Mahābhārata · Adhyāya 13.265
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.265.1
दुर्वाससः प्रसादात्ते शंकरांशस्य माघव ।
अवाप्तमिह विज्ञानं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.२६५.१ ॥
Oh Mādhava, por la gracia de Durvāsas y de la parte de Śaṅkara, el conocimiento que aquí has obtenido — deberías explicármelo.
13.265.2
महाभाग्यं च यत्तस्य नामानि च महात्मनः ।
तत्त्वमो ज्ञातुमिच्छामि सर्वं मतिमतांवर ॥ १३.२६५.२ ॥
Oh el mejor de los sabios, deseo conocer toda la verdad de la gran fortuna de aquel magnánimo y de sus nombres.
13.265.3
हन्ति ते कीर्तयिष्यामि नमस्कृत्य कपर्दिने ।
यदवाप्तं मया राजञ्श्रेयो यच्चार्जितं यशः ॥ १३.२६५.३ ॥
Oh rey, habiendo inclinado mi cabeza ante el de cabellos enmarañados, te relataré la bendición que obtuve y la fama que gané.
13.265.4
प्रयतः प्रातरुत्थाय यस्त्वधीयेद्विशाम्पते ।
प्राञ्जलिः शतरुद्रीयं नास्य किञ्चनि दुर्लभम् ॥ १३.२६५.४ ॥
Oh señor de los hombres, para quien, dominado a sí mismo, se levanta al alba y recita el Śatarudrīya con las manos juntas, nada es difícil de obtener.
13.265.5
शिवः सर्वकतो रुद्रः स्रष्टा यस्त्वं शृणुष्व मे ।
प्रजापतिस्तमसृजत्तमसोऽन्ते महातपाः।
शङ्करस्त्वसृजत्तात प्रजाः स्थावरजङ्गमाः ॥ १३.२६५.५ ॥
Śiva, hacedor de todo, Rudra, el creador — escúchame sobre él. El gran asceta Prajāpati lo creó al final de la oscuridad. Querido, fue Śaṅkara quien creó las criaturas inmóviles y móviles.
13.265.6
नास्ति किञ्चित्परं भूतं महादेवाद्विशाम्पते ।
इह त्रिष्वपि लोकेषु भूतानां प्रभवो हि सः ॥ १३.२६५.६ ॥
Oh señor de los hombres, no hay ser superior a Mahādeva. Incluso en estos tres mundos, él es en verdad el origen de los seres.
13.265.7
न चैवोत्सहते स्थातुं कश्चिदग्रे महात्मनः ।
न हि भूतं समं तेन त्रिषु लोकेषु विद्यते ॥ १३.२६५.७ ॥
Nadie se atreve a mantenerse ante aquel de gran alma, y en los tres mundos no hay ser igual a él.
13.265.8
गन्धेनापि हि सङ्ग्रामे तस्य क्रुद्धस्य शत्रवः ।
विसंज्ञा हतभूयिष्ठा वेपनेते च पतन्ति च ॥ १३.२६५.८ ॥
En la batalla, con solo el olor de él cuando está airado, sus enemigos pierden el sentido, en su mayoría caen muertos, tiemblan y caen.
13.265.9
घोरं च निनदं तस्य पर्जन्यनिनदोपम् ।
श्रुत्वा विशीर्येद्धृदयं देवानामपि संयुगे।
यं चाक्ष्णा घोररूपेण पश्येद्दग्धः पतेदधः ॥ १३.२६५.९ ॥
Su terrible rugido, semejante al trueno de una nube de lluvia, quebraría incluso el corazón de los dioses en la batalla si se oyera; y aquel a quien mire con ojo de forma terrible, quemado, cae al suelo.
13.265.10
न सुरा नासुरा लोके न गन्धर्वा न पन्नगाः ।
कुपिते सुखमेधन्ते तस्मिन्नपि गुहागताः ॥ १३.२६५.१० ॥
En el mundo, ni dioses, ni asuras, ni gandharvas, ni serpientes, ni siquiera los que moran en cuevas prosperan felizmente cuando él está airado.
13.265.11
प्रजापतेश्च दक्षस्य यजतो वितते क्रतौ ।
विव्याध कुपितो यज्ञं निर्भयस्तु भवस्तदा ॥ १३.२६५.११ ॥
Cuando Dakṣa, Prajāpati, celebraba el sacrificio en su vasta extensión, entonces Bhava, airado e intrépido, atravesó el sacrificio.
13.265.12
धनुषा वाणमुत्सृज्य सुघोरं विननाद च ॥ १३.२६५.१२ ॥
Disparando una flecha de su arco, rugió terriblemente.
13.265.13
ते न शर्म कुतः शान्ति विषादं लेभिरे सुराः ।
विद्धे च सहसा यज्ञे कुपिते च महेश्वरे ॥ १३.२६५.१३ ॥
Entonces los dioses no hallaron refugio ni paz, y les sobrevino la desesperación, cuando el sacrificio fue súbitamente herido y el gran Señor Maheśvara se irritó.
13.265.14
तेन ज्यातलघोषेण सर्वे लोकाः समाकुलाः ।
बभूवुरवशाः पार्थ विषेदुश्च सुरासुराः ॥ १३.२६५.१४ ॥
Por aquel sonido de la cuerda del arco, todos los mundos se turbaron y quedaron indefensos, oh hijo de Pṛthā; dioses y demonios se hundieron en la desesperación.
13.265.15
आपश्चुक्षुभिरे चैव चकम्पे च वसुन्धरः ।
व्यद्रवग्निरयश्चापि द्यौः पफाल च सर्वशः ॥ १३.२६५.१५ ॥
Las aguas se agitaron, la tierra tembló, los fuegos se dispersaron y huyeron, y el cielo se partió por todas partes.
13.265.16
अन्धेन तमसा लोकाः प्रावृता न चकाशिरे ।
प्रनष्टा ज्योतिषां भाश्च सह सूर्येण भारत ॥ १३.२६५.१६ ॥
Envueltos en la oscura tiniebla, los mundos ya no brillaban; y, oh Bhārata, las luces de los astros se perdieron junto con el sol.
13.265.17
भृशं भीतास्ततः शान्तिं चत्रुः स्वस्त्ययनानि च ।
ऋषयः सर्वभूतानामात्मनश्च हितैषिमः ॥ १३.२६५.१७ ॥
Entonces los sabios, grandemente asustados y buscando el bien de todos los seres y el suyo propio, realizaron ritos de paz y de bienestar.
13.265.18
ततः सोऽभ्यद्रवद्देवान्रुद्रो रौद्रपराक्रमः ।
भगस्य नयने क्रुद्धः प्रहारेण व्यशातयत् ॥ १३.२६५.१८ ॥
Entonces Rudra, de terrible valor, se abalanzó sobre los dioses y, airado, de un solo golpe arrancó los ojos de Bhaga.
13.265.19
पूषणं चाभिदुद्राव घोरेण वपुषाऽन्वितः ।
पुरोडाशं भक्षयतो दशनान्वै व्यशातयत् ॥ १३.२६५.१९ ॥
Y con una forma terrible también arremetió contra Pūṣan, y le rompió los dientes mientras comía el puroḍāśa.
13.265.20
ततः प्रणेमुर्देवास्ते वेपमानाः स्म शङ्करम् ।
पुनश्च सन्दधे रुद्रो दीप्तं सुनिशितं शरम् ॥ १३.२६५.२० ॥
Entonces los dioses, temblando, se inclinaron ante Śaṅkara; y Rudra volvió a colocar una flecha ardiente y muy afilada.
13.265.21
रुद्रस्य विक्रमं दृष्ट्वा भीता देवाः सहर्षिभिः ।
ततः प्रसादयामासुः शर्वं ते विबुधोत्तमाः ॥ १३.२६५.२१ ॥
Al ver el valor de Rudra, los dioses, asustados, junto con los sabios, aquellos mejores de los dioses apaciguaron a Śarva.
13.265.22
जेषुश्च शतरुद्रीयं देवाः कृत्वाञ्जलिं तदा ।
संस्तूयमानस्त्रिदशैः प्रससाद महेश्वरः ॥ १३.२६५.२२ ॥
Entonces los dioses, con las manos juntas en reverencia, recitaron el Śatarudrīya; alabado por los dioses, Maheśvara quedó complacido.
13.265.23
रुद्रस्य भागं यज्ञे च विशिष्टं ते त्वकल्पयन् ।
भयेन त्रिदशा राजञ्शरणं च प्रपेदिरे ॥ १३.२६५.२३ ॥
Los dioses le asignaron a Rudra una porción especial en el sacrificio; oh rey, por temor los dioses buscaron refugio en él.
13.265.24
तेन चैव हि तुष्टेन स यज्ञः सन्धितोऽभवत् ।
यद्यच्चापहृतं तत्र तत्तथैवान्वजीवयत् ॥ १३.२६५.२४ ॥
Gracias a su misma satisfacción aquel sacrificio fue restaurado, y cuanto allí había sido arrebatado, lo devolvió a la vida tal como era.
13.265.25
असुराणां पुराण्यासंस्त्रीणि वीर्यवतां दिवि ।
आयसं राजतं चैव सौवर्णमपि चापरम् ॥ १३.२६५.२५ ॥
Los poderosos asuras tenían tres ciudades en el cielo: una de hierro, una de plata y otra de oro.
13.265.26
नाशकत्तानि मघवा भेत्तुं सर्वायुधैरपि ।
अथ सर्वेऽमरा रुद्रं जग्मुः शरणमर्दिताः ॥ १३.२६५.२६ ॥
Ni con todas sus armas pudo Indra quebrarlas. Entonces todos los inmortales, afligidos, fueron a refugiarse en Rudra.
13.265.27
तत ऊचुर्महात्मानो देवाः सर्वे समागताः ।
रुद्र रौद्रा भविष्यन्ति पशवः सर्वकर्मसु ॥ १३.२६५.२७ ॥
Entonces todos los dioses magnánimos reunidos dijeron: "Oh Rudra, las criaturas se volverán feroces en todas sus acciones."
13.265.28
जहि दैत्यान्सह पुरैर्लोकांस्त्रायस्व मानद ।
स तथोक्तस्तथेत्युक्त्वा कृत्वा विष्णुं शरोत्तमम् ॥ १३.२६५.२८ ॥
"Oh otorgador de honor, abate a los daityas junto con sus ciudades, y protege los mundos." Así interpelado, dijo "Sea así" y convirtió a Viṣṇu en la mejor de las flechas.
13.265.29
शल्यमग्निं तथा कृत्वा पुङ्खं वैवस्वतं यमम् ।
ओङ्कारं च धनुः सर्वाञ्ज्यां च सावित्रिमुत्तमां ॥ १३.२६५.२९ ॥
Hizo del Fuego la punta de la flecha, a Yama hijo de Vivasvat las plumas, la sílaba Oṃ el arco, todo la cuerda, y la excelsa Sāvitrī la cuerda.
13.265.30
ब्रह्माणं सारथिं कृत्वा विनियुज्य च सर्वशः ।
त्रिपर्वणा त्रिशल्येन तेन तानि बिभेद सः ॥ १३.२६५.३० ॥
Haciendo a Brahmā el auriga y uniendo todo de todas las maneras, con aquella flecha de tres nudos y tres puntas las atravesó.
13.265.31
शरेणादित्यवर्णेन कालाग्निसमतेजसा ।
तेऽसुराः सपुरास्तत्र दग्धा रुद्रेण भारत ॥ १३.२६५.३१ ॥
Con una flecha del color del sol y del resplandor igual al fuego de la muerte, oh Bhārata, Rudra quemó allí a aquellos asuras junto con sus ciudades.
13.265.32
तं चैवाङ्कगतं दृष्ट्वा बालं पञ्चशिखं पुनः ।
उमा जिज्ञासमाना वै कोऽयमित्यब्रवीत्तदा ॥ १३.२६५.३२ ॥
Al ver de nuevo al niño de cinco mechones sentado en su regazo, Umā, deseosa de saber, preguntó entonces: "¿Quién es este?"
13.265.33
असूयतश्च शक्रस्य वज्रेणि प्रहरिष्यतः ।
सवज्रं स्तम्भयामास तं बाहुं परिघोपमम् ॥ १३.२६५.३३ ॥
Al brazo de Śakra, envidioso y a punto de golpear con el rayo, semejante a una maza, lo paralizó junto con el rayo.
13.265.34
न संयुयुधिरे चैव देवास्तं भुवनेश्वरम् ।
सप्रजापतयः सर्वे तस्मिन्मुमुहुरीश्वरे ॥ १३.२६५.३४ ॥
Los dioses no lucharon contra aquel señor de los mundos; todos ellos, junto con los Prajāpatis, quedaron confundidos ante aquel Señor.
13.265.35
ततो ध्यात्वा च भगवान्ब्रह्मा तममितौजसम् ।
अयं श्रेष्ठ इति ज्ञात्वा ववन्दे तमुमापतिम् ॥ १३.२६५.३५ ॥
Entonces el venerable Brahmā, meditando y reconociéndolo de poder inmensurable como "el mejor", se inclinó ante aquel señor de Umā.
13.265.36
ततः प्रसादयामासुरुमां रुद्रं च ते सुराः ।
बभूव स तदा बालः प्रययौ तु यथापुरम् ॥ १३.२६५.३६ ॥
Entonces los dioses apaciguaron a Umā y a Rudra; y aquel niño volvió a ser como antes y se marchó.
13.265.37
स चापि ब्राह्मणो भूत्वा दुर्वासा नाम वीर्यवान् ।
द्वारवत्यां मम गृहे चिरं कालमुपावसन् ॥ १३.२६५.३७ ॥
Y aquel poderoso Durvāsas, disfrazado de brahmán, habitó largo tiempo en mi casa de Dvāravatī.
13.265.38
विप्रकारान्प्रयुङ्क्ते स्म सुबहून्मम वेश्मनि ।
तानुदारतया चाहं चक्षमे चातिदुःसहान् ॥ १३.२६५.३८ ॥
Él cometió muchas ofensas contra los brahmanes en mi casa, y por generosidad yo las soporté, aunque eran muy difíciles de soportar.
13.265.39
स वै रुद्रः स च शिवः सोग्निः सर्वः स सर्वजित् ।
स चैवेन्द्रश्च वायुश्च सोऽस्विनौ स च विद्युतः ॥ १३.२६५.३९ ॥
Él es Rudra, él es Śiva, él es Agni, él es todo, el vencedor de todo; él es Indra y Vāyu, él es los dos Aśvins, y él es el relámpago.
13.265.40
स चन्द्रमाः स चेशानः स सूर्यो वरुणश्च सः ।
स कालः सोन्तको मृत्युः स यमो रात्र्यहानि च ॥ १३.२६५.४० ॥
Él es la luna, él es Īśāna; él es el sol y Varuṇa; él es el Tiempo, él es el Final, él es la Muerte, él es Yama, y las noches y los días.
13.265.41
मासार्धमासा ऋतवः सन्ध्ये संवत्सरश्च सः ।
सधाता स विधाता च विश्वकर्मा स सर्ववित् ॥ १३.२६५.४१ ॥
Los meses y quincenas, las estaciones, los crepúsculos y el año son él; él es el creador, el disponedor, el hacedor de todo, el omnisciente.
13.265.42
नक्षत्राणि ग्रहाश्चैव दिशोऽथ प्रदिशस्तथा ।
विश्वमूर्तिरमेयात्मा भगवान्परमद्युतिः ॥ १३.२६५.४२ ॥
Las mansiones lunares y los planetas, las direcciones y las direcciones intermedias son él; él es la forma universal, el yo inmensurable, el bienaventurado Señor de suprema luminosidad.
13.265.43
एकधा च द्विधा चैव बहुधा च स एव हि ।
शतधा सहस्रधा चैव तथा शतसहस्रधा ॥ १३.२६५.४३ ॥
Él es, en verdad, de una manera, de dos maneras y de muchas maneras; de cien maneras, de mil maneras y asimismo de cien mil maneras.
13.265.44
ईदृशः स महादेवो भूयश्च भगवानतः ।
न हि शक्या गुणा वक्तुमपि वर्षशतैरपि ॥ १३.२६५.४४ ॥
Tal es ese gran dios, y aún más es el bienaventurado Señor; sus cualidades no pueden enumerarse ni en cien años.