മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.265
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.265.1
दुर्वाससः प्रसादात्ते शंकरांशस्य माघव ।
अवाप्तमिह विज्ञानं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.२६५.१ ॥
മാധവാ, ദുർവാസാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താലും ശങ്കരാംശത്താലും നീ ഇവിടെ നേടിയ ആ ജ്ഞാനം എനിക്ക് വിവരിച്ചുതരുന്നത് യോഗ്യമാണ്.
13.265.2
महाभाग्यं च यत्तस्य नामानि च महात्मनः ।
तत्त्वमो ज्ञातुमिच्छामि सर्वं मतिमतांवर ॥ १३.२६५.२ ॥
ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, ആ മഹാത്മാവിന്റെ മഹാഭാഗ്യവും നാമങ്ങളും സർവതത്ത്വത്തോടെ അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
13.265.3
हन्ति ते कीर्तयिष्यामि नमस्कृत्य कपर्दिने ।
यदवाप्तं मया राजञ्श्रेयो यच्चार्जितं यशः ॥ १३.२६५.३ ॥
രാജാവേ, ജടാധാരിയായ ശിവനെ നമസ്കരിച്ച് ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം; ഞാൻ നേടിയ ശ്രേയസ്സും ആർജ്ജിച്ച യശസ്സും.
13.265.4
प्रयतः प्रातरुत्थाय यस्त्वधीयेद्विशाम्पते ।
प्राञ्जलिः शतरुद्रीयं नास्य किञ्चनि दुर्लभम् ॥ १३.२६५.४ ॥
രാജാവേ, സംയമത്തോടെ പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് കൈകൂപ്പി ശതരുദ്രീയം പഠിക്കുന്നവന് ഒന്നും ദുർലഭമല്ല.
13.265.5
शिवः सर्वकतो रुद्रः स्रष्टा यस्त्वं शृणुष्व मे ।
प्रजापतिस्तमसृजत्तमसोऽन्ते महातपाः।
शङ्करस्त्वसृजत्तात प्रजाः स्थावरजङ्गमाः ॥ १३.२६५.५ ॥
എല്ലാം ചെയ്യുന്ന ശിവൻ, രുദ്രൻ, സ്രഷ്ടാവ് — അവനെക്കുറിച്ച് നീ കേൾക്കുക. മഹാതപസ്വിയായ പ്രജാപതി ഇരുളിന്റെ അവസാനത്തിൽ അവനെ സൃഷ്ടിച്ചു. കുഞ്ഞേ, ശങ്കരനാണ് സ്ഥാവരജംഗമ ജീവികളെ സൃഷ്ടിച്ചത്.
13.265.6
नास्ति किञ्चित्परं भूतं महादेवाद्विशाम्पते ।
इह त्रिष्वपि लोकेषु भूतानां प्रभवो हि सः ॥ १३.२६५.६ ॥
രാജാവേ, മഹാദേവനേക്കാൾ ഉയർന്ന ഒരു ജീവിയും ഇല്ല. ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും അവനാണ് ജീവികളുടെ ഉറവിടം.
13.265.7
न चैवोत्सहते स्थातुं कश्चिदग्रे महात्मनः ।
न हि भूतं समं तेन त्रिषु लोकेषु विद्यते ॥ १३.२६५.७ ॥
ആ മഹാത്മാവിന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കാൻ ആരും ധൈര്യപ്പെടില്ല; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അദ്ദേഹത്തിനു തുല്യമായ ഒരു ജീവിയുമില്ല.
13.265.8
गन्धेनापि हि सङ्ग्रामे तस्य क्रुद्धस्य शत्रवः ।
विसंज्ञा हतभूयिष्ठा वेपनेते च पतन्ति च ॥ १३.२६५.८ ॥
യുദ്ധത്തിൽ കോപിച്ചുനിൽക്കുന്ന അവന്റെ ഗന്ധത്താൽത്തന്നെ ശത്രുക്കൾ അബോധരായി, മിക്കവരും മരിച്ചു, വിറച്ചു വീഴുന്നു.
13.265.9
घोरं च निनदं तस्य पर्जन्यनिनदोपम् ।
श्रुत्वा विशीर्येद्धृदयं देवानामपि संयुगे।
यं चाक्ष्णा घोररूपेण पश्येद्दग्धः पतेदधः ॥ १३.२६५.९ ॥
അവന്റെ ഭയങ്കരമായ ഗർജ്ജനം മേഘഗർജ്ജനം പോലെയാണ്; യുദ്ധത്തിൽ അത് കേട്ടാൽ ദേവന്മാരുടെ ഹൃദയം പോലും പിളർന്നുപോകും. ഭയങ്കര രൂപത്തോടെ കണ്ണുകൊണ്ട് നോക്കുന്നവൻ ദഹിച്ച് താഴെ വീഴും.
13.265.10
न सुरा नासुरा लोके न गन्धर्वा न पन्नगाः ।
कुपिते सुखमेधन्ते तस्मिन्नपि गुहागताः ॥ १३.२६५.१० ॥
ലോകത്തിൽ ദേവന്മാരോ അസുരന്മാരോ ഗന്ധർവന്മാരോ നാഗങ്ങളോ, ഗുഹകളിൽ വസിക്കുന്നവർ പോലുമോ, അവൻ കോപിച്ചാൽ സുഖമായി നിലനിൽക്കില്ല.
13.265.11
प्रजापतेश्च दक्षस्य यजतो वितते क्रतौ ।
विव्याध कुपितो यज्ञं निर्भयस्तु भवस्तदा ॥ १३.२६५.११ ॥
പ്രജാപതിയായ ദക്ഷന്റെ വിപുലമായ യജ്ഞത്തിൽ യജിക്കുമ്പോൾ, അന്ന് കോപിച്ച നിർഭയനായ ഭവൻ (ശിവൻ) യജ്ഞത്തെ എയ്തു.
13.265.12
धनुषा वाणमुत्सृज्य सुघोरं विननाद च ॥ १३.२६५.१२ ॥
വില്ലിൽ നിന്ന് അമ്പെയ്ത് അവൻ അതിഭയങ്കരമായി ഗർജ്ജിച്ചു.
13.265.13
ते न शर्म कुतः शान्ति विषादं लेभिरे सुराः ।
विद्धे च सहसा यज्ञे कुपिते च महेश्वरे ॥ १३.२६५.१३ ॥
യജ്ഞം പെട്ടെന്ന് മുറിവേറ്റപ്പോഴും മഹേശ്വരൻ കുപിതനായപ്പോഴും ദേവന്മാർക്ക് ശരണമോ ശാന്തിയോ ലഭിച്ചില്ല; അവർ വിഷാദത്തിലായി.
13.265.14
तेन ज्यातलघोषेण सर्वे लोकाः समाकुलाः ।
बभूवुरवशाः पार्थ विषेदुश्च सुरासुराः ॥ १३.२६५.१४ ॥
ആ വില്ലിന്റെ ഞാണൊലിയാൽ എല്ലാ ലോകങ്ങളും ഇളകി; ഹേ പാർത്ഥാ, അവ നിസ്സഹായമായി; സുരാസുരന്മാരും വിഷാദത്തിൽ മുങ്ങി.
13.265.15
आपश्चुक्षुभिरे चैव चकम्पे च वसुन्धरः ।
व्यद्रवग्निरयश्चापि द्यौः पफाल च सर्वशः ॥ १३.२६५.१५ ॥
ജലങ്ങൾ ഇളകി, ഭൂമി വിറച്ചു, അഗ്നികൾ ചിതറി ഓടി, ആകാശം എല്ലായിടത്തും പിളർന്നു.
13.265.16
अन्धेन तमसा लोकाः प्रावृता न चकाशिरे ।
प्रनष्टा ज्योतिषां भाश्च सह सूर्येण भारत ॥ १३.२६५.१६ ॥
അന്ധമായ ഇരുട്ടിൽ മൂടപ്പെട്ട ലോകങ്ങൾ പ്രകാശിച്ചില്ല; ഹേ ഭാരതാ, സൂര്യനോടൊപ്പം ജ്യോതിസ്സുകളുടെ പ്രഭയും നഷ്ടപ്പെട്ടു.
13.265.17
भृशं भीतास्ततः शान्तिं चत्रुः स्वस्त्ययनानि च ।
ऋषयः सर्वभूतानामात्मनश्च हितैषिमः ॥ १३.२६५.१७ ॥
അപ്പോൾ അത്യന്തം ഭയന്ന ഋഷിമാർ സർവഭൂതങ്ങളുടെയും തങ്ങളുടെയും ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ച് ശാന്തിയും സ്വസ്ത്യയനവും നടത്തി.
13.265.18
ततः सोऽभ्यद्रवद्देवान्रुद्रो रौद्रपराक्रमः ।
भगस्य नयने क्रुद्धः प्रहारेण व्यशातयत् ॥ १३.२६५.१८ ॥
അപ്പോൾ ഭയങ്കര പരാക്രമിയായ രുദ്രൻ ദേവന്മാരുടെ മേൽ പാഞ്ഞടുത്തു; കോപത്തോടെ ഒറ്റ പ്രഹാരത്താൽ ഭഗന്റെ കണ്ണുകൾ തകർത്തു.
13.265.19
पूषणं चाभिदुद्राव घोरेण वपुषाऽन्वितः ।
पुरोडाशं भक्षयतो दशनान्वै व्यशातयत् ॥ १३.२६५.१९ ॥
ഭയങ്കര രൂപത്തോടെ അവൻ പൂഷാവിനെയും ആക്രമിച്ചു; പുരോഡാശം ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നവന്റെ പല്ലുകൾ അവൻ തകർത്തു.
13.265.20
ततः प्रणेमुर्देवास्ते वेपमानाः स्म शङ्करम् ।
पुनश्च सन्दधे रुद्रो दीप्तं सुनिशितं शरम् ॥ १३.२६५.२० ॥
അപ്പോൾ വിറച്ചുനിന്ന ദേവന്മാർ ശങ്കരനെ നമസ്കരിച്ചു; രുദ്രൻ വീണ്ടും തിളങ്ങുന്ന, അതിതീക്ഷ്ണമായ ഒരു അമ്പ് തൊടുത്തു.
13.265.21
रुद्रस्य विक्रमं दृष्ट्वा भीता देवाः सहर्षिभिः ।
ततः प्रसादयामासुः शर्वं ते विबुधोत्तमाः ॥ १३.२६५.२१ ॥
രുദ്രന്റെ വീര്യം കണ്ട് ഭയന്ന ദേവന്മാർ ഋഷിമാരോടുകൂടി, ആ ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാർ ശർവനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു.
13.265.22
जेषुश्च शतरुद्रीयं देवाः कृत्वाञ्जलिं तदा ।
संस्तूयमानस्त्रिदशैः प्रससाद महेश्वरः ॥ १३.२६५.२२ ॥
അപ്പോൾ ദേവന്മാർ അഞ്ജലി ചെയ്ത് ശതരുദ്രീയം ചൊല്ലി; ദേവന്മാരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട മഹേശ്വരൻ പ്രസന്നനായി.
13.265.23
रुद्रस्य भागं यज्ञे च विशिष्टं ते त्वकल्पयन् ।
भयेन त्रिदशा राजञ्शरणं च प्रपेदिरे ॥ १३.२६५.२३ ॥
യാഗത്തിൽ രുദ്രന് ഒരു വിശിഷ്ടഭാഗം ദേവന്മാർ നിശ്ചയിച്ചു; രാജാവേ, ഭയത്താൽ ദേവന്മാർ അവന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു.
13.265.24
तेन चैव हि तुष्टेन स यज्ञः सन्धितोऽभवत् ।
यद्यच्चापहृतं तत्र तत्तथैवान्वजीवयत् ॥ १३.२६५.२४ ॥
അവൻ സന്തുഷ്ടനായതിനാൽ ആ യാഗം വീണ്ടും കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടു; അവിടെ അപഹരിക്കപ്പെട്ടതെല്ലാം അവൻ അതുപോലെതന്നെ പുനർജീവിപ്പിച്ചു.
13.265.25
असुराणां पुराण्यासंस्त्रीणि वीर्यवतां दिवि ।
आयसं राजतं चैव सौवर्णमपि चापरम् ॥ १३.२६५.२५ ॥
സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ശക്തരായ അസുരന്മാർക്ക് മൂന്ന് പുരങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു — ഒന്ന് ഇരുമ്പിനാലും, ഒന്ന് വെള്ളിയാലും, ഒന്ന് സ്വർണ്ണത്താലും നിർമ്മിതമായത്.
13.265.26
नाशकत्तानि मघवा भेत्तुं सर्वायुधैरपि ।
अथ सर्वेऽमरा रुद्रं जग्मुः शरणमर्दिताः ॥ १३.२६५.२६ ॥
എല്ലാ ആയുധങ്ങൾകൊണ്ടും ഇന്ദ്രന് അവയെ ഭേദിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അപ്പോൾ പീഡിതരായ എല്ലാ അമരന്മാരും രുദ്രന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു.
13.265.27
तत ऊचुर्महात्मानो देवाः सर्वे समागताः ।
रुद्र रौद्रा भविष्यन्ति पशवः सर्वकर्मसु ॥ १३.२६५.२७ ॥
അപ്പോൾ സമ്മേളിച്ച മഹാത്മാക്കളായ ദേവന്മാർ എല്ലാവരും പറഞ്ഞു — "രുദ്രാ, എല്ലാ കർമ്മങ്ങളിലും ജീവികൾ ഭയങ്കരരായിത്തീരും."
13.265.28
जहि दैत्यान्सह पुरैर्लोकांस्त्रायस्व मानद ।
स तथोक्तस्तथेत्युक्त्वा कृत्वा विष्णुं शरोत्तमम् ॥ १३.२६५.२८ ॥
"മാനദാ, ദൈത്യന്മാരെ അവരുടെ പുരങ്ങളോടൊപ്പം നശിപ്പിച്ച് ലോകങ്ങളെ രക്ഷിക്കൂ." അങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടവൻ "അങ്ങനെതന്നെ" എന്നു പറഞ്ഞ് വിഷ്ണുവിനെ ശ്രേഷ്ഠമായ അമ്പാക്കി.
13.265.29
शल्यमग्निं तथा कृत्वा पुङ्खं वैवस्वतं यमम् ।
ओङ्कारं च धनुः सर्वाञ्ज्यां च सावित्रिमुत्तमां ॥ १३.२६५.२९ ॥
അഗ്നിയെ അമ്പിന്റെ മുനയും, വൈവസ്വത യമനെ അമ്പിന്റെ പുംഖവും, ഓങ്കാരത്തെ വില്ലും, എല്ലാത്തിനെയും ഉത്തമമായ സാവിത്രിയെയും ഞാണുമാക്കി.
13.265.30
ब्रह्माणं सारथिं कृत्वा विनियुज्य च सर्वशः ।
त्रिपर्वणा त्रिशल्येन तेन तानि बिभेद सः ॥ १३.२६५.३० ॥
ബ്രഹ്മാവിനെ സാരഥിയാക്കി, എല്ലാം യഥാവിധി ഘടിപ്പിച്ച്, മൂന്ന് പർവ്വങ്ങളും മൂന്ന് മുനകളുമുള്ള ആ അമ്പുകൊണ്ട് അവൻ അവയെ തുളച്ചു.
13.265.31
शरेणादित्यवर्णेन कालाग्निसमतेजसा ।
तेऽसुराः सपुरास्तत्र दग्धा रुद्रेण भारत ॥ १३.२६५.३१ ॥
സൂര്യവർണ്ണവും കാലാഗ്നിതുല്യ തേജസ്സുമുള്ള ശരത്താൽ, ഹേ ഭാരതാ, രുദ്രൻ അവിടെ ആ അസുരരെയും അവരുടെ പുരങ്ങളോടെ ദഹിപ്പിച്ചു.
13.265.32
तं चैवाङ्कगतं दृष्ट्वा बालं पञ्चशिखं पुनः ।
उमा जिज्ञासमाना वै कोऽयमित्यब्रवीत्तदा ॥ १३.२६५.३२ ॥
മടിയിലിരിക്കുന്ന പഞ്ചശിഖനായ ആ ബാലനെ വീണ്ടും കണ്ടപ്പോൾ, അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച ഉമ അപ്പോൾ ചോദിച്ചു, "ഇവൻ ആരാണ്?"
13.265.33
असूयतश्च शक्रस्य वज्रेणि प्रहरिष्यतः ।
सवज्रं स्तम्भयामास तं बाहुं परिघोपमम् ॥ १३.२६५.३३ ॥
അസൂയയോടെ വജ്രംകൊണ്ട് പ്രഹരിക്കാനൊരുങ്ങിയ ശക്രന്റെ, പരിഘതുല്യമായ ആ ബാഹുവിനെ വജ്രത്തോടെ അവൻ സ്തംഭിപ്പിച്ചു.
13.265.34
न संयुयुधिरे चैव देवास्तं भुवनेश्वरम् ।
सप्रजापतयः सर्वे तस्मिन्मुमुहुरीश्वरे ॥ १३.२६५.३४ ॥
ദേവന്മാർ ആ ഭുവനേശ്വരനോട് യുദ്ധം ചെയ്തില്ല; പ്രജാപതികളോടുകൂടിയ എല്ലാവരും ആ ഈശ്വരനിൽ മോഹിച്ചുപോയി.
13.265.35
ततो ध्यात्वा च भगवान्ब्रह्मा तममितौजसम् ।
अयं श्रेष्ठ इति ज्ञात्वा ववन्दे तमुमापतिम् ॥ १३.२६५.३५ ॥
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവ് ധ്യാനിച്ച് അമിതതേജസ്വിയായ അവൻ "ഇവൻ ശ്രേഷ്ഠനാണ്" എന്നറിഞ്ഞ് ആ ഉമാപതിയെ വന്ദിച്ചു.
13.265.36
ततः प्रसादयामासुरुमां रुद्रं च ते सुराः ।
बभूव स तदा बालः प्रययौ तु यथापुरम् ॥ १३.२६५.३६ ॥
അപ്പോൾ ആ ദേവന്മാർ ഉമയെയും രുദ്രനെയും പ്രസാദിപ്പിച്ചു; ആ ബാലൻ മുമ്പത്തെപ്പോലെയായി പോയി.
13.265.37
स चापि ब्राह्मणो भूत्वा दुर्वासा नाम वीर्यवान् ।
द्वारवत्यां मम गृहे चिरं कालमुपावसन् ॥ १३.२६५.३७ ॥
ആ വീര്യവാനായ ദുർവാസാവ് ബ്രാഹ്മണനായി ദ്വാരവതിയിൽ എന്റെ വീട്ടിൽ ദീർഘകാലം വസിച്ചു.
13.265.38
विप्रकारान्प्रयुङ्क्ते स्म सुबहून्मम वेश्मनि ।
तानुदारतया चाहं चक्षमे चातिदुःसहान् ॥ १३.२६५.३८ ॥
അദ്ദേഹം എന്റെ വീട്ടിൽ പലവിധ ബ്രാഹ്മണാപരാധങ്ങൾ ചെയ്തു; ഔദാര്യം കൊണ്ട് ഞാൻ അവയെ വളരെ സഹിക്കാനാകാത്തതെങ്കിലും ക്ഷമിച്ചു.
13.265.39
स वै रुद्रः स च शिवः सोग्निः सर्वः स सर्वजित् ।
स चैवेन्द्रश्च वायुश्च सोऽस्विनौ स च विद्युतः ॥ १३.२६५.३९ ॥
അവൻ തന്നെ രുദ്രൻ; അവൻ തന്നെ ശിവൻ; അവൻ തന്നെ അഗ്നി, സർവ്വൻ, സർവ്വജിത്ത്; അവൻ തന്നെ ഇന്ദ്രൻ, വായുവും; അവൻ തന്നെ അശ്വിനികൾ, വിദ്യുത്തും.
13.265.40
स चन्द्रमाः स चेशानः स सूर्यो वरुणश्च सः ।
स कालः सोन्तको मृत्युः स यमो रात्र्यहानि च ॥ १३.२६५.४० ॥
അവൻ തന്നെ ചന്ദ്രൻ, അവൻ തന്നെ ഈശാനൻ; അവൻ തന്നെ സൂര്യൻ, വരുണനും; അവൻ തന്നെ കാലം, അന്തകൻ, മൃത്യു, യമൻ; രാത്രിയും പകലും അവൻ തന്നെ.
13.265.41
मासार्धमासा ऋतवः सन्ध्ये संवत्सरश्च सः ।
सधाता स विधाता च विश्वकर्मा स सर्ववित् ॥ १३.२६५.४१ ॥
മാസങ്ങളും പക്ഷങ്ങളും, ഋതുക്കളും, സന്ധ്യകളും, സംവത്സരവും അവൻ തന്നെ; അവൻ ധാതാവ്, വിധാതാവ്, വിശ്വകർമ്മാവ്, സർവ്വജ്ഞനും.
13.265.42
नक्षत्राणि ग्रहाश्चैव दिशोऽथ प्रदिशस्तथा ।
विश्वमूर्तिरमेयात्मा भगवान्परमद्युतिः ॥ १३.२६५.४२ ॥
നക്ഷത്രങ്ങളും ഗ്രഹങ്ങളും, ദിക്കുകളും ഉപദിക്കുകളും അവൻ തന്നെ; വിശ്വരൂപനും അളവറ്റ ആത്മാവും ഭഗവാനും പരമതേജസ്സുമുള്ളവൻ അവൻ തന്നെ.
13.265.43
एकधा च द्विधा चैव बहुधा च स एव हि ।
शतधा सहस्रधा चैव तथा शतसहस्रधा ॥ १३.२६५.४३ ॥
അവൻ തന്നെ ഒരു വിധത്തിലും രണ്ടു വിധത്തിലും പല വിധത്തിലും ആകുന്നു; നൂറു വിധത്തിലും ആയിരം വിധത്തിലും അതുപോലെ ലക്ഷം വിധത്തിലും അവൻ തന്നെ.
13.265.44
ईदृशः स महादेवो भूयश्च भगवानतः ।
न हि शक्या गुणा वक्तुमपि वर्षशतैरपि ॥ १३.२६५.४४ ॥
അങ്ങനെയുള്ളവനാണ് ആ മഹാദേവൻ; അതിലുമധികം ഭഗവാനും അവൻ തന്നെ. അവന്റെ ഗുണങ്ങൾ നൂറു വർഷം കൊണ്ടുപോലും പറഞ്ഞുതീർക്കാനാവില്ല.