มหาภารตะ · อัธยายะ 13.266
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.266.1
युधिष्ठिर महाबाहो महाभाग्यं महात्मनः ।
रुद्राय बहुरूपाय बहुनाम्ने निबोध मे ॥ १३.२६६.१ ॥
ยุธิษฐิระ ผู้มีแขนอันยิ่งใหญ่ จงฟังเราเล่าถึงโชคลาภอันยิ่งใหญ่ของพระผู้ยิ่งใหญ่ คือพระรุทร ผู้มีรูปหลายอย่าง มีนามหลายนาม
13.266.2
वदन्त्युग्रं महादेवं तथा स्थाणुं महेश्वरम् ।
एकाक्षं त्र्यम्बकं चैव विश्वरूपं शिवं तथा ॥ १३.२६६.२ ॥
ผู้คนเรียกพระองค์ว่า อุครา มหาเทพ สถาณุ มเหศวร ผู้มีตาเดียว ผู้มีตาสาม ผู้มีรูปทุกรูป และศิวะ
13.266.3
द्वे तनू तस्य देवस्य वेदज्ञा ब्राह्मणा विदुः ।
घोरामन्यां शिवामन्यां ते तनू बहुधा पुनः ॥ १३.२६६.३ ॥
พราหมณ์ผู้รู้พระเวทรู้ว่า พระเจ้าองค์นั้นมีสองกาย กายหนึ่งดุร้าย อีกกายหนึ่งเป็นมงคล และสองกายนั้นยังแยกออกไปได้หลายทาง
13.266.4
उग्रा घोरा तनुर्याऽस्य सोऽग्निर्विद्युत्स भास्करः ।
शिवा सौम्या च या त्वस्य धर्मस्त्वापोथ चन्द्रमाः ॥ १३.२६६.४ ॥
กายดุร้ายและน่าสะพรึงของพระองค์คือไฟ สายฟ้า และพระอาทิตย์นั้น ส่วนกายอันเป็นมงคลและอ่อนโยนของพระองค์คือธรรม น้ำ และพระจันทร์
13.266.5
आत्मनोऽर्धं तु तस्याग्निः सोमोऽर्धं पुनरुच्यते ।
ब्रह्मचर्यं चरत्येका शिवा चास्य तनुस्तथा ॥ १३.२६६.५ ॥
ครึ่งหนึ่งของพระองค์คืออาตมันของพระองค์เอง อีกครึ่งหนึ่งกล่าวกันว่าคือพระอัคนีและพระโสม กายหนึ่งประพฤติพรหมจรรย์ และกายอันเป็นมงคลของพระองค์ก็เช่นเดียวกัน
13.266.6
याऽस्य घोरतमा मूर्तिर्जगत्संहरते तथा ।
ईश्वरत्वान्महत्त्वाच्च महेश्वर इति स्मृतः ॥ १३.२६६.६ ॥
รูปที่ดุร้ายที่สุดของพระองค์ก็ทำลายโลกในทำนองเดียวกัน และด้วยความเป็นใหญ่และความยิ่งใหญ่ พระองค์จึงได้รับการจดจำว่าเป็นมเหศวร
13.266.7
यन्निर्दहति यत्तीक्ष्णो यदुग्रो यत्प्रतापवान् ।
मांसशोणितमज्जादो यत्ततो रुद्र उच्यते ॥ १३.२६६.७ ॥
พระองค์ผู้เผาไหม้ ผู้ดุร้าย รุนแรง และทรงพลัง ผู้กลืนกินเนื้อ โลหิต และไขกระดูก เพราะเหตุนั้นจึงเรียกว่าพระรุทร
13.266.8
देवानां सुमहान्यच्च यच्चास्य विषयो महान् ।
यच्च विश्वं जगत्पाति महादेवस्ततः स्मृतः ॥ १३.२६६.८ ॥
พระองค์ผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดในหมู่เทพ ผู้มีอาณาเขตกว้างใหญ่ และทรงคุ้มครองจักรวาลทั้งสิ้นและโลก เพราะเหตุนั้นจึงได้รับการจดจำว่าเป็นมหาเทพ
13.266.9
धूम्ररूपा जटा यस्माद्धूर्जटीत्यत उच्यते ॥ १३.२६६.९ ॥
เพราะเกศาที่ยุ่งเหยิงของพระองค์มีสีดุจควัน เพราะเหตุนั้นจึงเรียกว่าธูรชฏี
13.266.10
स मेधयति यन्नित्यं सर्वान्वै सर्वकर्मभिः ।
शिवमिच्छन्मनुष्याणां तस्मादेष शिवः स्मृतः ॥ १३.२६६.१० ॥
พระองค์ผู้ทรงชำระสรรพสัตว์ทั้งปวงให้บริสุทธิ์ด้วยการกระทำทั้งปวงของพวกเขาอยู่เป็นนิตย์ ทรงปรารถนาความอยู่ดีมีสุขของมนุษย์ เพราะเหตุนั้นจึงได้รับการจดจำว่าศิวะ
13.266.11
दहत्यूध्वं स्थितो यच्च प्राणान्नॄणां स्थिरश्च यत् ।
स्थिरलिङ्गश्च यन्नित्यं तस्मात्स्थाणुरिति स्मृतः ॥ १३.२६६.११ ॥
พระองค์ผู้ประทับอยู่เบื้องบนและเผาลมปราณของมนุษย์ ผู้มั่นคง และลึงค์ของพระองค์ก็มั่นคงอยู่เป็นนิตย์ เพราะเหตุนั้นจึงได้รับการจดจำว่าสถาณุ
13.266.12
यदस्य बहुधा रूपं भूतं भव्यं भवत्तथा ।
स्थावरं जङ्गमं चैव बहुरूपस्ततः स्मृतः ॥ १३.२६६.१२ ॥
รูปของพระองค์มีหลายอย่าง สิ่งที่ได้เป็นมาแล้ว สิ่งที่จะเป็นต่อไป และสิ่งที่เป็นอยู่ ทั้งสิ่งที่ไม่เคลื่อนไหวและสิ่งที่เคลื่อนไหวล้วนเป็นของพระองค์ เพราะเหตุนั้นจึงได้รับการจดจำว่าพหุรูป ผู้มีรูปหลายอย่าง
13.266.13
विश्वेदेवाश्च यत्तस्मिन्विश्वरूपस्ततः स्मृतः ।
सहस्राक्षोऽयुताक्षो वा सर्वतोक्षिमयोपि वा।
चक्षुषः प्रभवं तेजः सर्वतश्चक्षुरेव तत् ॥ १३.२६६.१३ ॥
วิศเวเทวาทั้งหลายก็ประทับอยู่ในพระองค์ เพราะเหตุนั้นจึงได้รับการจดจำว่าวิศวรูป ผู้มีรูปทุกรูป พระองค์มีพันตา หมื่นตา หรือมีตาเต็มไปทุกด้าน แหล่งกำเนิดของดวงตาคือความรุ่งโรจน์ ดวงตาจึงมีอยู่ทั่วทุกแห่ง
13.266.14
सर्वथा यत्पशून्पाति तैश्च यद्रमते सह ।
तेषामधिपतिर्यच्च तस्मात्पशुपतिः स्मृतः ॥ १३.२६६.१४ ॥
พระองค์ผู้ทรงคุ้มครองสัตว์ทั้งหลายในทุกทาง ผู้ทรงยินดีร่วมกับเขาเหล่านั้น ผู้ทรงเป็นเจ้าเหนือเขาเหล่านั้น เพราะเหตุนั้นจึงได้รับการจดจำว่าปศุบดี เจ้าแห่งสัตว์
13.266.15
नित्येन ब्रह्मचर्येण लिङ्गमस्य यदा स्थितम् ।
भक्तानुग्रहणार्थाय गूढलिङ्गस्ततः स्मृतः।
महयत्यस्य लोकश्च प्रियं ह्येतन्महात्मनः ॥ १३.२६६.१५ ॥
เมื่อลึงค์ของพระองค์ประดิษฐานอยู่ด้วยพรหมจรรย์อันเป็นนิตย์ เพื่อจะแสดงพระคุณแก่ภักดีชน พระองค์จึงได้รับการจดจำว่าคูฒลึงค์ ผู้มีลึงค์ซ่อนเร้น โลกย่อมเคารพบูชาพระองค์ และสิ่งนี้เป็นที่รักของพระผู้ยิ่งใหญ่
13.266.16
विग्रहं पूजयेद्यो वै लिङ्गं वाऽपि महात्मनः ।
लिङ्गं पूजयिता नित्यं महतीं श्रियमश्नुते ॥ १३.२६६.१६ ॥
ผู้ใดบูชารูปเคารพหรือลึงค์ของพระผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ที่บูชาลึงค์อยู่เป็นนิตย์ ย่อมได้รับสิริมงคลอันยิ่งใหญ่
13.266.17
ऋषयश्चापि देवाश्च गन्धर्वाप्सरसस्तथा ।
लिङ्गमेवार्चयन्ति स्म यत्तदूर्ध्वं समास्थितम्। ॥ १३.२६६.१७ ॥
แม้เหล่าฤๅษีและเทพ คันธรรพ์และอัปสรทั้งหลาย ก็บูชาลึงค์ที่ตั้งตระหง่านขึ้นไปนั้น
13.266.18
पूज्यमाने ततस्तस्मिन्मोदते स महेश्वरः ।
सुखं ददाति प्रीतात्मा भक्तानां भक्तवत्सलः ॥ १३.२६६.१८ ॥
เมื่อพระองค์ได้รับการบูชา พระมเหศวรองค์นั้นก็ทรงปีติ ด้วยพระทัยที่เบิกบาน พระองค์ประทานความสุขแก่ภักดีชน ทรงเอ็นดูภักดีชนยิ่งนัก
13.266.19
एष एव श्मशानेषु देवो वसति निर्दहन् ।
यजन्ते ये जनास्तत्र वीरस्थाननिषेविणः ॥ १३.२६६.१९ ॥
แท้จริงเทพองค์นี้ประทับอยู่ในป่าช้า เผาไหม้อยู่ที่นั่น ผู้คนที่มาอยู่ในสถานที่ของวีรชนนั้นย่อมบูชาพระองค์
13.266.20
विषमस्थः शरीरेषु स मृत्युः प्राणिनामिह ।
स च वायुः शरीरेषु प्राणपालः शरीरिणाम् ॥ १३.२६६.२० ॥
มรณะ ซึ่งดำรงอยู่อย่างไม่สม่ำเสมอในร่างกายของสัตว์มีชีวิตทั้งหลาย ก็อยู่ที่นี่ และลมนั้นเองในร่างกายก็เป็นผู้พิทักษ์ลมปราณของสัตว์ผู้มีร่างกาย
13.266.21
तस्य घोराणि रूपाणि दीप्तानि च बहुनि च ।
लोके यान्यस्य पूज्यन्ते विप्रास्तानि विदुर्बुधाः ॥ १३.२६६.२१ ॥
รูปของพระองค์นั้นทั้งน่าสะพรึงและเรืองรองมีมากมาย รูปที่ในโลกเขาบูชากันนั้น พราหมณ์และปราชญ์ทั้งหลายย่อมรู้จักรูปเหล่านั้น
13.266.22
नामधेयानि देवेषु बहून्यस्य यथार्थवत् ।
निरुच्यन्ते महत्त्वाच्च विभुत्वात्कर्मभिस्तथा ॥ १३.२६६.२२ ॥
ในหมู่เทพ นามมากมายของพระองค์ถูกอธิบายไว้อย่างถูกต้องตามความหมาย เพราะความยิ่งใหญ่ของพระองค์ เพราะอำนาจที่แผ่ไปทั่ว และเช่นเดียวกันเพราะพระกิจของพระองค์
13.266.23
वेदे चास्य विदुर्विप्राः शतरुद्रीयमुत्तमम् ।
व्यासेनोक्तं च यच्चापि उपस्थानं महात्मनः ॥ १३.२६६.२३ ॥
ในพระเวท พราหมณ์ทั้งหลายรู้จักศตรุทรีย์อันสูงสุดของพระองค์ และสรรเสริญที่วยาสกล่าวไว้ รวมทั้งบทสดุดีของพระผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่องค์นั้นด้วย
13.266.24
प्रदाता सर्वलोकानां विश्वसाक्षी निरामयः ।
ज्येष्ठभूतं वदन्त्येनं ब्राह्मणा ऋषयोऽपरे ॥ १३.२६६.२४ ॥
พระองค์ทรงประทานแก่โลกทั้งปวง ทรงเป็นพยานของจักรวาล ทรงปราศจากโรคภัย พราหมณ์และฤๅษีอื่น ๆ เรียกพระองค์ว่าเป็นภูตผู้เป็นใหญ่ที่สุด
13.266.25
प्रथमो ह्येष देवानां मुखादग्निमजीजनत् ।
ग्रहैर्बहुविधैः प्राणान्संरुद्धानुत्सृजत्यपि ॥ १३.२६६.२५ ॥
พระองค์นี้เป็นองค์แรกในหมู่เทพ จากพระโอษฐ์ของพระองค์ทรงบังเกิดไฟ และพระองค์ยังทรงปลดปล่อยลมปราณที่ถูกกักไว้โดยดาวเคราะห์ที่คุมขังอยู่หลายประการ
13.266.26
विमोक्षयति तुष्टात्मा शरण्यः शरणागतान् ।
आयुरारोग्यमैश्वर्यं हितं कामांश्च पुष्कलान् ॥ १३.२६६.२६ ॥
ผู้ที่มีพระทัยโปรดปรานทรงเป็นที่พึ่ง ย่อมทรงปลดปล่อยผู้ที่มาพึ่งพระองค์ พระองค์ประทานอายุยืน ความไม่มีโรค ความรุ่งเรือง ความเกื้อกูล และความปรารถนาอันบริบูรณ์
13.266.27
स ददाति मनुष्येभ्यः स एवाक्षिपते पुनः ।
शक्रादिषु च देवेषु तस्य चैश्वर्यमुच्यते ॥ १३.२६६.२७ ॥
พระองค์ประทานแก่มนุษย์ และพระองค์เองก็ทรงทวงคืนไปอีก ในหมู่พระอินทร์และเทพอื่น ๆ กล่าวกันถึงอำนาจปกครองของพระองค์
13.266.28
स एव स्थापको नित्यं त्रैलोक्यस्य शुभाशुभे ।
ऐश्वर्याच्चैव कामानामीश्वरः पुनरुच्यते ॥ १३.२६६.२८ ॥
พระองค์เท่านั้นทรงเป็นผู้สถาปนาความดีและความชั่วในไตรโลกอยู่เสมอ และด้วยอำนาจปกครองนั้น พระองค์จึงถูกเรียกอีกว่าเป็นผู้เป็นใหญ่เหนือความปรารถนาทั้งหลาย
13.266.29
महेश्वरश्च लोकानां महातामीश्वरश्च सः ।
बहुभिर्विविधै रूपैर्विश्वं व्याप्तमिदं जगत्।
तस्य देवस्य यद्वक्त्रं समुद्रे वडंवामुखण् ॥ १३.२६६.२९ ॥
พระองค์ทรงเป็นมเหศวรแห่งโลกทั้งหลาย และทรงเป็นผู้เป็นใหญ่แม้เหนือผู้ยิ่งใหญ่ จักรวาลและโลกนี้ถูกแผ่ไปทั่วด้วยรูปต่าง ๆ อันมากมายของพระองค์ พระพักตร์ของเทพองค์นั้นที่อยู่ในมหาสมุทร คือพระพักตร์รูปม้าเพศเมีย