มหาภารตะ · อัธยายะ 13.250
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.250.1
पतिमत्या दिवारात्रं वृत्तान्तं श्रूयतां शुभम् ।
पत्युः पूर्वं समुत्थाय प्रातःक्रम समाचरेत् ॥ १३.२५०.१ ॥
ภรรยาผู้จงรักภักดีต่อสามี ควรฟังความประพฤติอันเป็นมงคลของตนตลอดทั้งกลางวันและกลางคืน นางควรตื่นขึ้นก่อนสามี และปฏิบัติกิจยามเช้าตามลำดับ
13.250.2
पत्युर्भावं विदित्वा तु पश्चात्सम्बोधयेत्तु तम् ।
नित्यं पौर्वाह्णिकं कार्यं स्वयं कुर्याद्यथाविधि ॥ १३.२५०.२ ॥
เมื่อรู้ใจของสามีแล้ว ภายหลังนางควรปลุกเขาให้ตื่น นางควรทำกิจประจำช่วงสายด้วยตนเองทุกวันตามระเบียบแบบแผน
13.250.3
निवेद्य च तथाऽऽहारं यथा सम्पद्यतामिति ।
तथैव कुर्यात्तत्सर्वं यथा पत्युः प्रियं भवेत् ॥ १३.२५०.३ ॥
เมื่อแจ้งให้จัดเตรียมอาหารแล้ว นางควรจัดการทุกอย่างให้เป็นที่พอใจของสามี
13.250.4
यथा भर्ता तथा नारी गुरूणां प्रतिपद्यते ॥ १३.२५०.४ ॥
สามีประพฤติตนอย่างไร ภรรยาก็ประพฤติตนต่อผู้ใหญ่อย่างนั้น
13.250.5
शुश्रूषापोषणविधौ पतिप्रियचिकीर्षया ।
भर्तुर्निष्क्रमणे कार्यं संस्मरेदप्रमादतः ॥ १३.२५०.५ ॥
ในการปรนนิบัติและเลี้ยงดู ด้วยความปรารถนาจะทำสิ่งที่สามีรักใคร่ เมื่อสามีออกไปข้างนอก นางควรจำสิ่งที่ต้องทำไว้ด้วยความไม่ประมาท
13.250.6
आगतं तु पतिं दृष्ट्वा सहसा परिचारणम् ।
स्वयं कुर्वीत सम्प्रीत्या कायश्रमहरं परम् ॥ १३.२५०.६ ॥
เมื่อเห็นสามีกลับมาถึง นางควรรีบปรนนิบัติเขาด้วยตนเองด้วยความรักใคร่ นี่คือการปรนนิบัติอันยอดเยี่ยมที่ขจัดความเหน็ดเหนื่อยของร่างกาย
13.250.7
पाद्यसनाभ्यां शयनैर्वाक्यैश्च हृदयप्रियैः ।
अतिथीनामागमेन प्रीतियुक्ता सदा भवेत् ॥ १३.२५०.७ ॥
ด้วยน้ำล้างเท้า ที่นั่ง ที่นอน และถ้อยคำอันเป็นที่รักของใจ คนควรมีความเอาใจใส่ด้วยความรักใคร่เสมอเมื่อแขกมาถึง
13.250.8
कर्मणा वचनेनापि तोषयेदतिथीन्सदा ।
मङ्गलं गृहशौचं च सर्वोपकरणानि च ॥ १३.२५०.८ ॥
ควรทำให้แขกพอใจด้วยการกระทำและถ้อยคำเสมอไป รวมทั้งของมงคล ความสะอาดของเรือน และเครื่องใช้ที่จำเป็นทั้งหมด
13.250.9
सर्वकालमवेक्षेत कारयन्ती च कुर्वती ।
धर्मकार्ये तु सम्प्राप्ते तद्वद्धर्मपरा भवेत् ॥ १३.२५०.९ ॥
นางควรคอยดูแลกิจการทุกเวลา ทั้งทำเองและให้ผู้อื่นทำ และเมื่อถึงหน้าที่ทางธรรม นางก็ควรอุทิศตนแก่ธรรมเช่นเดียวกัน
13.250.10
अर्थकार्ये पुनर्भर्तुः प्रमादालस्यवर्जिता ।
सा यत्नं परमं कुर्यात्तस्यि साहाय्यकारणात् ॥ १३.२५०.१० ॥
ในกิจการเกี่ยวกับทรัพย์สมบัติ นางควรปลอดจากความประมาทและความเกียจคร้าน และพยายามอย่างยิ่งเพื่อช่วยเหลือสามี
13.250.11
धुरन्धरा भवेद्भर्तुः साध्वी धर्मार्थयोः सदा ।
विहारकाले वै भर्तुर्ज्ञात्वा भावं हृदि स्थितम् ॥ १३.२५०.११ ॥
ภรรยาผู้ดีควรเป็นผู้แบกรับภาระของสามีในเรื่องธรรมและทรัพย์เสมอ และเมื่อถึงเวลาแห่งความรื่นรมย์ นางควรรู้ใจที่สถิตอยู่ในใจของสามีแล้วปฏิบัติให้เหมาะสม
13.250.12
अलङ्कृत्य यथायोगं मन्दहाससमन्वितम् ।
वाक्यैर्मधुरसंयुक्तैः स्मयन्ती तोषयेत्पतिम् ॥ १३.२५०.१२ ॥
ประดับตนให้เหมาะสม ยิ้มด้วยรอยยิ้มอ่อนหวาน นางควรทำให้สามีพอใจด้วยถ้อยคำอันไพเราะหวานชื่น
13.250.13
कठोराणि न वाच्यानि अन्यथा प्रमदान्तरे ।
यस्यां कामी भवेद्भर्ता तस्याः प्रीतिकरी भवेत् ॥ १३.२५०.१३ ॥
ไม่ควรพูดถ้อยคำหยาบกระด้างเมื่อมีหญิงอื่นอยู่ด้วย มิฉะนั้น ถ้อยคำนั้นควรเป็นที่พอใจของผู้ที่สามีปรารถนา
13.250.14
अप्रमादं पुरस्कृत्य मनसा तोषयेत्पतिम् ।
अनन्तरमथान्येषां भोजनावेक्षणं चरेत् ॥ १३.२५०.१४ ॥
ควรยึดความไม่ประมาทเป็นสำคัญ และทำให้สามีพอใจด้วยใจ หลังจากนั้นจึงดูแลเรื่องอาหารของผู้อื่น
13.250.15
दासीदासबलीवर्दांश्चण्डालं च शुनस्तथा ।
अनाथान्कृपणांश्चैव भिक्षुकांश्च तथैव च।
पूजयेद्बलिभैक्षेण पत्युर्धर्मं विवर्धयेत् ॥ १३.२५०.१५ ॥
นางควรบูชาด้วยเครื่องบูชาและการทำทานแก่บ่าวไพร่ทั้งชายและหญิง วัว จัณฑาล สุนัข ผู้ไร้ที่พึ่ง ผู้ยากไร้ และขอทาน ทั้งนี้เพื่อเพิ่มพูนธรรมของสามี
13.250.16
कुपितं वाऽर्थहीनं वा श्रान्तं वोपचरेत्पतिम् ।
यता स तुष्टः स्वस्थश्च तथा सन्तोषयेत्पतिम् ॥ १३.२५०.१६ ॥
แม้สามีจะโกรธ ยากจน หรืออ่อนล้า นางก็ควรดูแลเขา เพื่อให้เขาพอใจและสบายใจ เช่นนี้นางควรทำให้สามีพอใจ
13.250.17
यथा कुटुम्बचिन्तायां विवादे वाऽर्थसञ्चये ।
आहूता तत्सहायार्थं तथा प्रियहितं वदेत् ॥ १३.२५०.१७ ॥
เช่นเดียวกับหญิงที่ถูกเรียกมาช่วยเหลือในเรื่องครอบครัว ในการโต้เถียง หรือการสะสมทรัพย์ นางก็ควรพูดถ้อยคำที่เป็นที่รักและเป็นประโยชน์
13.250.18
अप्रियं च हितं ब्रूयात्तस्य धर्मार्थकाङ्क्षया ।
एकान्तचर्याकथनं कलहं वर्जयेत्परैः ॥ १३.२५०.१८ ॥
เพราะปรารถนาในธรรมและทรัพย์ของเขา นางควรพูดแม้สิ่งที่ไม่น่าพอใจแต่เป็นประโยชน์ นางควรหลีกเลี่ยงการพูดถึงการประพฤติตัวตามลำพังและการทะเลาะกับผู้อื่น
13.250.19
बहिरालोकनं चैव मोहं व्रीडां च पैशुनम् ।
बह्वाशित्वं दिवास्वप्नमेवमादि विवर्जयेत् ॥ १३.२५०.१९ ॥
การมองออกไปภายนอก ความหลง ความละอาย การนินทาใส่ร้าย การกินมากเกินไป การนอนกลางวัน และสิ่งทำนองนี้ นางควรหลีกเลี่ยง
13.250.20
रहस्येकासनं साध्वी न कुर्यादात्मजैरपि ।
यद्यद्दद्यान्नियत्स्वेति न्यासवत्परिपालयेत् ॥ १३.२५०.२० ॥
ภรรยาผู้ดีไม่ควรนั่งบนที่นั่งเดียวกันตามลำพัง แม้กับบุตรของตนเอง สิ่งใดที่ถูกมอบให้แก่นาง นางควรรักษาไว้อย่างดี ดุจทรัพย์ที่ฝากไว้
13.250.21
विस्मृतं वाऽपि यद्द्रव्यं प्रतिपद्यात्स्वशौचतः ।
यत्किञ्चित्पतिना दत्तं लब्ध्वा तत्सा सुकी भवेत् ॥ १३.२५०.२१ ॥
แม้ทรัพย์สินบางอย่างจะถูกลืมไป นางก็พึงกู้คืนได้ด้วยความบริสุทธิ์ของตน สิ่งใดก็ตามที่สามีมอบให้ นางพึงรับไว้แล้วพอใจในสิ่งนั้น
13.250.22
अतीवाज्ञामतीर्ष्यां च दूरतः परिवर्जयेत् ।
बालवद्वृद्धवद्भार्या सदैवानुचरेत्पतिम् ॥ १३.२५०.२२ ॥
ความไม่รู้อย่างยิ่งและความริษยาอย่างเกินควร นางพึงหลีกให้ไกล ภรรยาพึงปรนนิบัติสามีอยู่เสมอ ดูแลเขาเหมือนดูแลเด็ก และเหมือนดูแลผู้ใหญ่
13.250.23
भार्याया व्रतमित्येव कर्तव्यं सततं विभो ।
एतत्पतिव्रतावृत्तमुक्तं देव समासतः ॥ १३.२५०.२३ ॥
โอ้ผู้ยิ่งใหญ่ ข้อวัตรนี้เองที่ภรรยาพึงรักษาอยู่เป็นนิตย์ โอ้เทพเจ้า ความประพฤติของภรรยาผู้ซื่อสัตย์นี้ข้าได้กล่าวแก่พระองค์โดยย่อแล้ว
13.250.24
न च भोगे न चैश्वर्ये न सुखे न धने तथा ।
स्पृहा यस्यास्तथा भर्तुः सा नारीणां पतिव्रता ॥ १३.२५०.२४ ॥
ผู้ใดไม่มีความปรารถนาในการเสวยสุข ไม่มีความปรารถนาในอำนาจ ไม่มีความปรารถนาในความสุข หรือในทรัพย์ และสามีของนางก็ไม่มีความปรารถนาเช่นนั้นเช่นกัน นางผู้นั้นคือสตรีผู้ซื่อสัตย์ต่อสามีในหมู่สตรีทั้งหลาย
13.250.25
पतिर्हि दैवतं स्त्रीणां पतिर्बन्धुः पतिर्गतिः ।
नान्यं गतिमहं पश्ये प्रमदाया यथा पतिः ॥ १३.२५०.२५ ॥
สำหรับสตรีแล้ว สามีคือเทพเจ้า สามีคือญาติ สามีคือที่พึ่ง ข้าไม่เห็นที่พึ่งอื่นใดสำหรับหญิงเช่นนางเลย นอกจากสามีของนาง
13.250.26
जातिष्वपि च वै स्त्रीत्वं विशिष्टं मे मतिः प्रभो ।
कायक्लेशेन महता पुरुषः प्राप्नुयात्फलम्।
तत्सर्वं लभते नारी सुखेन पतिपूजया ॥ १३.२५०.२६ ॥
โอ้ท่านผู้ยิ่งใหญ่ ข้าเห็นว่าแม้ในบรรดากำเนิดทั้งหลาย ความเป็นหญิงก็ประเสริฐเป็นพิเศษ บุรุษย่อมได้ผลด้วยความลำบากทางกายอย่างยิ่ง ส่วนสตรีย่อมได้สิ่งทั้งปวงนั้นได้โดยง่าย ด้วยการบูชาสามี
13.250.27
यथासुखं पतिमती सर्वं पत्यनुकूलतः ।
ईदृशं धर्मसाकल्यं पश्य त्वं प्रमदां प्रति।
एतद्विसृज्य पच्यन्ते कुस्त्रियः पापमोहिताः ॥ १३.२५०.२७ ॥
ภรรยาผู้ทุ่มเทแก่สามี เอาใจสามี ย่อมได้สิ่งทั้งปวงตามความสุขด้วยความคล้อยตามสามี ดูความครบถ้วนของธรรมในสตรีเช่นนี้เถิด ส่วนสตรีชั่วที่ละทิ้งสิ่งนี้ ถูกความหลงในบาปครอบงำ ย่อมได้รับความทรมาน
13.250.28
तपश्चर्या च दानं च पतौ तस्याः समर्पितम् ।
रूपं कुलं यशस्तेजः सर्वं तस्मिन्प्रतिष्ठितम् ॥ १३.२५०.२८ ॥
ความเคร่งครัดในการบำเพ็ญตบะและการให้ทาน นางได้อุทิศแด่สามี รูปงาม ตระกูล เกียรติยศ และรัศมีทั้งหมดตั้งมั่นอยู่ในสามีนั้น
13.250.29
एवं व्रतसमाचाराः स्ववृत्तेनैव शोभनाः ।
स्वभर्त्रा च सम गच्छेत्पुण्यलोकान्सुकर्मणा ॥ १३.२५०.२९ ॥
ข้อวัตรและการปฏิบัติเช่นนี้ย่อมงดงามได้ด้วยความประพฤติของตนเองเท่านั้น ขอให้นางไปสู่โลกแห่งบุญพร้อมกับสามี ด้วยการกระทำที่ดีงาม
13.250.30
वृद्धो विरुपो बीभत्सो धनवान्निर्धनोऽपि वा ।
एवंभूतोपि वै भर्ता स्त्रीणां भूषणमुत्तमम् ॥ १३.२५०.३० ॥
ไม่ว่าสามีจะแก่ ไม่งาม น่ารังเกียจ มั่งคั่งหรือยากจนก็ตาม แม้สามีเช่นนั้นก็เป็นเครื่องประดับอันสูงสุดของสตรี
13.250.31
आढ्यं वा रूपयुक्तं वा विरूपं धनवर्जितम् ।
या पतिं तोषयेत्साध्वी सा पत्नीनां विशिष्यते ॥ १३.२५०.३१ ॥
ไม่ว่าจะร่ำรวยหรือรูปงาม หรือไม่งามและปราศจากทรัพย์ ภรรยาผู้ดีงามที่ทำให้สามีพอใจ นางย่อมโดดเด่นที่สุดในบรรดาภรรยาทั้งหลาย
13.250.32
दरिद्रांश्च विरूपाश्च प्रमूढान्कुष्टसंयुतान् ।
पतीनुपचरेल्लोकानक्षयान्प्रतिपद्यते ॥ १३.२५०.३२ ॥
นางที่ปรนนิบัติแม้สามีที่ยากจน ไม่งาม หลงผิด หรือป่วยเป็นโรคเรื้อน ย่อมได้บรรลุโลกที่ไม่เสื่อมสิ้น
13.250.33
एवं प्रवर्तमानायाः पतिः पूर्वं म्रियेत चेत् ।
तदाऽनुमरणं गच्छेत्पुनर्धर्मं चरेत वा ॥ १३.२५०.३३ ॥
หากสามีของหญิงผู้ประพฤติเช่นนี้จะตายก่อน นางก็อาจตามสามีไปในความตาย หรือมิฉะนั้นก็พึงประพฤติธรรมต่อไป
13.250.34
एतदेवं मया प्रोक्तं स्त्रियस्तु बहुधा स्मृताः ।
देवदानवगन्धर्वा मनुष्या इति नैकधा ॥ १३.२५०.३४ ॥
ข้าได้กล่าวไว้ดังนี้ สตรีมีหลายประเภท ได้แก่ เทวี อสูรี คนธรรพ์ และมนุษย์ เป็นต่าง ๆ กันหลายแบบ
13.250.35
सौम्यशीलाः शुभाचाराः सर्वास्ताः सम्भवन्ति च ।
यथा शुभं प्रवक्ष्यामि स्त्रीणां धर्मं महेश्वर ॥ १३.२५०.३५ ॥
สตรีเหล่านั้นทั้งหมดอาจเป็นผู้มีนิสัยอ่อนโยนและมีความประพฤติดีงามได้ โอ้มเหศวร ข้าจะกล่าวถึงธรรมของสตรีอันเป็นมงคล
13.250.36
आसुर्यश्चैव पैशाच्यो राक्षस्यश्च भन्ति हि ।
तासां वृत्तमशेषेण श्रूयतां लोककारणात् ॥ १३.२५०.३६ ॥
ยังมีสตรีผู้เป็นอสูรี สตรีผู้เป็นปีศาจ และสตรีผู้เป็นรากษสี จงฟังความประพฤติของพวกนางโดยครบถ้วน เพื่อประโยชน์แก่โลก
13.250.37
न्यायतो वाऽन्यथा प्रोक्ता भावदोषसमन्विताः ।
भर्तॄनुपचरन्त्येव रागद्वेषबलात्कृताः ॥ १३.२५०.३७ ॥
ไม่ว่าจะกล่าวโดยชอบธรรมหรือไม่ก็ตาม สตรีเหล่านั้นมีโทษในอุปนิสัย ถูกบังคับด้วยกำลังของราคะและโทสะ จึงปรนนิบัติสามีเท่านั้น
13.250.38
स्वधर्मविमुखा भूत्वा प्रदूष्यन्ति यतस्ततः ।
प्रवृद्दविषया नित्यं प्रतिकूलं वदन्ति च ॥ १३.२५०.३८ ॥
หันหลังให้แก่หน้าที่ของตน พวกนางก็เสื่อมทรามไปทางนั้นทางนี้ มีอารมณ์เพิ่มพูนอยู่เป็นนิตย์ และพูดแต่สิ่งที่ขัดแย้งอยู่เสมอ
13.250.39
अर्थान्विनाशयन्त्येवं न गृह्णन्ति हितं क्वचित् ।
स्वबुद्धिनिरता भूत्वा जीवन्ति च यथा तथा ॥ १३.२५०.३९ ॥
ดังนี้พวกนางย่อมทำลายประโยชน์ของตนเอง ไม่รับสิ่งที่เป็นประโยชน์เลยสักครั้ง ยึดมั่นในปัญญาของตนเอง จึงดำรงชีวิตไปตามที่พอทำได้
13.250.40
गुणवत्यः क्वचिद्भूत्वा पतिधर्मपरा इव ।
पुनर्भवन्ति पापिष्ठा विषमं वृत्तमास्थिताः ॥ १३.२५०.४० ॥
บางครั้งเมื่อกลายเป็นผู้มีคุณธรรม และดูเหมือนจะยึดมั่นในหน้าที่ของภรรยาต่อสามี พวกนางก็กลับกลายเป็นผู้บาปหนาอีกครั้ง โดยดำเนินในความประพฤติที่คดโกง
13.250.41
अनवस्थितमर्यादा बहुवेषा व्यवस्थिताः ।
असन्तुष्टाश्च लुब्धाश्च ईर्ष्याक्रोधयुता भृशम् ॥ १३.२५०.४१ ॥
ขอบเขตแห่งความประพฤติของพวกนางไม่มั่นคง พวกนางปรากฏในหลายรูปโฉม ไม่รู้จักพอ ละโมบ และเต็มไปด้วยความริษยาและความโกรธอย่างยิ่ง
13.250.42
भोगप्रिया हितद्वेष्याः कामभोगपरायणाः ।
प्रायशोऽनृतभूयिष्ठा गुरूणां प्रतिलोमकाः ॥ १३.२५०.४२ ॥
พวกนางรักความสุขทางกาย หมกมุ่นอยู่กับการเสพกามคุณ ไม่ปรารถนาสิ่งที่เป็นประโยชน์ มักเต็มไปด้วยคำเท็จ และขัดแย้งต่อผู้ใหญ่
13.250.43
एवंवृत्तसमाचारा आसुरं भावमाश्रिताः ।
अपकारपरा नित्यं सततं कलहप्रिया ॥ १३.२५०.४३ ॥
หญิงที่มีความประพฤติเช่นนี้ ยึดถือสภาวะแบบอสูร มุ่งทำร้ายผู้อื่นอยู่เสมอ และชอบการทะเลาะวิวาทอยู่เป็นนิตย์
13.250.44
परुषा रुक्षवचना निर्घृणा निरपत्रपाः ।
निःस्नेहाः क्रोधनाश्चैव भर्तृपुत्रस्वबन्धुषु ॥ १३.२५०.४४ ॥
พวกนางหยาบกระด้าง พูดคำแข็งกร้าว ไร้ความเมตตา ไร้ความละอาย ไร้ความรักใคร่ และโกรธง่ายต่อสามี บุตร และญาติของตนเอง
13.250.45
घोरा मांसप्रिया नित्यं हसन्ति च रुदन्ति च ।
पतीन्व्यभिचरन्त्येव दुर्मार्गेण यथा तथा।
बन्धुभिर्भर्त्सिता भूत्वा गृहकार्याणि कुर्वते ॥ १३.२५०.४५ ॥
พวกนางน่าสะพรึงกลัว ชอบเนื้อสัตว์อยู่เสมอ หัวเราะบ้าง ร้องไห้บ้าง ทรยศต่อสามีแม้กระทั่ง ดำเนินไปตามทางชั่วร้ายด้วยวิธีใดก็ได้ เมื่อถูกญาติตำหนิแล้วจึงกลับมาทำงานบ้าน
13.250.46
अथवा भर्त्सिता देव निवृत्ताः स्वेषु कर्मसु ।
तथैवात्मवधं घोरं व्यवस्येयुर्न संशयः ॥ १३.२५०.४६ ॥
หรือเมื่อถูกตำหนิ ข้าแต่เทพ พวกนางก็หันหลังให้หน้าที่ของตน และตัดสินใจทำลายตนเองอย่างน่าสะพรึงกลัวในทำนองเดียวกัน ไม่ต้องสงสัยเลย
13.250.47
निर्दया निरनुक्रोशाः कुटुम्बार्थविलोपकाः ।
धर्मर्थरहिता घोराः सततं कुर्वते क्रियाः ॥ १३.२५०.४७ ॥
พวกนางไร้ความเมตตาและปราศจากความกรุณา ทำลายความอยู่ดีของครอบครัว ขาดธรรมและทรัพย์ ดุร้ายน่ากลัว และกระทำการเช่นนี้อยู่เป็นนิตย์
13.250.48
अनर्थे निपुणाः पापाः परप्राणेषु निर्दयाः ।
एवंयुक्तसमाचाराः स्त्रियः पैशाचमाश्रिताः ॥ १३.२५०.४८ ॥
หญิงเหล่านี้ชำนาญในการก่อความเสียหาย เป็นคนบาป ไร้ความเมตตาต่อชีวิตของผู้อื่น เมื่อประพฤติเช่นนี้ พวกนางก็ยึดถือสภาวะแบบปีศาจ
13.250.49
अपरा मोहसंयुक्ता निर्लज्जा रोदनप्रियाः ।
अशुद्धा मलदिग्धाङ्ग्य पानमांसरता भृशम्।
वदन्त्यनृतवाक्यानि हसन्ति विलपन्ति च। ॥ १३.२५०.४९ ॥
ยังมีหญิงอีกพวกหนึ่ง เต็มไปด้วยความหลงงมงาย ไร้ความละอาย ชอบร้องไห้ ร่างกายไม่สะอาด มีอวัยวะเปื้อนสิ่งสกปรก หมกมุ่นอยู่กับการดื่มสุราและกินเนื้ออย่างยิ่ง พวกนางพูดคำเท็จ หัวเราะ และคร่ำครวญ
13.250.50
दुष्पसादा महाक्रोधाः स्वप्नशीला निरन्तरम् ।
तामस्यो नष्टतत्वार्था मन्दशीला महोदराः।
भुञ्जते विविधं सिद्धं भोजनं तीव्रसम्भ्रमाः ॥ १३.२५०.५० ॥
พวกนางเอาใจยาก โกรธจัด นอนหลับอยู่เสมอ ถูกความมืดครอบงำ สูญเสียความจริงที่แท้ ใจทื่อ ท้องโต พวกนางกินอาหารที่ปรุงไว้หลากหลายด้วยความรีบร้อนอย่างรุนแรง
13.250.51
गुणरूपवयोयुक्तं पतिं कामिनमुत्तमम् ।
हित्वाऽन्येनैव गच्छन्ति सर्वधा भृशतापिताः ॥ १३.२५०.५१ ॥
พวกนางทอดทิ้งสามีผู้มีคุณธรรม รูปงาม วัยหนุ่ม ผู้ประเสริฐและรักใคร่ ถูกความเร่าร้อนเผาผลาญอย่างยิ่ง แล้วไปหาชายอื่นทุกวิถีทาง
13.250.52
निर्लज्जा धर्मसन्दिग्धाः प्रतिकूलाः समन्ततः ।
एवंरूपसमाचाराः स्त्रियो राक्षसमाश्रिताः ॥ १३.२५०.५२ ॥
หญิงที่ไร้ความละอาย สงสัยในธรรม ขัดแย้งต่อทุกสิ่งรอบด้าน หญิงที่มีความประพฤติและรูปลักษณ์เช่นนี้ ย่อมยึดถือสภาวะแบบรากษส
13.250.53
एवंविधानां सर्वासां न परत्र महासुखम् ।
नरकाद्विप्रमुक्तानां मानुष्यं दुर्लभं भवेत् ॥ १३.२५०.५३ ॥
สำหรับหญิงทุกคนที่เป็นเช่นนี้ ในโลกหน้าย่อมไม่มีความสุขอันยิ่งใหญ่ แม้พ้นจากนรกแล้ว การได้เกิดเป็นมนุษย์ก็จะยากยิ่งสำหรับพวกนาง
13.250.54
कष्टं तत्रापि भुञ्जन्ते स्वकृतं दुःखजं बहु ।
दरिद्राः क्लेशभूयिष्ठा विरूपाः कुत्सिताः परैः।
विधवा दुर्भगा वाऽपि लभन्ते दुःखमीदृशम् ॥ १३.२५०.५४ ॥
แม้ในที่นั้น พวกนางก็ยังได้รับความทุกข์มาก อันเกิดจากกรรมที่ตนเองกระทำไว้ ผู้ที่ยากจน เต็มไปด้วยความลำบาก มีรูปโฉมน่าเกลียด ถูกผู้อื่นดูหมิ่น หรือเป็นหม้ายและโชคร้าย ย่อมได้รับความทุกข์เช่นนี้
13.250.55
शतवर्षसहस्राणि निरयं व्यभिचारिणी ।
व्रजेत्पतिं च पापेन संयोज्य स्वकुलं तथा ॥ १३.२५०.५५ ॥
หญิงนอกใจย่อมตกนรกนับแสนปี และด้วยบาปของนาง นางยังดึงสามีและวงศ์ตระกูลของตนเข้าไปด้วย
13.250.56
एतद्विज्ञाय पतितं पुनश्चेद्धितमात्मनः ।
कुर्याद्भर्तारमाश्रित्य तथा धर्मवमाप्नुयात् ॥ १३.२५०.५६ ॥
เมื่อรู้เช่นนี้แล้ว หากหญิงที่ตกต่ำกลับมาทำสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่ตนเอง โดยพึ่งพิงสามี นางก็จะบรรลุธรรม
13.250.57
अतिसंयान्ति ताँल्लोकान्पुण्यान्परमशोभनान् ।
अवमत्य च याः पूर्वं पतिं दुष्टेन चेतसा ॥ १३.२५०.५७ ॥
หญิงที่ในอดีตเคยดูหมิ่นสามีและกระทำด้วยจิตชั่วร้าย ย่อมไม่ไปถึงโลกอันประเสริฐ มีบุญ และงดงามยิ่งเหล่านั้น
13.250.58
वर्तमानास्च सततं भर्तॄणां प्रतिकूलतः ।
भर्त्रानुमरणं काले याः कुर्वन्ति तथाविधाः ॥ १३.२५०.५८ ॥
หญิงที่ประพฤติตรงข้ามกับสามีอยู่เสมอ และถึงเวลาแล้วก็ทำอนุมรณะ คือตายตามสามี ก็เป็นพวกที่มีลักษณะเช่นนี้
13.250.59
कामात्क्रोधाद्भयाल्लोभादपहास्या भवन्ति ताः ।
आदिप्रभृति कुस्त्रीणां तथाऽनुमरणं वृथा ॥ १३.२५०.५९ ॥
เพราะกาม ความโกรธ ความกลัว และความโลภ พวกนางจึงกลายเป็นที่ถูกเยาะเย้ย สำหรับหญิงชั่วทั้งหลาย การตายตามสามีตั้งแต่ต้นจึงไร้ประโยชน์
13.250.60
आदिप्रभृति या साध्वी पत्युः प्रियपरायणा ।
ऊर्ध्वं गच्छति सा पूता भर्त्राऽनुमरणं गता ॥ १३.२५०.६० ॥
หญิงผู้ดีที่ตั้งแต่ต้นจนจบมุ่งทำสิ่งที่สามีพอใจ เมื่อตายตามสามีไปแล้ว ย่อมขึ้นสู่โลกเบื้องบนอันบริสุทธิ์
13.250.61
एवं मृताया वै लोकानहं पश्यामि चक्षुषा ।
स्पृहणीयान्सुरगणैर्यान्गच्छन्ति पतिव्रताः ॥ १३.२५०.६१ ॥
ข้าพเจ้าเห็นด้วยตาของข้าพเจ้าเองถึงโลกของหญิงผู้ตายไปในลักษณะนี้ เป็นโลกที่แม้หมู่เทวดาก็ปรารถนา ภรรยาผู้ซื่อตรงต่อสามีย่อมไปยังโลกเหล่านั้น
13.250.62
अथवा भर्तरि मृते वैधव्यं धर्ममाश्रिताः ।
तूष्णीं भौमं जले नित्यमञ्जलिस्नानमुत्तमम्।
व्रतं च पतिमुद्दिश्य कुर्यश्चैव विधिं ततः ॥ १३.२५०.६२ ॥
หรือเมื่อสามีตาย หญิงนั้นถือปฏิบัติธรรมของหญิงหม้าย นอนเงียบบนพื้นดิน ประกอบพิธีอาบน้ำด้วยการตักน้ำด้วยอุ้งมือทุกวันซึ่งเป็นวัตรอันประเสริฐ และทำพิธีกรรมโดยระลึกถึงสามีนั้นต่อไป
13.250.63
एवं गच्छति सा नारी पतिलोकमनुत्तमम् ।
रमणीयमनिर्देश्यं दुष्प्रापं देवमानुषैः ॥ १३.२५०.६३ ॥
หญิงนั้นย่อมไปสู่โลกของสามีอันสูงสุด น่ารื่นรมย์ พรรณนาไม่ได้ ยากที่แม้เทวดาและมนุษย์จะบรรลุได้
13.250.64
प्राप्नुयात्तादृशं लोकं केवलं या पतिव्रता ।
इति ते कथितं देव स्त्रीणां धर्मिमनुत्तमम् ॥ १३.२५०.६४ ॥
เพียงหญิงผู้ซื่อตรงต่อสามีเท่านั้นที่จะบรรลุโลกเช่นนั้นได้ ข้าแต่พระเจ้า ข้าพเจ้าได้กล่าวธรรมอันสูงสุดของสตรีแก่พระองค์ดังนี้แล้ว
13.250.65
भवतः प्रियकामिन्या यन्मयोक्तं तवाग्रतः ।
चापल्यान्मम देवेश तद्भवान्क्षन्तुमर्हति ॥ १३.२५०.६५ ॥
สิ่งที่ข้าพเจ้าได้กล่าวต่อหน้าพระองค์ ด้วยความปรารถนาจะให้พระองค์พอพระทัย ข้าพเจ้ากล่าวไปด้วยความหุนหัน ข้าแต่เจ้าแห่งเทวดา ขอพระองค์โปรดอภัยให้ข้าพเจ้าด้วยเถิด
13.250.66
एवं वदन्तीं रुद्राणीं लज्जाभावसमन्विताम् ।
प्रशशंस च देवेशो वाचा सञ्जनयन्प्रियम् ॥ १३.२५०.६६ ॥
ขณะที่พระรุทราณีตรัสเช่นนั้น ด้วยความรู้สึกละอาย เจ้าแห่งเทวดาก็ทรงสรรเสริญ ทรงทำให้พระนางพอพระทัยด้วยพระวาจา
13.250.67
ऋषयो देवगन्धर्वाः प्रमदाश्च सहस्रशः ।
प्रणम्य शिरसा देवीं स्तुतिभिश्चाभितुष्टुवुः ॥ १३.२५०.६७ ॥
เหล่าฤๅษี เทวดา คันธรรพ์ และหญิงนับพันคน ต่างก้มศีรษะถวายความเคารพพระเทวี แล้วสรรเสริญพระนางด้วยบทสรรเสริญโดยครบถ้วน
13.250.68
पूजयामासुरपरे देवदेव मुदा युताः ।
संवादं चिन्तयन्त्यन्ते श्रद्दधानाः सुचेतसः ॥ १३.२५०.६८ ॥
ส่วนคนอื่น ๆ ก็บูชาด้วยความยินดี ข้าแต่เทพเจ้าแห่งเทพเจ้า และหลังจากนั้น ด้วยศรัทธาและใจอันดีงาม พวกเขาก็เริ่มพิจารณาบทสนทนานี้
13.250.69
ततस्तु देवदेवेशो देवीं वचनमब्रवीत् ।
शृणु कल्याणि मद्वाक्यं संवादोऽयं मया तव।
पुण्यं पवित्रं ख्यातं च भविता नात्र संशयः ॥ १३.२५०.६९ ॥
ครั้นแล้ว เจ้าแห่งเทพเจ้าทั้งหลายได้ตรัสกับพระเทวีว่า ดูก่อนผู้มีความเจริญ จงฟังคำของเรา บทสนทนานี้ระหว่างเรากับเจ้าจะเป็นบุญ บริสุทธิ์ และมีชื่อเสียง ไม่มีข้อสงสัยในเรื่องนี้
13.250.70
य इमं श्रावयेद्विद्वान्संवादं चावयोः प्रिये ।
शुचिर्भूत्वा नरान्युक्तान्स तैः स्वर्गं व्रजेत्सुखम् ॥ १३.२५०.७० ॥
ผู้ใดเป็นผู้รู้ และให้บทสนทนาระหว่างเราสองคนนี้แก่คนที่เหมาะสมได้ฟัง ดูก่อนที่รัก เมื่อผู้นั้นบริสุทธิ์แล้ว ก็ควรไปสู่สวรรค์พร้อมกับคนเหล่านั้นด้วยความสุข
13.250.71
यस्त्वेनं शृणुयान्नित्यं संवादं चावयोः शुभम् ।
कीर्तिमायुष्यमारोग्यं लभते स गतिं पराम् ॥ १३.२५०.७१ ॥
ส่วนผู้ใดฟังบทสนทนาอันเป็นมงคลระหว่างเราสองคนนี้เป็นนิตย์ ผู้นั้นย่อมได้รับเกียรติยศ อายุยืน และความไม่มีโรค และย่อมบรรลุคติอันสูงสุด