మహాభారతం · అధ్యాయం 13.266
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.266.1
युधिष्ठिर महाबाहो महाभाग्यं महात्मनः ।
रुद्राय बहुरूपाय बहुनाम्ने निबोध मे ॥ १३.२६६.१ ॥
మహాబాహు యుధిష్ఠిరా, మహాత్ముని మహా భాగ్యాన్ని వినుము. బహురూపుడు, బహునామధేయుడు అయిన రుద్రుని గురించి నా నుండి తెలుసుకో.
13.266.2
वदन्त्युग्रं महादेवं तथा स्थाणुं महेश्वरम् ।
एकाक्षं त्र्यम्बकं चैव विश्वरूपं शिवं तथा ॥ १३.२६६.२ ॥
ఆయనను ఉగ్రుడు, మహాదేవుడు, స్థాణువు, మహేశ్వరుడు, ఏకాక్షుడు, త్ర్యంబకుడు, విశ్వరూపుడు, శివుడు అని అంటారు.
13.266.3
द्वे तनू तस्य देवस्य वेदज्ञा ब्राह्मणा विदुः ।
घोरामन्यां शिवामन्यां ते तनू बहुधा पुनः ॥ १३.२६६.३ ॥
ఆ దేవునికి రెండు శరీరాలు ఉన్నాయని వేదజ్ఞులైన బ్రాహ్మణులు తెలుసుకుంటారు — ఒకటి ఘోరం, మరొకటి శివం; అవి మళ్ళీ అనేక విధాలుగా విభజిస్తాయి.
13.266.4
उग्रा घोरा तनुर्याऽस्य सोऽग्निर्विद्युत्स भास्करः ।
शिवा सौम्या च या त्वस्य धर्मस्त्वापोथ चन्द्रमाः ॥ १३.२६६.४ ॥
ఆయన ఉగ్రమూ ఘోరమూ అయిన శరీరం అగ్ని, విద్యుత్తు, ఆ సూర్యుడు; శివమూ సౌమ్యమూ అయిన శరీరం ధర్మం, జలం, చంద్రుడు.
13.266.5
आत्मनोऽर्धं तु तस्याग्निः सोमोऽर्धं पुनरुच्यते ।
ब्रह्मचर्यं चरत्येका शिवा चास्य तनुस्तथा ॥ १३.२६६.५ ॥
ఆయన సగభాగం ఆయనదే; ఆయన మిగతా సగభాగాన్ని అగ్ని మరియు సోముడు అంటారు. ఒక శరీరం బ్రహ్మచర్యాన్ని ఆచరిస్తుంది; ఆయన శివ శరీరం కూడా అలాగే.
13.266.6
याऽस्य घोरतमा मूर्तिर्जगत्संहरते तथा ।
ईश्वरत्वान्महत्त्वाच्च महेश्वर इति स्मृतः ॥ १३.२६६.६ ॥
ఆయన అత్యంత ఘోరమైన రూపం అలాగే జగత్తును సంహరిస్తుంది; ఈశ్వరత్వం మరియు మహత్వం కారణంగా ఆయన మహేశ్వరుడు అని స్మరించబడతాడు.
13.266.7
यन्निर्दहति यत्तीक्ष्णो यदुग्रो यत्प्रतापवान् ।
मांसशोणितमज्जादो यत्ततो रुद्र उच्यते ॥ १३.२६६.७ ॥
ఆయన దహించివేస్తాడు, ఆయన తీక్ష్ణుడు, ఉగ్రుడు, ప్రతాపవంతుడు, మాంసం, రక్తం, మజ్జను భక్షించేవాడు; అందువల్ల ఆయన రుద్రుడు అని పిలవబడతాడు.
13.266.8
देवानां सुमहान्यच्च यच्चास्य विषयो महान् ।
यच्च विश्वं जगत्पाति महादेवस्ततः स्मृतः ॥ १३.२६६.८ ॥
దేవతలలో అత్యంత గొప్పవాడు, ఆయన అధికార పరిధి కూడా గొప్పది, విశ్వాన్ని, జగత్తును రక్షించేవాడు; అందువల్ల ఆయన మహాదేవుడు అని స్మరించబడతాడు.
13.266.9
धूम्ररूपा जटा यस्माद्धूर्जटीत्यत उच्यते ॥ १३.२६६.९ ॥
ఆయన జటలు పొగ రంగులో ఉండడం వల్ల ఆయనను ధూర్జటి అని పిలుస్తారు.
13.266.10
स मेधयति यन्नित्यं सर्वान्वै सर्वकर्मभिः ।
शिवमिच्छन्मनुष्याणां तस्मादेष शिवः स्मृतः ॥ १३.२६६.१० ॥
ఆయన ఎల్లప్పుడూ అన్ని కర్మల ద్వారా అందరినీ పవిత్రం చేస్తాడు, మానవుల శుభాన్ని కోరుకుంటాడు; అందువల్ల ఈయన శివుడు అని స్మరించబడతాడు.
13.266.11
दहत्यूध्वं स्थितो यच्च प्राणान्नॄणां स्थिरश्च यत् ।
स्थिरलिङ्गश्च यन्नित्यं तस्मात्स्थाणुरिति स्मृतः ॥ १३.२६६.११ ॥
పైన నిలిచి మానవుల ప్రాణాలను దహించేవాడు, స్థిరుడు, ఎల్లప్పుడూ స్థిరమైన లింగం కలవాడు; అందువల్ల ఆయన స్థాణువు అని స్మరించబడతాడు.
13.266.12
यदस्य बहुधा रूपं भूतं भव्यं भवत्तथा ।
स्थावरं जङ्गमं चैव बहुरूपस्ततः स्मृतः ॥ १३.२६६.१२ ॥
ఆయన రూపం అనేక విధాలుగా ఉంది; భూత, భవిష్య, వర్తమానాలు, స్థావర జంగమాలు కూడా ఆయనవే; అందువల్ల ఆయన బహురూపుడు అని స్మరించబడతాడు.
13.266.13
विश्वेदेवाश्च यत्तस्मिन्विश्वरूपस्ततः स्मृतः ।
सहस्राक्षोऽयुताक्षो वा सर्वतोक्षिमयोपि वा।
चक्षुषः प्रभवं तेजः सर्वतश्चक्षुरेव तत् ॥ १३.२६६.१३ ॥
విశ్వదేవులు కూడా ఆయనలో ఉన్నారు; అందువల్ల ఆయన విశ్వరూపుడని స్మరింపబడతాడు. ఆయన సహస్రాక్షుడు, అయుతాక్షుడు, లేదా అన్ని వైపులా కన్నులతో నిండినవాడు. కన్ను యొక్క మూలం తేజస్సు; అది సర్వత్ర కన్నే.
13.266.14
सर्वथा यत्पशून्पाति तैश्च यद्रमते सह ।
तेषामधिपतिर्यच्च तस्मात्पशुपतिः स्मृतः ॥ १३.२६६.१४ ॥
అన్ని విధాలుగా జీవులను ఎవరు రక్షిస్తాడో, వారితో ఎవరు ఆనందిస్తాడో, వారికి ఎవరు అధిపతియో, అందువల్ల ఆయన పశుపతి అని స్మరింపబడతాడు.
13.266.15
नित्येन ब्रह्मचर्येण लिङ्गमस्य यदा स्थितम् ।
भक्तानुग्रहणार्थाय गूढलिङ्गस्ततः स्मृतः।
महयत्यस्य लोकश्च प्रियं ह्येतन्महात्मनः ॥ १३.२६६.१५ ॥
నిత్య బ్రహ్మచర్యం ద్వారా ఆయన లింగం స్థిరపడినప్పుడు, భక్తులపై అనుగ్రహం చూపడానికి ఆయన గూఢలింగుడని స్మరింపబడతాడు. లోకం ఆయనను గౌరవిస్తుంది; ఇది మహాత్ముడికి ప్రియమైనది.
13.266.16
विग्रहं पूजयेद्यो वै लिङ्गं वाऽपि महात्मनः ।
लिङ्गं पूजयिता नित्यं महतीं श्रियमश्नुते ॥ १३.२६६.१६ ॥
మహాత్ముని విగ్రహాన్ని లేదా లింగాన్ని ఎవరు పూజిస్తాడో, నిత్యం లింగాన్ని పూజించేవాడు గొప్ప శ్రీని పొందుతాడు.
13.266.17
ऋषयश्चापि देवाश्च गन्धर्वाप्सरसस्तथा ।
लिङ्गमेवार्चयन्ति स्म यत्तदूर्ध्वं समास्थितम्। ॥ १३.२६६.१७ ॥
ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, అప్సరసలు కూడా ఎత్తుగా నిలిచిన ఆ లింగాన్నే పూజించారు.
13.266.18
पूज्यमाने ततस्तस्मिन्मोदते स महेश्वरः ।
सुखं ददाति प्रीतात्मा भक्तानां भक्तवत्सलः ॥ १३.२६६.१८ ॥
అప్పుడు ఆయనను పూజించగా, ఆ మహేశ్వరుడు సంతోషిస్తాడు. ప్రసన్నహృదయుడై భక్తులకు సుఖాన్ని ఇస్తాడు; ఆయన భక్తవత్సలుడు.
13.266.19
एष एव श्मशानेषु देवो वसति निर्दहन् ।
यजन्ते ये जनास्तत्र वीरस्थाननिषेविणः ॥ १३.२६६.१९ ॥
శ్మశానాలలో దహిస్తూ ఈ దేవుడే నివసిస్తాడు. అక్కడ వీరస్థానాలను సేవించేవారు ఆయననే పూజిస్తారు.
13.266.20
विषमस्थः शरीरेषु स मृत्युः प्राणिनामिह ।
स च वायुः शरीरेषु प्राणपालः शरीरिणाम् ॥ १३.२६६.२० ॥
ప్రాణుల శరీరాలలో విషమంగా ఉండే ఆ మృత్యువు ఇక్కడ ఉంది. శరీరాలలో ఉన్న ఆ వాయువే దేహధారుల ప్రాణాలను పాలిస్తుంది.
13.266.21
तस्य घोराणि रूपाणि दीप्तानि च बहुनि च ।
लोके यान्यस्य पूज्यन्ते विप्रास्तानि विदुर्बुधाः ॥ १३.२६६.२१ ॥
ఆయనకు భయంకరమైన, ప్రకాశించే అనేక రూపాలు ఉన్నాయి. లోకంలో ఆయన ఏ రూపాలు పూజింపబడతాయో, వాటిని విప్రులు, జ్ఞానులు తెలుసుకుంటారు.
13.266.22
नामधेयानि देवेषु बहून्यस्य यथार्थवत् ।
निरुच्यन्ते महत्त्वाच्च विभुत्वात्कर्मभिस्तथा ॥ १३.२६६.२२ ॥
దేవతలలో ఆయనకు అనేక నామాలు ఉన్నాయి; వాటి అర్థానికి తగినట్లుగా వివరింపబడతాయి — ఆయన మహత్వం వలన, విభుత్వం వలన, అలాగే ఆయన కర్మల వలన కూడా.
13.266.23
वेदे चास्य विदुर्विप्राः शतरुद्रीयमुत्तमम् ।
व्यासेनोक्तं च यच्चापि उपस्थानं महात्मनः ॥ १३.२६६.२३ ॥
వేదంలో ఈయన గురించి విప్రులు ఉత్తమమైన శతరుద్రీయాన్ని తెలుసుకుంటారు; వ్యాసుడు చెప్పినదీ, ఆ మహాత్ముని ఉపస్థాన స్తుతీ కూడా.
13.266.24
प्रदाता सर्वलोकानां विश्वसाक्षी निरामयः ।
ज्येष्ठभूतं वदन्त्येनं ब्राह्मणा ऋषयोऽपरे ॥ १३.२६६.२४ ॥
సమస్త లోకాలకు దాత, విశ్వానికి సాక్షి, నిరామయుడు — ఈయనను విప్రులు, ఇతర ఋషులు జ్యేష్ఠభూతుడు (మొదట పుట్టినవాడు) అని పిలుస్తారు.
13.266.25
प्रथमो ह्येष देवानां मुखादग्निमजीजनत् ।
ग्रहैर्बहुविधैः प्राणान्संरुद्धानुत्सृजत्यपि ॥ १३.२६६.२५ ॥
దేవతలలో మొదటివాడు ఇతడే; ఇతడు తన ముఖం నుండి అగ్నిని పుట్టించాడు. అనేక విధాల గ్రహాలచే నిరోధించబడిన ప్రాణాలను కూడా ఇతడు విడిపిస్తాడు.
13.266.26
विमोक्षयति तुष्टात्मा शरण्यः शरणागतान् ।
आयुरारोग्यमैश्वर्यं हितं कामांश्च पुष्कलान् ॥ १३.२६६.२६ ॥
ప్రసన్నమైన మనసుగల ఆ శరణ్యుడు శరణుకు వచ్చిన వారిని విడిపిస్తాడు; దీర్ఘాయువు, ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం, హితం మరియు పుష్కలమైన కోరికలను కూడా ఇస్తాడు.
13.266.27
स ददाति मनुष्येभ्यः स एवाक्षिपते पुनः ।
शक्रादिषु च देवेषु तस्य चैश्वर्यमुच्यते ॥ १३.२६६.२७ ॥
ఆయన మనుషులకు ఇస్తాడు; ఆయనే మళ్లీ తీసివేస్తాడు. ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలలో కూడా ఆయన ఐశ్వర్యమే చెప్పబడుతుంది.
13.266.28
स एव स्थापको नित्यं त्रैलोक्यस्य शुभाशुभे ।
ऐश्वर्याच्चैव कामानामीश्वरः पुनरुच्यते ॥ १३.२६६.२८ ॥
ఆయనే ఎల్లప్పుడూ మూడు లోకాల శుభాశుభాలను స్థాపించేవాడు; ఐశ్వర్యం వల్ల, కోరికలకు ఈశ్వరుడుగా కూడా ఆయనే మళ్లీ చెప్పబడతాడు.
13.266.29
महेश्वरश्च लोकानां महातामीश्वरश्च सः ।
बहुभिर्विविधै रूपैर्विश्वं व्याप्तमिदं जगत्।
तस्य देवस्य यद्वक्त्रं समुद्रे वडंवामुखण् ॥ १३.२६६.२९ ॥
ఆయన లోకాలకు మహేశ్వరుడు, మహాత్ములకు కూడా ఈశ్వరుడు. అనేక విధాలైన రూపాలతో ఈ విశ్వం, ఈ జగత్తు వ్యాపించి ఉంది. ఆ దేవుని ముఖం సముద్రంలో వడబాముఖంగా ఉంది…