ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.265
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.265.1
दुर्वाससः प्रसादात्ते शंकरांशस्य माघव ।
अवाप्तमिह विज्ञानं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.२६५.१ ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਜੋ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.265.2
महाभाग्यं च यत्तस्य नामानि च महात्मनः ।
तत्त्वमो ज्ञातुमिच्छामि सर्वं मतिमतांवर ॥ १३.२६५.२ ॥
ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸੁਭਾਗ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਤੱਤ ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
13.265.3
हन्ति ते कीर्तयिष्यामि नमस्कृत्य कपर्दिने ।
यदवाप्तं मया राजञ्श्रेयो यच्चार्जितं यशः ॥ १३.२६५.३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਜੋ ਕਲਿਆਣ ਮੈਂ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਜੋ ਯਸ਼ ਕਮਾਇਆ।
13.265.4
प्रयतः प्रातरुत्थाय यस्त्वधीयेद्विशाम्पते ।
प्राञ्जलिः शतरुद्रीयं नास्य किञ्चनि दुर्लभम् ॥ १३.२६५.४ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜੋ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਦੁਰਲੱਭ ਨਹੀਂ।
13.265.5
शिवः सर्वकतो रुद्रः स्रष्टा यस्त्वं शृणुष्व मे ।
प्रजापतिस्तमसृजत्तमसोऽन्ते महातपाः।
शङ्करस्त्वसृजत्तात प्रजाः स्थावरजङ्गमाः ॥ १३.२६५.५ ॥
ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ, ਰੁਦਰ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਤੂੰ ਸੁਣ। ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਜਿਆ। ਹੇ ਤਾਤ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਹੀ ਸਥਾਵਰ-ਜੰਗਮ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਸਿਰਜੀਆਂ।
13.265.6
नास्ति किञ्चित्परं भूतं महादेवाद्विशाम्पते ।
इह त्रिष्वपि लोकेषु भूतानां प्रभवो हि सः ॥ १३.२६५.६ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਮਹਾਦੇਵ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹੀ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹਨ।
13.265.7
न चैवोत्सहते स्थातुं कश्चिदग्रे महात्मनः ।
न हि भूतं समं तेन त्रिषु लोकेषु विद्यते ॥ १३.२६५.७ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
13.265.8
गन्धेनापि हि सङ्ग्रामे तस्य क्रुद्धस्य शत्रवः ।
विसंज्ञा हतभूयिष्ठा वेपनेते च पतन्ति च ॥ १३.२६५.८ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਉਸ ਦੀ ਗੰਧ ਨਾਲ ਹੀ ਵੈਰੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤੇ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੰਬ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
13.265.9
घोरं च निनदं तस्य पर्जन्यनिनदोपम् ।
श्रुत्वा विशीर्येद्धृदयं देवानामपि संयुगे।
यं चाक्ष्णा घोररूपेण पश्येद्दग्धः पतेदधः ॥ १३.२६५.९ ॥
ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ ਬੱਦਲ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗੀ ਹੈ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਵੀ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖੇ, ਉਹ ਸੜ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਪਵੇ।
13.265.10
न सुरा नासुरा लोके न गन्धर्वा न पन्नगाः ।
कुपिते सुखमेधन्ते तस्मिन्नपि गुहागताः ॥ १३.२६५.१० ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ, ਗੰਧਰਬ, ਨਾਗ, ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਵੀ, ਉਸ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਣ ਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।
13.265.11
प्रजापतेश्च दक्षस्य यजतो वितते क्रतौ ।
विव्याध कुपितो यज्ञं निर्भयस्तु भवस्तदा ॥ १३.२६५.११ ॥
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਤਦ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਅਤੇ ਨਿਡਰ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਯੱਗ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
13.265.12
धनुषा वाणमुत्सृज्य सुघोरं विननाद च ॥ १३.२६५.१२ ॥
ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਣ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ ਕੀਤੀ।
13.265.13
ते न शर्म कुतः शान्ति विषादं लेभिरे सुराः ।
विद्धे च सहसा यज्ञे कुपिते च महेश्वरे ॥ १३.२६५.१३ ॥
ਯੱਗ ਅਚਾਨਕ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸ਼ਰਨ ਮਿਲੀ ਨਾ ਸ਼ਾਂਤੀ; ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਦ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।
13.265.14
तेन ज्यातलघोषेण सर्वे लोकाः समाकुलाः ।
बभूवुरवशाः पार्थ विषेदुश्च सुरासुराः ॥ १३.२६५.१४ ॥
ਉਸ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੰਦ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਏ; ਹੇ ਪਾਰਥ, ਉਹ ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਗਏ; ਸੁਰ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਵਿਸ਼ਾਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
13.265.15
आपश्चुक्षुभिरे चैव चकम्पे च वसुन्धरः ।
व्यद्रवग्निरयश्चापि द्यौः पफाल च सर्वशः ॥ १३.२६५.१५ ॥
ਪਾਣੀ ਖਲਬਲੀ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ, ਧਰਤੀ ਕੰਬੀ, ਅੱਗਾਂ ਖਿੰਡ ਕੇ ਭੱਜੀਆਂ, ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਫਟ ਗਿਆ।
13.265.16
अन्धेन तमसा लोकाः प्रावृता न चकाशिरे ।
प्रनष्टा ज्योतिषां भाश्च सह सूर्येण भारत ॥ १३.२६५.१६ ॥
ਅੰਨ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢਕੇ ਲੋਕ ਚਮਕ ਨਾ ਸਕੇ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਜੋਤੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ।
13.265.17
भृशं भीतास्ततः शान्तिं चत्रुः स्वस्त्ययनानि च ।
ऋषयः सर्वभूतानामात्मनश्च हितैषिमः ॥ १३.२६५.१७ ॥
ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਡਰੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਰਬ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸ੍ਵਸਤਿਆਯਨ ਕੀਤੇ।
13.265.18
ततः सोऽभ्यद्रवद्देवान्रुद्रो रौद्रपराक्रमः ।
भगस्य नयने क्रुद्धः प्रहारेण व्यशातयत् ॥ १३.२६५.१८ ॥
ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਝਪਟਿਆ; ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਨਾਲ ਭਗ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀਆਂ।
13.265.19
पूषणं चाभिदुद्राव घोरेण वपुषाऽन्वितः ।
पुरोडाशं भक्षयतो दशनान्वै व्यशातयत् ॥ १३.२६५.१९ ॥
ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸਨੇ ਪੂਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਵੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ; ਪੁਰੋਡਾਸ਼ ਖਾਂਦੇ ਉਸ ਦੇ ਦੰਦ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ।
13.265.20
ततः प्रणेमुर्देवास्ते वेपमानाः स्म शङ्करम् ।
पुनश्च सन्दधे रुद्रो दीप्तं सुनिशितं शरम् ॥ १३.२६५.२० ॥
ਤਦ ਕੰਬਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਰੁਦਰ ਨੇ ਫਿਰ ਚਮਕਦਾ, ਬਹੁਤ ਤਿੱਖਾ ਬਾਣ ਚੜ੍ਹਾਇਆ।
13.265.21
रुद्रस्य विक्रमं दृष्ट्वा भीता देवाः सहर्षिभिः ।
ततः प्रसादयामासुः शर्वं ते विबुधोत्तमाः ॥ १३.२६५.२१ ॥
ਰੁਦਰ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਰਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।
13.265.22
जेषुश्च शतरुद्रीयं देवाः कृत्वाञ्जलिं तदा ।
संस्तूयमानस्त्रिदशैः प्रससाद महेश्वरः ॥ १३.२६५.२२ ॥
ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅੰਜਲੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਤਰੁਦਰੀਯ ਪਾਠ ਕੀਤਾ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤੁਤ ਹੋ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
13.265.23
रुद्रस्य भागं यज्ञे च विशिष्टं ते त्वकल्पयन् ।
भयेन त्रिदशा राजञ्शरणं च प्रपेदिरे ॥ १३.२६५.२३ ॥
ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਰੁਦਰ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਿੱਸਾ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਡਰ ਕਾਰਨ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਗਏ।
13.265.24
तेन चैव हि तुष्टेन स यज्ञः सन्धितोऽभवत् ।
यद्यच्चापहृतं तत्र तत्तथैवान्वजीवयत् ॥ १३.२६५.२४ ॥
ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਯੱਗ ਮੁੜ ਜੁੜ ਗਿਆ; ਉੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
13.265.25
असुराणां पुराण्यासंस्त्रीणि वीर्यवतां दिवि ।
आयसं राजतं चैव सौवर्णमपि चापरम् ॥ १३.२६५.२५ ॥
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਬਲਵਾਨ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਨਗਰ ਸਨ — ਇੱਕ ਲੋਹੇ ਦਾ, ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ।
13.265.26
नाशकत्तानि मघवा भेत्तुं सर्वायुधैरपि ।
अथ सर्वेऽमरा रुद्रं जग्मुः शरणमर्दिताः ॥ १३.२६५.२६ ॥
ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇੰਦਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੇਦ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਤਦ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਰੁਦਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਗਏ।
13.265.27
तत ऊचुर्महात्मानो देवाः सर्वे समागताः ।
रुद्र रौद्रा भविष्यन्ति पशवः सर्वकर्मसु ॥ १३.२६५.२७ ॥
ਤਦ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਮਹਾਤਮਾ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ — "ਹੇ ਰੁਦਰ, ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।"
13.265.28
जहि दैत्यान्सह पुरैर्लोकांस्त्रायस्व मानद ।
स तथोक्तस्तथेत्युक्त्वा कृत्वा विष्णुं शरोत्तमम् ॥ १३.२६५.२८ ॥
"ਹੇ ਮਾਨਦ, ਦੈਂਤਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਗਰਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ "ਤਥਾਸਤੂ" ਕਹਿ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਬਾਣ ਬਣਾਇਆ।
13.265.29
शल्यमग्निं तथा कृत्वा पुङ्खं वैवस्वतं यमम् ।
ओङ्कारं च धनुः सर्वाञ्ज्यां च सावित्रिमुत्तमां ॥ १३.२६५.२९ ॥
ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਬਾਣ ਦਾ ਫਲ, ਵੈਵਸਵਤ ਯਮ ਨੂੰ ਪੁੰਖ, ਓਂਕਾਰ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼, ਸਭ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੂੰ ਤਾਰ ਬਣਾਇਆ।
13.265.30
ब्रह्माणं सारथिं कृत्वा विनियुज्य च सर्वशः ।
त्रिपर्वणा त्रिशल्येन तेन तानि बिभेद सः ॥ १३.२६५.३० ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸਾਰਥੀ ਬਣਾ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਜੋੜ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਗੰਢਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਬਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
13.265.31
शरेणादित्यवर्णेन कालाग्निसमतेजसा ।
तेऽसुराः सपुरास्तत्र दग्धा रुद्रेण भारत ॥ १३.२६५.३१ ॥
ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਕਾਲਾਗਨੀ ਸਮਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਰੁਦਰ ਨੇ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਗਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
13.265.32
तं चैवाङ्कगतं दृष्ट्वा बालं पञ्चशिखं पुनः ।
उमा जिज्ञासमाना वै कोऽयमित्यब्रवीत्तदा ॥ १३.२६५.३२ ॥
ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਪੰਜ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਫਿਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਮਾ ਨੇ ਉਦੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ?"
13.265.33
असूयतश्च शक्रस्य वज्रेणि प्रहरिष्यतः ।
सवज्रं स्तम्भयामास तं बाहुं परिघोपमम् ॥ १३.२६५.३३ ॥
ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੀ, ਪਰਿਘ ਵਰਗੀ ਉਸ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਵਜ੍ਰ ਸਮੇਤ ਜਕੜ ਦਿੱਤਾ।
13.265.34
न संयुयुधिरे चैव देवास्तं भुवनेश्वरम् ।
सप्रजापतयः सर्वे तस्मिन्मुमुहुरीश्वरे ॥ १३.२६५.३४ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਨਾ ਕੀਤਾ; ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਉਸ ਈਸ਼ਵਰ ਸਾਹਮਣੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ।
13.265.35
ततो ध्यात्वा च भगवान्ब्रह्मा तममितौजसम् ।
अयं श्रेष्ठ इति ज्ञात्वा ववन्दे तमुमापतिम् ॥ १३.२६५.३५ ॥
ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਅਮਿਤ ਤੇਜਸਵੀ ਨੂੰ "ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ" ਜਾਣ ਕੇ ਉਮਾਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
13.265.36
ततः प्रसादयामासुरुमां रुद्रं च ते सुराः ।
बभूव स तदा बालः प्रययौ तु यथापुरम् ॥ १३.२६५.३६ ॥
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਮਾ ਅਤੇ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ; ਤਦ ਉਹ ਬਾਲਕ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
13.265.37
स चापि ब्राह्मणो भूत्वा दुर्वासा नाम वीर्यवान् ।
द्वारवत्यां मम गृहे चिरं कालमुपावसन् ॥ १३.२६५.३७ ॥
ਉਹ ਵੀਰਜਵਾਨ ਦੁਰਵਾਸਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਕੇ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਘਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹੇ।
13.265.38
विप्रकारान्प्रयुङ्क्ते स्म सुबहून्मम वेश्मनि ।
तानुदारतया चाहं चक्षमे चातिदुःसहान् ॥ १३.२६५.३८ ॥
ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਅਪਰਾਧ ਕੀਤੇ; ਉਦਾਰਤਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਹਿ ਲਿਆ।
13.265.39
स वै रुद्रः स च शिवः सोग्निः सर्वः स सर्वजित् ।
स चैवेन्द्रश्च वायुश्च सोऽस्विनौ स च विद्युतः ॥ १३.२६५.३९ ॥
ਉਹੀ ਰੁਦਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਗਨੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਰਵ ਹੈ, ਸਰਵਜਿਤ ਹੈ; ਉਹੀ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਵੀ ਹੈ; ਉਹੀ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹੀ ਬਿਜਲੀ ਵੀ।
13.265.40
स चन्द्रमाः स चेशानः स सूर्यो वरुणश्च सः ।
स कालः सोन्तको मृत्युः स यमो रात्र्यहानि च ॥ १३.२६५.४० ॥
ਉਹੀ ਚੰਦਰਮਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਈਸ਼ਾਨ ਹੈ; ਉਹੀ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਹੈ; ਉਹੀ ਕਾਲ ਹੈ, ਉਹੀ ਅੰਤਕ, ਮੌਤ ਹੈ, ਉਹੀ ਯਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਤਾਂ ਤੇ ਦਿਨ ਵੀ।
13.265.41
मासार्धमासा ऋतवः सन्ध्ये संवत्सरश्च सः ।
सधाता स विधाता च विश्वकर्मा स सर्ववित् ॥ १३.२६५.४१ ॥
ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਪੱਖ, ਰੁੱਤਾਂ, ਸੰਧਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਲ ਵੀ ਉਹੀ ਹਨ; ਉਹੀ ਧਾਤਾ, ਵਿਧਾਤਾ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਅਤੇ ਸਰਵਵਿਤ ਹੈ।
13.265.42
नक्षत्राणि ग्रहाश्चैव दिशोऽथ प्रदिशस्तथा ।
विश्वमूर्तिरमेयात्मा भगवान्परमद्युतिः ॥ १३.२६५.४२ ॥
ਨਕਸ਼ਤਰ, ਗ੍ਰਹਿ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਉਹੀ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਵਮੂਰਤੀ, ਅਮੇਯ ਆਤਮਾ, ਭਗਵਾਨ, ਪਰਮ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ।
13.265.43
एकधा च द्विधा चैव बहुधा च स एव हि ।
शतधा सहस्रधा चैव तथा शतसहस्रधा ॥ १३.२६५.४३ ॥
ਉਹੀ ਇੱਕ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਦੋ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਹੈ; ਸੌ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ।
13.265.44
ईदृशः स महादेवो भूयश्च भगवानतः ।
न हि शक्या गुणा वक्तुमपि वर्षशतैरपि ॥ १३.२६५.४४ ॥
ਏਹੋ ਜਿਹਾ ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਗੁਣ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੱਸੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ।