महाभारत · अध्याय 13.260
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.260.1
इत्युक्तः स नृपस्तूष्णीमभूद्वायुस्ततोऽब्रवीत् ।
शृणु राजन्नगस्त्यस्य महात्म्यं ब्राह्ममस्य ह ॥ १३.२६०.१ ॥
असे सांगितल्यावर तो राजा गप्प बसला. तेव्हा वायू म्हणाला: हे राजा, अगस्त्यांचे हे ब्राह्म माहात्म्य ऐक.
13.260.2
असुरैर्निर्जिता देवा निरुत्साहाश्च ते कृताः ।
यज्ञाश्चैषां हृताः सर्वे पितॄणां च स्वधास्तथा ॥ १३.२६०.२ ॥
असुरांनी देवांना जिंकले आणि त्यांना उत्साहहीन केले. त्यांचे सर्व यज्ञ व पितरांच्या स्वधा हिरावून घेतल्या गेल्या.
13.260.3
कर्मज्या मानवानां च दानवैर्हैहयर्षभ ।
भ्रष्टैश्वर्यास्ततो देवाश्चेरुः पृथ्वीमिति श्रुतिः ॥ १३.२६०.३ ॥
हे हैहयश्रेष्ठा, दानवांनी मानवांचे कर्मफळ (यज्ञ) हिरावून घेतले. ऐश्वर्य गमावलेले देव मग पृथ्वीवर भटकू लागले, असे ऐकले आहे.
13.260.4
ततः कदाचित्ते राजन्दीप्तमादित्यवर्चसम् ।
ददृशुस्तेजसाः युक्तमगस्त्यं विपुलव्रतम् ॥ १३.२६०.४ ॥
मग एके दिवशी, हे राजा, त्यांनी सूर्यासारखा तेजस्वी, तेजाने युक्त, महाव्रती अगस्त्यांना पाहिले.
13.260.5
अभिवाद्य तु तं देवाः पृष्ट्वा कुशलमेव च ।
इदमूचुर्महात्मानं वाक्यं काले जनाधिप ॥ १३.२६०.५ ॥
देवांनी त्यांना वंदन करून, कुशल विचारून, हे जनाधिपा, योग्य वेळी त्या महात्म्याला हे शब्द सांगितले.
13.260.6
दानवैर्युधि भग्नाः स्म तथैश्वर्याच्चि भ्रंशिताः ।
तदस्मान्नो भयात्तीव्रात्त्राहि त्वं मुनिपुङ्गवः ॥ १३.२६०.६ ॥
आम्ही युद्धात दानवांकडून पराभूत झालो आहोत आणि ऐश्वर्यापासूनही भ्रष्ट झालो आहोत. म्हणून, हे मुनिश्रेष्ठा, या भीषण भयापासून आपण आमचे रक्षण करा.
13.260.7
इत्युक्तः स तदा देवैरगस्त्यः कुपितोऽभवत् ।
प्रजज्वाल च तेजस्वी कालाग्निरिव संक्षये ॥ १३.२६०.७ ॥
देवांनी असे म्हटल्यावर अगस्त्य कुपित झाले; तेजस्वी ते प्रलयकालाच्या अग्नीप्रमाणे प्रज्वलित झाले.
13.260.8
तेन दीप्तांशुजालेन निर्दग्धा दानवास्तदा ।
अन्तरिक्षान्महाराज निपेतुस्ते सहस्रशः ॥ १३.२६०.८ ॥
त्या तेजस्वी किरणजालाने तेव्हा दानव भस्म झाले; हे महाराज, ते हजारोंनी आकाशातून कोसळले.
13.260.9
दह्यमानास्तु ते दैत्यास्तस्यागस्त्यस्य तेजसा ।
उभौ लोकौ परित्यज्य गताः काष्ठां तु दक्षिणाम् ॥ १३.२६०.९ ॥
त्या अगस्त्याच्या तेजाने जळणारे ते दैत्य दोन्ही लोक सोडून दक्षिण दिशेकडे गेले.
13.260.10
बलिस्तु यजते यज्ञमश्वमेधं महीं गतः ।
येन्येऽधस्ता महीस्थाश्च तेन दग्धा महासुराः ॥ १३.२६०.१० ॥
बली अश्वमेध यज्ञ करत करत पृथ्वीवर गेला; पृथ्वीच्या खाली राहणारे इतर महान असुर त्यामुळे दग्ध झाले.
13.260.11
त्यक्तलोकाः पुनः प्राप्ताः सुरैः शान्तभयैर्नृप ।
अथैनमब्रुवन्देवा भूमिष्ठानसु राञ्जहि ॥ १३.२६०.११ ॥
लोक गमावलेले ते भयमुक्त देवांनी पुन्हा प्राप्त झाले; हे नृपा, तेव्हा देव त्यांना म्हणाले, 'पृथ्वीवर उभ्या असलेल्यांचा नाश करा.'
13.260.12
इत्युक्तः प्राह देवान्स न शक्तोस्मि महीगतान् ।
दग्धुं तपो हि क्षीयेन्मे न धक्ष्यामीति पार्थिव ॥ १३.२६०.१२ ॥
असे म्हटल्यावर ते देवांना म्हणाले, 'पृथ्वीवर गेलेल्यांना जाळण्याचे सामर्थ्य माझ्याजवळ नाही; तसे केल्यास माझे तप क्षीण होईल. म्हणून मी त्यांना जाळणार नाही, हे पार्थिवा.'
13.260.13
एवं दग्धा भगवता दानवाः स्वेन तेजसा ।
अगस्त्येन तदा राजंस्तपसा भावितात्मना ॥ १३.२६०.१३ ॥
हे राजा, तेव्हा शुद्धात्मा अगस्त्यांनी आपल्या तपाने आणि तेजाने दानवांना असे दग्ध केले.
13.260.14
ईदृशश्चाप्यगस्त्यो हि कथितस्ते मयाऽनघ ।
ब्रवीम्यन्यं ब्रूहि वा त्वमगस्त्यात्क्षत्रियं वरम् ॥ १३.२६०.१४ ॥
हे निष्पाप, अशा अगस्त्यांविषयी मी तुला सांगितले. आता दुसऱ्या कोणाविषयी सांगू का, की अगस्त्यांहून श्रेष्ठ असा क्षत्रिय तूच सांगशील?
13.260.15
इत्युक्तः स तदा तूष्णीमभूद्वायुस्ततोऽब्रवीत् ।
शृणु राजन्वसिष्ठस्य मुख्यं कर्म यशस्विनः ॥ १३.२६०.१५ ॥
असे सांगितल्यावर तो तेव्हा मौन राहिला. मग वायू म्हणाला: हे राजा, यशस्वी वसिष्ठांचे मुख्य कर्म ऐक.
13.260.16
वैखानसविधानेन गङ्गातीरं समाश्रिताः ।
आदित्याः सत्रमासन्त सरो वैखानसं प्रति।
वसिष्ठं मनसा गत्वा ज्ञात्वा तत्वस्य गोचरम् ॥ १३.२६०.१६ ॥
वैखानस विधीने गंगातीरी आश्रय घेतलेल्या आदित्यांनी वैखानस सरोवराजवळ सत्र केले. मनाने वसिष्ठांजवळ जाऊन, तत्त्वाचा विषय जाणून…
13.260.17
यजमानांस्तु तान्दृष्वा सर्वान्दीक्षानुकर्शितान् ।
हन्तुमैच्छन्त शैलाभा बलिनो नाम दानवाः ॥ १३.२६०.१७ ॥
दीक्षेने कृश झालेल्या त्या सर्व यजमानांना पाहून, पर्वतासारखे बलिनामक दानव त्यांना मारू इच्छिले.
13.260.18
अदूरात्तु ततस्तेषां ब्रह्मदत्तवरं सरः ।
हता हता वै तत्रैते जीवन्त्याप्लुत्य दानवाः ॥ १३.२६०.१८ ॥
त्यांच्या जवळच ब्रह्मदत्त वर मिळालेले एक सरोवर होते. तेथे मारले गेलेले हे दानव त्यात बुडी मारून पुन्हा जिवंत होत.
13.260.19
ते प्रगृह्य महाघोरान्पर्वतान्परिघान्द्रुमान् ।
विक्षोभयन्तः सलिलमुत्थितं शतयोजनम् ॥ १३.२६०.१९ ॥
त्यांनी महाभयंकर पर्वत, परिघ आणि वृक्ष उचलून शंभर योजने उसळलेले पाणी ढवळून टाकले.
13.260.20
अभ्यद्रवन्त देवांस्ते सहस्राणि दशैव हि ।
ततस्तैरर्दिता देवाः शरणं वासवं ययुः ॥ १३.२६०.२० ॥
ते दहा सहस्र सहस्र (एक कोटी) देवांवर तुटून पडले. त्यांनी पीडित झालेले देव वासवाला (इंद्राला) शरण गेले.
13.260.21
स च तैर्व्यथितः शक्रो वसिष्ठं सरणं ययौ ।
ततोऽभयं ददौ तेभ्यो वसिष्ठो भगवानृषिः ॥ १३.२६०.२१ ॥
त्यांच्यामुळे व्यथित झालेला शक्र वसिष्ठांना शरण गेला. तेव्हा भगवान ऋषी वसिष्ठांनी त्यांना अभय दिले.
13.260.22
तदा तान्दुःकितान्ज्ञात्वा आनृशंस्यपरो मुनिः ।
अयत्नेनादहत्सर्वाञ्ज्वलता स्वेन तेजसा ॥ १३.२६०.२२ ॥
तेव्हा त्यांना दुःखी जाणून करुणापरायण मुनींनी आपल्या प्रज्वलित तेजाने सहज सर्वांना भस्म केले.
13.260.23
कैलासं प्रस्थितां चैव नदीं गङ्गां महातपाः ।
आनयत्तत्सरो दिव्यं तया भिन्नं च तत्सरः ॥ १३.२६०.२३ ॥
महातपस्वी यांनी कैलासाकडे वाहणारी गंगा नदी आणली; त्या दिव्य सरोवराला तिने भेदले.
13.260.24
सरो भिन्नं तया नद्या सरयूः सा ततोऽभवत् ।
हताश्च बलिनो यत्र स देशे बलिनोऽभवत् ॥ १३.२६०.२४ ॥
त्या नदीने ते सरोवर भेदले गेले आणि ती सरयू नदी झाली. जिथे बलवान दानव मारले गेले तो प्रदेश बलवान झाला.
13.260.25
एवं सेन्द्रा वसिष्ठेन रक्षितास्त्रिदिवौकसः ।
ब्रह्मदत्तवराश्चैव हता दैत्या महात्मना ॥ १३.२६०.२५ ॥
अशा प्रकारे इंद्रासह स्वर्गवासी वसिष्ठांकडून रक्षिले गेले; ब्रह्मदत्त वर लाभलेले दैत्य त्या महात्म्याकडून मारले गेले.
13.260.26
एतत्कर्म वसिष्ठस्य कथितं हि मयाऽनघ ।
ब्रवीम्यन्यं ब्रूहि वा त्वं वसिष्ठात्क्षत्रियं वरम् ॥ १३.२६०.२६ ॥
हे निष्पापा! वसिष्ठांचे हे कर्म मी तुला सांगितले आहे. आता मी दुसरे सांगतो, किंवा तू वसिष्ठांपासूनच्या श्रेष्ठ क्षत्रियाविषयी सांग.