મહાભારત · અધ્યાય 13.252
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.252.1
अथ व्योम्नि महाञ्शब्दः सविद्युत्स्तनयित्नुमान् ।
मेघैश्च गगनं नीलं संरुद्धमभवद्धनैः ॥ १३.२५२.१ ॥
પછી આકાશમાં વીજળી અને ગર્જના સાથે મહાન અવાજ થયો, અને નીલું આકાશ ઘન મેઘોથી ઢંકાઈ ગયું.
13.252.2
प्रावृषीव च पर्जन्यो ववृषे निर्मलं पयः ।
तमश्वैवाभवद्धोरं दिशश्च न चकाशिरे ॥ १३.२५२.२ ॥
વર્ષાઋતુની જેમ મેઘે નિર્મળ જળ વરસાવ્યું; તે અંધકાર ભયાનક બન્યો અને દિશાઓ ઝળહળી નહીં.
13.252.3
ततो देवगिरौ तस्मिन्रम्ये पुण्ये सनातने ।
न शर्वं भूतसङ्घं वा ददृशुर्मनयस्तदा ॥ १३.२५२.३ ॥
પછી તે રમણીય, પુણ્ય અને સનાતન દેવગિરિ પર ઋષિઓએ ત્યારે શર્વને કે ભૂતગણને જોયા નહીં.
13.252.4
व्यभ्रं च गगनं सद्यः क्षणेन समपद्यत ।
तीर्थयात्रां ततो विप्रा जग्मुश्चान्ये यथागतम् ॥ १३.२५२.४ ॥
ક્ષણમાં આકાશ તરત મેઘરહિત થઈ ગયું. પછી વિપ્રો તીર્થયાત્રાએ ગયા, અને બીજા જેમ આવ્યા હતા તેમ પાછા ફર્યા.
13.252.5
तदद्भुतमचिन्त्यं च दृष्ट्वा ते विस्मिताऽभवन् ।
शङ्करस्योमया सार्धं संवादं त्वत्कथाश्रयम् ॥ १३.२५२.५ ॥
તે અદ્ભુત અને અચિંત્ય દૃશ્ય જોઈને તેઓ વિસ્મિત થયા. ઉમા સાથે શંકરનો તે સંવાદ તમારી કથા પર આધારિત છે.
13.252.6
स भवान्पुरुषव्याघ्र ब्रह्मभूतः सनातनः ।
यदर्थमनुशिष्टा स्मो गिरिपृष्ठे महात्मना ॥ १३.२५२.६ ॥
તમે જ, હે પુરુષવ્યાઘ્ર, સનાતન બ્રહ્મભૂત છો; જેમના માટે મહાત્માએ પર્વતશિખર પર અમને ઉપદેશ આપ્યો હતો, તે તમે જ.
13.252.7
द्वितीयं त्वद्भुतमिदं त्वत्तेजःकृतमद्य वै ।
दृष्ट्वा च विस्मिताः कृष्ण सा च नः स्मृतिरागता ॥ १३.२५२.७ ॥
હે કૃષ્ણ, આજે તારા તેજથી સર્જાયેલું આ બીજું અદ્ભુત દૃશ્ય જોઈને અમે વિસ્મિત થયા; અને તે સ્મૃતિ અમને પાછી આવી.
13.252.8
एतत्ते देवदेवस्य माहात्म्यं कथितं प्रभो ।
कपर्दिनो गिरीशस्य महाबाहो जनार्दन ॥ १३.२५२.८ ॥
હે પ્રભુ, દેવોના દેવનું આ માહાત્મ્ય તને કહેવામાં આવ્યું; જટાધારી ગિરીશનું આ મહત્ત્વ, હે મહાબાહુ જનાર્દન.
13.252.9
इत्युक्ताः स तदा कृष्णस्तपोवननिवासिभिः ।
मानयामास तान्सर्वानृषीन्देवकिनन्दनः ॥ १३.२५२.९ ॥
તપોવનવાસીઓએ આમ કહ્યું ત્યારે દેવકીનંદન કૃષ્ણે તે બધા ઋષિઓનું સન્માન કર્યું.
13.252.10
अथर्षयः सम्प्रहृष्टाः पुनस्ते कृष्ममब्रुवन् ।
पुनःपुनर्दर्शयास्मान्सदैव मधुसूदन ॥ १३.२५२.१० ॥
પછી અત્યંત હર્ષિત થયેલા તે ઋષિઓએ કૃષ્ણને ફરી કહ્યું: હે મધુસૂદન, અમને તું સદા વારંવાર દર્શન આપજે.
13.252.11
न हि नः सा रति स्वर्गे या च त्वद्दर्शने विभो ।
तदृतं च महाबाहो यदाह भगवान्भवः ॥ १३.२५२.११ ॥
હે વિભુ, તારા દર્શનમાં જે આનંદ છે તે સ્વર્ગમાં પણ અમને નથી; અને હે મહાબાહુ, ભગવાન ભવે જે કહ્યું તે સત્ય છે.
13.252.12
एतत्ते सर्वमाख्यातं रहस्यमरिकर्शन ।
त्वमेव ह्यर्ततत्त्वज्ञः पृष्टोऽस्मान्पृच्छसे यदा ॥ १३.२५२.१२ ॥
હે અરિકર્શન, આ આખું રહસ્ય તને કહેવામાં આવ્યું; તું જ સત્યતત્ત્વને જાણનારો છે, છતાં અમને પૂછે છે.
13.252.13
तदस्माभिरिदं गुह्यं त्वत्प्रियार्थमुदाहृतम् ।
न च तेऽविदितं किञ्चित्त्रिषु लोकेषु विद्यते ॥ १३.२५२.१३ ॥
તેથી તમારી પ્રસન્નતા માટે અમે આ ગુહ્ય વાત કહી. ત્રણે લોકમાં તમારાથી કંઈ અજાણ્યું નથી.
13.252.14
जन्म चैव प्रसूतिश्च यच्चान्यत्कारणं विभो ।
वयं तु बहुचापल्यादशक्ता गुह्यधारणे ॥ १३.२५२.१४ ॥
હે વિભુ, જન્મ, ઉત્પત્તિ અને જે બીજું કારણ છે તે પણ (કહેવાયું). પરંતુ અતિ ચંચળતાને કારણે અમે ગુહ્ય ધારણ કરવામાં અસમર્થ છીએ.
13.252.15
ततः स्थिते त्वयि विभो लघुत्वात्प्रलपामहे ।
न हि किञ्चित्तदाश्चर्यं यन्न वेत्ति भवानिह ॥ १३.२५२.१५ ॥
પછી, હે વિભુ, તમે અહીં હો ત્યારે હલકાપણાને કારણે અમે બકબક કરીએ છીએ. અહીં એવું કોઈ આશ્ચર્ય નથી જે તમે જાણતા ન હો.
13.252.16
दिवि वा भुवि वा देव सर्वं हि विदितं तव ।
साधयाम वयं कृष्ण बुद्धिं पुष्टिमवाप्नुहि ॥ १३.२५२.१६ ॥
સ્વર્ગમાં કે પૃથ્વી પર, હે દેવ, સર્વ તમને જ્ઞાત છે. હે કૃષ્ણ, અમે (અમારું કાર્ય) સાધીએ; તમે બુદ્ધિ અને પુષ્ટિ પામો.
13.252.17
पुत्रस्ते सदृशस्तात विशिष्टो वा भविष्यति ।
महाप्रभावसंयुक्तो दीप्तिकीर्तिकरः प्रभुः ॥ १३.२५२.१७ ॥
હે તાત, તમારો પુત્ર તમારા જેવો અથવા તેનાથી પણ વિશિષ્ટ થશે; મહાપ્રભાવથી યુક્ત, તેજ અને કીર્તિ લાવનાર, સમર્થ પ્રભુ.
13.252.18
ततः प्रणम्य देवेशं यादवं पुरुषोत्तमम् ।
प्रदक्षिणमुपावृत्य प्रजग्मुस्ते महर्षयः ॥ १३.२५२.१८ ॥
પછી દેવોના સ્વામી, યાદવ, પુરુષોત્તમને પ્રણામ કરી, પ્રદક્ષિણા કરી તે મહર્ષિઓ ચાલ્યા ગયા.
13.252.19
सोयं नारायणः श्रीमन्दीप्त्या परमया युतः ।
व्रतं यथावत्तच्चीर्त्वा द्वारकां पुनरागमत् ॥ १३.२५२.१९ ॥
તે શ્રીમાન નારાયણ, પરમ તેજથી યુક્ત થઈ, તે વ્રત યથાવિધિ પૂર્ણ કરીને ફરી દ્વારકા આવ્યા.
13.252.20
पूर्णे च दशमे मासि पुत्रोऽस्य परमाद्भुतः ।
रुक्मिण्यां सम्मतो जज्ञे शूरो वंशधरः प्रभो ॥ १३.२५२.२० ॥
દસમો મહિનો પૂર્ણ થતાં, રુક્મિણીમાં તેમને પરમ અદ્ભુત, પ્રિય, શૂર અને વંશધર એવો પુત્ર જન્મ્યો, હે પ્રભો.
13.252.21
स कामः सर्वभूतानां सर्वभावगतो नृप ।
असुराणां सुराणां च चरत्यन्तर्गतः सदा ॥ १३.२५२.२१ ॥
હે રાજન, તે કામ સર્વ પ્રાણીઓમાં અને સર્વ ભાવોમાં વ્યાપ્ત છે; તે અસુરો અને દેવોની અંદર સદા વિચરે છે.
13.252.22
सोयं पुरुषशार्दूलो मेघवर्णश्चतुर्भुजः ।
संश्रितः पाण्डवान्प्रेम्णा भवन्तश्चैनमाश्रिताः ॥ १३.२५२.२२ ॥
આ પુરુષોમાં વ્યાઘ્ર, મેઘવર્ણ, ચતુર્ભુજ પાંડવોને પ્રેમથી આશ્રિત છે; તમે પણ એમનો જ આશ્રય લીધો છે.
13.252.23
कीर्तिर्लक्ष्मीर्धृतिश्चैवक स्वर्गमार्गस्तथैव च ।
यत्रैष संस्थितस्तत्र देवो विष्णुस्त्रिविक्रमः ॥ १३.२५२.२३ ॥
કીર્તિ, લક્ષ્મી, ધૃતિ અને સ્વર્ગમાર્ગ પણ જ્યાં આ સ્થિત છે ત્યાં જ છે; ત્યાં જ ત્રિવિક્રમ દેવ વિષ્ણુ છે.
13.252.24
सेन्द्रा देवास्त्रयस्त्रिंशदेष नात्र विचारणा ।
आदिदेवो महादेवः सर्वभूतप्रतिश्रयः ॥ १३.२५२.२४ ॥
ઇન્દ્ર સહિત તેત્રીસ દેવતાઓ — આમાં કોઈ શંકા નથી; તે આદિદેવ, મહાદેવ, સર્વ પ્રાણીઓના આશ્રય છે.
13.252.25
अनादिनिधनोऽव्यक्तो महात्मा मधुसूदनः ।
अयं जातो महातेजाः सुराणामर्थसिद्धये ॥ १३.२५२.२५ ॥
આદિ-અંતરહિત, અવ્યક્ત, મહાત્મા મધુસૂદન. આ મહાતેજસ્વી દેવોનું પ્રયોજન સિદ્ધ કરવા જન્મ્યા છે.
13.252.26
सुदुस्तरार्थतत्त्वस्य वक्ता कर्ता च माधवः ।
तव पार्थ जयः कृत्स्नस्तव कीर्तिस्तथाऽतुला ॥ १३.२५२.२६ ॥
અત્યંત દુસ્તર તત્ત્વાર્થના વક્તા અને કર્તા માધવ છે. હે પાર્થ, તારો સંપૂર્ણ વિજય અને અતુલ કીર્તિ છે.
13.252.27
तवेयं पृथिवी देवी कृत्स्ना नारायणाश्रयात् ।
अयं नाथस्तवाचिन्त्यो यस्य नारायणो गतिः ॥ १३.२५२.२७ ॥
નારાયણના આશ્રયથી આ સમગ્ર પૃથ્વીદેવી તારી છે. તારો આ અચિંત્ય નાથ છે, જેની ગતિ નારાયણ છે.
13.252.28
स भवांस्त्वमुपाध्वर्यू रणाग्नौ हुतवान्नृपान् ।
कृष्णस्रुवेण महता युगान्ताग्निसमेन वै ॥ १३.२५२.२८ ॥
તું જ સહાયક પુરોહિત બનીને રણાગ્નિમાં રાજાઓની આહુતિ આપી — યુગાંતાગ્નિ સમાન મહાન કૃષ્ણ સ્રુવથી.
13.252.29
दुर्योधनश्च शोच्योसौ सपुत्रभ्रातृबान्धवः ।
कृतवान्योऽबुधः क्रोधाद्धरिगाण्डीविविग्रहम् ॥ १३.२५२.२९ ॥
અને આ દુર્યોધન પણ શોચનીય છે, જેણે પુત્રો, ભાઈઓ અને બાંધવો સાથે મૂર્ખાઈથી ક્રોધમાં હરિ અને ગાંડીવધારી સાથે વિગ્રહ કર્યો.
13.252.30
दैतेया दानवेन्द्राश्च महाकाया महाबलाः ।
चक्राग्नौ क्षयमापन्ना दावाग्नौ शलभा इव ॥ १३.२५२.३० ॥
વિશાળ શરીર અને મહાબળવાળા દૈત્યો અને દાનવેન્દ્રો ચક્રાગ્નિમાં, દાવાગ્નિમાં પતંગિયાંની જેમ નાશ પામ્યા.
13.252.31
प्रतियोद्धुं न शक्यो हि मानुषैरेव संयुगे ।
विहीनैः पुरुषव्याघ्र सत्त्वशक्तिबलादिभिः ॥ १३.२५२.३१ ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર, સત્ત્વ, શક્તિ, બળ વગેરેથી વિહીન હોય તો જ માણસો યુદ્ધમાં તેમનો સામનો કરી શકતા નથી.
13.252.32
जयो योगी युगान्ताभः सव्यसाची रणाग्रगः ।
तेजसा हतवान्सर्वं सुयोधनवलं नृप ॥ १३.२५२.३२ ॥
હે નૃપ, યુગાંતના તેજવાળા, સવ્યસાચી, રણાગ્રમાં અગ્રણી એવા યોગી જયે પોતાના તેજથી સુયોધનનું સમગ્ર સૈન્ય હણી નાખ્યું.
13.252.33
यत्तु गोवृषभाङ्केन मुनिभ्यः समुदाहृतम् ।
पुराणं हिमवत्पृष्ठे तन्मे निगदतः शृणु ॥ १३.२५२.३३ ॥
ગોવૃષભ-ચિહ્નવાળા (શિવ)એ હિમાલયની પીઠ પર મુનિઓને જે પુરાણ કહ્યું હતું, તે હું કહું છું ત્યારે સાંભળ.
13.252.34
यावत्तस्य भवेत्पुष्टिस्तेजो जीप्तिः पराक्रमः ।
प्रभावः सन्नतिर्जन्म कृष्णे तत्त्रिगुणं विभो ॥ १३.२५२.३४ ॥
હે વિભુ, તેની જેટલી પુષ્ટિ, તેજ, દીપ્તિ, પરાક્રમ, પ્રભાવ, વિનય અને જન્મ હોય છે, તે કૃષ્ણમાં ત્રણ ગણાં હોય છે.
13.252.35
कः शक्नोत्यन्यथा कर्तुं तद्यदि स्यात्तथा शृणु ।
यत्रः कृष्णो हि भगवांस्तत्र पुष्टिरनुत्तमा ॥ १३.२५२.३५ ॥
તેને બદલવા કોણ સમર્થ છે? જો તે એ રીતે હોય તો સાંભળ: જ્યાં ભગવાન કૃષ્ણ છે, ત્યાં જ સર્વોત્તમ પુષ્ટિ છે.
13.252.36
वयं त्विहाल्पमतयः परतन्त्राः सुविक्लबाः ।
ज्ञानपूर्वं प्रपन्नाः स्मो मृत्योः पन्थानमव्ययम् ॥ १३.२५२.३६ ॥
અમે અહીં અલ્પબુદ્ધિ, પરતંત્ર અને અત્યંત વ્યાકુળ છીએ; જ્ઞાનપૂર્વક અમે મૃત્યુના અવ્યય માર્ગને શરણે ગયા છીએ.
13.252.37
भवांश्चाप्यार्जवपरः पूर्वं कृत्वा प्रतिश्रयम् ।
राजवृत्तं न लभते प्रतिज्ञापालने रतः ॥ १३.२५२.३७ ॥
તમે પણ સરળતામાં તત્પર થઈ, પહેલાં પ્રતિજ્ઞા કરીને, પ્રતિજ્ઞાપાલનમાં રત રહેવાથી રાજવૃત્ત પ્રાપ્ત કરતા નથી.
13.252.38
अत्येवात्मवधं लोके राजंस्त्वं बहु मन्यसे ।
न हि प्रतिज्ञा या दत्ता तां प्रहातुमरिंदम ॥ १३.२५२.३८ ॥
હે રાજન્, તમે જગતમાં આત્મવધને પણ અતિશય માનો છો. હે શત્રુદમન, જે પ્રતિજ્ઞા આપી છે તેને છોડવી ઉચિત નથી.
13.252.39
कालेनायं जनः सर्वो निहतो रणमूर्धनि ।
वयं च कालेन हताः कालो हि परमेश्वरः ॥ १३.२५२.३९ ॥
કાળથી આ બધા લોકો રણમોરચે હણાયા; અમે પણ કાળથી હણાયા; કાળ જ પરમ ઈશ્વર છે.
13.252.40
न हि कालेन कालज्ञः स्पृष्टः शोचितुमर्हसि ।
कालो लोहितरक्ताक्षः कृष्णो दण्डी सनातनः ॥ १३.२५२.४० ॥
કાળને જાણનાર, કાળથી સ્પર્શાયેલા તમારે શોક કરવો ઉચિત નથી. કાળ લોહી જેવી લાલ આંખોવાળો, કાળો, દંડધારી અને સનાતન છે.
13.252.41
तस्मात्कुन्तीसुत ज्ञातीन्नेह शोचितुमर्हसि ।
व्यपेतमन्युर्नित्यं त्वं भव कौरवनन्दन ॥ १३.२५२.४१ ॥
તેથી, હે કુંતીપુત્ર, અહીં સ્વજનો માટે તમારે શોક ન કરવો જોઈએ. હે કૌરવનંદન, તમે સદા શોક-ક્રોધ રહિત રહો.
13.252.42
माधवस्यास्य महात्म्यं श्रुतं यत्कथितं मया ।
तदेव तावत्पर्याप्तं सज्जनस्य निदर्शनम् ॥ १३.२५२.४२ ॥
મેં કહેલી અને તમે સાંભળેલી આ માધવની મહિમા જ હમણાં પૂરતી છે; આ સજ્જનનું દૃષ્ટાંત છે.
13.252.43
व्यासस्य वचनं श्रुत्वा नारदस्य च धीमतः ।
स्वयं चैव महाराज कृष्णस्यार्हतमस्य वै ॥ १३.२५२.४३ ॥
વ્યાસ અને બુદ્ધિમાન નારદનાં વચન સાંભળીને, હે મહારાજ, કૃષ્ણની આ યોગ્યતા સ્વયં પણ (જાણીને).
13.252.44
प्रभावश्चर्षिपूगस्य कथितः सुमहान्मया ।
महेश्वरस्य संवादं शैलपुत्र्याश्च भारत ॥ १३.२५२.४४ ॥
ઋષિસમૂહનો મહાન પ્રભાવ મેં કહ્યો, અને હે ભારત, મહેશ્વર તથા શૈલપુત્રી (પાર્વતી)નો સંવાદ પણ.
13.252.45
धारयिष्यति यश्चैनं महापुरुषसम्भवम् ।
शृणुयात्कथयेद्वा यः स श्रेयो लभते परम् ॥ १३.२५२.४५ ॥
મહાપુરુષથી ઉત્પન્ન થયેલું આ જે ધારણ કરશે, સાંભળશે અથવા કહેશે, તે પરમ કલ્યાણ પામે છે.
13.252.46
भवितारश्च तस्याथ सर्वे कामा यथेप्सिताः ।
प्रेत्य स्वर्गं च लभते नरो नास्त्यत्र संशयः ॥ १३.२५२.४६ ॥
તેની બધી ઇચ્છિત કામનાઓ પૂરી થશે; મૃત્યુ પછી માણસ સ્વર્ગ પામે છે, એમાં શંકા નથી.
13.252.47
न्याय्यं श्रेयोभिकामेन प्रतिपत्तुं जनार्दनः ।
एष एवाक्षयो विप्रैः स्तुतो राजञ्जनार्दनः ॥ १३.२५२.४७ ॥
કલ્યાણની ઇચ્છા કરનાર માટે જનાર્દનનો આશ્રય લેવો ન્યાયી છે; આ અક્ષય જનાર્દનની જ બ્રાહ્મણોએ સ્તુતિ કરી છે, હે રાજન, જનાર્દનની.
13.252.48
महेश्वरमुखोत्सृष्टा ये च धर्मगुणाः स्मृताः ।
ते त्वया मनसा धार्याः कुरुराज दिवानिशम् ॥ १३.२५२.४८ ॥
મહેશ્વરના મુખમાંથી નીકળેલા, સ્મરણ કરાયેલા ધર્મગુણોને, હે કુરુરાજ, તારે દિવસ-રાત મનમાં ધારણ કરવા જોઈએ.
13.252.49
एवं ते वर्तमानस्य सम्यग्दण्डधरस्य च ।
प्रजापालनदक्षस्य स्वर्गलोको भविष्यति ॥ १३.२५२.४९ ॥
આ રીતે વર્તતા, સમ્યક્ રીતે દંડ ધારણ કરતા અને પ્રજાપાલનમાં કુશળ એવા તમને સ્વર્ગલોક પ્રાપ્ત થશે.
13.252.50
धर्मोणापि सदा राजन्प्रजा रक्षितुमर्हसि ।
यस्तस्य विपुलो दण्डः सम्यग्धर्मः स कीर्त्यते ॥ १३.२५२.५० ॥
હે રાજા, તમારે હંમેશા ધર્મથી પ્રજાનું રક્ષણ કરવું જોઈએ. તેનો જે મહાન દંડ છે તે જ સમ્યક્ ધર્મ કહેવાય છે.
13.252.51
य एष कथितो राजन्मया सज्जनसन्निधौ ।
शङ्करस्योमया सार्धं संवादो धर्मसंहितः ॥ १३.२५२.५१ ॥
હે રાજા, સજ્જનોની સમક્ષ મેં જે કહ્યું તે ઉમા સાથે શંકરનો ધર્મસંહિત સંવાદ છે.
13.252.52
श्रुत्वा वा श्रोतुकामो वाऽप्यर्चयेद्वृषभध्वजम् ।
विशुद्धेनेह भावेन य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ १३.२५२.५२ ॥
સાંભળનાર કે સાંભળવાની ઇચ્છા રાખનાર વૃષભધ્વજની પૂજા કરે; જે પોતાનું કલ્યાણ ઇચ્છે તે અહીં શુદ્ધ ભાવથી તેમ કરે.
13.252.53
एष तस्यानवद्यस्य नारदस्य महात्मनः ।
संदेशो देवपूजार्थं तं तथा कुरु पाण्डव ॥ १३.२५२.५३ ॥
આ તે નિર્દોષ મહાત્મા નારદનો સંદેશ છે, દેવપૂજા માટે. હે પાંડવ, તેમ જ કરો.
13.252.54
एतदत्यद्भुतं वृत्तं पुण्ये हि भवति प्रभो ।
वासुदेवस्य कौन्तेय स्थाणोश्चैव स्वभावजम् ॥ १३.२५२.५४ ॥
હે પ્રભુ, આ અત્યંત અદ્ભુત ઘટના પુણ્યસ્થાનમાં બને છે; હે કૌન્તેય, આ વાસુદેવ અને સ્થાણુ (શિવ)ના સ્વભાવથી ઉત્પન્ન થયેલી છે.
13.252.55
दशवर्शसहस्राणि बदर्यामेष शाश्वतः ।
तपश्चचार विपुलं सह गाण्डीवधन्वना ॥ १३.२५२.५५ ॥
આ શાશ્વત પુરુષે બદરીમાં ગાંડીવધારી સાથે દસ હજાર વર્ષ મહાન તપ કર્યું.
13.252.56
त्रियुगौ पुण्डरीकाक्षौ वासुदेवधनंजयौ ।
विदितौ नारदादेतौ मम व्यासाच्च पार्थिव ॥ १३.२५२.५६ ॥
હે રાજન, આ બંને ત્રિયુગી કમળનયન વાસુદેવ અને ધનંજય છે; આ મને નારદ અને વ્યાસ પાસેથી જાણવા મળ્યું છે.
13.252.57
बाल एव महाबाहुश्चकार कदनं महत् ।
कंसस्य पुण्डरीकाक्षो ज्ञातित्रामार्थकारणात् ॥ १३.२५२.५७ ॥
બાળપણમાં જ એ મહાબાહુ કમળનયને સ્વજનોના રક્ષણ માટે કંસનો મોટો સંહાર કર્યો.
13.252.58
कर्मणामस्य कौन्तेय नान्तं सङ्ख्यातुमुत्सहे ।
शाश्वतस्य पुराणस्य पुरुषस्य युधिष्ठिर ॥ १३.२५२.५८ ॥
હે કૌંતેય, યુધિષ્ઠિર, આ શાશ્વત પુરાતન પુરુષનાં કર્મોનો અંત ગણવા હું સમર્થ નથી.
13.252.59
ध्रुवं श्रेयः परं तात भविष्यति तवोत्तमम् ।
यस्य ते पुरुषव्याघ्रः सखा चायं जनार्दनः ॥ १३.२५२.५९ ॥
હે તાત, તારું નિશ્ચય પરમ શ્રેય થશે, કારણ કે પુરુષવ્યાઘ્ર આ જનાર્દન તારા મિત્ર છે.
13.252.60
दुर्योधनं तु शोचामि प्रेत्य लोकेऽपि दुर्मतिम् ।
यत्कृते पृथिवी सर्वा विनष्टा सहयद्विपा ॥ १३.२५२.६० ॥
પરંતુ દુર્બુદ્ધિ દુર્યોધન માટે હું શોક કરું છું; જેના કારણે હાથી-ઘોડા સહિત આખી પૃથ્વી નાશ પામી.
13.252.61
दुर्योधनापराधेन कर्णस्य शकुनेस्तथा ।
दुःशासनवतुर्थानां कुरवो निधनं गताः ॥ १३.२५२.६१ ॥
દુર્યોધનના અપરાધથી, કર્ણ અને શકુનિના અપરાધથી, તથા દુઃશાસન અને ચોથાના કારણે કુરુઓનો વિનાશ થયો.
13.252.62
एवं सम्भाषमाणे तु गाङ्गेये पुरुषर्षभे ।
तूष्णीं बभूव कौरव्यो मध्ये तेषां महात्मनाम् ॥ १३.२५२.६२ ॥
આ રીતે ગાંગેય પુરુષશ્રેષ્ઠ બોલતા હતા ત્યારે, તે મહાત્માઓની વચ્ચે કૌરવ મૌન થઈ ગયો.
13.252.63
तच्छ्रुत्वा विस्मयं जग्मुर्धृतराष्ट्रादयो नृपाः ।
सम्पूज्य मनसा कृष्णं सर्वे प्राञ्जलयऽभवन् ॥ १३.२५२.६३ ॥
તે સાંભળીને ધૃતરાષ્ટ્ર વગેરે રાજાઓ વિસ્મય પામ્યા; મનથી કૃષ્ણનું સન્માન કરીને સૌ હાથ જોડીને ઊભા રહ્યા.
13.252.64
ऋषयश्चापि ते सर्वे नारदप्रमुखास्तदा ।
प्रतिगृह्याभ्यनन्दन्त तद्वाक्यं प्रतिपूज्य च ॥ १३.२५२.६४ ॥
નારદ વગેરે મુખ્ય સર્વ ઋષિઓએ પણ તે વચન સ્વીકારીને તેનો આદર કરીને આનંદ વ્યક્ત કર્યો.
13.252.65
इत्येतदखिलं सर्वैः पाण्डवो भ्रातृभिः सह ।
श्रुतवान्सुमहाश्चर्यं पुण्यं भीष्मानुशासनम् ॥ १३.२५२.६५ ॥
આ રીતે પાંડવે પોતાના ભાઈઓ સાથે અતિ અદ્ભુત અને પુણ્યકારી ભીષ્મ-ઉપદેશ સંપૂર્ણ રીતે સાંભળ્યો.
13.252.66
युधिष्ठिरस्तु गाङ्गेयं विश्रान्तं भूरिदक्षिणम् ।
पुनरेव महाबुद्धिः पर्यपृच्छन्महीपतिः ॥ १३.२५२.६६ ॥
પછી મહાબુદ્ધિમાન મહીપતિ યુધિષ્ઠિરે વિશ્રાંતિ લઈ રહેલા, અપાર જ્ઞાનવાળા ગાંગેય ભીષ્મને ફરી પ્રશ્ન પૂછ્યો.