ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.260
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.260.1
इत्युक्तः स नृपस्तूष्णीमभूद्वायुस्ततोऽब्रवीत् ।
शृणु राजन्नगस्त्यस्य महात्म्यं ब्राह्ममस्य ह ॥ १३.२६०.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਵਾਯੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਗਸਤਯ ਦੀ ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸੁਣ।
13.260.2
असुरैर्निर्जिता देवा निरुत्साहाश्च ते कृताः ।
यज्ञाश्चैषां हृताः सर्वे पितॄणां च स्वधास्तथा ॥ १३.२६०.२ ॥
ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਹੀਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਯੱਗ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ੍ਵਧਾ ਆਹੂਤੀਆਂ ਵੀ ਖੋਹ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ।
13.260.3
कर्मज्या मानवानां च दानवैर्हैहयर्षभ ।
भ्रष्टैश्वर्यास्ततो देवाश्चेरुः पृथ्वीमिति श्रुतिः ॥ १३.२६०.३ ॥
ਹੇ ਹੈਹਯ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕਰਮ-ਫਲ (ਯੱਗ) ਵੀ ਖੋਹ ਲਏ। ਐਸ਼ਵਰਜ ਗੁਆ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਭਟਕਣ ਲੱਗੇ, ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
13.260.4
ततः कदाचित्ते राजन्दीप्तमादित्यवर्चसम् ।
ददृशुस्तेजसाः युक्तमगस्त्यं विपुलव्रतम् ॥ १३.२६०.४ ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਹਾਵਰਤੀ ਅਗਸਤਯ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
13.260.5
अभिवाद्य तु तं देवाः पृष्ट्वा कुशलमेव च ।
इदमूचुर्महात्मानं वाक्यं काले जनाधिप ॥ १३.२६०.५ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਸੁਖ-ਸਾਂਦ ਪੁੱਛ ਕੇ, ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
13.260.6
दानवैर्युधि भग्नाः स्म तथैश्वर्याच्चि भ्रंशिताः ।
तदस्मान्नो भयात्तीव्रात्त्राहि त्वं मुनिपुङ्गवः ॥ १३.२६०.६ ॥
ਅਸੀਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦਾਨਵਾਂ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰ ਗਏ ਹਾਂ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰਜ ਤੋਂ ਵੀ ਡਿੱਗ ਗਏ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਡਰ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
13.260.7
इत्युक्तः स तदा देवैरगस्त्यः कुपितोऽभवत् ।
प्रजज्वाल च तेजस्वी कालाग्निरिव संक्षये ॥ १३.२६०.७ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਅਗਸਤਯ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ; ਤੇਜਸਵੀ ਉਹ ਪ੍ਰਲੇਅ ਕਾਲ ਦੀ ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ ਭੜਕ ਉੱਠੇ।
13.260.8
तेन दीप्तांशुजालेन निर्दग्धा दानवास्तदा ।
अन्तरिक्षान्महाराज निपेतुस्ते सहस्रशः ॥ १३.२६०.८ ॥
ਉਸ ਦੀਪਤ ਕਿਰਣਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਦਾਨਵ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੜ ਗਏ; ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਏ।
13.260.9
दह्यमानास्तु ते दैत्यास्तस्यागस्त्यस्य तेजसा ।
उभौ लोकौ परित्यज्य गताः काष्ठां तु दक्षिणाम् ॥ १३.२६०.९ ॥
ਉਸ ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਉਹ ਦੈਤ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕ ਛੱਡ ਕੇ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
13.260.10
बलिस्तु यजते यज्ञमश्वमेधं महीं गतः ।
येन्येऽधस्ता महीस्थाश्च तेन दग्धा महासुराः ॥ १३.२६०.१० ॥
ਬਲਿ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਧਰਤੀ ਹੇਠਾਂ ਵੱਸਦੇ ਹੋਰ ਮਹਾਸੁਰ ਉਸ ਕਰਕੇ ਸੜ ਗਏ।
13.260.11
त्यक्तलोकाः पुनः प्राप्ताः सुरैः शान्तभयैर्नृप ।
अथैनमब्रुवन्देवा भूमिष्ठानसु राञ्जहि ॥ १३.२६०.११ ॥
ਲੋਕ ਗਵਾ ਚੁੱਕੇ ਉਹ ਭੈ-ਰਹਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓ।'
13.260.12
इत्युक्तः प्राह देवान्स न शक्तोस्मि महीगतान् ।
दग्धुं तपो हि क्षीयेन्मे न धक्ष्यामीति पार्थिव ॥ १३.२६०.१२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: 'ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦੀ ਮੇਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ; ਐਸਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਤਪ ਘਟ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਾੜਾਂਗਾ, ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ।'
13.260.13
एवं दग्धा भगवता दानवाः स्वेन तेजसा ।
अगस्त्येन तदा राजंस्तपसा भावितात्मना ॥ १३.२६०.१३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਦ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਅਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
13.260.14
ईदृशश्चाप्यगस्त्यो हि कथितस्ते मयाऽनघ ।
ब्रवीम्यन्यं ब्रूहि वा त्वमगस्त्यात्क्षत्रियं वरम् ॥ १३.२६०.१४ ॥
ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਅਜਿਹੇ ਅਗਸਤ੍ਯ ਬਾਰੇ ਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂ, ਜਾਂ ਤੂੰ ਅਗਸਤ੍ਯ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਿਸੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸੇਂਗਾ?
13.260.15
इत्युक्तः स तदा तूष्णीमभूद्वायुस्ततोऽब्रवीत् ।
शृणु राजन्वसिष्ठस्य मुख्यं कर्म यशस्विनः ॥ १३.२६०.१५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਵਾਯੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯਸ਼ਸਵੀ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਰਮ ਸੁਣੋ।
13.260.16
वैखानसविधानेन गङ्गातीरं समाश्रिताः ।
आदित्याः सत्रमासन्त सरो वैखानसं प्रति।
वसिष्ठं मनसा गत्वा ज्ञात्वा तत्वस्य गोचरम् ॥ १३.२६०.१६ ॥
ਵੈਖਾਨਸ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਆਦਿਤਿਆਂ ਨੇ ਵੈਖਾਨਸ ਸਰੋਵਰ ਕੋਲ ਸੱਤਰ ਕੀਤਾ। ਮਨ ਨਾਲ ਵਸਿਸ਼ਠ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਤੱਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਜਾਣ ਕੇ…
13.260.17
यजमानांस्तु तान्दृष्वा सर्वान्दीक्षानुकर्शितान् ।
हन्तुमैच्छन्त शैलाभा बलिनो नाम दानवाः ॥ १३.२६०.१७ ॥
ਦੀਖਿਆ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਬਲਵਾਨ ਬਲਿ ਨਾਮਕ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
13.260.18
अदूरात्तु ततस्तेषां ब्रह्मदत्तवरं सरः ।
हता हता वै तत्रैते जीवन्त्याप्लुत्य दानवाः ॥ १३.२६०.१८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਇਹ ਦਾਨਵ ਉਸ ਵਿੱਚ ਡੁਬਕੀ ਲਾ ਕੇ ਫਿਰ ਜੀਵਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
13.260.19
ते प्रगृह्य महाघोरान्पर्वतान्परिघान्द्रुमान् ।
विक्षोभयन्तः सलिलमुत्थितं शतयोजनम् ॥ १३.२६०.१९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਭਿਆਨਕ ਪਰਬਤ, ਪਰਿਘ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਉੱਠੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ।
13.260.20
अभ्यद्रवन्त देवांस्ते सहस्राणि दशैव हि ।
ततस्तैरर्दिता देवाः शरणं वासवं ययुः ॥ १३.२६०.२० ॥
ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਜ਼ਾਰ (ਇੱਕ ਕਰੋੜ) ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਦੇਵਤੇ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਗਏ।
13.260.21
स च तैर्व्यथितः शक्रो वसिष्ठं सरणं ययौ ।
ततोऽभयं ददौ तेभ्यो वसिष्ठो भगवानृषिः ॥ १३.२६०.२१ ॥
ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਸ਼ਕ੍ਰ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਗਏ। ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਭੈ ਦਿੱਤਾ।
13.260.22
तदा तान्दुःकितान्ज्ञात्वा आनृशंस्यपरो मुनिः ।
अयत्नेनादहत्सर्वाञ्ज्वलता स्वेन तेजसा ॥ १३.२६०.२२ ॥
ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਜਾਣ ਕੇ ਦਇਆਵਾਨ ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਲਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਯਤਨ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
13.260.23
कैलासं प्रस्थितां चैव नदीं गङ्गां महातपाः ।
आनयत्तत्सरो दिव्यं तया भिन्नं च तत्सरः ॥ १३.२६०.२३ ॥
ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਨੇ ਕੈਲਾਸ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਲਿਆਂਦੀ; ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਸਰੋਵਰ ਉਸ ਨਾਲ ਚੀਰਿਆ ਗਿਆ।
13.260.24
सरो भिन्नं तया नद्या सरयूः सा ततोऽभवत् ।
हताश्च बलिनो यत्र स देशे बलिनोऽभवत् ॥ १३.२६०.२४ ॥
ਉਸ ਨਦੀ ਨਾਲ ਸਰੋਵਰ ਚੀਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਬਣ ਗਈ। ਜਿੱਥੇ ਬਲਵਾਨ ਦਾਨਵ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹ ਦੇਸ਼ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
13.260.25
एवं सेन्द्रा वसिष्ठेन रक्षितास्त्रिदिवौकसः ।
ब्रह्मदत्तवराश्चैव हता दैत्या महात्मना ॥ १३.२६०.२५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੇ ਗਏ; ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦੈਤ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ।
13.260.26
एतत्कर्म वसिष्ठस्य कथितं हि मयाऽनघ ।
ब्रवीम्यन्यं ब्रूहि वा त्वं वसिष्ठात्क्षत्रियं वरम् ॥ १३.२६०.२६ ॥
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼! ਵਸਿਸ਼ਠ ਦਾ ਇਹ ਕਰਮ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਤੂੰ ਵਸਿਸ਼ਠ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸ।