มหาภารตะ · อัธยายะ 13.252
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.252.1
अथ व्योम्नि महाञ्शब्दः सविद्युत्स्तनयित्नुमान् ।
मेघैश्च गगनं नीलं संरुद्धमभवद्धनैः ॥ १३.२५२.१ ॥
ลำดับนั้น บนท้องฟ้ามีเสียงดังกึกก้อง พร้อมด้วยสายฟ้าและเสียงคำราม และท้องฟ้าสีน้ำเงินเข้มก็ถูกเมฆหนาทึบปกคลุม
13.252.2
प्रावृषीव च पर्जन्यो ववृषे निर्मलं पयः ।
तमश्वैवाभवद्धोरं दिशश्च न चकाशिरे ॥ १३.२५२.२ ॥
เหมือนดังในฤดูฝน เมฆฝนหลั่งน้ำใสสะอาดลงมา ความมืดนั้นกลายเป็นน่าสะพรึงกลัว และทิศทั้งหลายก็ไม่ส่องแสง
13.252.3
ततो देवगिरौ तस्मिन्रम्ये पुण्ये सनातने ।
न शर्वं भूतसङ्घं वा ददृशुर्मनयस्तदा ॥ १३.२५२.३ ॥
ครั้นแล้ว บนภูเขาเทพนั้นอันงดงาม ศักดิ์สิทธิ์ และคงอยู่ชั่วนิรันดร์ ฤๅษีทั้งหลายในเวลานั้นไม่เห็นพระศรวะ หรือหมู่สรรพสัตว์เลย
13.252.4
व्यभ्रं च गगनं सद्यः क्षणेन समपद्यत ।
तीर्थयात्रां ततो विप्रा जग्मुश्चान्ये यथागतम् ॥ १३.२५२.४ ॥
ในชั่วครู่เดียว ท้องฟ้าก็โปร่งปราศจากเมฆทันที ครั้นแล้ว พราหมณ์ทั้งหลายก็ออกเดินทางแสวงบุญ ส่วนคนอื่น ๆ ก็กลับไปตามทางที่มา
13.252.5
तदद्भुतमचिन्त्यं च दृष्ट्वा ते विस्मिताऽभवन् ।
शङ्करस्योमया सार्धं संवादं त्वत्कथाश्रयम् ॥ १३.२५२.५ ॥
ครั้นได้เห็นปรากฏการณ์อัศจรรย์และคาดไม่ถึงนั้นแล้ว พวกเขาก็พากันประหลาดใจ บทสนทนาของพระศังกรกับพระอุมานั้นตั้งอยู่บนเรื่องราวของพระองค์
13.252.6
स भवान्पुरुषव्याघ्र ब्रह्मभूतः सनातनः ।
यदर्थमनुशिष्टा स्मो गिरिपृष्ठे महात्मना ॥ १३.२५२.६ ॥
ข้าแต่ปุรุษวยาฆระ พระองค์คือผู้เป็นนิรันดร์ที่กลายเป็นพรหมัน เพราะเหตุนั้นเอง มหาตมาจึงได้ประทานคำสั่งสอนแก่พวกข้าพระองค์บนยอดเขา
13.252.7
द्वितीयं त्वद्भुतमिदं त्वत्तेजःकृतमद्य वै ।
दृष्ट्वा च विस्मिताः कृष्ण सा च नः स्मृतिरागता ॥ १३.२५२.७ ॥
ข้าแต่พระกฤษณะ วันนี้เป็นการอัศจรรย์ครั้งที่สอง ซึ่งเกิดจากพระเดชานุภาพของพระองค์ พวกข้าพระองค์ได้เห็นแล้วก็ประหลาดใจ และความทรงจำนั้นก็กลับคืนมาสู่พวกข้าพระองค์
13.252.8
एतत्ते देवदेवस्य माहात्म्यं कथितं प्रभो ।
कपर्दिनो गिरीशस्य महाबाहो जनार्दन ॥ १३.२५२.८ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นใหญ่ มหาพาหุ ข้าแต่ชนารทนะ ความยิ่งใหญ่ของเทพเจ้าแห่งเทพทั้งหลายนี้ พวกข้าพระองค์ได้กราบทูลแล้ว คือความยิ่งใหญ่ของพระคีรีศะผู้มีมวยผม เจ้าแห่งภูเขา
13.252.9
इत्युक्ताः स तदा कृष्णस्तपोवननिवासिभिः ।
मानयामास तान्सर्वानृषीन्देवकिनन्दनः ॥ १३.२५२.९ ॥
เมื่อผู้อาศัยอยู่ในป่าตบะกล่าวเช่นนั้นแล้ว พระกฤษณะผู้เป็นโอรสของเทวกี ก็ทรงให้เกียรติฤๅษีทั้งหมดเหล่านั้น
13.252.10
अथर्षयः सम्प्रहृष्टाः पुनस्ते कृष्ममब्रुवन् ।
पुनःपुनर्दर्शयास्मान्सदैव मधुसूदन ॥ १३.२५२.१० ॥
ครั้นแล้ว ฤๅษีทั้งหลายผู้มีใจยินดียิ่งนัก ก็กราบทูลพระกฤษณะอีกว่า ข้าแต่พระมธุสูทนะ ขอพระองค์โปรดปรากฏแก่พวกข้าพระองค์อีกครั้งแล้วอีกครั้ง เป็นนิตย์เถิด
13.252.11
न हि नः सा रति स्वर्गे या च त्वद्दर्शने विभो ।
तदृतं च महाबाहो यदाह भगवान्भवः ॥ १३.२५२.११ ॥
ข้าแต่พระผู้ทรงอำนาจ ความยินดีเช่นที่พวกข้าพระองค์มีในการได้เห็นพระองค์นั้น แม้ในสวรรค์พวกข้าพระองค์ก็ไม่มี และสิ่งที่พระภควานภวะได้ตรัสไว้ก็เป็นความจริง ข้าแต่ผู้มีพาหุอันยิ่งใหญ่
13.252.12
एतत्ते सर्वमाख्यातं रहस्यमरिकर्शन ।
त्वमेव ह्यर्ततत्त्वज्ञः पृष्टोऽस्मान्पृच्छसे यदा ॥ १३.२५२.१२ ॥
ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู ความลับทั้งหมดนี้พระองค์ได้ทรงประกาศแก่พวกข้าพระองค์แล้ว พระองค์เองทรงรู้ความจริงแห่งสภาวะอยู่แล้ว แต่เมื่อถูกถาม พระองค์ก็ยังทรงตรัสถามพวกข้าพระองค์
13.252.13
तदस्माभिरिदं गुह्यं त्वत्प्रियार्थमुदाहृतम् ।
न च तेऽविदितं किञ्चित्त्रिषु लोकेषु विद्यते ॥ १३.२५२.१३ ॥
เพราะเหตุนั้น พวกข้าพระองค์จึงได้เปิดเผยความลับนี้ เพื่อให้เป็นที่พอพระทัยของพระองค์ ไม่มีสิ่งใดในโลกทั้งสามที่พระองค์ไม่ทรงรู้
13.252.14
जन्म चैव प्रसूतिश्च यच्चान्यत्कारणं विभो ।
वयं तु बहुचापल्यादशक्ता गुह्यधारणे ॥ १३.२५२.१४ ॥
ข้าแต่ผู้ทรงอำนาจ การกำเนิด ที่มา และเหตุอื่นใดก็ตาม ได้ถูกกล่าวไปแล้ว แต่เพราะความไม่สงบนิ่งอย่างยิ่ง พวกข้าพระองค์จึงไม่อาจรักษาความลับไว้ได้
13.252.15
ततः स्थिते त्वयि विभो लघुत्वात्प्रलपामहे ।
न हि किञ्चित्तदाश्चर्यं यन्न वेत्ति भवानिह ॥ १३.२५२.१५ ॥
ข้าแต่ผู้ทรงอำนาจ ครั้นพระองค์ประทับอยู่ที่นี่ พวกข้าพระองค์ก็พล่ามออกไปด้วยความเบาใจ ไม่มีสิ่งใดที่น่าอัศจรรย์ในที่นี้ ซึ่งพระองค์ไม่ทรงรู้
13.252.16
दिवि वा भुवि वा देव सर्वं हि विदितं तव ।
साधयाम वयं कृष्ण बुद्धिं पुष्टिमवाप्नुहि ॥ १३.२५२.१६ ॥
ไม่ว่าในสวรรค์หรือบนแผ่นดิน ข้าแต่เทพเจ้า ทุกสิ่งล้วนเป็นที่รู้แจ้งแก่พระองค์ ข้าแต่พระกฤษณะ ขอให้พวกข้าพระองค์ได้สำเร็จกิจ ขอพระองค์จงได้รับปัญญาและความมั่นคง
13.252.17
पुत्रस्ते सदृशस्तात विशिष्टो वा भविष्यति ।
महाप्रभावसंयुक्तो दीप्तिकीर्तिकरः प्रभुः ॥ १३.२५२.१७ ॥
ข้าแต่ลูกรัก โอรสของท่านจะเทียบเท่าท่าน หรือจะยิ่งกว่าก็ได้ เขาจะมีอานุภาพอันยิ่งใหญ่ เป็นผู้นำที่สามารถ และจะนำความรุ่งโรจน์และเกียรติยศมาให้
13.252.18
ततः प्रणम्य देवेशं यादवं पुरुषोत्तमम् ।
प्रदक्षिणमुपावृत्य प्रजग्मुस्ते महर्षयः ॥ १३.२५२.१८ ॥
ครั้นแล้ว เหล่ามหาฤๅษีก็ถวายความเคารพแด่เทเวศ พระยาทพ ผู้สูงสุดในหมู่มนุษย์ แล้วเดินประทักษิณรอบพระองค์ ก่อนจะจากไป
13.252.19
सोयं नारायणः श्रीमन्दीप्त्या परमया युतः ।
व्रतं यथावत्तच्चीर्त्वा द्वारकां पुनरागमत् ॥ १३.२५२.१९ ॥
พระนารายณ์ผู้รุ่งโรจน์นั้น ทรงประกอบด้วยรัศมีอันสูงสุด ครั้นทรงปฏิบัติวัตรนั้นให้สมบูรณ์ตามพิธีแล้ว ก็เสด็จกลับไปยังทวารกา
13.252.20
पूर्णे च दशमे मासि पुत्रोऽस्य परमाद्भुतः ।
रुक्मिण्यां सम्मतो जज्ञे शूरो वंशधरः प्रभो ॥ १३.२५२.२० ॥
เมื่อครบสิบเดือน รุกมิณีได้ให้กำเนิดโอรสของพระองค์ผู้วิเศษยิ่งนัก เป็นที่รักใคร่ เป็นวีรบุรุษ และเป็นผู้สืบวงศ์ ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า
13.252.21
स कामः सर्वभूतानां सर्वभावगतो नृप ।
असुराणां सुराणां च चरत्यन्तर्गतः सदा ॥ १३.२५२.२१ ॥
กามะนั้น โอ้พระราชา แผ่ซ่านอยู่ในสรรพสัตว์และในทุกภาวะ ย่อมเคลื่อนไปอยู่ภายในอสูรและเทวดาทุกเมื่อ
13.252.22
सोयं पुरुषशार्दूलो मेघवर्णश्चतुर्भुजः ।
संश्रितः पाण्डवान्प्रेम्णा भवन्तश्चैनमाश्रिताः ॥ १३.२५२.२२ ॥
พระองค์นี้ ผู้เป็นดั่งราชสีห์ในหมู่มนุษย์ มีสีดุจเมฆ มีสี่กร ได้ทรงรับปาณฑพไว้ในความรักใคร่ และพวกท่านก็พึ่งพิงพระองค์
13.252.23
कीर्तिर्लक्ष्मीर्धृतिश्चैवक स्वर्गमार्गस्तथैव च ।
यत्रैष संस्थितस्तत्र देवो विष्णुस्त्रिविक्रमः ॥ १३.२५२.२३ ॥
เกียรติ ศรี ความมั่นคง และทางสู่สวรรค์ ล้วนอยู่ในที่ใดที่พระองค์ประทับ ที่นั่นคือพระวิษณุผู้ก้าวสามก้าว
13.252.24
सेन्द्रा देवास्त्रयस्त्रिंशदेष नात्र विचारणा ।
आदिदेवो महादेवः सर्वभूतप्रतिश्रयः ॥ १३.२५२.२४ ॥
พร้อมด้วยพระอินทร์ เทวดาสามสิบสามองค์ ไม่ต้องสงสัยในเรื่องนี้ พระองค์เป็นเทพองค์แรก เป็นมหาเทพ เป็นที่พึ่งของสรรพสัตว์
13.252.25
अनादिनिधनोऽव्यक्तो महात्मा मधुसूदनः ।
अयं जातो महातेजाः सुराणामर्थसिद्धये ॥ १३.२५२.२५ ॥
ไม่มีต้นและปลาย ไม่ปรากฏ ผู้มีจิตยิ่งใหญ่คือพระมธุสูทนะ องค์ผู้มีรัศมีอันรุ่งโรจน์นี้ได้ประสูติขึ้นเพื่อให้กิจของเทวดาสำเร็จ
13.252.26
सुदुस्तरार्थतत्त्वस्य वक्ता कर्ता च माधवः ।
तव पार्थ जयः कृत्स्नस्तव कीर्तिस्तथाऽतुला ॥ १३.२५२.२६ ॥
พระมาธวะเป็นผู้กล่าวและเป็นผู้กระทำความจริงในเรื่องที่ยากยิ่ง โอ้ปารถ ชัยชนะทั้งหมดเป็นของท่าน และเกียรติของท่านก็หาใครเปรียบมิได้เช่นกัน
13.252.27
तवेयं पृथिवी देवी कृत्स्ना नारायणाश्रयात् ।
अयं नाथस्तवाचिन्त्यो यस्य नारायणो गतिः ॥ १३.२५२.२७ ॥
แผ่นดินทั้งสิ้นนี้ คือพระเทวีแห่งธรณี ย่อมเป็นของท่านด้วยการพึ่งพิงพระนารายณ์ องค์ผู้เป็นเจ้านี้หยั่งคิดมิถึงเป็นของท่าน ผู้มีพระนารายณ์เป็นที่พึ่ง
13.252.28
स भवांस्त्वमुपाध्वर्यू रणाग्नौ हुतवान्नृपान् ।
कृष्णस्रुवेण महता युगान्ताग्निसमेन वै ॥ १३.२५२.२८ ॥
ท่านเองในฐานะอุปาธยายะผู้ช่วยนักบวช ได้บูชากษัตริย์ทั้งหลายลงในไฟแห่งการรบ ด้วยทัพพีสีดำอันใหญ่ เทียบเท่ากับไฟที่ทำลายยุคสมัย
13.252.29
दुर्योधनश्च शोच्योसौ सपुत्रभ्रातृबान्धवः ।
कृतवान्योऽबुधः क्रोधाद्धरिगाण्डीविविग्रहम् ॥ १३.२५२.२९ ॥
ทุรโยธน์ก็น่าสงสาร พร้อมด้วยบุตร พี่น้อง และญาติพี่น้องของเขา ผู้ซึ่งด้วยความโง่เขลาและความโกรธ ได้ทำสงครามกับพระหริและผู้ถือคาณฑีวะ
13.252.30
दैतेया दानवेन्द्राश्च महाकाया महाबलाः ।
चक्राग्नौ क्षयमापन्ना दावाग्नौ शलभा इव ॥ १३.२५२.३० ॥
บรรดาไทเตยะและเจ้าแห่งทานพ มีร่างกายใหญ่โตและมีพลังมหาศาล ได้พินาศในไฟแห่งจักร เหมือนแมลงเม่าในไฟป่า
13.252.31
प्रतियोद्धुं न शक्यो हि मानुषैरेव संयुगे ।
विहीनैः पुरुषव्याघ्र सत्त्वशक्तिबलादिभिः ॥ १३.२५२.३१ ॥
โอ้ราชสีห์แห่งมนุษย์ ในการรบมนุษย์ย่อมไม่อาจต้านทานพวกเขาได้เลย เว้นแต่จะถูกพรากจากพลังชีวิต กำลัง และเรี่ยวแรงเป็นต้น
13.252.32
जयो योगी युगान्ताभः सव्यसाची रणाग्रगः ।
तेजसा हतवान्सर्वं सुयोधनवलं नृप ॥ १३.२५२.३२ ॥
โอ้พระราชา ชัยโยคี ผู้รุ่งโรจน์ดุจวาระสุดท้ายแห่งยุค นักธนูผู้ใช้มือได้ทั้งสองข้าง ผู้ยืนอยู่หน้าสุดในการรบ ได้ด้วยรัศมีของตนทำลายกองทัพทั้งหมดของสุยโยธน์จนสิ้น
13.252.33
यत्तु गोवृषभाङ्केन मुनिभ्यः समुदाहृतम् ।
पुराणं हिमवत्पृष्ठे तन्मे निगदतः शृणु ॥ १३.२५२.३३ ॥
จงฟังเรื่องโบราณที่พระองค์ผู้มีโคเป็นเครื่องหมายได้ตรัสเล่าแก่เหล่าฤๅษี ณ หลังเขาหิมาลัย เมื่อเราเล่าให้ฟังอยู่
13.252.34
यावत्तस्य भवेत्पुष्टिस्तेजो जीप्तिः पराक्रमः ।
प्रभावः सन्नतिर्जन्म कृष्णे तत्त्रिगुणं विभो ॥ १३.२५२.३४ ॥
ความอุดมสมบูรณ์ ความรุ่งเรือง ความสง่างาม ความกล้าหาญ อานุภาพ ความถ่อมตน และการอุบัติของพระองค์ มีมากเท่าใด ในพระกฤษณะก็มีเป็นสามเท่า โอ้ผู้ยิ่งใหญ่
13.252.35
कः शक्नोत्यन्यथा कर्तुं तद्यदि स्यात्तथा शृणु ।
यत्रः कृष्णो हि भगवांस्तत्र पुष्टिरनुत्तमा ॥ १३.२५२.३५ ॥
ใครจะสามารถทำให้เป็นอย่างอื่นได้ ถ้าเป็นเช่นนั้น จงฟังเถิด ที่ใดที่พระภควานพระกฤษณะประทับอยู่ ที่นั่นย่อมมีความอุดมสมบูรณ์อย่างยอดเยี่ยม
13.252.36
वयं त्विहाल्पमतयः परतन्त्राः सुविक्लबाः ।
ज्ञानपूर्वं प्रपन्नाः स्मो मृत्योः पन्थानमव्ययम् ॥ १३.२५२.३६ ॥
ส่วนพวกเราในที่นี้มีปัญญาน้อย ต้องพึ่งพาผู้อื่น ทุกข์ระทมยิ่งนัก เราได้ตั้งตนพึ่งพิงด้วยความรู้ บนทางแห่งความตายอันไม่รู้สิ้น
13.252.37
भवांश्चाप्यार्जवपरः पूर्वं कृत्वा प्रतिश्रयम् ।
राजवृत्तं न लभते प्रतिज्ञापालने रतः ॥ १३.२५२.३७ ॥
ท่านเองก็มุ่งมั่นในความซื่อตรง เมื่อก่อนได้ให้คำมั่นไว้แล้ว ก็ยังไม่ได้ดำรงความประพฤติแห่งกษัตริย์ เพราะยึดมั่นในการรักษาคำปฏิญาณ
13.252.38
अत्येवात्मवधं लोके राजंस्त्वं बहु मन्यसे ।
न हि प्रतिज्ञा या दत्ता तां प्रहातुमरिंदम ॥ १३.२५२.३८ ॥
โอ้พระราชา ท่านยังให้ความสำคัญแก่การทำลายตนเองในโลกนี้มากเกินไป โอ้ผู้ปราบศัตรู การละทิ้งคำปฏิญาณที่ได้ให้ไว้นั้นไม่ควรทำเลย
13.252.39
कालेनायं जनः सर्वो निहतो रणमूर्धनि ।
वयं च कालेन हताः कालो हि परमेश्वरः ॥ १३.२५२.३९ ॥
ด้วยกาลเวลา คนทั้งปวงนี้ถูกฆ่าตายที่หน้าสนามรบ และพวกเราก็ถูกกาลเวลาทำลายเช่นกัน เพราะกาลเวลาเป็นพระผู้เป็นเจ้าสูงสุด
13.252.40
न हि कालेन कालज्ञः स्पृष्टः शोचितुमर्हसि ।
कालो लोहितरक्ताक्षः कृष्णो दण्डी सनातनः ॥ १३.२५२.४० ॥
โอ้ผู้รู้กาล เมื่อถูกกาลเวลาสัมผัสแล้ว ท่านไม่ควรโศกเศร้า กาลเวลามีดวงตาแดงดั่งโลหิต มีสีดำ ถือไม้เท้า และเป็นนิรันดร์
13.252.41
तस्मात्कुन्तीसुत ज्ञातीन्नेह शोचितुमर्हसि ।
व्यपेतमन्युर्नित्यं त्वं भव कौरवनन्दन ॥ १३.२५२.४१ ॥
เพราะฉะนั้น โอ้ โอรสของพระกุนตี เจ้าไม่ควรโศกเศร้าถึงญาติของตนในที่นี้ โอ้ ผู้เป็นที่รื่นรมย์ของชาวกุรุ จงเป็นผู้ไร้ความโศกและความโกรธอยู่เสมอเถิด
13.252.42
माधवस्यास्य महात्म्यं श्रुतं यत्कथितं मया ।
तदेव तावत्पर्याप्तं सज्जनस्य निदर्शनम् ॥ १३.२५२.४२ ॥
ความยิ่งใหญ่ของพระมาธวะนี้ที่ข้าได้เล่าและเจ้าได้ฟังมาแล้ว ก็เพียงพอแล้วสำหรับตอนนี้ นั่นคือแบบอย่างของคนดี
13.252.43
व्यासस्य वचनं श्रुत्वा नारदस्य च धीमतः ।
स्वयं चैव महाराज कृष्णस्यार्हतमस्य वै ॥ १३.२५२.४३ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของฤๅษีวยาสและของฤๅษีนารทผู้มีปัญญา และ โอ้ มหาราชา เมื่อพระองค์เองก็ได้รู้ถึงความควรแก่การบูชาของพระกฤษณะ
13.252.44
प्रभावश्चर्षिपूगस्य कथितः सुमहान्मया ।
महेश्वरस्य संवादं शैलपुत्र्याश्च भारत ॥ १३.२५२.४४ ॥
ข้าได้เล่าถึงอานุภาพอันยิ่งใหญ่ของหมู่ฤๅษี และ โอ้ ภารตะ ได้เล่าถึงบทสนทนาระหว่างพระมเหศวรกับธิดาแห่งขุนเขา
13.252.45
धारयिष्यति यश्चैनं महापुरुषसम्भवम् ।
शृणुयात्कथयेद्वा यः स श्रेयो लभते परम् ॥ १३.२५२.४५ ॥
ผู้ใดที่จะทรงจำเรื่องนี้ ซึ่งกำเนิดจากพระมหาบุรุษ หรือฟังหรือกล่าวเรื่องนี้ ผู้นั้นย่อมได้รับความดีงามอันสูงสุด
13.252.46
भवितारश्च तस्याथ सर्वे कामा यथेप्सिताः ।
प्रेत्य स्वर्गं च लभते नरो नास्त्यत्र संशयः ॥ १३.२५२.४६ ॥
สำหรับผู้นั้น กามปรารถนาทั้งปวงย่อมสมดังที่ต้องการ และเมื่อสิ้นชีวิต คนผู้นั้นย่อมได้ไปสู่สวรรค์ ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัย
13.252.47
न्याय्यं श्रेयोभिकामेन प्रतिपत्तुं जनार्दनः ।
एष एवाक्षयो विप्रैः स्तुतो राजञ्जनार्दनः ॥ १३.२५२.४७ ॥
ผู้ปรารถนาความดีงามควรยึดถือพระชนารทนะไว้เป็นที่พึ่ง โอ้ พระราชา พระชนารทนะผู้ไม่เสื่อมสูญนี้ พราหมณ์ทั้งหลายได้สรรเสริญแล้ว
13.252.48
महेश्वरमुखोत्सृष्टा ये च धर्मगुणाः स्मृताः ।
ते त्वया मनसा धार्याः कुरुराज दिवानिशम् ॥ १३.२५२.४८ ॥
คุณลักษณะแห่งธรรมที่กล่าวกันว่าเปล่งออกมาจากพระปากของพระมเหศวร เจ้าต้องตั้งไว้ในใจทั้งกลางวันและกลางคืน โอ้ จอมกษัตริย์แห่งกุรุ
13.252.49
एवं ते वर्तमानस्य सम्यग्दण्डधरस्य च ।
प्रजापालनदक्षस्य स्वर्गलोको भविष्यति ॥ १३.२५२.४९ ॥
เมื่อเจ้าดำเนินชีวิตเช่นนี้ และถือไม้เท้าแห่งการลงโทษโดยชอบธรรม ทั้งยังชำนาญในการปกป้องประชาราษฎร์ โลกสวรรค์ก็จะเป็นของเจ้า
13.252.50
धर्मोणापि सदा राजन्प्रजा रक्षितुमर्हसि ।
यस्तस्य विपुलो दण्डः सम्यग्धर्मः स कीर्त्यते ॥ १३.२५२.५० ॥
โอ้ พระราชา เจ้าควรปกป้องประชาราษฎร์ด้วยธรรมอยู่เสมอ การลงโทษอันยิ่งใหญ่ของธรรมนั้นเอง ถูกประกาศว่าเป็นธรรมที่ถูกต้อง
13.252.51
य एष कथितो राजन्मया सज्जनसन्निधौ ।
शङ्करस्योमया सार्धं संवादो धर्मसंहितः ॥ १३.२५२.५१ ॥
โอ้ พระราชา สิ่งที่ข้าได้กล่าวไว้นี้ต่อหน้าคนดีทั้งหลาย คือบทสนทนาของพระศังกรกับพระอุมาอันประกอบด้วยธรรม
13.252.52
श्रुत्वा वा श्रोतुकामो वाऽप्यर्चयेद्वृषभध्वजम् ।
विशुद्धेनेह भावेन य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ १३.२५२.५२ ॥
ผู้ที่ได้ฟังแล้ว หรือปรารถนาจะฟัง ก็ควรบูชาพระผู้มีธงเป็นรูปโค ผู้ใดปรารถนาความเจริญรุ่งเรืองแก่ตนเอง ควรบูชาด้วยจิตใจบริสุทธิ์ในที่นี้
13.252.53
एष तस्यानवद्यस्य नारदस्य महात्मनः ।
संदेशो देवपूजार्थं तं तथा कुरु पाण्डव ॥ १३.२५२.५३ ॥
นี่คือสารของฤๅษีนารทผู้ไร้ตำหนิและมีใจยิ่งใหญ่ เพื่อการบูชาเทพเจ้า โอ้ ปาณฑพ จงทำตามนั้นเถิด
13.252.54
एतदत्यद्भुतं वृत्तं पुण्ये हि भवति प्रभो ।
वासुदेवस्य कौन्तेय स्थाणोश्चैव स्वभावजम् ॥ १३.२५२.५४ ॥
โอ้ พระผู้เป็นเจ้า เหตุการณ์อันน่าอัศจรรย์ยิ่งนี้เกิดขึ้นในสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ โอ้ โอรสของพระกุนตี เกิดจากธรรมชาติของพระวาสุเทพและพระสถาณุ (พระศิวะ)
13.252.55
दशवर्शसहस्राणि बदर्यामेष शाश्वतः ।
तपश्चचार विपुलं सह गाण्डीवधन्वना ॥ १३.२५२.५५ ॥
เป็นเวลาสิบพันปี พระองค์ผู้นิรันดร์นี้พร้อมกับนักยิงธนูแห่งคานฑีวะได้บำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่ ณ พทรี
13.252.56
त्रियुगौ पुण्डरीकाक्षौ वासुदेवधनंजयौ ।
विदितौ नारदादेतौ मम व्यासाच्च पार्थिव ॥ १३.२५२.५६ ॥
โอ้ พระราชา ทั้งสองนี้คือพระวาสุเทพและธนัญชัย ผู้มีดวงตาดุจดอกบัว ผู้เป็นอยู่ในสามยุค ข้าได้ทราบเรื่องนี้จากฤๅษีนารทและฤๅษีวยาส
13.252.57
बाल एव महाबाहुश्चकार कदनं महत् ।
कंसस्य पुण्डरीकाक्षो ज्ञातित्रामार्थकारणात् ॥ १३.२५२.५७ ॥
แม้ยังเป็นเด็ก ผู้มีแขนทรงพลังและดวงตาดุจดอกบัวได้ก่อการสังหารครั้งใหญ่แก่กังสะ เพื่อปกป้องญาติของพระองค์
13.252.58
कर्मणामस्य कौन्तेय नान्तं सङ्ख्यातुमुत्सहे ।
शाश्वतस्य पुराणस्य पुरुषस्य युधिष्ठिर ॥ १३.२५२.५८ ॥
โอ้ โอรสของพระกุนตี โอ้ ยุธิษฐิระ ข้าไม่อาจนับจุดสิ้นสุดแห่งกรรมของบุรุษผู้นิรันดร์และโบราณนี้ได้
13.252.59
ध्रुवं श्रेयः परं तात भविष्यति तवोत्तमम् ।
यस्य ते पुरुषव्याघ्रः सखा चायं जनार्दनः ॥ १३.२५२.५९ ॥
ลูกรัก ความดีงามอันสูงสุดและยอดเยี่ยมจะเกิดแก่เจ้าอย่างแน่นอน เพราะพระชนารทนะ บุรุษผู้เป็นดั่งเสือในหมู่มนุษย์ ผู้นี้เป็นสหายของเจ้า
13.252.60
दुर्योधनं तु शोचामि प्रेत्य लोकेऽपि दुर्मतिम् ।
यत्कृते पृथिवी सर्वा विनष्टा सहयद्विपा ॥ १३.२५२.६० ॥
แต่ข้าโศกเศร้าถึงทุรโยธน์ ผู้มีจิตชั่วร้าย แม้ในโลกหน้า เพราะเหตุของเขา ผืนแผ่นดินทั้งหมดพร้อมทั้งช้างและม้าก็ถูกทำลาย
13.252.61
दुर्योधनापराधेन कर्णस्य शकुनेस्तथा ।
दुःशासनवतुर्थानां कुरवो निधनं गताः ॥ १३.२५२.६१ ॥
โดยความผิดของทุรโยธน์ และของกรรณะ ศกุนิ และทุศศาสนกับผู้ที่สี่ ชาวกุรุจึงถึงความพินาศ
13.252.62
एवं सम्भाषमाणे तु गाङ्गेये पुरुषर्षभे ।
तूष्णीं बभूव कौरव्यो मध्ये तेषां महात्मनाम् ॥ १३.२५२.६२ ॥
ขณะที่ภีษมะผู้เป็นบุตรของคงคากำลังกล่าวเช่นนั้นอยู่ ผู้สืบเชื้อสายกุรุก็นิ่งเงียบอยู่ท่ามกลางผู้ยิ่งใหญ่ทั้งหลายเหล่านั้น
13.252.63
तच्छ्रुत्वा विस्मयं जग्मुर्धृतराष्ट्रादयो नृपाः ।
सम्पूज्य मनसा कृष्णं सर्वे प्राञ्जलयऽभवन् ॥ १३.२५२.६३ ॥
ครั้นได้ฟังดังนั้น ท้าวธฤตราษฎร์และกษัตริย์องค์อื่น ๆ ก็เกิดความอัศจรรย์ใจ พวกเขาต่างนอบน้อมพระกฤษณะในใจ และทั้งหมดก็ประนมมือ
13.252.64
ऋषयश्चापि ते सर्वे नारदप्रमुखास्तदा ।
प्रतिगृह्याभ्यनन्दन्त तद्वाक्यं प्रतिपूज्य च ॥ १३.२५२.६४ ॥
ฤๅษีทั้งหมดนั้น มีนารทะเป็นประธาน ก็รับคำกล่าวนั้น ให้เกียรติและยินดีในคำนั้น
13.252.65
इत्येतदखिलं सर्वैः पाण्डवो भ्रातृभिः सह ।
श्रुतवान्सुमहाश्चर्यं पुण्यं भीष्मानुशासनम् ॥ १३.२५२.६५ ॥
ยุธิษฐิระผู้เป็นปาณฑพได้ฟังคำสอนทั้งหมดของภีษมะนี้พร้อมกับพี่น้องทั้งปวง คำสอนอันน่าอัศจรรย์ยิ่งและศักดิ์สิทธิ์นี้
13.252.66
युधिष्ठिरस्तु गाङ्गेयं विश्रान्तं भूरिदक्षिणम् ।
पुनरेव महाबुद्धिः पर्यपृच्छन्महीपतिः ॥ १३.२५२.६६ ॥
ฝ่ายยุธิษฐิระ ผู้มีปัญญายิ่งและเป็นจอมแห่งแผ่นดิน ได้ถามภีษมะบุตรของคงคาที่กำลังพักผ่อนอยู่ และผู้ประทานทักษิณามากมาย อีกครั้งหนึ่ง