ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.256
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.256.1
के पूज्याः के नमस्कार्या कथं वर्तेत केषु च ।
किमाचारः कीदृशेषु पितामह न रिष्यते ॥ १३.२५६.१ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਕਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਸ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਆਚਰਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ?
13.256.2
ब्राह्मणानां परिभवः सादयेदपि देवताः ।
ब्राह्मणांस्तु नमस्कृत्य युधिष्ठिर न रिष्यते ॥ १३.२५६.२ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡੇਗ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
13.256.3
ते पूज्यास्ते नमस्कार्या वर्तेथास्तेषु पुत्रवत् ।
ते हि लोकानिमान्सर्वान्धारयन्ति मनीषिणः ॥ १३.२५६.३ ॥
ਉਹ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਵਰਤੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਨੀਸ਼ੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.256.4
ब्राह्मणाः सर्वलोकानां महान्तो धर्मसेतवः ।
धनत्यागाभिरामास्चि वाक्सङ्गमधुराश्च ये ॥ १३.२५६.४ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਧਰਮ-ਸੇਤੂ ਹਨ; ਧਨ-ਤਿਆਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬੋਲ ਤੇ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੇ ਹਨ।
13.256.5
रमणीयाश्च भूतानां नियमेन धृतव्रताः ।
प्रणेतारश्च कोशानां शास्त्राणां च यशस्विनः ॥ १३.२५६.५ ॥
ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਮਨਮੋਹਕ ਹਨ, ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਹਨ; ਕੋਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਯਸ਼ਸਵੀ ਪ੍ਰਣੇਤਾ ਹਨ।
13.256.6
तपो येषां धनं नित्यं वाक्चैव विपुलं बलम् ।
प्रसवाश्चैव धर्माणां धर्मज्ञाः सूक्ष्मदर्शिनः ॥ १३.२५६.६ ॥
ਤਪ ਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਦਾ ਧਨ ਹੈ, ਬੋਲ ਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਬਲ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਹਨ; ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਅਤੇ ਸੂਖਮ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਹਨ।
13.256.7
धर्मकामाः स्थिता धर्मे सुकृतैर्धर्मसेवतः ।
यान्समाश्रित्य तिष्ठन्ति प्रजाः सर्वाश्चतुर्विधाः ॥ १३.२५६.७ ॥
ਧਰਮ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਸੁਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਧਰਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
13.256.8
पन्थानः सर्वनेतारो यज्ञवाहाः सनातनाः ।
पितृपैतामहीं गुर्वीमुद्वहन्ति धुरं सदा ॥ १३.२५६.८ ॥
ਇਹ ਸਨਾਤਨ ਰਾਹ ਸਭ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਯੱਗ ਨੂੰ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਦਾ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਪਿਤਾਮਹਾਂ ਦਾ ਭਾਰੀ ਜੂਲਾ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ।
13.256.9
धुरि ये नावसीदन्ति विषमे सद्धया इव ।
पितृदेवातिथिमुखा हव्यकव्याग्रभोजिनः ॥ १३.२५६.९ ॥
ਜੋ ਔਖੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਜੂਲੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡਗਮਗਾਉਂਦੇ; ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੂਹਰੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਹਵ੍ਯ-ਕਵ੍ਯ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਖਾਣ ਵਾਲੇ।
13.256.10
भोजनादेव लोकांस्त्रींस्त्रायन्ते महतो भयात् ।
दीपः सर्वस्य लोकस्य चक्षुश्चक्षुष्मतामपि ॥ १३.२५६.१० ॥
ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਦੀਵਾ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੀ ਅੱਖਾਂ ਹਨ।
13.256.11
सर्वशिल्पादिनिधयो निपुणाः सूक्ष्मदर्शिनः ।
गतिज्ञाः सर्वभूतानामध्यात्मगतिचिन्तकाः ॥ १३.२५६.११ ॥
ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ, ਨਿਪੁੰਨ, ਸੂਖ਼ਮਦਰਸ਼ੀ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਆਤਮਿਕ ਗਤੀ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
13.256.12
आदिमध्यावसानानां ज्ञातारश्छिन्नसंशयाः ।
परावरविशेषज्ञा गन्तारः परमां गतिम् ॥ १३.२५६.१२ ॥
ਆਦਿ, ਮੱਧ ਤੇ ਅੰਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸੇ ਕੱਟੇ ਗਏ ਹਨ; ਪਰ-ਅਵਰ ਦਾ ਭੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ; ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ।
13.256.13
विमुक्ता धूतपाप्मानो निर्द्वन्द्वा निष्परिग्रहाः ।
मानार्हा मानिता नित्यं ज्ञानविद्भिर्महात्मभिः ॥ १३.२५६.१३ ॥
ਮੁਕਤ, ਪਾਪ ਝਾੜ ਚੁੱਕੇ, ਦਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਤੇ ਪਰਿਗ੍ਰਹ ਰਹਿਤ ਲੋਕ ਮਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ; ਗਿਆਨੀ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.256.14
चन्दने मलपङ्के च भोजनेऽभोजने समाः ।
समं येषां दुकूलं च शाणक्षौमाजिनानि च ॥ १३.२५६.१४ ॥
ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਮੈਲ-ਚਿੱਕੜ ਵਿੱਚ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਅਣਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਮਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜਾ, ਸਣ, ਲਿਨਨ ਅਤੇ ਮਿਰਗਛਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।
13.256.15
तिष्ठेयुरप्यभुञ्जाना बहूनि दिवसान्यपि ।
शोषयेयुश्च गात्राणि स्वाध्यायैः संयतेन्द्रियाः ॥ १३.२५६.१५ ॥
ਬਹੁਤ ਦਿਨ ਭੋਜਨ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਉਹ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਸ੍ਵਾਧਿਆਏ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵੀ ਸੁਕਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
13.256.16
अदैवं दैवतं कुर्युर्दैवतं चाप्यदैवतम् ।
लोकानन्यान्सृजेयुस्ते लोकपालांश्च कोपिताः ॥ १३.२५६.१६ ॥
ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹ ਅਦੇਵ ਨੂੰ ਦੇਵ ਅਤੇ ਦੇਵ ਨੂੰ ਅਦੇਵ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਲੋਕ ਅਤੇ ਲੋਕਪਾਲ ਵੀ ਸਿਰਜ ਸਕਦੇ ਹਨ।
13.256.17
अपेयः सागरो येषामपि सापान्महात्मनाम् ।
येषां कोपाग्निरद्यापि दण्डके नोपशाम्यति ॥ १३.२५६.१७ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਪੀਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰੋਧ-ਅਗਨੀ ਅੱਜ ਵੀ ਦੰਡਕ ਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
13.256.18
देवानामपि ये देवाः कारणं कारणस्य च ।
प्रमामस्य प्रमाणं च तस्मान्नाभिभवेद्बुधः ॥ १३.२५६.१८ ॥
ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਦੇਵਤਾ, ਕਾਰਨ ਦੇ ਵੀ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਨਾ ਕਰੇ।
13.256.19
तेषां वृद्धाश्च बालाश्च सर्वे सन्मार्गदर्शिनः ।
तपोविद्याविशेषात्तु मानयन्ति परस्परम् ॥ १३.२५६.१९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਸਾਰੇ ਸਤ ਮਾਰਗ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਤਪ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.256.20
अविद्वान्ब्राह्मणो देवः पात्रं वै पावनं महत् ।
विद्वान्भूयस्तरो देवः पूर्णसागरसन्निभः ॥ १३.२५६.२० ॥
ਅਨਪੜ੍ਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਤਰ ਹੈ; ਵਿਦਵਾਨ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਭਰੇ ਸਾਗਰ ਵਰਗਾ।
13.256.21
अविद्वांश्चैव विद्वांश्च ब्राह्मणो दैवतं महत् ।
प्रणीतश्चाप्रणीतश्च यथाऽग्निर्दैवतं महत् ॥ १३.२५६.२१ ॥
ਅਨਪੜ੍ਹ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜਲਾਇਆ ਅਤੇ ਨਾ ਜਲਾਇਆ ਅਗਨੀ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।
13.256.22
श्मशाने ह्यपि तेजस्वी पावको नैव दुष्यति ।
हविर्यज्ञे च विधिवद्भूय एवाभिशोभते ॥ १३.२५६.२२ ॥
ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਜਸਵੀ ਪਾਵਕ ਕਦੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਹਵਿਰਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ।
13.256.23
एवं यद्यप्यनिष्टेषु वर्तते सर्वकर्मसु ।
सर्वथा ब्राह्मणो मान्यो दैवतं विद्धि तत्परम् ॥ १३.२५६.२३ ॥
ਏਦਾਂ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਚਾਹੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਣਯੋਗ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਜਾਣੋ।