มหาภารตะ · อัธยายะ 13.256
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.256.1
के पूज्याः के नमस्कार्या कथं वर्तेत केषु च ।
किमाचारः कीदृशेषु पितामह न रिष्यते ॥ १३.२५६.१ ॥
ปู่ผู้เป็นปิตามหะ ควรบูชาใคร ควรก้มกราบใคร ควรประพฤติต่อใครอย่างไร และควรประพฤติอย่างไรต่อคนชนิดใด จึงจะไม่ถึงความพินาศ
13.256.2
ब्राह्मणानां परिभवः सादयेदपि देवताः ।
ब्राह्मणांस्तु नमस्कृत्य युधिष्ठिर न रिष्यते ॥ १३.२५६.२ ॥
การดูหมิ่นพราหมณ์อาจทำให้แม้เทวดาต้องตกต่ำได้ แต่ ยุธิษฐิระ เมื่อก้มกราบพราหมณ์แล้ว ย่อมไม่ถึงความพินาศ
13.256.3
ते पूज्यास्ते नमस्कार्या वर्तेथास्तेषु पुत्रवत् ।
ते हि लोकानिमान्सर्वान्धारयन्ति मनीषिणः ॥ १३.२५६.३ ॥
ท่านเหล่านั้นควรได้รับการบูชาและควรได้รับการกราบไหว้ จงประพฤติต่อท่านเหมือนบุตรพึงประพฤติ เพราะบัณฑิตเหล่านั้นค้ำจุนโลกทั้งปวงนี้ไว้
13.256.4
ब्राह्मणाः सर्वलोकानां महान्तो धर्मसेतवः ।
धनत्यागाभिरामास्चि वाक्सङ्गमधुराश्च ये ॥ १३.२५६.४ ॥
พราหมณ์เป็นสะพานแห่งธรรมอันยิ่งใหญ่สำหรับโลกทั้งปวง ยินดีในการให้ทรัพย์ และหวานด้วยถ้อยคำและการคบหา
13.256.5
रमणीयाश्च भूतानां नियमेन धृतव्रताः ।
प्रणेतारश्च कोशानां शास्त्राणां च यशस्विनः ॥ १३.२५६.५ ॥
ท่านเป็นที่น่ายินดีแก่สรรพสัตว์ ตั้งมั่นในพรตด้วยการสำรวมระวังอย่างเคร่งครัด และเป็นผู้มีชื่อเสียงในฐานะผู้ชี้นำการจัดวางคลังแห่งความรู้และศาสตร์ทั้งหลาย
13.256.6
तपो येषां धनं नित्यं वाक्चैव विपुलं बलम् ।
प्रसवाश्चैव धर्माणां धर्मज्ञाः सूक्ष्मदर्शिनः ॥ १३.२५६.६ ॥
ทรัพย์ของท่านคือตบะอยู่เสมอ พลังอันยิ่งใหญ่ของท่านคือวาจา ท่านเป็นต้นกำเนิดแห่งคุณธรรมทั้งหลาย เป็นผู้รู้ธรรม และมีปัญญาเห็นสิ่งละเอียดอ่อน
13.256.7
धर्मकामाः स्थिता धर्मे सुकृतैर्धर्मसेवतः ।
यान्समाश्रित्य तिष्ठन्ति प्रजाः सर्वाश्चतुर्विधाः ॥ १३.२५६.७ ॥
ผู้ปรารถนาธรรม ตั้งมั่นในธรรม และรับใช้ธรรมด้วยกรรมดี เมื่ออาศัยท่านเหล่านั้น ประชาสัตว์ทั้งสี่ประเภทย่อมดำรงอยู่
13.256.8
पन्थानः सर्वनेतारो यज्ञवाहाः सनातनाः ।
पितृपैतामहीं गुर्वीमुद्वहन्ति धुरं सदा ॥ १३.२५६.८ ॥
ท่านเป็นเส้นทางนำทางสรรพสิ่ง เป็นผู้นำพาการบูชายัญ เป็นนิรันดร์ และแบกรับแอกอันหนักของบรรพบุรุษและปู่ทวดอยู่เสมอ
13.256.9
धुरि ये नावसीदन्ति विषमे सद्धया इव ।
पितृदेवातिथिमुखा हव्यकव्याग्रभोजिनः ॥ १३.२५६.९ ॥
ผู้ที่ไม่ท้อถอยในแอกเมื่อถึงทางขรุขระ เหมือนม้าดีทั้งหลาย โดยมีบรรพบุรุษ เทวดา และแขกเป็นผู้นำหน้า และกินเป็นลำดับแรกจากเครื่องบูชาและการบูชาบรรพบุรุษ
13.256.10
भोजनादेव लोकांस्त्रींस्त्रायन्ते महतो भयात् ।
दीपः सर्वस्य लोकस्य चक्षुश्चक्षुष्मतामपि ॥ १३.२५६.१० ॥
ด้วยการถวายอาหาร ท่านย่อมคุ้มครองโลกทั้งสามให้พ้นจากภัยอันใหญ่หลวง ท่านเป็นประทีปของโลกทั้งปวง เป็นดวงตาแม้ของผู้ที่มีดวงตา
13.256.11
सर्वशिल्पादिनिधयो निपुणाः सूक्ष्मदर्शिनः ।
गतिज्ञाः सर्वभूतानामध्यात्मगतिचिन्तकाः ॥ १३.२५६.११ ॥
ท่านเป็นคลังแห่งศิลปะทั้งปวง ชำนาญและมีปัญญาเห็นสิ่งละเอียด รู้วิถีของสรรพสัตว์ และใคร่ครวญถึงวิถีแห่งจิตวิญญาณ
13.256.12
आदिमध्यावसानानां ज्ञातारश्छिन्नसंशयाः ।
परावरविशेषज्ञा गन्तारः परमां गतिम् ॥ १३.२५६.१२ ॥
ท่านรู้ต้น กลาง และที่สุด ความสงสัยของท่านถูกตัดขาดแล้ว รู้ความแตกต่างระหว่างสูงและต่ำ และย่อมไปถึงจุดหมายอันสูงสุด
13.256.13
विमुक्ता धूतपाप्मानो निर्द्वन्द्वा निष्परिग्रहाः ।
मानार्हा मानिता नित्यं ज्ञानविद्भिर्महात्मभिः ॥ १३.२५६.१३ ॥
ท่านหลุดพ้นแล้ว บาปถูกสลัดออกแล้ว พ้นจากคู่แห่งความตรงข้าม ไม่มีสิ่งยึดถือ เป็นผู้ควรได้รับเกียรติ และได้รับการให้เกียรติเสมอจากมหาตมันผู้รู้
13.256.14
चन्दने मलपङ्के च भोजनेऽभोजने समाः ।
समं येषां दुकूलं च शाणक्षौमाजिनानि च ॥ १३.२५६.१४ ॥
ไม่ว่าจะเป็นจันทน์เจิม โคลนตม หรือเครื่องดื่มและการอดอาหาร ท่านก็มีใจสม่ำเสมอ ผ้าไหมเนื้อดี ผ้าป่าน ผ้าลินิน และหนังกวาง ล้วนเสมอกันสำหรับท่าน
13.256.15
तिष्ठेयुरप्यभुञ्जाना बहूनि दिवसान्यपि ।
शोषयेयुश्च गात्राणि स्वाध्यायैः संयतेन्द्रियाः ॥ १३.२५६.१५ ॥
แม้ไม่รับประทานอาหารตลอดหลายวัน ท่านก็อาจดำรงอยู่ได้ และด้วยการศึกษาพระเวทตนเอง โดยมีอินทรีย์สำรวมแล้ว ท่านอาจทำให้กายแห้งเหือดได้
13.256.16
अदैवं दैवतं कुर्युर्दैवतं चाप्यदैवतम् ।
लोकानन्यान्सृजेयुस्ते लोकपालांश्च कोपिताः ॥ १३.२५६.१६ ॥
เมื่อโกรธ ท่านอาจทำสิ่งที่มิใช่เทพให้เป็นเทพ และทำให้เทพกลายเป็นมิใช่เทพ ท่านอาจสร้างโลกอื่นและผู้พิทักษ์โลกทั้งหลายขึ้นมาได้
13.256.17
अपेयः सागरो येषामपि सापान्महात्मनाम् ।
येषां कोपाग्निरद्यापि दण्डके नोपशाम्यति ॥ १३.२५६.१७ ॥
สำหรับมหาตมันเหล่านั้น แม้มหาสมุทรก็ดื่มไม่ได้ และไฟแห่งความโกรธของท่านก็ยังไม่สงบแม้ในวันนี้ ณ ป่าทัณฑกะ
13.256.18
देवानामपि ये देवाः कारणं कारणस्य च ।
प्रमामस्य प्रमाणं च तस्मान्नाभिभवेद्बुधः ॥ १३.२५६.१८ ॥
ท่านเป็นเทวดาแม้ในหมู่เทวดา เป็นเหตุแห่งเหตุ และเป็นมาตรวัดแห่งการวัด ฉะนั้น ผู้มีปัญญาไม่ควรล่วงเกินท่าน
13.256.19
तेषां वृद्धाश्च बालाश्च सर्वे सन्मार्गदर्शिनः ।
तपोविद्याविशेषात्तु मानयन्ति परस्परम् ॥ १३.२५६.१९ ॥
ในหมู่ท่านเหล่านั้น ผู้เฒ่าและเด็กทั้งปวงล้วนชี้ทางอันดี และด้วยความแตกต่างแห่งตบะและวิชา ท่านย่อมให้เกียรติซึ่งกันและกัน
13.256.20
अविद्वान्ब्राह्मणो देवः पात्रं वै पावनं महत् ।
विद्वान्भूयस्तरो देवः पूर्णसागरसन्निभः ॥ १३.२५६.२० ॥
พราหมณ์ผู้ไม่มีวิชาก็เป็นเทวดา เป็นภาชนะอันยิ่งใหญ่และชำระล้างได้ แต่พราหมณ์ผู้มีวิชายิ่งเป็นเทวดาที่ยิ่งกว่า ดุจมหาสมุทรที่เต็มเปี่ยม
13.256.21
अविद्वांश्चैव विद्वांश्च ब्राह्मणो दैवतं महत् ।
प्रणीतश्चाप्रणीतश्च यथाऽग्निर्दैवतं महत् ॥ १३.२५६.२१ ॥
พราหมณ์ที่ไม่รู้และพราหมณ์ที่รู้ล้วนเป็นเทวดาอันยิ่งใหญ่ เช่นเดียวกับไฟ ไม่ว่าจะถูกจุดแล้วหรือยังไม่ถูกจุด ก็เป็นเทวดาอันยิ่งใหญ่
13.256.22
श्मशाने ह्यपि तेजस्वी पावको नैव दुष्यति ।
हविर्यज्ञे च विधिवद्भूय एवाभिशोभते ॥ १३.२५६.२२ ॥
แม้ในป่าช้า ไฟที่ลุกโชนก็ไม่เคยถูกทำให้มลทิน และเมื่อใช้ในพิธีบูชายัญด้วยเครื่องเซ่นตามที่กำหนดไว้ ไฟก็ยิ่งส่องประกายรุ่งเรือง
13.256.23
एवं यद्यप्यनिष्टेषु वर्तते सर्वकर्मसु ।
सर्वथा ब्राह्मणो मान्यो दैवतं विद्धि तत्परम् ॥ १३.२५६.२३ ॥
ดังนั้น แม้พราหมณ์จะประพฤติการอันไม่เหมาะสมในกิจทั้งปวงของตน พราหมณ์ก็ต้องได้รับความเคารพนับถือในทุกกรณี จงรู้ว่าท่านคือเทวดาสูงสุด