Mahābhārata · Adhyāya 13.257
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.257.1
कां तु ब्राह्मणपूजायां व्युष्टिं दृष्ट्वा जनाधिप ।
कं वा धर्मोदयं मत्वा तानर्चसि महामते ॥ १३.२५७.१ ॥
O lord of men, what fruit do you see in the worship of brahmins, or what rise of dharma do you think of when you honour them, O great-minded one?
13.257.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
पवनस्य च संवादमर्जुनस्य च भारत ॥ १३.२५७.२ ॥
Here too they recount this ancient history: the dialogue between Pavana, the wind, and Arjuna, O Bhārata.
13.257.3
सहस्रभुजभृच्छ्रीमान्कार्तवीर्योऽभवत्प्रभुः ।
अस्य लोकस्य सर्वस्य माहिष्मत्यां महाबलः ॥ १३.२५७.३ ॥
The glorious Kārtavīrya, bearing a thousand arms, was lord of this entire world; mighty in strength, he ruled in Māhiṣmatī.
13.257.4
स तु रत्नाकरवतीं सप्तद्वीपां ससागराम् ।
शशास पृथिवीं सर्वां हैहयः सत्यविक्रमः ॥ १३.२५७.४ ॥
That Haihaya, true in valour, ruled the entire earth—rich in jewels, with its seven islands and its seas.
13.257.5
स्ववित्तं तेन दत्तं तु दत्तात्रेयाय कर्मणे ।
क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य विनयं श्रुतमेव च ॥ १३.२५७.५ ॥
He gave his own wealth to Dattātreya for that deed, keeping the duty of the warrior before him, and humility and learning as well.
13.257.6
आराधयामास च तं कृतवीर्यात्मजो मुनिम् ।
न्यमन्त्रयत संतुष्टो द्विजश्चैनं वरैस्त्रिभिः ॥ १३.२५७.६ ॥
The son of Kṛtavīrya propitiated that sage; and the twice-born, pleased, honoured him with three boons.
13.257.7
स वरैश्छन्दितस्तेन नृपो वचनमब्रवीत् ।
सहस्रबाहुता मेऽस्तु यूपमध्ये ग्रहो यथा ॥ १३.२५७.७ ॥
Thus asked by him with boons, the king spoke these words: let me have a thousand arms, as a grasp is held in the midst of the sacrificial post.
13.257.8
मम बाहुसहस्रं तु पश्यन्तां सैनिका रणे ।
विक्रमेणि महीं कृत्स्नां जयेयं संशितव्रत ॥ १३.२५७.८ ॥
Let my soldiers see my thousand arms in battle, and let me conquer the whole earth by valour, O steadfast in vows.
13.257.9
तां च धर्मेण सम्प्राप्य पालयेयमतन्द्रितः ।
चतुर्थं तु वरं याचे त्वामहं द्विजसत्तम ॥ १३.२५७.९ ॥
Having obtained it righteously, I shall protect it tirelessly; and, O best of brahmins, I ask you for a fourth boon.
13.257.10
तं ममानुग्रहकृते दातुमर्हस्यनिन्दित ।
अनुशाशन्तु मां सन्तो मिथ्यावृत्तं त्वदाश्रयम् ॥ १३.२५७.१० ॥
O blameless one, you are worthy to grant it to me out of favour; let the good instruct me, who am of false conduct and dependent upon you.
13.257.11
इत्युक्तः स द्विजः प्राह तथास्त्विति नराधिपम् ।
एवं समभवंस्तस्य वरास्ते दीप्ततेजसः ॥ १३.२५७.११ ॥
Thus addressed, the brahmin said to the king, 'So be it'; and so the boons of that blazing-splendoured one came to pass.
13.257.12
गतः स रथमास्थाय ज्वलनार्कसमद्युतिम् ।
अब्रवीद्वीर्यसंमोहात्को वाऽस्ति सदृशो मम ॥ १३.२५७.१२ ॥
He went, mounting a chariot of splendour equal to the blazing sun, and, bewildered by his own valour, he said: 'Who is my equal?'
13.257.13
धैर्यैर्वीर्यैर्यशःशौर्यौर्विक्रमेणौजसाऽपि वा ।
तद्वाक्यान्ते चान्तरिक्षे वागुवाचाशरीरिणी ॥ १३.२५७.१३ ॥
By steadiness, valour, fame, heroism, prowess, or vigour—at the end of his speech, a disembodied voice spoke in the sky.
13.257.14
न त्वं मूढ विजानीषे ब्राह्मणं क्षत्रियाद्वरम् ।
सहितो ब्राह्मणेनेह क्षत्रियः शास्ति वै प्रजाः ॥ १३.२५७.१४ ॥
Fool, you do not understand: a brahmin is superior to a kṣatriya. Here it is together with a brahmin that the kṣatriya rules the subjects.
13.257.15
कुर्यां भूतानि तुष्टोऽहं क्रुद्धो नाशं तथा नये ।
कर्म्णा मनसा वाचा न मत्तोस्ति वरो द्विजः ॥ १३.२५७.१५ ॥
If pleased I could create beings, and if angry I could bring them to destruction. By deed, mind, and speech, there is no twice-born superior to me.
13.257.16
पूर्वो ब्रह्मोत्तरो वादो द्वितीयः क्षत्रियोत्तरः ।
त्वयोक्तौ हेतुयुक्तौ तौ विशेषस्तत्र दृश्यते ॥ १३.२५७.१६ ॥
The first argument ends with the brahmin, the second with the kṣatriya. Both of the positions you stated are supported by reasons, and a distinction is evident between them.
13.257.17
ब्राह्मणाः संश्रिताः क्षत्रं न क्षत्रं ब्राह्मणाश्रितम् ।
श्रिता ब्रह्मोपधा विप्राः खादन्ति क्षत्रियान्भुवि ॥ १३.२५७.१७ ॥
The brahmins depend on the kṣatra; the kṣatra does not depend on the brahmins. Brahmins who rely on the pretext of the brahman devour the kṣatriyas on earth.
13.257.18
क्षत्रियेष्वाश्रितो धर्मः प्रजानां परिपालनम् ।
क्षत्राद्वृत्तिर्ब्राह्मणानां तैः कथं ब्राह्मणो वरः ॥ १३.२५७.१८ ॥
Dharma resides among the kṣatriyas—the protection of the subjects. The livelihood of the brahmins comes from the kṣatriya. How, then, is a brahmin superior to them?
13.257.19
सर्वभूतप्रधानांस्तान्भैक्षवृत्तीनहं सदा ।
आत्मसम्भावितान्विप्रान्स्थापयाम्यात्मनो वशे ॥ १३.२५७.१९ ॥
I always keep those brahmins—foremost of all beings, living by alms, proud of their self-worth—under my own control.
13.257.20
कथितं त्वनयाऽसत्यं गायन्त्या कन्यया दिवि ।
विजेष्याम्यवशान्सर्वान्ब्राह्मणांश्चर्मवाससः ॥ १३.२५७.२० ॥
What that maiden singing in heaven said was false. I will conquer all those brahmins, clad in skins and unsubdued.
13.257.21
न च मां च्यावयेद्राष्ट्रात्त्रिषु लोकेषु कश्चन ।
देवो वा मानुषो वाऽपि तस्माज्ज्येष्ये द्विजानहम् ॥ १३.२५७.२१ ॥
In the three worlds no one—god or human—will drive me from my realm; therefore I will overcome the twice-born.
13.257.22
अद्य ब्रह्मोत्तरं लोकं करिष्ये क्षत्रियोत्तरम् ।
नहि मे संयुगे कश्चित्सोढुमुत्सहते बलम् ॥ १३.२५७.२२ ॥
Today I will make this world one where the kshatriya stands above the brahmin; no one dares to withstand my strength in battle.
13.257.23
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा वित्रस्ताऽभून्निशाचरी ।
अथैनमन्तरिक्षस्थस्ततो वायुरभाषत ॥ १३.२५७.२३ ॥
Hearing Arjuna's words, the night-wandering demoness was terrified; then the Wind, standing in the sky, spoke to her.
13.257.24
त्यजैनं कलुषं भावं ब्राह्मणेभ्यो नमस्कुरु ।
एतेषां कुर्वतः पापं राष्ट्रक्षोभो भविष्यति ॥ १३.२५७.२४ ॥
Abandon this impure attitude and bow to the brahmins; if you commit evil against them, the realm will be thrown into turmoil.
13.257.25
अथ च त्वां महीपाल शमयिष्यन्ति वै द्विजाः ।
निरसिष्यन्ति ते राष्ट्राद्धतोत्साहा महाबलाः ॥ १३.२५७.२५ ॥
And, O protector of the earth, the twice-born will pacify you, and the greatly powerful, their enthusiasm struck down, will expel you from the realm.
13.257.26
तं राजा कस्त्वमित्याह ततस्तं प्राह मारुतः ।
वायुर्वै देवदूतोस्मि हितं त्वां प्रब्रवीम्यहम् ॥ १३.२५७.२६ ॥
The king asked him, "Who are you?" Then the Marut spoke to him: "I am Vāyu, the messenger of the gods, and I speak to you for your good."
13.257.27
अहो त्वयाऽयं विप्रेषु भक्तिरागः प्रदर्शितः ।
यादृशं पृथिवीभूतं तादृशं ब्रूहि मे द्विजम् ॥ १३.२५७.२७ ॥
Ah, you have shown this devoted affection toward the brahmins. Tell me of a twice-born whose nature is like that of the earth.
13.257.28
वायोर्वा सदृशं किञ्चिद्ब्रूहि त्वं ब्राह्मणोत्तमम् ।
अपां वै सदृशं वह्नेः सूर्यस्य नभसोऽपि वा ॥ १३.२५७.२८ ॥
Tell me of some excellent brahmin like the wind, or like the water, like fire, like the sun, or like the sky.