महाभारत · अध्याय 13.259
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.259.1
इमां भूमिं द्विजातिभ्यो दित्सुर्वै दक्षिणां पुरा ।
अङ्गो नाम नृपो राजंस्ततश्चिन्तां मही ययौ ॥ १३.२५९.१ ॥
पूर्वी अंग नावाचा राजा ही पृथ्वी ब्राह्मणांना दक्षिणा म्हणून देऊ इच्छित होता; हे राजा, तेव्हा पृथ्वी चिंतित झाली.
13.259.2
धारिणीं सर्वभूतानामयं प्राप्य वरो नृपः ।
कथमिच्छति मां दातुं द्विजेभ्यो ब्रह्मणः सुताम् ॥ १३.२५९.२ ॥
सर्व प्राण्यांना धारण करणारी मला मिळूनही हा राजा ब्रह्मदेवाची कन्या असलेल्या मला ब्राह्मणांना देण्याची इच्छा कशी करतो?
13.259.3
साहं त्यक्त्वा गमिष्यामि भूमित्वं ब्रह्मणः पदम् ।
अयं सराष्ट्रो नृपतिर्मार्भूदिति ततोऽगमत् ॥ १३.२५९.३ ॥
"पृथ्वीरूप सोडून मी ब्रह्मदेवाच्या लोकात जाईन; हा राजा आपल्या राष्ट्रासह नसावा" असा विचार करून ती निघून गेली.
13.259.4
ततस्तां कश्यपो दृष्ट्वा व्रजन्तीं पृथिवीं तदा ।
प्रविवेश महीं सद्यो युक्तात्मा सुसमाहितः ॥ १३.२५९.४ ॥
तेव्हा कश्यपाने ती पृथ्वी निघून जाताना पाहिली; आत्मसंयमी व अत्यंत एकाग्र असलेले ते लगेच पृथ्वीत प्रविष्ट झाले.
13.259.5
ऋद्धा सा सर्वतो जज्ञे तृणौषधिसमन्विता ।
धर्मोत्तरा नष्टभया भूमिरासीत्तमतो नृप ॥ १३.२५९.५ ॥
ती पृथ्वी सर्वत्र समृद्ध झाली, गवत व औषधींनी युक्त झाली; हे राजा, तेव्हापासून ती धर्मप्रधान व भयरहित झाली.
13.259.6
एवं वर्षसहस्राणि दिव्यानि विपुलव्रतः ।
त्रिंशतं कश्यपो राजन्भूमिरासीदतन्द्रितः ॥ १३.२५९.६ ॥
अशा प्रकारे, हे राजा, महाव्रती कश्यप दिव्य हजारो वर्षे, तीस (हजार) वर्षे, अथकपणे पृथ्वी म्हणून राहिले.
13.259.7
अथागम्य महाराजन्नमस्कृत्यि च कश्यपम् ।
पृथवी काश्यपी जज्ञे सुता तस्य महात्मनः ॥ १३.२५९.७ ॥
नंतर, हे महाराजा, कश्यपाजवळ येऊन आणि त्यांना नमस्कार करून, त्या महात्म्याची कन्या म्हणून काश्यपी पृथ्वी जन्मली.
13.259.8
एष राजन्नीदृशो वै ब्राह्मणः कश्यपोऽभवत् ।
अन्यं प्रब्रूहि वा त्वं च कश्यपात्क्षत्रियं वरम् ॥ १३.२५९.८ ॥
हे राजा, असा ब्राह्मण हा कश्यप झाला. किंवा कश्यपापेक्षा श्रेष्ठ अशा दुसऱ्या क्षत्रियाविषयी तू सांग.
13.259.9
तूष्णीं बभूव नृपतिः पवनस्त्वब्रवीद्वचः ।
शृणु राजन्नुचथ्यस्य जातस्याङ्गिरसे कुले ॥ १३.२५९.९ ॥
राजा मौन राहिला; मग पवन बोलला: हे राजा, आंगिरस कुलात जन्मलेल्या उचथ्याची कथा ऐक.
13.259.10
भद्रा सोमस्य दुहिता रूपेण परमा मता ।
तस्यास्तुल्यं पतिं सोम उचथ्यं समपश्यत ॥ १३.२५९.१० ॥
सोमाची कन्या भद्रा रूपाने सर्वश्रेष्ठ मानली जात असे. तिच्यासाठी योग्य पती म्हणून सोमाने उचथ्याला पाहिले.
13.259.11
सा च तीव्रं तपस्तेपे महाभागा यशस्विनी ।
उचथ्यं तु महाभागं तत्कृते वरयत्तदा ॥ १३.२५९.११ ॥
ती महाभागा यशस्विनी तीव्र तप करू लागली; तेव्हा तिच्यासाठी महाभाग्यवान उचथ्याची वराच्या रूपाने निवड केली.
13.259.12
तत आहूय चोचथ्यं ददामीति यशस्विनीम् ।
भार्यार्थे स च जग्राह विधिवद्भूरिदक्षिणः ॥ १३.२५९.१२ ॥
नंतर उचथ्याला बोलावून "मी या यशस्विनीला तुला देतो" असे म्हटले; त्याने विधिपूर्वक, भरपूर दक्षिणा देऊन पत्नीसाठी तिला स्वीकारले.
13.259.13
तां त्वकामयत श्रीमान्वरुणः पूर्वमेव ह ।
स चागम्य वनप्रस्थं यमुनायां जहार ताम् ॥ १३.२५९.१३ ॥
श्रीमान वरुणाने आधीच तिची इच्छा धरली होती. तो वनप्रस्थात येऊन यमुनेच्या काठी तिला हरण करून गेला.
13.259.14
जलेश्वरस्तु हृत्वा तामनयस्त्वं पुरं प्रति ।
परमाद्भुतसङ्काशं षट्सहस्रशतह्रदम् ॥ १३.२५९.१४ ॥
जलेश्वराने तिला हरण करून आपल्या नगराकडे नेले. ते परम अद्भुत नगर होते, त्यात सहा हजार शंभर सरोवरे होती.
13.259.15
न हि रम्यतरं किञ्चित्तस्मादन्यत्पुरोत्तमम् ।
वासादैरप्सरोभिश्च दिव्यैः कामैश्च शोभितम् ॥ १३.२५९.१५ ॥
त्याहून रमणीय दुसरे कोणतेही उत्तम नगर नाही. ते निवासस्थाने, अप्सरा आणि दिव्य सुखांनी शोभते.
13.259.16
तत्र देवस्तया सार्धं रेमे राजञ्जलेश्वरः ।
तदाख्यातमुचथ्याय ततः पत्न्यवमर्दनम् ॥ १३.२५९.१६ ॥
तिथे जलेश्वर देव तिच्यासह रमला, हे राजा. नंतर पत्नीच्या अवमानाचा हा वृत्तांत उचथ्याला सांगितला गेला.
13.259.17
तच्छ्रुत्वा नारदात्सर्वमुचथ्यो नारदं तदा ।
प्रोवाच गच्छ ब्रूहि त्वं वरुणं परुषं वचः ॥ १३.२५९.१७ ॥
नारदाकडून हे सर्व ऐकून उचथ्याने तेव्हा नारदाला म्हटले — जा, वरुणाला कठोर शब्द सांग.
13.259.18
मद्वाक्यान्मुञ्च मे भार्यां कस्मात्तां हृतवानसि ।
लोकपालोसि लोकानां न लोकस्य विलोपकः ॥ १३.२५९.१८ ॥
माझ्या शब्दाने माझ्या पत्नीला सोड. तू तिला का हरण केलेस? तू लोकपाल आहेस, लोकांचा नाश करणारा नाहीस.
13.259.19
सोमेन दत्ता भार्या मे त्वया चापहृताऽद्य वै ।
इत्युक्तो वचनात्तस्य नारदेन जलेश्वरः ॥ १३.२५९.१९ ॥
सोमाने दिलेली माझी भार्या आज तू हरण केलीस. नारदाच्या या वचनांनी असे सांगितल्यावर जलेश्वर (वरुण)...
13.259.20
मुञ्च भार्यामुचथ्यस्य कस्मात्त्वं हृतवानसि ।
इति श्रुत्वा वचस्तस्य सोऽथ तं वरुणोऽब्रवीत् ॥ १३.२५९.२० ॥
उचथ्याची भार्या सोड; तू तिला का हरण केलेस? त्याचे हे वचन ऐकून वरुण त्याला म्हणाला...
13.259.21
ममैषा सुप्रिया भार्या नैनामुत्स्रष्टुमुत्सहे ।
इत्युक्तो वरुणेनाथ नारदः प्राप्य तं मुनिम्।
उचथ्यमब्रवीद्वाक्यं नातिहृष्टमना इव ॥ १३.२५९.२१ ॥
ही माझी अत्यंत प्रिय भार्या आहे; मी हिला सोडू इच्छित नाही. वरुणाने असे म्हटल्यावर नारद त्या मुनी उचथ्याजवळ पोहोचून, प्रसन्न मनाने नव्हे, असे वचन बोलला...
13.259.22
गले गृहीत्वा क्षिप्तोस्मि वरुणेन महामुने ।
न प्रयच्छति ते भार्यां यत्ते कार्यं कुरुष्व तत् ॥ १३.२५९.२२ ॥
हे महामुने, वरुणाने मला गळ्याला धरून फेकून दिले. तो तुझी भार्या तुला देत नाही; तुझे जे कर्तव्य आहे ते कर.
13.259.23
नारदस्य वचः श्रुत्वा क्रुद्धः प्राज्वलदङ्गिराः ।
अपिबत्तेजसा वारि विष्टभ्य सुमहातपाः ॥ १३.२५९.२३ ॥
नारदाचे वचन ऐकून संतप्त झालेले अंगिरस (उचथ्य) प्रज्वलित झाले. महातपस्वी आपल्या तेजाने पाणी रोखून धरून ते प्यायले.
13.259.24
पीयमाने तु सर्वस्मिंस्तोयेऽपि सलिलेश्वरः ।
सुहृद्भिर्भिक्षमाणोऽपि नैवामुञ्चत तां तदा ॥ १३.२५९.२४ ॥
सर्व पाणी प्यायले जात असतानाही, मित्रांनी याचना केली तरीही, जलेश्वर (वरुण) तेव्हा तिला सोडत नव्हता.
13.259.25
ततः क्रुद्धोऽब्रवीद्भूमिमुचथ्यो ब्राह्मणोत्तमः ।
दर्शय स्वस्थलं भद्रे षट्सहस्रशतह्रदम् ॥ १३.२५९.२५ ॥
तेव्हा क्रुद्ध झालेला ब्राह्मणश्रेष्ठ उचथ्य पृथ्वीला म्हणाला: हे कल्याणी, सहाशे सरोवरे असलेले आपले स्थान दाखव.
13.259.26
ततस्तदीरणं जातं समुद्रस्यावसर्पतः ।
तस्माद्देशान्नदीं चैव प्रोवाचासौ द्विजोत्तमः ॥ १३.२५९.२६ ॥
तेव्हा समुद्र मागे सरत असताना खळबळ उडाली. त्यामुळे त्या द्विजश्रेष्ठाने त्या प्रदेशातून नदीलाही सांगितले.
13.259.27
अदृश्या गच्छ भीरु त्वं सरस्वति मरून्प्रति ।
अणुण्यभूषो भवतु देशस्त्यक्तस्तया शुभे ॥ १३.२५९.२७ ॥
हे भित्र्या सरस्वती, तू अदृश्य होऊन वाळवंटांकडे जा. हे कल्याणी, तिने सोडलेला हा प्रदेश वाळूने शोभाहीन होवो.
13.259.28
ततश्चूर्णीकृते देशेक भद्रामादाय वारिपः ।
अददाच्छरणं गत्वा भार्यामाङ्गिरसाय वै ॥ १३.२५९.२८ ॥
तेव्हा तो प्रदेश चूर्ण झाल्यावर, वरुणाने भद्रेला एकटीलाच घेऊन शरण जाऊन ती पत्नी आङ्गिरसाला दिली.
13.259.29
प्रतिगृह्य तु तां भार्यामुचथ्यः सुमनाऽभवत् ।
मुमोच च जगद्दुःखान्मरुतश्चैव निर्मलाः ॥ १३.२५९.२९ ॥
ती पत्नी स्वीकारून उचथ्य प्रसन्न झाला. आणि निर्मल मरुतांनीही जगाला दुःखातून मुक्त केले.
13.259.30
ततः स लब्ध्वा तां भार्यां वरुणं प्राह धर्मवित् ।
उचथ्यः सुमहातेजा यत्तुच्छृणु नराधिप ॥ १३.२५९.३० ॥
तेव्हा ती पत्नी मिळवून धर्मज्ञ, महातेजस्वी उचथ्य वरुणाला म्हणाला. हे नराधिपा, त्याने जे सांगितले ते ऐक.
13.259.31
मयैषा तपसा प्राप्ता क्रोशतस्ते जलाधिप ।
इत्युक्त्वा तामुपादाय स्वमेव भवनं ययौ ॥ १३.२५९.३१ ॥
हे जलाधिपा, तू आक्रोश करत असतानाच मी हिला तपाच्या बळाने मिळवली आहे, असे म्हणून तो तिला घेऊन आपल्या स्वतःच्या भवनाकडे गेला.
13.259.32
एष राजन्नीदृशो वै उचथ्यो ब्राह्मणर्षभः ।
ब्रवीमि हान्यं ब्रूहि त्वमुचथ्यात्क्षत्रियं वरम् ॥ १३.२५९.३२ ॥
हे राजा, हा उचथ्य असा आहे—ब्राह्मणांमधील श्रेष्ठ. मी सांगतो; उचथ्यापेक्षा दुसरा कोणी क्षत्रिय तूच सांग.