മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.266
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.266.1
युधिष्ठिर महाबाहो महाभाग्यं महात्मनः ।
रुद्राय बहुरूपाय बहुनाम्ने निबोध मे ॥ १३.२६६.१ ॥
മഹാബാഹുവായ യുധിഷ്ഠിരാ, മഹാത്മാവിന്റെ മഹാഭാഗ്യം കേൾക്കുക. ബഹുരൂപനും ബഹുനാമനുമായ രുദ്രനെക്കുറിച്ച് എന്നിൽ നിന്ന് അറിയുക.
13.266.2
वदन्त्युग्रं महादेवं तथा स्थाणुं महेश्वरम् ।
एकाक्षं त्र्यम्बकं चैव विश्वरूपं शिवं तथा ॥ १३.२६६.२ ॥
ഉഗ്രൻ, മഹാദേവൻ, സ്ഥാണു, മഹേശ്വരൻ, ഏകാക്ഷൻ, ത്ര്യംബകൻ, വിശ്വരൂപൻ, ശിവൻ എന്നിങ്ങനെ അവർ അദ്ദേഹത്തെ വിളിക്കുന്നു.
13.266.3
द्वे तनू तस्य देवस्य वेदज्ञा ब्राह्मणा विदुः ।
घोरामन्यां शिवामन्यां ते तनू बहुधा पुनः ॥ १३.२६६.३ ॥
ആ ദേവന് രണ്ട് തനുക്കൾ ഉണ്ടെന്ന് വേദജ്ഞരായ ബ്രാഹ്മണർ അറിയുന്നു — ഘോരവും ശിവവുമായ ഒന്നും മറ്റൊന്നും; അവ പിന്നെയും പലവിധമായി വിഭജിക്കുന്നു.
13.266.4
उग्रा घोरा तनुर्याऽस्य सोऽग्निर्विद्युत्स भास्करः ।
शिवा सौम्या च या त्वस्य धर्मस्त्वापोथ चन्द्रमाः ॥ १३.२६६.४ ॥
അവന്റെ ഉഗ്രവും ഘോരവുമായ തനു അഗ്നി, മിന്നൽ, ആ സൂര്യൻ ആകുന്നു; ശിവവും സൗമ്യവുമായ തനു ധർമ്മം, ജലം, ചന്ദ്രൻ ആകുന്നു.
13.266.5
आत्मनोऽर्धं तु तस्याग्निः सोमोऽर्धं पुनरुच्यते ।
ब्रह्मचर्यं चरत्येका शिवा चास्य तनुस्तथा ॥ १३.२६६.५ ॥
അവന്റെ പകുതി അവൻ തന്നെ; മറുപകുതി അഗ്നിയും സോമനുമെന്ന് പറയുന്നു. ഒരു തനു ബ്രഹ്മചര്യം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു; അവന്റെ ശിവ തനുവും അങ്ങനെതന്നെ.
13.266.6
याऽस्य घोरतमा मूर्तिर्जगत्संहरते तथा ।
ईश्वरत्वान्महत्त्वाच्च महेश्वर इति स्मृतः ॥ १३.२६६.६ ॥
അവന്റെ ഏറ്റവും ഘോരമായ മൂർത്തി ലോകത്തെ സംഹരിക്കുന്നു; ഈശ്വരത്വവും മഹത്വവും കാരണം അദ്ദേഹം മഹേശ്വരൻ എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
13.266.7
यन्निर्दहति यत्तीक्ष्णो यदुग्रो यत्प्रतापवान् ।
मांसशोणितमज्जादो यत्ततो रुद्र उच्यते ॥ १३.२६६.७ ॥
അവൻ ദഹിപ്പിക്കുന്നു, അവൻ തീക്ഷ്ണനാണ്, ഉഗ്രനാണ്, പ്രതാപശാലിയാണ്, മാംസവും രക്തവും മജ്ജയും ഭക്ഷിക്കുന്നവനാണ്; അതിനാൽ അവനെ രുദ്രൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
13.266.8
देवानां सुमहान्यच्च यच्चास्य विषयो महान् ।
यच्च विश्वं जगत्पाति महादेवस्ततः स्मृतः ॥ १३.२६६.८ ॥
ദേവന്മാരിൽ അത്യന്തം മഹാനും അവന്റെ അധികാരക്ഷേത്രം വിശാലവുമാണ്, വിശ്വത്തെയും ജഗത്തിനെയും പാലിക്കുന്നവനും; അതിനാൽ അവനെ മഹാദേവൻ എന്ന് സ്മരിക്കുന്നു.
13.266.9
धूम्ररूपा जटा यस्माद्धूर्जटीत्यत उच्यते ॥ १३.२६६.९ ॥
അവന്റെ ജടകൾ പുകനിറമുള്ളതിനാൽ അവനെ ധൂർജടി എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
13.266.10
स मेधयति यन्नित्यं सर्वान्वै सर्वकर्मभिः ।
शिवमिच्छन्मनुष्याणां तस्मादेष शिवः स्मृतः ॥ १३.२६६.१० ॥
അവൻ എപ്പോഴും എല്ലാവരെയും എല്ലാ കർമ്മങ്ങളാലും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു, മനുഷ്യരുടെ ശുഭത്തെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഇവനെ ശിവൻ എന്ന് സ്മരിക്കുന്നു.
13.266.11
दहत्यूध्वं स्थितो यच्च प्राणान्नॄणां स्थिरश्च यत् ।
स्थिरलिङ्गश्च यन्नित्यं तस्मात्स्थाणुरिति स्मृतः ॥ १३.२६६.११ ॥
മുകളിൽ നിലനിന്ന് മനുഷ്യരുടെ പ്രാണങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവനും, സ്ഥിരനും, എപ്പോഴും സ്ഥിരമായ ലിംഗമുള്ളവനുമാണ്; അതിനാൽ അവനെ സ്ഥാണു എന്ന് സ്മരിക്കുന്നു.
13.266.12
यदस्य बहुधा रूपं भूतं भव्यं भवत्तथा ।
स्थावरं जङ्गमं चैव बहुरूपस्ततः स्मृतः ॥ १३.२६६.१२ ॥
അവന്റെ രൂപം പലവിധമാണ്; ഭൂതം, ഭാവി, വർത്തമാനം, സ്ഥാവര-ജംഗമങ്ങൾ എന്നിവയും അവന്റേതാണ്; അതിനാൽ അവനെ ബഹുരൂപൻ എന്ന് സ്മരിക്കുന്നു.
13.266.13
विश्वेदेवाश्च यत्तस्मिन्विश्वरूपस्ततः स्मृतः ।
सहस्राक्षोऽयुताक्षो वा सर्वतोक्षिमयोपि वा।
चक्षुषः प्रभवं तेजः सर्वतश्चक्षुरेव तत् ॥ १३.२६६.१३ ॥
വിശ്വദേവന്മാരും അവനിലുണ്ട്; അതിനാൽ അവൻ വിശ്വരൂപനെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അവൻ സഹസ്രാക്ഷനാണ്, അയുതാക്ഷനാണ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാ വശങ്ങളിലും കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞവനാണ്. കണ്ണിന്റെ ഉത്ഭവം തേജസ്സാണ്; അത് സർവത്ര കണ്ണുതന്നെയാണ്.
13.266.14
सर्वथा यत्पशून्पाति तैश्च यद्रमते सह ।
तेषामधिपतिर्यच्च तस्मात्पशुपतिः स्मृतः ॥ १३.२६६.१४ ॥
എല്ലാ വിധത്തിലും ജീവികളെ ആരു രക്ഷിക്കുന്നുവോ, അവരോടൊപ്പം ആരു രമിക്കുന്നുവോ, അവരുടെ അധിപതി ആരോ, അതിനാൽ അവൻ പശുപതി എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
13.266.15
नित्येन ब्रह्मचर्येण लिङ्गमस्य यदा स्थितम् ।
भक्तानुग्रहणार्थाय गूढलिङ्गस्ततः स्मृतः।
महयत्यस्य लोकश्च प्रियं ह्येतन्महात्मनः ॥ १३.२६६.१५ ॥
നിത്യ ബ്രഹ്മചര്യത്താൽ അവന്റെ ലിംഗം സ്ഥിതമായപ്പോൾ, ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ അവൻ ഗൂഢലിംഗനെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ലോകം അവനെ ആദരിക്കുന്നു; ഇത് മഹാത്മാവിന് പ്രിയമാണ്.
13.266.16
विग्रहं पूजयेद्यो वै लिङ्गं वाऽपि महात्मनः ।
लिङ्गं पूजयिता नित्यं महतीं श्रियमश्नुते ॥ १३.२६६.१६ ॥
മഹാത്മാവിന്റെ വിഗ്രഹത്തെയോ ലിംഗത്തെയോ ആരു പൂജിക്കുന്നുവോ, നിത്യവും ലിംഗത്തെ പൂജിക്കുന്നവൻ മഹത്തായ ശ്രീ നേടുന്നു.
13.266.17
ऋषयश्चापि देवाश्च गन्धर्वाप्सरसस्तथा ।
लिङ्गमेवार्चयन्ति स्म यत्तदूर्ध्वं समास्थितम्। ॥ १३.२६६.१७ ॥
ഋഷിമാരും ദേവന്മാരും, ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും ഉയർന്ന് നിലകൊണ്ട ആ ലിംഗത്തെത്തന്നെ പൂജിച്ചു.
13.266.18
पूज्यमाने ततस्तस्मिन्मोदते स महेश्वरः ।
सुखं ददाति प्रीतात्मा भक्तानां भक्तवत्सलः ॥ १३.२६६.१८ ॥
അപ്പോൾ അവനെ പൂജിക്കുമ്പോൾ ആ മഹേശ്വരൻ സന്തോഷിക്കുന്നു. പ്രസന്നഹൃദയനായി ഭക്തർക്ക് സുഖം നൽകുന്നു; അവൻ ഭക്തവത്സലനാണ്.
13.266.19
एष एव श्मशानेषु देवो वसति निर्दहन् ।
यजन्ते ये जनास्तत्र वीरस्थाननिषेविणः ॥ १३.२६६.१९ ॥
ശ്മശാനങ്ങളിൽ ദഹിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഈ ദേവൻ തന്നെ വസിക്കുന്നു. അവിടെ വീരസ്ഥാനങ്ങളെ സേവിക്കുന്ന ജനങ്ങൾ അവനെ യജിക്കുന്നു.
13.266.20
विषमस्थः शरीरेषु स मृत्युः प्राणिनामिह ।
स च वायुः शरीरेषु प्राणपालः शरीरिणाम् ॥ १३.२६६.२० ॥
ജീവികളുടെ ശരീരങ്ങളിൽ വിഷമമായി നിൽക്കുന്ന ആ മൃത്യുവാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ശരീരങ്ങളിലെ ആ വായുവാണ് ദേഹികളുടെ പ്രാണരക്ഷകൻ.
13.266.21
तस्य घोराणि रूपाणि दीप्तानि च बहुनि च ।
लोके यान्यस्य पूज्यन्ते विप्रास्तानि विदुर्बुधाः ॥ १३.२६६.२१ ॥
അവന് ഭയങ്കരവും ജ്വലിക്കുന്നതും പലതുമായ രൂപങ്ങളുണ്ട്. ലോകത്തിൽ അവന്റെ ഏതൊക്കെ രൂപങ്ങൾ പൂജിക്കപ്പെടുന്നുവോ അവ വിപ്രരും ബുദ്ധിമാന്മാരും അറിയുന്നു.
13.266.22
नामधेयानि देवेषु बहून्यस्य यथार्थवत् ।
निरुच्यन्ते महत्त्वाच्च विभुत्वात्कर्मभिस्तथा ॥ १३.२६६.२२ ॥
ദേവന്മാരിൽ അവന് പലതരം നാമങ്ങളുണ്ട്; അവ അവയുടെ അർത്ഥമനുസരിച്ച് വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു — അവന്റെ മഹത്വത്താലും വിഭുത്വത്താലും അവന്റെ കർമ്മങ്ങളാലും.
13.266.23
वेदे चास्य विदुर्विप्राः शतरुद्रीयमुत्तमम् ।
व्यासेनोक्तं च यच्चापि उपस्थानं महात्मनः ॥ १३.२६६.२३ ॥
വേദത്തിൽ ഇവനെക്കുറിച്ച് വിപ്രർ ഉത്തമമായ ശതരുദ്രീയം അറിയുന്നു; വ്യാസൻ പറഞ്ഞതും ആ മഹാത്മാവിന്റെ ഉപസ്ഥാനസ്തുതിയും അവർ അറിയുന്നു.
13.266.24
प्रदाता सर्वलोकानां विश्वसाक्षी निरामयः ।
ज्येष्ठभूतं वदन्त्येनं ब्राह्मणा ऋषयोऽपरे ॥ १३.२६६.२४ ॥
എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും ദാതാവ്, വിശ്വത്തിന്റെ സാക്ഷി, നിരാമയൻ — ഇവനെ ബ്രാഹ്മണരും മറ്റ് ഋഷികളും ജ്യേഷ്ഠഭൂതം (ആദ്യം ജനിച്ചവൻ) എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
13.266.25
प्रथमो ह्येष देवानां मुखादग्निमजीजनत् ।
ग्रहैर्बहुविधैः प्राणान्संरुद्धानुत्सृजत्यपि ॥ १३.२६६.२५ ॥
ദേവന്മാരിൽ ആദ്യനായവൻ ഇവനാണ്; ഇവൻ തന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്ന് അഗ്നിയെ ജനിപ്പിച്ചു. പലവിധ ഗ്രഹങ്ങളാൽ തടയപ്പെട്ട പ്രാണങ്ങളെയും ഇവൻ വിടുവിക്കുന്നു.
13.266.26
विमोक्षयति तुष्टात्मा शरण्यः शरणागतान् ।
आयुरारोग्यमैश्वर्यं हितं कामांश्च पुष्कलान् ॥ १३.२६६.२६ ॥
സന്തുഷ്ടമനസ്കനായ ആ ശരണ്യൻ ശരണം തേടിവന്നവരെ വിടുവിക്കുന്നു; ദീർഘായുസ്സ്, ആരോഗ്യം, ഐശ്വര്യം, ഹിതം, സമൃദ്ധമായ കാമനകൾ എന്നിവയും നൽകുന്നു.
13.266.27
स ददाति मनुष्येभ्यः स एवाक्षिपते पुनः ।
शक्रादिषु च देवेषु तस्य चैश्वर्यमुच्यते ॥ १३.२६६.२७ ॥
അവൻ മനുഷ്യർക്ക് നൽകുന്നു; അവൻ തന്നെ വീണ്ടും അത് പിടിച്ചെടുക്കുന്നു. ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാരിലും അവന്റെ ഐശ്വര്യമാണ് പറയപ്പെടുന്നത്.
13.266.28
स एव स्थापको नित्यं त्रैलोक्यस्य शुभाशुभे ।
ऐश्वर्याच्चैव कामानामीश्वरः पुनरुच्यते ॥ १३.२६६.२८ ॥
അവൻ തന്നെയാണ് എപ്പോഴും മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും ശുഭാശുഭങ്ങളെ സ്ഥാപിക്കുന്നവൻ; ഐശ്വര്യത്താലും കാമനകളുടെ ഈശ്വരനെന്നും അവനെ വീണ്ടും പറയുന്നു.
13.266.29
महेश्वरश्च लोकानां महातामीश्वरश्च सः ।
बहुभिर्विविधै रूपैर्विश्वं व्याप्तमिदं जगत्।
तस्य देवस्य यद्वक्त्रं समुद्रे वडंवामुखण् ॥ १३.२६६.२९ ॥
അവൻ ലോകങ്ങളുടെ മഹേശ്വരനും മഹാന്മാരുടെ ഈശ്വരനുമാണ്. പലവിധ രൂപങ്ങളാൽ ഈ വിശ്വവും ഈ ജഗത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ആ ദേവന്റെ മുഖം സമുദ്രത്തിൽ വഡവാമുഖമാണ്…