.14
अप्रमादं पुरस्कृत्य मनसा तोषयेत्पतिम् ।
अनन्तरमथान्येषां भोजनावेक्षणं चरेत् ॥ १३.२५०.१४ ॥
सावधानता पुढे ठेवून मनापासून पतीला संतुष्ट करावे; त्यानंतर इतरांच्या भोजनाकडे लक्ष द्यावे.
13.250.15
दासीदासबलीवर्दांश्चण्डालं च शुनस्तथा ।
अनाथान्कृपणांश्चैव भिक्षुकांश्च तथैव च।
पूजयेद्बलिभैक्षेण पत्युर्धर्मं विवर्धयेत् ॥ १३.२५०.१५ ॥
दासी-दास, बैल, चांडाळ, कुत्रे, अनाथ, दीन आणि भिक्षुक यांचाही बली व भिक्षा देऊन सन्मान करावा; अशाने पतीचा धर्म वाढवावा.
13.250.16
कुपितं वाऽर्थहीनं वा श्रान्तं वोपचरेत्पतिम् ।
यता स तुष्टः स्वस्थश्च तथा सन्तोषयेत्पतिम् ॥ १३.२५०.१६ ॥
पती रागावलेला, धनहीन किंवा थकलेला असला तरी त्याची सेवा करावी; म्हणजे तो संतुष्ट व स्वस्थ राहील; अशा रीतीने पतीला संतोष द्यावा.
13.250.17
यथा कुटुम्बचिन्तायां विवादे वाऽर्थसञ्चये ।
आहूता तत्सहायार्थं तथा प्रियहितं वदेत् ॥ १३.२५०.१७ ॥
कुटुंबाच्या चिंतेत, वादात किंवा धनसंचयात त्याला साहाय्य करण्यासाठी बोलावलेल्या स्त्रीने प्रिय व हितकारक बोलावे.
13.250.18
अप्रियं च हितं ब्रूयात्तस्य धर्मार्थकाङ्क्षया ।
एकान्तचर्याकथनं कलहं वर्जयेत्परैः ॥ १३.२५०.१८ ॥
त्याच्या धर्म व अर्थाच्या इच्छेने अप्रिय असले तरी हितकारक बोलावे; एकांतवासाचे बोलणे व इतरांशी कलह टाळावा.
13.250.19
बहिरालोकनं चैव मोहं व्रीडां च पैशुनम् ।
बह्वाशित्वं दिवास्वप्नमेवमादि विवर्जयेत् ॥ १३.२५०.१९ ॥
बाहेरकडे पाहणे, मोह, लज्जा, चहाडी, अति भोजन, दिवसा झोपणे व अशा प्रकारच्या गोष्टी तिने टाळाव्यात.
13.250.20
रहस्येकासनं साध्वी न कुर्यादात्मजैरपि ।
यद्यद्दद्यान्नियत्स्वेति न्यासवत्परिपालयेत् ॥ १३.२५०.२० ॥
साध्वी स्त्रीने एकांतात आपल्या मुलांबरोबरही एकाच आसनावर बसू नये. जे जे दिले जाईल ते न्यासाप्रमाणे काळजीपूर्वक सांभाळावे.
13.250.21
विस्मृतं वाऽपि यद्द्रव्यं प्रतिपद्यात्स्वशौचतः ।
यत्किञ्चित्पतिना दत्तं लब्ध्वा तत्सा सुकी भवेत् ॥ १३.२५०.२१ ॥
विसरलेली कोणतीही वस्तू असली तरी तिने आपल्या शुचितेने ती परत मिळवावी. पतीने जे काही दिले असेल ते मिळवून ती सुखी व्हावी.
13.250.22
अतीवाज्ञामतीर्ष्यां च दूरतः परिवर्जयेत् ।
बालवद्वृद्धवद्भार्या सदैवानुचरेत्पतिम् ॥ १३.२५०.२२ ॥
अतिशय अज्ञान आणि अतिशय मत्सर दूरूनच टाळावा. पत्नीने सदैव पतीची सेवा करावी, बालकाप्रमाणे आणि वृद्धाप्रमाणेही त्याची काळजी घेऊन.
13.250.23
भार्याया व्रतमित्येव कर्तव्यं सततं विभो ।
एतत्पतिव्रतावृत्तमुक्तं देव समासतः ॥ १३.२५०.२३ ॥
हे विभो, पत्नीचे हेच व्रत सतत पाळावे. हे देवा, पतिव्रतेचे आचरण मी थोडक्यात सांगितले.
13.250.24
न च भोगे न चैश्वर्ये न सुखे न धने तथा ।
स्पृहा यस्यास्तथा भर्तुः सा नारीणां पतिव्रता ॥ १३.२५०.२४ ॥
भोग, ऐश्वर्य, सुख आणि धन यांची ज्या स्त्रीला इच्छा नसते, आणि पतीलाही तशी इच्छा नसते, तीच स्त्रियांमध्ये पतिव्रता होय.
13.250.25
पतिर्हि दैवतं स्त्रीणां पतिर्बन्धुः पतिर्गतिः ।
नान्यं गतिमहं पश्ये प्रमदाया यथा पतिः ॥ १३.२५०.२५ ॥
स्त्रियांसाठी पतीच दैवत आहे, पतीच बंधू आहे, पतीच गती आहे. स्त्रीसाठी पतीसारखी दुसरी गती मी पाहत नाही.
13.250.26
जातिष्वपि च वै स्त्रीत्वं विशिष्टं मे मतिः प्रभो ।
कायक्लेशेन महता पुरुषः प्राप्नुयात्फलम्।
तत्सर्वं लभते नारी सुखेन पतिपूजया ॥ १३.२५०.२६ ॥
जन्मांमध्येही स्त्रीत्व श्रेष्ठ आहे, असे माझे मत आहे, हे प्रभो. पुरुष मोठ्या देहक्लेशाने फळ मिळवतो; स्त्री पतिपूजेने ते सर्व सुखाने मिळवते.
13.250.27
यथासुखं पतिमती सर्वं पत्यनुकूलतः ।
ईदृशं धर्मसाकल्यं पश्य त्वं प्रमदां प्रति।
एतद्विसृज्य पच्यन्ते कुस्त्रियः पापमोहिताः ॥ १३.२५०.२७ ॥
पतीला अनुकूल असणारी स्त्री सर्व काही सुखाने मिळवते. स्त्रीविषयीची अशी धर्मपूर्णता तू पाहा. हे सोडून पापाने मोहित झालेल्या दुष्ट स्त्रिया यातना भोगतात.
13.250.28
तपश्चर्या च दानं च पतौ तस्याः समर्पितम् ।
रूपं कुलं यशस्तेजः सर्वं तस्मिन्प्रतिष्ठितम् ॥ १३.२५०.२८ ॥
तिची तपश्चर्या आणि दानही पतीलाच अर्पण केलेले आहे. रूप, कुल, यश, तेज — सर्व काही त्याच्यातच प्रतिष्ठित आहे.
13.250.29
एवं व्रतसमाचाराः स्ववृत्तेनैव शोभनाः ।
स्वभर्त्रा च सम गच्छेत्पुण्यलोकान्सुकर्मणा ॥ १३.२५०.२९ ॥
अशा प्रकारे व्रताचार स्वतःच्या आचरणानेच शोभतात. आपल्या पतीसह सत्कर्माने ती पुण्यलोकांना जावो.
13.250.30
वृद्धो विरुपो बीभत्सो धनवान्निर्धनोऽपि वा ।
एवंभूतोपि वै भर्ता स्त्रीणां भूषणमुत्तमम् ॥ १३.२५०.३० ॥
वृद्ध, विद्रूप, किळसवाणा, धनवान किंवा निर्धन — असा पतीही स्त्रियांचे उत्तम भूषण आहे.
13.250.31
आढ्यं वा रूपयुक्तं वा विरूपं धनवर्जितम् ।
या पतिं तोषयेत्साध्वी सा पत्नीनां विशिष्यते ॥ १३.२५०.३१ ॥
धनवान असो वा रूपवान, किंवा कुरूप आणि धनहीन असो, जी साध्वी पतीला संतुष्ट ठेवते, तीच पत्नींमध्ये श्रेष्ठ ठरते.
13.250.32
दरिद्रांश्च विरूपाश्च प्रमूढान्कुष्टसंयुतान् ।
पतीनुपचरेल्लोकानक्षयान्प्रतिपद्यते ॥ १३.२५०.३२ ॥
दरिद्री, कुरूप, मूढ आणि कुष्ठरोगाने ग्रस्त पतींचीही जी सेवा करते, ती अक्षय लोक प्राप्त करते.
13.250.33
एवं प्रवर्तमानायाः पतिः पूर्वं म्रियेत चेत् ।
तदाऽनुमरणं गच्छेत्पुनर्धर्मं चरेत वा ॥ १३.२५०.३३ ॥
असे वर्तन करणाऱ्या स्त्रीचा पती आधी मरण पावला, तर तिने अनुमरण करावे किंवा पुन्हा धर्माचरण करावे.
13.250.34
एतदेवं मया प्रोक्तं स्त्रियस्तु बहुधा स्मृताः ।
देवदानवगन्धर्वा मनुष्या इति नैकधा ॥ १३.२५०.३४ ॥
हे सर्व मी असे सांगितले. स्त्रिया अनेक प्रकारच्या स्मरल्या जातात — देव, दानव, गंधर्व आणि मनुष्य, अशा अनेक प्रकारे.
13.250.35
सौम्यशीलाः शुभाचाराः सर्वास्ताः सम्भवन्ति च ।
यथा शुभं प्रवक्ष्यामि स्त्रीणां धर्मं महेश्वर ॥ १३.२५०.३५ ॥
त्या सर्व सौम्य स्वभावाच्या आणि शुभ आचरणाच्या असू शकतात. हे महेश्वरा, शुभ जसे आहे तसा स्त्रियांचा धर्म मी सांगेन.
13.250.36
आसुर्यश्चैव पैशाच्यो राक्षस्यश्च भन्ति हि ।
तासां वृत्तमशेषेण श्रूयतां लोककारणात् ॥ १३.२५०.३६ ॥
आसुरी, पैशाची आणि राक्षसी स्त्रियाही असतात. लोककल्याणासाठी त्यांचे वर्तन पूर्णपणे ऐका.
13.250.37
न्यायतो वाऽन्यथा प्रोक्ता भावदोषसमन्विताः ।
भर्तॄनुपचरन्त्येव रागद्वेषबलात्कृताः ॥ १३.२५०.३७ ॥
न्यायाने किंवा अन्यथा म्हटल्या गेलेल्या, भावदोषांनी युक्त, राग-द्वेषाच्या बळाने प्रेरित होऊन त्या पतींची सेवा करतातच.
13.250.38
स्वधर्मविमुखा भूत्वा प्रदूष्यन्ति यतस्ततः ।
प्रवृद्दविषया नित्यं प्रतिकूलं वदन्ति च ॥ १३.२५०.३८ ॥
स्वधर्मापासून विमुख होऊन त्या इथून तिथून दूषित होतात; विषयांत अति-आसक्त होऊन त्या नेहमी प्रतिकूल बोलतात.
13.250.39
अर्थान्विनाशयन्त्येवं न गृह्णन्ति हितं क्वचित् ।
स्वबुद्धिनिरता भूत्वा जीवन्ति च यथा तथा ॥ १३.२५०.३९ ॥
अशा प्रकारे त्या आपले प्रयोजन नष्ट करतात; हित कधीही स्वीकारत नाहीत; स्वबुद्धीत रत होऊन जसे तसे जगतात.
13.250.40
गुणवत्यः क्वचिद्भूत्वा पतिधर्मपरा इव ।
पुनर्भवन्ति पापिष्ठा विषमं वृत्तमास्थिताः ॥ १३.२५०.४० ॥
कधी गुणवती होऊन, जणू पतिधर्मात तत्पर असल्यासारख्या; पुन्हा अत्यंत पापिष्ठ होऊन विषम वर्तन स्वीकारतात.
13.250.41
अनवस्थितमर्यादा बहुवेषा व्यवस्थिताः ।
असन्तुष्टाश्च लुब्धाश्च ईर्ष्याक्रोधयुता भृशम् ॥ १३.२५०.४१ ॥
अस्थिर मर्यादा असलेल्या, अनेक वेषांत स्थिरावलेल्या, असंतुष्ट आणि लोभी, ईर्ष्या व क्रोधाने अत्यंत युक्त.
13.250.42
भोगप्रिया हितद्वेष्याः कामभोगपरायणाः ।
प्रायशोऽनृतभूयिष्ठा गुरूणां प्रतिलोमकाः ॥ १३.२५०.४२ ॥
भोगप्रिय, हिताचा द्वेष करणाऱ्या, कामभोगातच तत्पर, बहुधा असत्याने भरलेल्या, गुरुजनांच्या प्रतिकूल वागणाऱ्या.
13.250.43
एवंवृत्तसमाचारा आसुरं भावमाश्रिताः ।
अपकारपरा नित्यं सततं कलहप्रिया ॥ १३.२५०.४३ ॥
अशा प्रकारचे आचरण असलेल्या, आसुरी स्वभाव धारण केलेल्या, नेहमी इतरांचे अपकार करण्यात तत्पर आणि सतत भांडणे आवडणाऱ्या.
13.250.44
परुषा रुक्षवचना निर्घृणा निरपत्रपाः ।
निःस्नेहाः क्रोधनाश्चैव भर्तृपुत्रस्वबन्धुषु ॥ १३.२५०.४४ ॥
कठोर, रूक्ष बोलणाऱ्या, निर्दय, निर्लज्ज, स्नेहरहित आणि पती, पुत्र व आपल्या बांधवांवर क्रोध करणाऱ्या.
13.250.45
घोरा मांसप्रिया नित्यं हसन्ति च रुदन्ति च ।
पतीन्व्यभिचरन्त्येव दुर्मार्गेण यथा तथा।
बन्धुभिर्भर्त्सिता भूत्वा गृहकार्याणि कुर्वते ॥ १३.२५०.४५ ॥
भयंकर, सदा मांसप्रिय, हसणाऱ्या आणि रडणाऱ्या, पतींशीही व्यभिचार करणाऱ्या, कसेही करून दुर्मार्गाने चालणाऱ्या; बांधवांनी धिक्कारल्यावर घरची कामे करणाऱ्या.
13.250.46
अथवा भर्त्सिता देव निवृत्ताः स्वेषु कर्मसु ।
तथैवात्मवधं घोरं व्यवस्येयुर्न संशयः ॥ १३.२५०.४६ ॥
अथवा हे देवा, धिक्कारल्यावर त्या आपल्या कर्मांपासून परावृत्त होऊन, तसेच भयंकर आत्मघाताचा निश्चय करतात, यात संशय नाही.
13.250.47
निर्दया निरनुक्रोशाः कुटुम्बार्थविलोपकाः ।
धर्मर्थरहिता घोराः सततं कुर्वते क्रियाः ॥ १३.२५०.४७ ॥
निर्दय, करुणाहीन, कुटुंबाचे हित नष्ट करणाऱ्या, धर्म व अर्थरहित, भयंकर; सतत अशाच क्रिया करतात.
13.250.48
अनर्थे निपुणाः पापाः परप्राणेषु निर्दयाः ।
एवंयुक्तसमाचाराः स्त्रियः पैशाचमाश्रिताः ॥ १३.२५०.४८ ॥
अनर्थात निपुण, पापी, इतरांच्या प्राणांविषयी निर्दय, अशा आचरणाने युक्त, पैशाच स्वभाव स्वीकारलेल्या स्त्रिया.
13.250.49
अपरा मोहसंयुक्ता निर्लज्जा रोदनप्रियाः ।
अशुद्धा मलदिग्धाङ्ग्य पानमांसरता भृशम्।
वदन्त्यनृतवाक्यानि हसन्ति विलपन्ति च। ॥ १३.२५०.४९ ॥
इतर स्त्रिया मोहाने युक्त, निर्लज्ज, रडण्यात आवड असलेल्या; अशुद्ध, मलाने माखलेल्या अंगांच्या; मद्य आणि मांसात अत्यंत रत असतात. त्या असत्य वचने बोलतात, हसतात आणि विलाप करतात.
13.250.50
दुष्पसादा महाक्रोधाः स्वप्नशीला निरन्तरम् ।
तामस्यो नष्टतत्वार्था मन्दशीला महोदराः।
भुञ्जते विविधं सिद्धं भोजनं तीव्रसम्भ्रमाः ॥ १३.२५०.५० ॥
त्या सहज प्रसन्न होत नाहीत, अत्यंत क्रोधी, सतत झोपाळू; तामसी, सत्याचा अर्थ गमावलेल्या, मंद स्वभावाच्या आणि मोठ्या पोटाच्या असतात. तीव्र घाईने नाना प्रकारचे शिजवलेले भोजन खातात.
13.250.51
गुणरूपवयोयुक्तं पतिं कामिनमुत्तमम् ।
हित्वाऽन्येनैव गच्छन्ति सर्वधा भृशतापिताः ॥ १३.२५०.५१ ॥
गुण, रूप आणि तारुण्याने युक्त, प्रेमळ अशा उत्तम पतीला सोडून, अत्यंत तापलेल्या त्या सर्वप्रकारे दुसऱ्या पुरुषाकडे जातात.
13.250.52
निर्लज्जा धर्मसन्दिग्धाः प्रतिकूलाः समन्ततः ।
एवंरूपसमाचाराः स्त्रियो राक्षसमाश्रिताः ॥ १३.२५०.५२ ॥
निर्लज्ज, धर्माविषयी संशयी, सर्वतः प्रतिकूल; अशा आचरणाच्या स्त्रिया राक्षसी स्वभावाचा आश्रय घेतात.
13.250.53
एवंविधानां सर्वासां न परत्र महासुखम् ।
नरकाद्विप्रमुक्तानां मानुष्यं दुर्लभं भवेत् ॥ १३.२५०.५३ ॥
अशा सर्व स्त्रियांना परलोकात महासुख नाही. नरकातून मुक्त झाल्यानंतरही त्यांना मनुष्यजन्म दुर्लभ होईल.
13.250.54
कष्टं तत्रापि भुञ्जन्ते स्वकृतं दुःखजं बहु ।
दरिद्राः क्लेशभूयिष्ठा विरूपाः कुत्सिताः परैः।
विधवा दुर्भगा वाऽपि लभन्ते दुःखमीदृशम् ॥ १३.२५०.५४ ॥
तेथेही त्या स्वकृत कर्मांमुळे उत्पन्न झालेले मोठे दुःख भोगतात. दरिद्री, क्लेशांनी भरलेल्या, विद्रूप, इतरांकडून निंदिलेल्या, किंवा विधवा आणि अभागी स्त्रिया असेच दुःख मिळवतात.
13.250.55
शतवर्षसहस्राणि निरयं व्यभिचारिणी ।
व्रजेत्पतिं च पापेन संयोज्य स्वकुलं तथा ॥ १३.२५०.५५ ॥
व्यभिचारिणी स्त्री शेकडो हजारो वर्षे नरकात जाते; पापाने ती आपल्या पतीला आणि आपल्या कुळालाही त्यात ओढते.
13.250.56
एतद्विज्ञाय पतितं पुनश्चेद्धितमात्मनः ।
कुर्याद्भर्तारमाश्रित्य तथा धर्मवमाप्नुयात् ॥ १३.२५०.५६ ॥
हे जाणून, पतित स्त्रीने आपल्या हितासाठी पुन्हा पतीचा आश्रय घेऊन वागले तर ती धर्म प्राप्त करेल.
13.250.57
अतिसंयान्ति ताँल्लोकान्पुण्यान्परमशोभनान् ।
अवमत्य च याः पूर्वं पतिं दुष्टेन चेतसा ॥ १३.२५०.५७ ॥
ज्या स्त्रिया पूर्वी पतीचा अपमान करतात आणि दुष्ट मनाने वागतात, त्या पुण्य व अत्यंत सुंदर अशा लोकांपर्यंत पोहोचत नाहीत.
13.250.58
वर्तमानास्च सततं भर्तॄणां प्रतिकूलतः ।
भर्त्रानुमरणं काले याः कुर्वन्ति तथाविधाः ॥ १३.२५०.५८ ॥
जी स्त्री सदैव पतींच्या विरुद्ध वागते आणि योग्य वेळी पतीसोबत अनुमरण (सहगमन) करते, अशा त्या आहेत.
13.250.59
कामात्क्रोधाद्भयाल्लोभादपहास्या भवन्ति ताः ।
आदिप्रभृति कुस्त्रीणां तथाऽनुमरणं वृथा ॥ १३.२५०.५९ ॥
काम, क्रोध, भय आणि लोभामुळे त्या उपहासास पात्र ठरतात. दुष्ट स्त्रियांसाठी आदिपासून अनुमरण व्यर्थ आहे.
13.250.60
आदिप्रभृति या साध्वी पत्युः प्रियपरायणा ।
ऊर्ध्वं गच्छति सा पूता भर्त्राऽनुमरणं गता ॥ १३.२५०.६० ॥
सुरुवातीपासून पतीच्या प्रियात रमलेली जी साध्वी स्त्री आहे, ती पतीसह अनुमरण केल्यावर पवित्र होऊन वर जाते.
13.250.61
एवं मृताया वै लोकानहं पश्यामि चक्षुषा ।
स्पृहणीयान्सुरगणैर्यान्गच्छन्ति पतिव्रताः ॥ १३.२५०.६१ ॥
अशा प्रकारे मृत स्त्रीचे लोक मी डोळ्यांनी पाहते; देवगणांनाही हवेहवेसे, पतिव्रता ज्या लोकांना जातात ते.
13.250.62
अथवा भर्तरि मृते वैधव्यं धर्ममाश्रिताः ।
तूष्णीं भौमं जले नित्यमञ्जलिस्नानमुत्तमम्।
व्रतं च पतिमुद्दिश्य कुर्यश्चैव विधिं ततः ॥ १३.२५०.६२ ॥
किंवा पतीचे निधन झाल्यावर वैधव्यधर्माचा आश्रय घेऊन मौनपणे भूमीवर निजावे, नित्य पाण्यात अंजलिस्नान करावे; हे उत्तम व्रत आहे. पतीला उद्देशून विधीही करावा.
13.250.63
एवं गच्छति सा नारी पतिलोकमनुत्तमम् ।
रमणीयमनिर्देश्यं दुष्प्रापं देवमानुषैः ॥ १३.२५०.६३ ॥
अशा रीतीने ती स्त्री पतीच्या श्रेष्ठ लोकाला जाते; तो लोक रमणीय, अवर्णनीय आणि देव-मानवांनाही दुर्लभ आहे.
13.250.64
प्राप्नुयात्तादृशं लोकं केवलं या पतिव्रता ।
इति ते कथितं देव स्त्रीणां धर्मिमनुत्तमम् ॥ १३.२५०.६४ ॥
असा लोक केवळ पतिव्रताच मिळवते. हे देवा, अशा प्रकारे मी तुम्हाला स्त्रियांचा श्रेष्ठ धर्म सांगितला.
13.250.65
भवतः प्रियकामिन्या यन्मयोक्तं तवाग्रतः ।
चापल्यान्मम देवेश तद्भवान्क्षन्तुमर्हति ॥ १३.२५०.६५ ॥
तुमची प्रियकामिनी असल्यामुळे मी तुमच्यासमोर जे सांगितले ते चपलतेने सांगितले; हे देवेशा, ते तुम्ही क्षमा करावे.
13.250.66
एवं वदन्तीं रुद्राणीं लज्जाभावसमन्विताम् ।
प्रशशंस च देवेशो वाचा सञ्जनयन्प्रियम् ॥ १३.२५०.६६ ॥
असे बोलणाऱ्या, लज्जेच्या भावाने युक्त रुद्राणीची देवेशाने प्रशंसा केली; वाणीने प्रीती उत्पन्न करीत.
13.250.67
ऋषयो देवगन्धर्वाः प्रमदाश्च सहस्रशः ।
प्रणम्य शिरसा देवीं स्तुतिभिश्चाभितुष्टुवुः ॥ १३.२५०.६७ ॥
ऋषी, देव, गंधर्व आणि हजारो स्त्रिया मस्तक नमवून देवीला प्रणाम करून स्तुतींनी तिची पूर्ण स्तुती करू लागल्या.
13.250.68
पूजयामासुरपरे देवदेव मुदा युताः ।
संवादं चिन्तयन्त्यन्ते श्रद्दधानाः सुचेतसः ॥ १३.२५०.६८ ॥
इतरांनी आनंदाने पूजा केली, हे देवदेवा; नंतर श्रद्धावान व शुद्ध मनाचे होऊन या संवादाचे चिंतन करू लागले.
13.250.69
ततस्तु देवदेवेशो देवीं वचनमब्रवीत् ।
शृणु कल्याणि मद्वाक्यं संवादोऽयं मया तव।
पुण्यं पवित्रं ख्यातं च भविता नात्र संशयः ॥ १३.२५०.६९ ॥
तेव्हा देवदेवेश देवीला म्हणाला: हे कल्याणी, माझे वचन ऐक; आपला हा संवाद पुण्यमय, पवित्र व प्रसिद्ध होईल, यात संशय नाही.
13.250.70
य इमं श्रावयेद्विद्वान्संवादं चावयोः प्रिये ।
शुचिर्भूत्वा नरान्युक्तान्स तैः स्वर्गं व्रजेत्सुखम् ॥ १३.२५०.७० ॥
जो विद्वान आपला हा संवाद, हे प्रिये, योग्य माणसांना ऐकवतो, तो शुद्ध होऊन त्यांच्यासह सुखाने स्वर्गाला जातो.
13.250.71
यस्त्वेनं शृणुयान्नित्यं संवादं चावयोः शुभम् ।
कीर्तिमायुष्यमारोग्यं लभते स गतिं पराम् ॥ १३.२५०.७१ ॥
जो नित्य आपला हा शुभ संवाद ऐकतो, त्याला कीर्ती, दीर्घायुष्य व आरोग्य लाभते; तो परम गती प्राप्त करतो.