મહાભારત · અધ્યાય 13.257
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.257.1
कां तु ब्राह्मणपूजायां व्युष्टिं दृष्ट्वा जनाधिप ।
कं वा धर्मोदयं मत्वा तानर्चसि महामते ॥ १३.२५७.१ ॥
હે જનાધિપ, બ્રાહ્મણ-પૂજામાં કયું ફળ જોઈને, અથવા કયો ધર્મોદય માનીને તમે તેમનું સન્માન કરો છો, હે મહામતિ?
13.257.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
पवनस्य च संवादमर्जुनस्य च भारत ॥ १३.२५७.२ ॥
અહીં પણ લોકો આ પ્રાચીન ઇતિહાસ કહે છે — પવન (વાયુ) અને અર્જુનનો સંવાદ, હે ભારત.
13.257.3
सहस्रभुजभृच्छ्रीमान्कार्तवीर्योऽभवत्प्रभुः ।
अस्य लोकस्य सर्वस्य माहिष्मत्यां महाबलः ॥ १३.२५७.३ ॥
હજાર ભુજાઓ ધારણ કરનાર શ્રીમાન કાર્તવીર્ય આ સર્વ લોકનો પ્રભુ હતો; મહાબળવાન તે માહિષ્મતીમાં (શાસન કરતો હતો).
13.257.4
स तु रत्नाकरवतीं सप्तद्वीपां ससागराम् ।
शशास पृथिवीं सर्वां हैहयः सत्यविक्रमः ॥ १३.२५७.४ ॥
તે સત્યપરાક્રમી હૈહયે રત્નાકરોથી યુક્ત, સાત દ્વીપો અને સાગરો સહિત સમગ્ર પૃથ્વી પર શાસન કર્યું.
13.257.5
स्ववित्तं तेन दत्तं तु दत्तात्रेयाय कर्मणे ।
क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य विनयं श्रुतमेव च ॥ १३.२५७.५ ॥
તેણે પોતાનું ધન તે કર્મ માટે દત્તાત્રેયને આપ્યું; ક્ષત્રધર્મને આગળ રાખીને, વિનય અને શાસ્ત્રજ્ઞાનને પણ ધ્યાનમાં રાખીને.
13.257.6
आराधयामास च तं कृतवीर्यात्मजो मुनिम् ।
न्यमन्त्रयत संतुष्टो द्विजश्चैनं वरैस्त्रिभिः ॥ १३.२५७.६ ॥
કૃતવીર્યના પુત્રે તે મુનિની આરાધના કરી તેમને પ્રસન્ન કર્યા; સંતુષ્ટ થયેલા તે દ્વિજે તેને ત્રણ વરદાનોથી સન્માનિત કર્યો.
13.257.7
स वरैश्छन्दितस्तेन नृपो वचनमब्रवीत् ।
सहस्रबाहुता मेऽस्तु यूपमध्ये ग्रहो यथा ॥ १३.२५७.७ ॥
તેના વરદાનોથી વિનંતી પામેલો રાજા બોલ્યો - મને હજાર બાહુ હો, યૂપની મધ્યમાં ગ્રહની જેમ.
13.257.8
मम बाहुसहस्रं तु पश्यन्तां सैनिका रणे ।
विक्रमेणि महीं कृत्स्नां जयेयं संशितव्रत ॥ १३.२५७.८ ॥
મારા હજાર બાહુ યુદ્ધમાં સૈનિકો જુએ; પરાક્રમથી હું સમગ્ર પૃથ્વી જીતું, હે દૃઢવ્રત.
13.257.9
तां च धर्मेण सम्प्राप्य पालयेयमतन्द्रितः ।
चतुर्थं तु वरं याचे त्वामहं द्विजसत्तम ॥ १३.२५७.९ ॥
તે ધર્મથી પ્રાપ્ત કરીને હું અનલસ થઈને તેનું પાલન કરું; હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, ચોથો વર હું તમારી પાસે માગું છું.
13.257.10
तं ममानुग्रहकृते दातुमर्हस्यनिन्दित ।
अनुशाशन्तु मां सन्तो मिथ्यावृत्तं त्वदाश्रयम् ॥ १३.२५७.१० ॥
હે નિર્દોષ, મારા પર અનુગ્રહ માટે તે મને આપવાને તમે યોગ્ય છો; સજ્જનો મને અનુશાસિત કરે, જે મિથ્યા આચરણવાળો તમારો આશ્રિત છે તેને.
13.257.11
इत्युक्तः स द्विजः प्राह तथास्त्विति नराधिपम् ।
एवं समभवंस्तस्य वरास्ते दीप्ततेजसः ॥ १३.२५७.११ ॥
એમ પૂછાયેલો તે દ્વિજ રાજાને બોલ્યો - એમ જ થાઓ; એ રીતે તે દીપ્ત તેજવાળાના વરદાનો સિદ્ધ થયા.
13.257.12
गतः स रथमास्थाय ज्वलनार्कसमद्युतिम् ।
अब्रवीद्वीर्यसंमोहात्को वाऽस्ति सदृशो मम ॥ १३.२५७.१२ ॥
તે બળતા સૂર્ય સમાન તેજવાળા રથ પર ચડીને ગયો, અને પરાક્રમના મોહથી બોલ્યો - મારા સમાન કોણ છે?
13.257.13
धैर्यैर्वीर्यैर्यशःशौर्यौर्विक्रमेणौजसाऽपि वा ।
तद्वाक्यान्ते चान्तरिक्षे वागुवाचाशरीरिणी ॥ १३.२५७.१३ ॥
ધૈર્ય, વીર્ય, યશ, શૌર્ય, પરાક્રમ કે ઓજસથી—તેના વચનના અંતે આકાશમાં એક અશરીરી વાણી બોલી.
13.257.14
न त्वं मूढ विजानीषे ब्राह्मणं क्षत्रियाद्वरम् ।
सहितो ब्राह्मणेनेह क्षत्रियः शास्ति वै प्रजाः ॥ १३.२५७.१४ ॥
હે મૂઢ, તું જાણતો નથી—બ્રાહ્મણ ક્ષત્રિયથી શ્રેષ્ઠ છે. અહીં બ્રાહ્મણ સાથે મળીને જ ક્ષત્રિય પ્રજાનું શાસન કરે છે.
13.257.15
कुर्यां भूतानि तुष्टोऽहं क्रुद्धो नाशं तथा नये ।
कर्म्णा मनसा वाचा न मत्तोस्ति वरो द्विजः ॥ १३.२५७.१५ ॥
હું પ્રસન્ન થાઉં તો પ્રાણીઓનું સર્જન કરું, ક્રુદ્ધ થાઉં તો તેમનો નાશ કરું. કર્મ, મન અને વાણીથી મારા કરતાં શ્રેષ્ઠ દ્વિજ કોઈ નથી.
13.257.16
पूर्वो ब्रह्मोत्तरो वादो द्वितीयः क्षत्रियोत्तरः ।
त्वयोक्तौ हेतुयुक्तौ तौ विशेषस्तत्र दृश्यते ॥ १३.२५७.१६ ॥
પહેલો વાદ બ્રાહ્મણ પર સમાપ્ત થાય છે; બીજો ક્ષત્રિય પર. તેં કહેલા તે બંને હેતુયુક્ત છે; તેમાં ભેદ દેખાય છે.
13.257.17
ब्राह्मणाः संश्रिताः क्षत्रं न क्षत्रं ब्राह्मणाश्रितम् ।
श्रिता ब्रह्मोपधा विप्राः खादन्ति क्षत्रियान्भुवि ॥ १३.२५७.१७ ॥
બ્રાહ્મણો ક્ષત્ર પર આશ્રિત છે; ક્ષત્ર બ્રાહ્મણ પર આશ્રિત નથી. બ્રહ્મના બહાને આશ્રય લેનારા વિપ્રો પૃથ્વી પર ક્ષત્રિયોને ખાઈ જાય છે.
13.257.18
क्षत्रियेष्वाश्रितो धर्मः प्रजानां परिपालनम् ।
क्षत्राद्वृत्तिर्ब्राह्मणानां तैः कथं ब्राह्मणो वरः ॥ १३.२५७.१८ ॥
ક્ષત્રિયોમાં ધર્મ આશ્રિત છે—પ્રજાનું પાલન. બ્રાહ્મણોની આજીવિકા ક્ષત્રિયથી છે. તો તેમના કરતાં બ્રાહ્મણ શ્રેષ્ઠ કેવી રીતે?
13.257.19
सर्वभूतप्रधानांस्तान्भैक्षवृत्तीनहं सदा ।
आत्मसम्भावितान्विप्रान्स्थापयाम्यात्मनो वशे ॥ १३.२५७.१९ ॥
સર્વ ભૂતોમાં શ્રેષ્ઠ, ભિક્ષાવૃત્તિથી જીવતા, આત્માભિમાની એ બ્રાહ્મણોને હું સદા મારા વશમાં રાખું છું.
13.257.20
कथितं त्वनयाऽसत्यं गायन्त्या कन्यया दिवि ।
विजेष्याम्यवशान्सर्वान्ब्राह्मणांश्चर्मवाससः ॥ १३.२५७.२० ॥
સ્વર્ગમાં ગાતી એ કન્યાએ કહ્યું તે અસત્ય હતું. ચર્મવસ્ત્રધારી, અવશ એવા સર્વ બ્રાહ્મણોને હું જીતીશ.
13.257.21
न च मां च्यावयेद्राष्ट्रात्त्रिषु लोकेषु कश्चन ।
देवो वा मानुषो वाऽपि तस्माज्ज्येष्ये द्विजानहम् ॥ १३.२५७.२१ ॥
ત્રણે લોકમાં કોઈ પણ — દેવ હોય કે મનુષ્ય — મને આ રાષ્ટ્રમાંથી હટાવી શકશે નહીં. તેથી હું દ્વિજોને જીતીશ.
13.257.22
अद्य ब्रह्मोत्तरं लोकं करिष्ये क्षत्रियोत्तरम् ।
नहि मे संयुगे कश्चित्सोढुमुत्सहते बलम् ॥ १३.२५७.२२ ॥
આજે હું આ લોકને બ્રાહ્મણો કરતાં ક્ષત્રિયોને ઊંચા કરીશ. યુદ્ધમાં મારા બળને સહન કરવાનું સાહસ કોઈનું નથી.
13.257.23
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा वित्रस्ताऽभून्निशाचरी ।
अथैनमन्तरिक्षस्थस्ततो वायुरभाषत ॥ १३.२५७.२३ ॥
અર્જુનના વચન સાંભળીને એ નિશાચરી ભયભીત થઈ. ત્યારે આકાશમાં ઊભેલા વાયુએ તેને કહ્યું.
13.257.24
त्यजैनं कलुषं भावं ब्राह्मणेभ्यो नमस्कुरु ।
एतेषां कुर्वतः पापं राष्ट्रक्षोभो भविष्यति ॥ १३.२५७.२४ ॥
આ કલુષિત ભાવ છોડી દે; બ્રાહ્મણોને નમસ્કાર કર. તેમના પ્રત્યે પાપ કરવાથી રાષ્ટ્રમાં ક્ષોભ થશે.
13.257.25
अथ च त्वां महीपाल शमयिष्यन्ति वै द्विजाः ।
निरसिष्यन्ति ते राष्ट्राद्धतोत्साहा महाबलाः ॥ १३.२५७.२५ ॥
હે મહીપાલ, દ્વિજો તને શાંત કરશે; અને ઉત્સાહ ગુમાવેલા મહાબલો તને રાષ્ટ્રમાંથી હાંકી કાઢશે.
13.257.26
तं राजा कस्त्वमित्याह ततस्तं प्राह मारुतः ।
वायुर्वै देवदूतोस्मि हितं त्वां प्रब्रवीम्यहम् ॥ १३.२५७.२६ ॥
રાજાએ તેને પૂછ્યું, 'તું કોણ છે?' ત્યારે મારુતે તેને કહ્યું, 'હું વાયુ છું, દેવતાઓનો દૂત; તારા હિત માટે હું કહું છું.'
13.257.27
अहो त्वयाऽयं विप्रेषु भक्तिरागः प्रदर्शितः ।
यादृशं पृथिवीभूतं तादृशं ब्रूहि मे द्विजम् ॥ १३.२५७.२७ ॥
અહો! બ્રાહ્મણો પ્રત્યે તેં આ ભક્તિપ્રેમ બતાવ્યો છે. પૃથ્વી પરના માણસ જેવો કોઈ દ્વિજ મને કહે.
13.257.28
वायोर्वा सदृशं किञ्चिद्ब्रूहि त्वं ब्राह्मणोत्तमम् ।
अपां वै सदृशं वह्नेः सूर्यस्य नभसोऽपि वा ॥ १३.२५७.२८ ॥
વાયુ જેવો, અથવા બીજી કોઈ વસ્તુ જેવો શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ કહે — જળ જેવો, અગ્નિ જેવો, સૂર્ય જેવો અથવા આકાશ જેવો.