ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.264
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.264.1
ब्रूहि ब्राह्मणपूजायां व्युष्टिं त्वं मधुसूदन ।
वेत्ता त्वमस्य चार्थस्य वेद त्वां हि पितामहः ॥ १३.२६४.१ ॥
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸੋ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਹੋ, ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
13.264.2
शृणुष्वावहितो राजन्द्विजानां भरतर्षभ ।
यथातत्त्वेन वदतो गुणान्वै कुरुसत्तम ॥ १३.२६४.२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਦੁਿਜਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
13.264.3
द्वारवत्यां समासीनं पुरा मां कुरुनन्दन ।
प्रद्युम्नः परिपप्रच्छ ब्राह्मणैः परिकोपितः ॥ १३.२६४.३ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਤਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
13.264.4
किं फलं ब्राह्मणेष्वस्ति पूजायां मधुसूदन ।
ईश्वरत्वं कुतस्तेषामिहैव च परत्र च ॥ १३.२६४.४ ॥
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫਲ ਹੈ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰਪਣ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ?
13.264.5
सदा द्विजातीन्सम्पूज्य किं फलं तत्र मानद ।
एतद्ब्रूहि स्फुटं सर्वं सुमहान्संशयोऽत्र मे ॥ १३.२६४.५ ॥
ਹੇ ਮਾਨਦ, ਸਦਾ ਦੁਿਜਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਉੱਥੇ ਕੀ ਫਲ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਸਾਫ਼ ਦੱਸੋ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ।
13.264.6
इत्युक्ते वचने तस्मिन्प्रद्युम्नेन तथा त्वहम् ।
प्रत्यब्रवं महाराज यत्तच्छृणु समाहितः ॥ १३.२६४.६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਉਹ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
13.264.7
व्युष्टिं ब्राह्मणपूजायां रौक्मिणेय निबोध मे ।
एते हि सोमराजान ईश्वराः सुखदुःखयोः ॥ १३.२६४.७ ॥
ਹੇ ਰੌਕਮਿਣੇਯ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸਮਝ। ਇਹੀ ਸੋਮ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ।
13.264.8
अस्मिँल्लोके रौक्मिणेय तथाऽमुष्मिंश्च पुत्रक ।
ब्राह्मणप्रमुखं सौम्यं न मेऽत्रास्ति विचारणा ॥ १३.२६४.८ ॥
ਹੇ ਰੌਕਮਿਣੇਯ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਉਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
13.264.9
ब्राह्मणप्रभवं सौख्यमायुः कीर्तिर्यशो बलम् ।
लोका लोकेश्वराश्चैव सर्वे ब्राह्मणपूजकाः ॥ १३.२६४.९ ॥
ਸੁੱਖ, ਉਮਰ, ਕੀਰਤੀ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਬਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਲੋਕ ਅਤੇ ਲੋਕੇਸ਼ਵਰ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਪੂਜਕ ਹਨ।
13.264.10
त्रिवर्गे चापवर्गे च यशःश्रीरोगशान्तिषु ।
देवतापितृपूजासु सन्तोष्याश्चैव नो द्विजाः ॥ १३.२६४.१० ॥
ਤ੍ਰਿਵਰਗ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਵਿੱਚ, ਯਸ਼-ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਰੋਗ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ, ਦੇਵ-ਪਿਤਰ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਦਵਿਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ।
13.264.11
तान्कथं वै नाद्रियेयमीश्वरोस्मीति पुत्रक ।
मा ते मन्युर्महाबाहो भवत्वत्र द्विजान्प्रति ॥ १३.२६४.११ ॥
'ਮੈਂ ਈਸ਼ਵਰ ਹਾਂ' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕਰਾਂ? ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਤੇਰਾ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
13.264.12
ब्राह्मणा हि महद्भूतमस्मिँल्लोके परत्र च ।
भस्म कुर्यर्जगदिदं क्रुद्धाः प्रत्यक्षदर्शिनः ॥ १३.२६४.१२ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਹਨ; ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ ਤਾਂ ਪ੍ਰਤੱਖਦਰਸ਼ੀ ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
13.264.13
हन्युस्तेऽपि सृजेयुस्च लोकान्लोकेश्वरांस्तथा ।
कथं तेषु न वर्तेरन्सम्यग्ज्ञानात्सुतेजसः ॥ १३.२६४.१३ ॥
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਵੀ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਲੋਕੇਸ਼ਵਰਾਂ ਨੂੰ ਰਚ ਵੀ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਮਯਕ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਹੋਏ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਵਰਤਣਗੇ?
13.264.14
अवसन्मद्गृहे तात ब्राह्मणो हरिपिङ्गलः ।
चीरवासा बिल्वदण्डी दीर्घश्मश्रुः कृशो महान् ॥ १३.२६४.१४ ॥
ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਰਿ-ਪਿੰਗਲ ਰੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਛਾਲ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਦਾ, ਬੇਲ ਦਾ ਡੰਡਾ ਰੱਖਦਾ, ਲੰਮੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲਾ, ਦੁਬਲਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਸੀ।
13.264.15
दीर्घभ्यश्च मनुष्येभ्यः प्रमाणादधिको भुवि ।
स स्वैरं चरते लोकान्ये दिव्या ये च मानुषाः ॥ १३.२६४.१५ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੰਮੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਉਹ ਕੱਦ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿਵਯ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਸੀ।
13.264.16
इमां गाथां गायमानश्चत्वरेषु सभासु च ।
दुर्वाससं वासयेत्को ब्राह्मणं सत्कृतं गृहे ॥ १३.२६४.१६ ॥
ਚੌਰਾਹਿਆਂ ਅਤੇ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਾਥਾ ਗਾਉਂਦੇ ਫਿਰਦੇ ਦੁਰਵਾਸਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਆਪਣੇ ਘਰ ਕੌਣ ਰੱਖੇਗਾ?
13.264.17
रोषणः सर्वभूतानां सूक्ष्मेऽप्यपकृते कृते ।
परिभाषां च मे श्रुत्वा को नु दद्यात्प्रतिश्रयम् ॥ १३.२६४.१७ ॥
ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਅਪਰਾਧ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕੁਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਨਿੰਦਾ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ — ਉਸਨੂੰ ਕੌਣ ਠਿਕਾਣਾ ਦੇਵੇਗਾ?
13.264.18
यो मां कश्चिद्वासयीत न स मां कोपयेदिति ।
यस्मान्नाद्रियते कश्चित्ततोऽहं समवासयम् ॥ १३.२६४.१८ ॥
ਜੇ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਠਿਕਾਣਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ — ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ; ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਉਸਦਾ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਠਿਕਾਣਾ ਦਿੱਤਾ।
13.264.19
स सम्भुङ्क्ते सहस्राणां बहूनामन्नमेकदा ।
एकदा सोल्पकं भुङ्क्ते नचैवैति पुनर्गृहान् ॥ १३.२६४.१९ ॥
ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
13.264.20
अकस्माच्च प्रहसति तथाऽकस्मात्प्ररोदिति ।
न चास्य वयसा तुल्यः पृथिव्यामभवत्तदा ॥ १३.२६४.२० ॥
ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਹੱਸ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਚਾਨਕ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।
13.264.21
अथ स्वावसथं गत्वा सशय्यास्तरणानि च ।
अदहत्स महातेजास्ततश्चाभ्यपतत्स्वयम् ॥ १३.२६४.२१ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਜਾ ਕੇ ਬਿਸਤਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਛਾਉਣਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ; ਉਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਫਿਰ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਅੱਗੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ।
13.264.22
अथ मामब्रवीद्भूयः स मुनिः संशितव्रतः ।
कृष्ण पायसमिच्छामि भोक्तुमित्येव सत्वरः ॥ १३.२६४.२२ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਕਠੋਰ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮੈਂ ਖੀਰ ਖਾਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ" — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲਦੀ ਨਾਲ।
13.264.23
तदैव तु मया तस्य चित्तज्ञेन गृहे जनः ।
सर्वाण्यन्नानि पानानि भक्ष्याश्चोच्चावचास्तथा ॥ १३.२६४.२३ ॥
ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਮੈਂ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਜਾਣਦਾ ਹੋਇਆ, ਘਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਨ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਭੱਖੜੇ ਪਦਾਰਥ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਏ।
13.264.24
भवन्तु सत्कृतानीह पूर्वमेव प्रयोचितः ।
ततोऽहं ज्वलमानं वै पायसं प्रत्यवेदयम् ॥ १३.२६४.२४ ॥
"ਇੱਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ" ਇਹ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਲਦੀ ਖੀਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
13.264.25
तं भुक्त्वैव स तु क्षिप्रं ततो वचनमब्रवीत् ।
क्षिप्रमङ्गानि लिम्पस्व पायसेनेति स स्म ह ॥ १३.२६४.२५ ॥
ਉਹ ਖਾ ਕੇ ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਕਿਹਾ, "ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਇਸ ਦਾ ਲੇਪ ਕਰ" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ।
13.264.26
अविमृश्यैव च ततः कृतवानस्मि तत्तथा ।
तेनोच्छिष्टेन गात्राणि शरीरं च समालिपम् ॥ १३.२६४.२६ ॥
ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਮੈਂ ਉਵੇਂ ਹੀ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਜੂਠ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿੱਪ ਲਿਆ।
13.264.27
स ददर्श तदाऽभ्याशे मातरं ते शुभाननाम् ।
तामपि स्मयमानां स पायसेनाभ्यलेपयत् ॥ १३.२६४.२७ ॥
ਤਦ ਉਸਨੇ ਨੇੜੇ ਤੇਰੀ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਪਾਇਸ ਨਾਲ ਲਿੱਪ ਦਿੱਤਾ।
13.264.28
मुनिः पायसदिग्धाङ्गीं रथे तूर्णमयोजयत् ।
तमारुद्य रथं चैव निर्ययौ स गृहान्मम ॥ १३.२६४.२८ ॥
ਮੁਨੀ ਨੇ ਪਾਇਸ ਨਾਲ ਲਿੱਪੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਝਟਪਟ ਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ; ਉਸ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ।
13.264.29
अग्निवर्णो ज्वलन्धीमान्स द्विजो रथधुर्यवत् ।
प्रतोदेनातुदद्बालां रुक्मिणीं मम पश्यतः ॥ १३.२६४.२९ ॥
ਅਗਨੀ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਥ ਦੇ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਬਣ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਬਾਲਾ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਲੱਗਾ।
13.264.30
न च मे स्तोकमप्यासीद्दुः खमीर्ष्याकृतं तदा ।
तथा स राजमार्गेणि महता निर्ययौ बहिः ॥ १३.२६४.३० ॥
ਤਦ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਦੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਰੱਤੀ ਭਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਹ ਵੱਡੀ ਰਾਜ-ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
13.264.31
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं दाशार्हा जातमन्यवः ।
तत्राजल्पन्मिथः केचित्समाभाष्य परस्परम् ॥ १३.२६४.३१ ॥
ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਚੰਭੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ।
13.264.32
ब्राह्मणा एव जायेरन्नान्यो वर्णः कथञ्चन ।
को ह्येनां रथमास्थाय जीवेदन्य पुमानिह ॥ १३.२६४.३२ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਣ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਰਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਇੱਥੇ ਕਿਹੜਾ ਹੋਰ ਪੁਰਸ਼ ਜੀਅ ਸਕਦਾ ਹੈ?
13.264.33
आशीविषविषं तीक्ष्णं ततस्तीक्ष्णतरो द्विजः ।
ब्रह्माहिविषदिग्धस्य नास्ति कश्चिच्चिकित्सकः ॥ १३.२६४.३३ ॥
ਸੱਪ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਤਿੱਖਾ ਹੈ; ਪਰ ਦ੍ਵਿਜ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਤਿੱਖਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ-ਸੱਪ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਲਿਬੜੇ ਹੋਏ ਦਾ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।
13.264.34
तस्मिन्व्रजति दुर्धर्षे प्रास्खलद्रुक्मिणी पथि ।
अमर्षयंस्तथा श्रीमान्स्मितपूर्वमचोदयम् ॥ १३.२६४.३४ ॥
ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੁਰਧਰਸ਼ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕਮਣੀ ਠੋਕਰ ਖਾ ਗਈ। ਤਦ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਨੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੋ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।
13.264.35
ततः परमसंक्रुद्धो रथात्प्रस्कन्द्य स द्विजः ।
पदातिरुत्पथेनैव प्राद्रवद्दक्षिणामुखः ॥ १३.२६४.३५ ॥
ਤਦ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ ਰੱਥ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਪੈਦਲ ਹੀ ਰਸਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਦੌੜ ਪਿਆ।
13.264.36
तमुत्पथेन धावन्तमन्वधावं द्विजोत्तमम् ।
तथैव पायसादिग्धः प्रसीद भगवन्निति ॥ १३.२६४.३६ ॥
ਰਸਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਦੌੜਦੇ ਉਸ ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੈਂ ਦੌੜਿਆ; ਖੀਰ ਨਾਲ ਲਿਬੜਿਆ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ।'
13.264.37
ततो विलोक्य तेजस्वी ब्राह्मणो मामुवाच ह ।
जितः क्रोधस्त्वया कृष्ण प्रकृत्यैव महाभुज ॥ १३.२६४.३७ ॥
ਫਿਰ ਤੇਜਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਤੂੰ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ।
13.264.38
न तेऽपराधमिह वै दृष्टवानस्मि सुव्रत ।
प्रीतोस्मि तव गोविन्द वृणु कामान्यथेप्सितान् ॥ १३.२६४.३८ ॥
ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਿਤ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਚੁਣ ਲੈ।
13.264.39
प्रसन्नस्य च मे तात पश्य व्युष्टिं यथाविधाम् ॥ १३.२६४.३९ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਢੁਕਵੀਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵੇਖ।
13.264.40
यावदेव मनुष्याणामन्ने भावो भविष्यति ।
यथैवान्ने तथा तेषां त्वयि भावो भविष्यति ॥ १३.२६४.४० ॥
ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਅੰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਵ ਰਹੇਗਾ, ਅੰਨ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਵ ਰਹੇਗਾ।
13.264.41
यावच्च पुण्या लोकेषु त्वयि कीर्तिर्भविष्यति ।
त्रिषु लोकेषु तावच्च वैशिष्ट्यं प्रतिपत्स्यसे।
सुप्रियः सर्वलोकस्य भविष्यसि जनार्दन ॥ १३.२६४.४१ ॥
ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਰਤੀ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਰਹੇਗੀ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਤਿ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇਂਗਾ।
13.264.42
यत्ते भिन्नं च दग्धं च यच्च किञ्चिद्विनाशितम् ।
सर्वं तथैव द्रष्टासि विशिष्टं जनार्दन ॥ १३.२६४.४२ ॥
ਤੇਰਾ ਜੋ ਕੁਝ ਟੁੱਟਿਆ, ਸੜਿਆ ਜਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ।
13.264.43
यावदेतत्प्रलिप्तं ते गात्रेषु मधुसूदन ।
अतो मृत्युभयं नास्ति यावदिच्छसि चाच्युत ॥ १३.२६४.४३ ॥
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਲੇਪ ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ; ਜਦ ਤੱਕ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਹੇ ਅਚੁਤੇ।
13.264.44
न तु पादतले लिप्ते तस्मात्ते मृत्युरत्र वै ।
नैतन्मे प्रियमित्येवं स मां प्रीतोऽब्रवीत्तदा ॥ १३.२६४.४४ ॥
ਪਰ ਜੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੇਪ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਦੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ।
13.264.45
इत्युक्तोऽहं शरीरं स्वं ददर्श श्रीसमायुतम्। ॥ १३.२६४.४५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਵੇਖਿਆ।
13.264.46
रुक्मिणीं चाब्रवीत्प्रीतः सर्वस्त्रीणां वरं यशः ।
कीर्तिं चानुत्तमां लोके समवाप्स्यसि शोभने ॥ १३.२६४.४६ ॥
ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੁਕਮਿਣੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਸ਼ੋਭਨੇ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਅਨੁੱਤਮ ਕੀਰਤੀ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ।'
13.264.47
न त्वां जरा वा रोगो वा वैवर्ण्यं चापि भामिनि ।
स्प्रक्ष्यन्ति पुण्यगन्धा च कृष्णमाराधयिष्यसि ॥ १३.२६४.४७ ॥
ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਬੁਢਾਪਾ, ਰੋਗ ਜਾਂ ਰੰਗ ਦੀ ਵਿਗਾੜ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹਣਗੇ; ਪੁੰਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰੇਂਗੀ।
13.264.48
षोडशानां सहस्राणां बधूनां केशवस्य ह ।
वरिष्ठा च सलोक्या च केशवस्य भविष्यसि ॥ १३.२६४.४८ ॥
ਕੇਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੂੰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋਵੇਂਗੀ; ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਵੀ ਹੋਵੇਂਗੀ।
13.264.49
तव मातरमित्युक्त्वा ततो मां पुनरब्रवीत् ।
प्रस्थितः सुमहातेजा दुर्वासाऽग्निरिव ज्वलन् ॥ १३.२६४.४९ ॥
ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੋਲੇ। ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬਲਦੇ ਹੋਏ ਤੁਰ ਪਏ।
13.264.50
एषैव ते बुद्धिरस्तु ब्राह्मणान्प्रति केशव ।
इत्युक्त्वा स तदा पुत्र तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.२६४.५० ॥
ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਇਹੀ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ।
13.264.51
तस्मिन्नन्तर्हिते चाहमुपांशु व्रतमाचरम् ।
यत्किञ्चिद्ब्राह्मणो ब्रूयात्सर्वं कुर्यामिति प्रभो ॥ १३.२६४.५१ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਚੁੱਪਚਾਪ ਇੱਕ ਵਰਤ ਧਾਰਿਆ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਵੀ ਕਹੇਗਾ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
13.264.52
एतद्व्रतमहं कृत्वा मात्रा ते सह पुत्रक ।
ततः परमहृष्टात्मा प्राविशं गृहमेव च ॥ १३.२६४.५२ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਵਰਤ ਧਾਰ ਕੇ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
13.264.53
प्रविष्टमात्रश्च गृहे सर्वं पश्यामि तन्नवम् ।
यद्भिन्नं यच्च वै दग्धं तेन विप्रेण पुत्रक ॥ १३.२६४.५३ ॥
ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਵੇਖਿਆ — ਜੋ ਟੁੱਟਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਸੜ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ।
13.264.54
ततोऽहं विस्मयं प्राप्तः सर्वं दृष्ट्वा नवं दृढम् ।
अपूजयं च मनसा रौक्मिणेय सदा द्विजान् ॥ १३.२६४.५४ ॥
ਤਦ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ — ਸਭ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਪੱਕਾ ਵੇਖ ਕੇ। ਹੇ ਰੁਕਮਣੀ-ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
13.264.55
इत्यहं रौक्मिणेयस्य पृच्छतो भरतर्षभ ।
माहात्म्यं द्विजमुख्यस्य सर्वमाख्यातवांस्तदा ॥ १३.२६४.५५ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਕਮਿਣੀ-ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਦੀ ਸਾਰੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੀ।
13.264.56
तथा त्वमपि कौन्तेय ब्राह्मणान्सततं प्रभो ।
पूजयस्व महाभागान्वाग्भिर्दानैश्च नित्यदा ॥ १३.२६४.५६ ॥
ਹੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਵੀ ਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਭਾਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਬਚਨਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਨਿੱਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ।
13.264.57
एवं व्युष्टिमहं प्राप्तो ब्राह्मणस्य प्रसादजाम् ।
यच्च मामाह भीष्मोऽयं तत्सत्यं भरतर्षभ ॥ १३.२६४.५७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਫਲ ਪਾਇਆ; ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।