ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.266
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.266.1
युधिष्ठिर महाबाहो महाभाग्यं महात्मनः ।
रुद्राय बहुरूपाय बहुनाम्ने निबोध मे ॥ १३.२६६.१ ॥
ହେ ମହାବାହୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ମହାତ୍ମାଙ୍କର ମହାଭାଗ୍ୟ ଶୁଣ। ବହୁରୂପ ଓ ବହୁନାମ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୋଠାରୁ ଜାଣ।
13.266.2
वदन्त्युग्रं महादेवं तथा स्थाणुं महेश्वरम् ।
एकाक्षं त्र्यम्बकं चैव विश्वरूपं शिवं तथा ॥ १३.२६६.२ ॥
ସେ ମାନଙ୍କୁ ଉଗ୍ର, ମହାଦେବ, ସ୍ଥାଣୁ, ମହେଶ୍ୱର, ଏକାକ୍ଷ, ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ, ବିଶ୍ୱରୂପ ଓ ଶିବ ବୋଲି କହନ୍ତି।
13.266.3
द्वे तनू तस्य देवस्य वेदज्ञा ब्राह्मणा विदुः ।
घोरामन्यां शिवामन्यां ते तनू बहुधा पुनः ॥ १३.२६६.३ ॥
ସେହି ଦେବତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ଶରୀର ଅଛି ବୋଲି ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜାଣନ୍ତି — ଗୋଟିଏ ଘୋର, ଅନ୍ୟଟି ଶିବ; ସେ ଦୁଇ ଶରୀର ପୁଣି ବହୁପ୍ରକାରରେ ବିଭକ୍ତ।
13.266.4
उग्रा घोरा तनुर्याऽस्य सोऽग्निर्विद्युत्स भास्करः ।
शिवा सौम्या च या त्वस्य धर्मस्त्वापोथ चन्द्रमाः ॥ १३.२६६.४ ॥
ତାଙ୍କର ଉଗ୍ର ଓ ଘୋର ଶରୀର ଅଗ୍ନି, ବିଦ୍ୟୁତ ଏବଂ ସେହି ସୂର୍ଯ୍ୟ; ଶିବ ଓ ସୌମ୍ୟ ଶରୀର ଧର୍ମ, ଜଳ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର।
13.266.5
आत्मनोऽर्धं तु तस्याग्निः सोमोऽर्धं पुनरुच्यते ।
ब्रह्मचर्यं चरत्येका शिवा चास्य तनुस्तथा ॥ १३.२६६.५ ॥
ତାଙ୍କର ଅର୍ଦ୍ଧ ତାଙ୍କର ନିଜର; ଅନ୍ୟ ଅର୍ଦ୍ଧକୁ ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ କୁହାଯାଏ। ଗୋଟିଏ ଶରୀର ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରେ; ତାଙ୍କର ଶିବ ଶରୀର ମଧ୍ୟ ସେପରି।
13.266.6
याऽस्य घोरतमा मूर्तिर्जगत्संहरते तथा ।
ईश्वरत्वान्महत्त्वाच्च महेश्वर इति स्मृतः ॥ १३.२६६.६ ॥
ତାଙ୍କର ଅତି ଘୋର ମୂର୍ତ୍ତି ସେପରି ଜଗତର ସଂହାର କରେ; ଈଶ୍ୱରତ୍ୱ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ ହେତୁ ସେ ମହେଶ୍ୱର ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
13.266.7
यन्निर्दहति यत्तीक्ष्णो यदुग्रो यत्प्रतापवान् ।
मांसशोणितमज्जादो यत्ततो रुद्र उच्यते ॥ १३.२६६.७ ॥
ଯେ ଦହନ କରନ୍ତି, ଯେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଉଗ୍ର, ପ୍ରତାପୀ, ଯେ ମାଂସ, ରକ୍ତ ଓ ମଜ୍ଜା ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ରୁଦ୍ର କୁହାଯାଏ।
13.266.8
देवानां सुमहान्यच्च यच्चास्य विषयो महान् ।
यच्च विश्वं जगत्पाति महादेवस्ततः स्मृतः ॥ १३.२६६.८ ॥
ଯେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ମହାନ, ତାଙ୍କର ଅଧିକାର କ୍ଷେତ୍ରର ମଧ୍ୟ ମହତ୍ତ୍ୱ ଅଛି, ଯେ ବିଶ୍ୱ ଓ ଜଗତକୁ ପାଳନ କରନ୍ତି; ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ମହାଦେବ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
13.266.9
धूम्ररूपा जटा यस्माद्धूर्जटीत्यत उच्यते ॥ १३.२६६.९ ॥
ତାଙ୍କ ଜଟା ଧୂଆଁ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଧୂର୍ଜଟି କୁହାଯାଏ।
13.266.10
स मेधयति यन्नित्यं सर्वान्वै सर्वकर्मभिः ।
शिवमिच्छन्मनुष्याणां तस्मादेष शिवः स्मृतः ॥ १३.२६६.१० ॥
ସେ ସର୍ବଦା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି; ତେଣୁ ଏହାଙ୍କୁ ଶିବ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
13.266.11
दहत्यूध्वं स्थितो यच्च प्राणान्नॄणां स्थिरश्च यत् ।
स्थिरलिङ्गश्च यन्नित्यं तस्मात्स्थाणुरिति स्मृतः ॥ १३.२६६.११ ॥
ଯେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରାଣକୁ ଦହନ କରନ୍ତି, ଯେ ସ୍ଥିର ଏବଂ ଯାହାର ଲିଙ୍ଗ ସଦା ସ୍ଥିର; ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ସ୍ଥାଣୁ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
13.266.12
यदस्य बहुधा रूपं भूतं भव्यं भवत्तथा ।
स्थावरं जङ्गमं चैव बहुरूपस्ततः स्मृतः ॥ १३.२६६.१२ ॥
ତାଙ୍କ ରୂପ ଅନେକ ପ୍ରକାରର; ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଏବଂ ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସବୁ ତାଙ୍କର; ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ବହୁରୂପ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
13.266.13
विश्वेदेवाश्च यत्तस्मिन्विश्वरूपस्ततः स्मृतः ।
सहस्राक्षोऽयुताक्षो वा सर्वतोक्षिमयोपि वा।
चक्षुषः प्रभवं तेजः सर्वतश्चक्षुरेव तत् ॥ १३.२६६.१३ ॥
ବିଶ୍ୱଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କଠାରେ ଅଛନ୍ତି; ସେଥିପାଇଁ ସେ ବିଶ୍ୱରୂପ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ସେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ, ଅଯୁତାକ୍ଷ, ବା ସବୁ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚକ୍ଷୁପୂର୍ଣ୍ଣ। ଚକ୍ଷୁର ଉତ୍ସ ତେଜ; ତାହା ସର୍ବତ୍ର ଚକ୍ଷୁ ହିଁ।
13.266.14
सर्वथा यत्पशून्पाति तैश्च यद्रमते सह ।
तेषामधिपतिर्यच्च तस्मात्पशुपतिः स्मृतः ॥ १३.२६६.१४ ॥
ଯିଏ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଯିଏ ସେମାନଙ୍କ ସହ ରମନ୍ତି, ଯିଏ ସେମାନଙ୍କର ଅଧିପତି, ସେଥିପାଇଁ ସେ ପଶୁପତି ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
13.266.15
नित्येन ब्रह्मचर्येण लिङ्गमस्य यदा स्थितम् ।
भक्तानुग्रहणार्थाय गूढलिङ्गस्ततः स्मृतः।
महयत्यस्य लोकश्च प्रियं ह्येतन्महात्मनः ॥ १३.२६६.१५ ॥
ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥିତ ହେଲା, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ସେ ଗୂଢ଼ଲିଙ୍ଗ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ଜଗତ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ; ଏହା ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ।
13.266.16
विग्रहं पूजयेद्यो वै लिङ्गं वाऽपि महात्मनः ।
लिङ्गं पूजयिता नित्यं महतीं श्रियमश्नुते ॥ १३.२६६.१६ ॥
ଯିଏ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ବିଗ୍ରହ କିମ୍ବା ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କରେ, ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କରେ, ସେ ମହତୀ ଶ୍ରୀ ପାଏ।
13.266.17
ऋषयश्चापि देवाश्च गन्धर्वाप्सरसस्तथा ।
लिङ्गमेवार्चयन्ति स्म यत्तदूर्ध्वं समास्थितम्। ॥ १३.२६६.१७ ॥
ଋଷି ଓ ଦେବତାମାନେ, ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ସ୍ଥିତ ସେହି ଲିଙ୍ଗର ହିଁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
13.266.18
पूज्यमाने ततस्तस्मिन्मोदते स महेश्वरः ।
सुखं ददाति प्रीतात्मा भक्तानां भक्तवत्सलः ॥ १३.२६६.१८ ॥
ପରେ ତାଙ୍କର ପୂଜା ହେଲେ ସେ ମହେଶ୍ୱର ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରସନ୍ନ ହୃଦୟରେ ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସୁଖ ଦିଅନ୍ତି; ସେ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ।
13.266.19
एष एव श्मशानेषु देवो वसति निर्दहन् ।
यजन्ते ये जनास्तत्र वीरस्थाननिषेविणः ॥ १३.२६६.१९ ॥
ଶ୍ମଶାନରେ ଦହନ କରି ଏହି ଦେବତା ହିଁ ବାସ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ବୀରସ୍ଥାନ ସେବନକାରୀ ଲୋକେ ତାଙ୍କର ପୂଜା କରନ୍ତି।
13.266.20
विषमस्थः शरीरेषु स मृत्युः प्राणिनामिह ।
स च वायुः शरीरेषु प्राणपालः शरीरिणाम् ॥ १३.२६६.२० ॥
ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ବିଷମ ଭାବେ ଥିବା ସେହି ମୃତ୍ୟୁ ଏଠାରେ ଅଛି। ଏବଂ ଶରୀରରେ ସେହି ବାୟୁ ଦେହଧାରୀଙ୍କ ପ୍ରାଣର ପାଳକ।
13.266.21
तस्य घोराणि रूपाणि दीप्तानि च बहुनि च ।
लोके यान्यस्य पूज्यन्ते विप्रास्तानि विदुर्बुधाः ॥ १३.२६६.२१ ॥
ତାଙ୍କର ଘୋର ଓ ଦୀପ୍ତ ବହୁ ରୂପ ଅଛି। ଜଗତରେ ତାଙ୍କର ଯେଉଁ ରୂପ ପୂଜିତ ହୁଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବିପ୍ର ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନେ ଜାଣନ୍ତି।
13.266.22
नामधेयानि देवेषु बहून्यस्य यथार्थवत् ।
निरुच्यन्ते महत्त्वाच्च विभुत्वात्कर्मभिस्तथा ॥ १३.२६६.२२ ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ବହୁ ନାମ ଅଛି; ସେଗୁଡ଼ିକ ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟାୟିତ ହୁଏ — ତାଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱ ଯୋଗୁଁ, ବିଭୁତ୍ୱ ଯୋଗୁଁ ଏବଂ ତାଙ୍କ କର୍ମ ଯୋଗୁଁ ମଧ୍ୟ।
13.266.23
वेदे चास्य विदुर्विप्राः शतरुद्रीयमुत्तमम् ।
व्यासेनोक्तं च यच्चापि उपस्थानं महात्मनः ॥ १३.२६६.२३ ॥
ବେଦରେ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ବିପ୍ରମାନେ ଉତ୍ତମ ଶତରୁଦ୍ରୀୟକୁ ଜାଣନ୍ତି; ବ୍ୟାସଙ୍କ କଥିତ ଏବଂ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଉପସ୍ଥାନ-ସ୍ତୁତିକୁ ମଧ୍ୟ।
13.266.24
प्रदाता सर्वलोकानां विश्वसाक्षी निरामयः ।
ज्येष्ठभूतं वदन्त्येनं ब्राह्मणा ऋषयोऽपरे ॥ १३.२६६.२४ ॥
ସମସ୍ତ ଲୋକର ଦାତା, ବିଶ୍ୱର ସାକ୍ଷୀ, ନିରାମୟ — ଏହାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠଭୂତ (ପ୍ରଥମେ ଜାତ) କହନ୍ତି।
13.266.25
प्रथमो ह्येष देवानां मुखादग्निमजीजनत् ।
ग्रहैर्बहुविधैः प्राणान्संरुद्धानुत्सृजत्यपि ॥ १३.२६६.२५ ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଏହି ଜଣେ; ସେ ନିଜ ମୁଖରୁ ଅଗ୍ନି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ବହୁବିଧ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ଧ ପ୍ରାଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି।
13.266.26
विमोक्षयति तुष्टात्मा शरण्यः शरणागतान् ।
आयुरारोग्यमैश्वर्यं हितं कामांश्च पुष्कलान् ॥ १३.२६६.२६ ॥
ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ ସେହି ଶରଣ୍ୟ ଶରଣାଗତମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି; ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଆରୋଗ୍ୟ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ହିତ ଓ ପ୍ରଚୁର କାମନା ମଧ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି।
13.266.27
स ददाति मनुष्येभ्यः स एवाक्षिपते पुनः ।
शक्रादिषु च देवेषु तस्य चैश्वर्यमुच्यते ॥ १३.२६६.२७ ॥
ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ସେ ପୁଣି ତାହା ହରଣ କରନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କରି ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
13.266.28
स एव स्थापको नित्यं त्रैलोक्यस्य शुभाशुभे ।
ऐश्वर्याच्चैव कामानामीश्वरः पुनरुच्यते ॥ १३.२६६.२८ ॥
ସେ ହିଁ ସଦା ତ୍ରିଲୋକର ଶୁଭାଶୁଭର ସ୍ଥାପକ; ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ହେତୁ ଏବଂ କାମନାମାନଙ୍କର ଈଶ୍ୱର ରୂପେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି କୁହାଯାଏ।
13.266.29
महेश्वरश्च लोकानां महातामीश्वरश्च सः ।
बहुभिर्विविधै रूपैर्विश्वं व्याप्तमिदं जगत्।
तस्य देवस्य यद्वक्त्रं समुद्रे वडंवामुखण् ॥ १३.२६६.२९ ॥
ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମହେଶ୍ୱର ଏବଂ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଈଶ୍ୱର। ବହୁବିଧ ରୂପରେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ଓ ଏହି ଜଗତ ବ୍ୟାପ୍ତ। ସେହି ଦେବଙ୍କର ଯେଉଁ ମୁଖ ସମୁଦ୍ରରେ ବଡ଼ବାମୁଖ…