Mahābhārata · Adhyāya 13.264
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.264.1
ब्रूहि ब्राह्मणपूजायां व्युष्टिं त्वं मधुसूदन ।
वेत्ता त्वमस्य चार्थस्य वेद त्वां हि पितामहः ॥ १३.२६४.१ ॥
Oh Madhusūdana, dime cuál es el fruto de honrar a los brahmanes. Tú conoces este asunto, y el abuelo también te conoce.
13.264.2
शृणुष्वावहितो राजन्द्विजानां भरतर्षभ ।
यथातत्त्वेन वदतो गुणान्वै कुरुसत्तम ॥ १३.२६४.२ ॥
Escucha con atención, oh rey, toro de los Bharatas. En verdad te diré las virtudes de los dvijas, oh mejor de los Kurus.
13.264.3
द्वारवत्यां समासीनं पुरा मां कुरुनन्दन ।
प्रद्युम्नः परिपप्रच्छ ब्राह्मणैः परिकोपितः ॥ १३.२६४.३ ॥
Oh alegría de los Kuru, en otro tiempo en Dvārakā, estando yo sentado, Pradyumna, irritado con los brahmanes, me preguntó.
13.264.4
किं फलं ब्राह्मणेष्वस्ति पूजायां मधुसूदन ।
ईश्वरत्वं कुतस्तेषामिहैव च परत्र च ॥ १३.२६४.४ ॥
Oh Madhusūdana, ¿cuál es el fruto de honrar a los brahmanes? ¿De dónde procede su señorío, aquí y también en el más allá?
13.264.5
सदा द्विजातीन्सम्पूज्य किं फलं तत्र मानद ।
एतद्ब्रूहि स्फुटं सर्वं सुमहान्संशयोऽत्र मे ॥ १३.२६४.५ ॥
Oh dador de honor, ¿cuál es el fruto de honrar siempre a los dvijas? Dime todo esto con claridad, pues tengo una gran duda al respecto.
13.264.6
इत्युक्ते वचने तस्मिन्प्रद्युम्नेन तथा त्वहम् ।
प्रत्यब्रवं महाराज यत्तच्छृणु समाहितः ॥ १३.२६४.६ ॥
Gran rey, cuando Pradyumna dijo estas palabras, le respondí así. Escucha con mente serena lo que dije.
13.264.7
व्युष्टिं ब्राह्मणपूजायां रौक्मिणेय निबोध मे ।
एते हि सोमराजान ईश्वराः सुखदुःखयोः ॥ १३.२६४.७ ॥
Hijo de Rukmiṇī, entiende de mí el fruto que nace de honrar a los brahmanes. Estos son los señores de la luna, los gobernantes de la dicha y del dolor.
13.264.8
अस्मिँल्लोके रौक्मिणेय तथाऽमुष्मिंश्च पुत्रक ।
ब्राह्मणप्रमुखं सौम्यं न मेऽत्रास्ति विचारणा ॥ १३.२६४.८ ॥
Hijo de Rukmiṇī, querido hijo, en este mundo y también en el otro, los brahmanes son los primeros y los propicios. De esto no tengo duda.
13.264.9
ब्राह्मणप्रभवं सौख्यमायुः कीर्तिर्यशो बलम् ।
लोका लोकेश्वराश्चैव सर्वे ब्राह्मणपूजकाः ॥ १३.२६४.९ ॥
La dicha, la larga vida, la fama, la gloria y la fuerza nacen de los brahmanes; los mundos y los señores de los mundos son todos adoradores de los brahmanes.
13.264.10
त्रिवर्गे चापवर्गे च यशःश्रीरोगशान्तिषु ।
देवतापितृपूजासु सन्तोष्याश्चैव नो द्विजाः ॥ १३.२६४.१० ॥
En la triple meta y en la liberación, en la gloria, la prosperidad y el alivio de las enfermedades, en el culto a los dioses y a los antepasados, son los brahmanes nacidos dos veces los que debemos complacer.
13.264.11
तान्कथं वै नाद्रियेयमीश्वरोस्मीति पुत्रक ।
मा ते मन्युर्महाबाहो भवत्वत्र द्विजान्प्रति ॥ १३.२६४.११ ॥
¿Cómo no los honraría, pensando «yo soy el señor»? Querido hijo, de brazos poderosos, que no haya en ti ira contra los brahmanes.
13.264.12
ब्राह्मणा हि महद्भूतमस्मिँल्लोके परत्र च ।
भस्म कुर्यर्जगदिदं क्रुद्धाः प्रत्यक्षदर्शिनः ॥ १३.२६४.१२ ॥
Los brahmanes son un gran poder en este mundo y en el otro; airados, esos videntes de lo que está ante sus ojos podrían reducir a cenizas este mundo.
13.264.13
हन्युस्तेऽपि सृजेयुस्च लोकान्लोकेश्वरांस्तथा ।
कथं तेषु न वर्तेरन्सम्यग्ज्ञानात्सुतेजसः ॥ १३.२६४.१३ ॥
Podrían matarlos, y también crear mundos y a los señores de los mundos. ¿Cómo, pues, quienes poseen gran esplendor por el conocimiento correcto no actuarían en consecuencia con ellos?
13.264.14
अवसन्मद्गृहे तात ब्राह्मणो हरिपिङ्गलः ।
चीरवासा बिल्वदण्डी दीर्घश्मश्रुः कृशो महान् ॥ १३.२६४.१४ ॥
Querido, en mi casa habitaba un brahmán de color dorado leonado, vestido con ropas de corteza, portando un bastón de bilva, de larga barba, delgado y de gran estatura.
13.264.15
दीर्घभ्यश्च मनुष्येभ्यः प्रमाणादधिको भुवि ।
स स्वैरं चरते लोकान्ये दिव्या ये च मानुषाः ॥ १३.२६४.१५ ॥
En la tierra superaba en estatura incluso a los hombres más altos. A su antojo recorría los mundos, tanto los divinos como los humanos.
13.264.16
इमां गाथां गायमानश्चत्वरेषु सभासु च ।
दुर्वाससं वासयेत्को ब्राह्मणं सत्कृतं गृहे ॥ १३.२६४.१६ ॥
Cantando esta gāthā en encrucijadas y asambleas, ¿quién alojaría con honor en su casa a Durvāsas, el brahmán?
13.264.17
रोषणः सर्वभूतानां सूक्ष्मेऽप्यपकृते कृते ।
परिभाषां च मे श्रुत्वा को नु दद्यात्प्रतिश्रयम् ॥ १३.२६४.१७ ॥
Aquel que es iracundo con todos los seres, que se enfurece incluso por una ofensa leve, y que ha oído mi reproche: ¿quién entonces le daría cobijo?
13.264.18
यो मां कश्चिद्वासयीत न स मां कोपयेदिति ।
यस्मान्नाद्रियते कश्चित्ततोऽहं समवासयम् ॥ १३.२६४.१८ ॥
Pensando: 'Si alguien me aloja, no me enojará'; y como nadie lo honraba, yo mismo lo alojé.
13.264.19
स सम्भुङ्क्ते सहस्राणां बहूनामन्नमेकदा ।
एकदा सोल्पकं भुङ्क्ते नचैवैति पुनर्गृहान् ॥ १३.२६४.१९ ॥
En una ocasión come la comida de muchos miles; en otra come solo un poco, y luego no vuelve a casa.
13.264.20
अकस्माच्च प्रहसति तथाऽकस्मात्प्ररोदिति ।
न चास्य वयसा तुल्यः पृथिव्यामभवत्तदा ॥ १३.२६४.२० ॥
De repente se ríe, y de igual modo de repente llora. En aquel tiempo, nadie en la tierra era igual a él en edad.
13.264.21
अथ स्वावसथं गत्वा सशय्यास्तरणानि च ।
अदहत्स महातेजास्ततश्चाभ्यपतत्स्वयम् ॥ १३.२६४.२१ ॥
Luego, yendo a su morada, quemó su lecho junto con sus cubiertas; y aquel de gran esplendor entonces se arrojó él mismo hacia adelante.
13.264.22
अथ मामब्रवीद्भूयः स मुनिः संशितव्रतः ।
कृष्ण पायसमिच्छामि भोक्तुमित्येव सत्वरः ॥ १३.२६४.२२ ॥
Entonces aquel sabio de votos severos me habló de nuevo, con prisa: "Kṛṣṇa, deseo comer arroz con leche."
13.264.23
तदैव तु मया तस्य चित्तज्ञेन गृहे जनः ।
सर्वाण्यन्नानि पानानि भक्ष्याश्चोच्चावचास्तथा ॥ १३.२६४.२३ ॥
En aquel mismo instante, yo, conociendo su mente, hice que la gente de la casa preparara toda clase de comidas y bebidas, y manjares de todo tipo, finos y comunes.
13.264.24
भवन्तु सत्कृतानीह पूर्वमेव प्रयोचितः ।
ततोऽहं ज्वलमानं वै पायसं प्रत्यवेदयम् ॥ १३.२६४.२४ ॥
Yo había ordenado de antemano: «Que todo esté preparado aquí con honor»; luego le anuncié el arroz con leche ardiente.
13.264.25
तं भुक्त्वैव स तु क्षिप्रं ततो वचनमब्रवीत् ।
क्षिप्रमङ्गानि लिम्पस्व पायसेनेति स स्म ह ॥ १३.२६४.२५ ॥
Tras comerlo, de inmediato dijo: «Unge pronto tus miembros con el arroz con leche».
13.264.26
अविमृश्यैव च ततः कृतवानस्मि तत्तथा ।
तेनोच्छिष्टेन गात्राणि शरीरं च समालिपम् ॥ १३.२६४.२६ ॥
Sin reflexionar, hice exactamente eso y unté mis miembros y mi cuerpo con aquel resto.
13.264.27
स ददर्श तदाऽभ्याशे मातरं ते शुभाननाम् ।
तामपि स्मयमानां स पायसेनाभ्यलेपयत् ॥ १३.२६४.२७ ॥
Entonces vio cerca a tu madre de rostro hermoso, y también a ella, que sonreía, la untó con el arroz con leche.
13.264.28
मुनिः पायसदिग्धाङ्गीं रथे तूर्णमयोजयत् ।
तमारुद्य रथं चैव निर्ययौ स गृहान्मम ॥ १३.२६४.२८ ॥
El sabio la uncio con rapidez al carro, con los miembros untados de arroz con leche; y subido a ese carro, salió de mi casa.
13.264.29
अग्निवर्णो ज्वलन्धीमान्स द्विजो रथधुर्यवत् ।
प्रतोदेनातुदद्बालां रुक्मिणीं मम पश्यतः ॥ १३.२६४.२९ ॥
Aquel brahmán de color de fuego, resplandeciente y sabio, se volvió como un caballo de carro y, ante mis ojos, golpeó con la aguijada a la joven Rukmiṇī.
13.264.30
न च मे स्तोकमप्यासीद्दुः खमीर्ष्याकृतं तदा ।
तथा स राजमार्गेणि महता निर्ययौ बहिः ॥ १३.२६४.३० ॥
Y en aquel momento no sentí ni un poco de dolor nacido de los celos; y salió hacia fuera por la gran calle real.
13.264.31
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं दाशार्हा जातमन्यवः ।
तत्राजल्पन्मिथः केचित्समाभाष्य परस्परम् ॥ १३.२६४.३१ ॥
Al ver aquel gran prodigio, los Dāśārhas se enfurecieron. Allí algunos, hablando entre sí, se dijeron unos a otros:
13.264.32
ब्राह्मणा एव जायेरन्नान्यो वर्णः कथञ्चन ।
को ह्येनां रथमास्थाय जीवेदन्य पुमानिह ॥ १३.२६४.३२ ॥
Que solo nazcan brahmanes, ningún otro varṇa de ninguna manera; pues ¿qué otro hombre, subido a este carro, podría vivir aquí?
13.264.33
आशीविषविषं तीक्ष्णं ततस्तीक्ष्णतरो द्विजः ।
ब्रह्माहिविषदिग्धस्य नास्ति कश्चिच्चिकित्सकः ॥ १३.२६४.३३ ॥
El veneno de la serpiente es agudo; pero el dvija es aún más agudo. Para quien está untado con el veneno de la serpiente brahmánica no hay sanador alguno.
13.264.34
तस्मिन्व्रजति दुर्धर्षे प्रास्खलद्रुक्मिणी पथि ।
अमर्षयंस्तथा श्रीमान्स्मितपूर्वमचोदयम् ॥ १३.२६४.३४ ॥
Mientras aquel invencible avanzaba, Rukmiṇī tropezó en el camino; y el glorioso, incapaz de soportar su indignación, primero sonriendo, lo instó.
13.264.35
ततः परमसंक्रुद्धो रथात्प्रस्कन्द्य स द्विजः ।
पदातिरुत्पथेनैव प्राद्रवद्दक्षिणामुखः ॥ १३.२६४.३५ ॥
Entonces el dvija, sumamente airado, saltó del carro y, a pie, corrió fuera del camino, mirando hacia el sur.
13.264.36
तमुत्पथेन धावन्तमन्वधावं द्विजोत्तमम् ।
तथैव पायसादिग्धः प्रसीद भगवन्निति ॥ १३.२६४.३६ ॥
Corrí tras aquel mejor de los brahmanes mientras huía fuera del camino; y, untado de leche cuajada como estaba, exclamé: '¡Oh venerable, sed propicio!'
13.264.37
ततो विलोक्य तेजस्वी ब्राह्मणो मामुवाच ह ।
जितः क्रोधस्त्वया कृष्ण प्रकृत्यैव महाभुज ॥ १३.२६४.३७ ॥
Entonces el brahmin resplandeciente, al verme, me dijo: Kṛṣṇa, has vencido la ira por tu propia naturaleza, de grandes brazos.
13.264.38
न तेऽपराधमिह वै दृष्टवानस्मि सुव्रत ।
प्रीतोस्मि तव गोविन्द वृणु कामान्यथेप्सितान् ॥ १३.२६४.३८ ॥
Oh tú de firmes votos, no he visto aquí ninguna falta tuya. Govinda, estoy complacido contigo; elige los deseos que anhelas.
13.264.39
प्रसन्नस्य च मे तात पश्य व्युष्टिं यथाविधाम् ॥ १३.२६४.३९ ॥
Y, querido, mira la prosperidad adecuada que procede de mí, que estoy complacido.
13.264.40
यावदेव मनुष्याणामन्ने भावो भविष्यति ।
यथैवान्ने तथा तेषां त्वयि भावो भविष्यति ॥ १३.२६४.४० ॥
Mientras los hombres tengan aprecio por el alimento, así lo tendrán por ti, tal como lo tienen por el alimento.
13.264.41
यावच्च पुण्या लोकेषु त्वयि कीर्तिर्भविष्यति ।
त्रिषु लोकेषु तावच्च वैशिष्ट्यं प्रतिपत्स्यसे।
सुप्रियः सर्वलोकस्य भविष्यसि जनार्दन ॥ १३.२६४.४१ ॥
Mientras tu gloria sagrada perdure entre los mundos, tanto tiempo alcanzarás distinción en los tres mundos. Serás muy querido por todos los mundos, oh Janārdana.
13.264.42
यत्ते भिन्नं च दग्धं च यच्च किञ्चिद्विनाशितम् ।
सर्वं तथैव द्रष्टासि विशिष्टं जनार्दन ॥ १३.२६४.४२ ॥
Todo lo tuyo que haya sido roto, quemado o destruido de algún modo, lo verás restaurado de la misma manera, y aún más excelente, oh Janārdana.
13.264.43
यावदेतत्प्रलिप्तं ते गात्रेषु मधुसूदन ।
अतो मृत्युभयं नास्ति यावदिच्छसि चाच्युत ॥ १३.२६४.४३ ॥
Oh Madhusūdana, mientras este ungüento esté sobre tus miembros no hay temor a la muerte, mientras lo desees, oh Acyuta.
13.264.44
न तु पादतले लिप्ते तस्मात्ते मृत्युरत्र वै ।
नैतन्मे प्रियमित्येवं स मां प्रीतोऽब्रवीत्तदा ॥ १३.२६४.४४ ॥
Pero si las plantas de los pies no están untadas, allí mismo te llegará la muerte. «Esto no me es querido», me dijo entonces él, complacido.
13.264.45
इत्युक्तोऽहं शरीरं स्वं ददर्श श्रीसमायुतम्। ॥ १३.२६४.४५ ॥
Así dicho, vi mi propio cuerpo dotado de esplendor.
13.264.46
रुक्मिणीं चाब्रवीत्प्रीतः सर्वस्त्रीणां वरं यशः ।
कीर्तिं चानुत्तमां लोके समवाप्स्यसि शोभने ॥ १३.२६४.४६ ॥
Complacido, dijo a Rukmiṇī: «Oh radiante, alcanzarás la fama más excelsa entre todas las mujeres y una renombre incomparable en el mundo.»
13.264.47
न त्वां जरा वा रोगो वा वैवर्ण्यं चापि भामिनि ।
स्प्रक्ष्यन्ति पुण्यगन्धा च कृष्णमाराधयिष्यसि ॥ १३.२६४.४७ ॥
Ni la vejez, ni la enfermedad, ni la pérdida de color te tocarán, oh bella; perfumada de mérito, adorarás a Kṛṣṇa.
13.264.48
षोडशानां सहस्राणां बधूनां केशवस्य ह ।
वरिष्ठा च सलोक्या च केशवस्य भविष्यसि ॥ १३.२६४.४८ ॥
Entre las dieciséis mil esposas de Keśava serás la primera, y en el mundo de Keśava morarás con él.
13.264.49
तव मातरमित्युक्त्वा ततो मां पुनरब्रवीत् ।
प्रस्थितः सुमहातेजा दुर्वासाऽग्निरिव ज्वलन् ॥ १३.२६४.४९ ॥
Tras decir esto a tu madre, me habló de nuevo. Durvāsas, de gran esplendor, partió ardiendo como el fuego.
13.264.50
एषैव ते बुद्धिरस्तु ब्राह्मणान्प्रति केशव ।
इत्युक्त्वा स तदा पुत्र तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.२६४.५० ॥
«Que esta sea tu actitud hacia los brahmanes, Keśava», dijo, y tras hablar así, hijo, desapareció allí mismo.
13.264.51
तस्मिन्नन्तर्हिते चाहमुपांशु व्रतमाचरम् ।
यत्किञ्चिद्ब्राह्मणो ब्रूयात्सर्वं कुर्यामिति प्रभो ॥ १३.२६४.५१ ॥
Cuando él desapareció, yo en secreto hice un voto: que haría todo lo que dijera un brahmán, oh señor.
13.264.52
एतद्व्रतमहं कृत्वा मात्रा ते सह पुत्रक ।
ततः परमहृष्टात्मा प्राविशं गृहमेव च ॥ १३.२६४.५२ ॥
Habiendo cumplido este voto, hijo mío, junto con tu madre, con el corazón sumamente alegre, entré en la casa.
13.264.53
प्रविष्टमात्रश्च गृहे सर्वं पश्यामि तन्नवम् ।
यद्भिन्नं यच्च वै दग्धं तेन विप्रेण पुत्रक ॥ १३.२६४.५३ ॥
Apenas entré en la casa, vi todo nuevo: lo que estaba roto y lo que estaba quemado, todo, por obra de aquel brahmán, hijo mío.
13.264.54
ततोऽहं विस्मयं प्राप्तः सर्वं दृष्ट्वा नवं दृढम् ।
अपूजयं च मनसा रौक्मिणेय सदा द्विजान् ॥ १३.२६४.५४ ॥
Entonces me llené de asombro al ver todo nuevo y firme. Hijo de Rukmiṇī, siempre honré en mi mente a los dvijas, los nacidos dos veces.
13.264.55
इत्यहं रौक्मिणेयस्य पृच्छतो भरतर्षभ ।
माहात्म्यं द्विजमुख्यस्य सर्वमाख्यातवांस्तदा ॥ १३.२६४.५५ ॥
Así, oh toro de los Bharatas, cuando el hijo de Rukmiṇī me preguntó, entonces le relaté toda la grandeza de aquel principal de los nacidos dos veces.
13.264.56
तथा त्वमपि कौन्तेय ब्राह्मणान्सततं प्रभो ।
पूजयस्व महाभागान्वाग्भिर्दानैश्च नित्यदा ॥ १३.२६४.५६ ॥
Así también tú, oh hijo de Kuntī, oh señor, honra siempre a esos brahmanes de gran fortuna con palabras y dones, cada día.
13.264.57
एवं व्युष्टिमहं प्राप्तो ब्राह्मणस्य प्रसादजाम् ।
यच्च मामाह भीष्मोऽयं तत्सत्यं भरतर्षभ ॥ १३.२६४.५७ ॥
Así obtuve el fruto nacido de la gracia del brahmán; y lo que me dijo Bhīṣma es verdad, oh toro de los Bharatas.