ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.267
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.267.1
इत्युक्तवति तद्वाक्यं कृष्णे देवकिनन्दने ।
भीष्मं शान्तनवं भूयः पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १३.२६७.१ ॥
ದೇವಕಿಯ ಮಗ ಕೃಷ್ಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಶಂತನುವಿನ ಮಗ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದನು.
13.267.2
निर्णये वा महाबुद्धे सर्वधर्मविदांवर ।
प्रत्यक्षमागमो वेति किं तयोः कारणं भवेत् ॥ १३.२६७.२ ॥
ಹೇ ಮಹಾಬುದ್ಧಿಶಾಲಿಯೇ, ಸರ್ವಧರ್ಮಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವೋ ಆಗಮವೋ, ಈ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ?
13.267.3
नास्त्यत्रि संशयः कश्चिदिति मे वर्तते मतिः ।
शृणु वक्ष्यामि ते प्राज्ञ सम्यक्त्वं मेऽनुपृच्छसि ॥ १३.२६७.३ ॥
ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಕೇಳು, ಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿಯೇ ಕೇಳುತ್ತಿರುವೆ; ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
13.267.4
संशयः सुगमस्तत्र दुर्गमस्तस्य निर्णयः ।
दृष्टं श्रुतमनन्तं हि यत्र संशयदर्शन् ॥ १३.२६७.४ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಅದರ ನಿರ್ಣಯ ಕಷ್ಟ. ನೋಡಿದುದು ಮತ್ತು ಕೇಳಿದುದು ಅನಂತವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
13.267.5
प्रत्यक्षं कारणं दृष्टं हैतुकं प्राज्ञमानिनः ।
नास्तीत्येवं व्यवस्यन्ति सत्यमागममेव वा ॥ १३.२६७.५ ॥
ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವನ್ನೇ ಕಾರಣವೆಂದು ಭಾವಿಸುವವರು, ತರ್ಕವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಾಜ್ಞರೆಂದು ತಿಳಿಯುವವರು, "ಇಲ್ಲ" ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅಥವಾ ಸತ್ಯವನ್ನು ಆಗಮದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
13.267.6
तदयुक्तं व्यवस्यन्ति बालाः पण्डितमानिनः ।
अथ सञ्चिन्त्यमेवैकं कारणं किं भवेदिति ॥ १३.२६७.६ ॥
ಅದು ಅಯುಕ್ತ; ತಮ್ಮನ್ನು ಪಂಡಿತರೆಂದು ತಿಳಿಯುವ ಮೂರ್ಖರು ಹಾಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾದದ್ದು: ಒಂದೇ ಕಾರಣ ಯಾವುದಾಗಬಹುದು?
13.267.7
शक्यं दीर्घेण कालेन युक्तेनामन्त्रितेन च ।
प्राणयात्रामनेकां च कल्पयानेन भारत ॥ १३.२६७.७ ॥
ಓ ಭಾರತ, ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಸಂಯಮದಿಂದಿದ್ದು ಉಪದೇಶ ಪಡೆದವನು, ಜೀವನ ಯಾತ್ರೆಯ ಅನೇಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವವನು ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಲ್ಲನು.
13.267.8
तत्परेणैव नान्येन शक्यते तत्तु कारणम् ।
हेतूनामन्तमासाद्य विपुलं ज्ञानमुत्तमम् ॥ १३.२६७.८ ॥
ಆ ಕಾರಣವು ಪರಮ ಪುರುಷನಿಂದಲೇ ಸಾಧ್ಯ, ಬೇರೆಯವರಿಂದ ಅಲ್ಲ. ಹೇತುಗಳ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಜ್ಞಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
13.267.9
ज्योतिः सर्वस्य लोकस्य विपुलं प्रतिपद्यते ।
न त्वेव गमनं राजन्हेतुतो गमनं तथा।
अग्राह्यमनिबद्धं च वाचा सम्परिवर्जयेत् ॥ १३.२६७.९ ॥
ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕದ ಬೆಳಕು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಪಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ರಾಜನೇ, ಗಮನವೂ ಅದರ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದ ಮತ್ತು ಬಂಧಿಸದ ವಿಷಯವನ್ನು ವಾಣಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
13.267.10
प्रत्यिक्षं लोकतः सिद्धिर्लोकश्चागमपूर्वकः ।
शिष्टाचारो बहुविधस्तन्मे ब्रूहि पितामहः ॥ १३.२६७.१० ॥
ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ, ಲೋಕದಿಂದ ಸಿದ್ಧಿ, ಆಗಮ ಪೂರ್ವಕ ಲೋಕ, ಶಿಷ್ಟರ ಬಹುವಿಧ ಆಚಾರ — ಪಿತಾಮಹರೇ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿ.
13.267.11
धर्मस्य ह्रियमाणस्य बलवद्भिर्दुरात्मभिः ।
संस्था यत्नैरपि कृता कालेन प्रतिभिद्यते ॥ १३.२६७.११ ॥
ಬಲಿಷ್ಠ ದುರಾತ್ಮರು ಧರ್ಮವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಕಾಲದಿಂದ ಒಡೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ.
13.267.12
अधर्मो धर्मरूपेण तृणैः कूप इवावृतः ।
ततस्तैर्भिद्यते वृत्तं शृणु चैव युधिष्ठिर ॥ १३.२६७.१२ ॥
ಅಧರ್ಮವು ಧರ್ಮದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾವಿಯಂತೆ ಆವರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಅವರಿಂದ ನಡತೆ ಒಡೆಯುತ್ತದೆ. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೇ, ಕೇಳು.
13.267.13
अवृत्त्या ये तु निन्दनि श्रुतत्यागपरायणाः ।
धर्मविद्वेषिणो मन्दा इत्युक्तस्तेषु संशयः ॥ १३.२६७.१३ ॥
ದುರ್ವರ್ತನದಿಂದ ಯಾರು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೋ, ಶಾಸ್ತ್ರತ್ಯಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವವರೋ, ಧರ್ಮದ್ವೇಷಿಗಳಾದ ಮೂಢರೋ, ಅವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿದೆ.
13.267.14
अतृप्यन्तस्तु साधूनां यावदागमबुद्धयः ।
परमित्येव सन्तुष्टास्तानुपास्स्व च पृच्छ च ॥ १३.२६७.१४ ॥
ಸಾಧುಗಳ ಉಪದೇಶದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾಗದವರು, ಆಗಮ ಜ್ಞಾನವೇ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವರು, 'ಇದೇ ಪರಮ' ಎಂದು ತೃಪ್ತರಾದವರು — ಅವರನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸು.
13.267.15
कामार्थौ पृष्ठतः कृत्वा लोभमोहानुसारिणौ ।
धर्म इत्येव सम्बुद्धस्तानुपास्स्व च पृच्छ च ॥ १३.२६७.१५ ॥
ಕಾಮ-ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಇಟ್ಟು, ಲೋಭ-ಮೋಹಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರಾಗಿ, 'ಇದೇ ಧರ್ಮ' ಎಂದು ತಮ್ಮನ್ನು ಜಾಗೃತರೆಂದು ಭಾವಿಸುವವರನ್ನು — ಅವರನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸು.
13.267.16
न तेषां भिद्यते वृत्तं यज्ञाः स्वाध्यायकर्म च ।
आचारः कारणं चैव धर्मश्चैकस्त्रयं पुनः ॥ १३.२६७.१६ ॥
ಅವರ ವೃತ್ತ ಮುರಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಯಜ್ಞಗಳು, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಕರ್ಮ, ಆಚಾರ, ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ — ಈ ತ್ರಯ ಮತ್ತೆ ಒಂದೇ.
13.267.17
पुनरेव हि मे बुद्धि संशये परिमुह्यति ।
अपरो मज्जमानस्य परं तीरमपश्यतः ॥ १३.२६७.१७ ॥
ಮತ್ತೆ ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಸಂಶಯದಲ್ಲಿ ಮೋಹಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವವನಿಗೆ ಬೇರೆ ಆಧಾರವೂ ದೂರದ ದಡವೂ ಕಾಣದಂತೆ.
13.267.18
वेदः प्रत्यक्षमाचारः प्रमाणं तत्त्रयं यदि ।
पृथक्त्वं लभ्यते चैषां धर्मश्चैतत्त्रयं कथम् ॥ १३.२६७.१८ ॥
ವೇದ, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ, ಆಚಾರ — ಇವು ಮೂರು ಪ್ರಮಾಣಗಳಾದರೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆ ದೊರೆತರೆ, ಧರ್ಮ ಎಂಬ ಈ ತ್ರಯ ಹೇಗೆ ಒಂದಾಗಬಲ್ಲದು?
13.267.19
धर्मस्य ह्रियमाणस्य बलवद्भिर्दुरात्मभिः ।
यद्येवं मन्यसे राजंस्त्रिधा धर्मविचारणा ॥ १३.२६७.१९ ॥
ರಾಜನೇ, ಬಲವಂತರಾದ ದುರಾತ್ಮರಿಂದ ಧರ್ಮವು ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಧರ್ಮವಿಚಾರಣೆ ಮೂರು ವಿಧವಾಯಿತೆಂದು ನೀನು ಭಾವಿಸಿದರೆ,
13.267.20
एक एवेति जानीहि त्रिधा धर्मस्य दर्शनम् ।
पृथक्त्वे च न मे बुद्धिस्त्रयाणामपि वै तथा ॥ १३.२६७.२० ॥
ಧರ್ಮದ ದರ್ಶನ ಒಂದೇ, ಮೂರು ವಿಧವಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿ. ಆ ಮೂರೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿಗೆ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.
13.267.21
उक्तो मार्गस्त्रयाणां च तत्तथैव समाचर ।
जिज्ञासा न तु कर्तव्या धर्मस्य परितर्कणात् ॥ १३.२६७.२१ ॥
ಮೂರರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅದನ್ನೇ ಆಚರಿಸು. ಧರ್ಮವನ್ನು ತರ್ಕ-ವಿತರ್ಕದಿಂದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಮಾಡಬಾರದು.
13.267.22
सदैव भरतश्रेष्ठ मा ते भूदत्र संशयः ।
अन्धो जड इवाशङ्की यद्ब्रवीमि तदाचर ॥ १३.२६७.२२ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇದರಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಂದೇಹ ಬೇಡ. ಕುರುಡನಂತೆ ಅಥವಾ ಮಂದಬುದ್ಧಿಯಂತೆ ಶಂಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೇ ಆಚರಿಸು.
13.267.23
अहिंसा सत्यमक्रोधो दानमेतच्चतुष्टयम् ।
अजातशत्रो सेवस्य धर्म एष सनातनः ॥ १३.२६७.२३ ॥
ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ, ಕ್ರೋಧವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ದಾನ — ಇವು ನಾಲ್ಕು. ಅಜಾತಶತ್ರುವೇ, ಇದನ್ನು ಸೇವಿಸು; ಇದೇ ಸನಾತನ ಧರ್ಮ.
13.267.24
ब्राह्मणेषु च वृत्तिर्या पितृपैतामहोचिता ।
तामन्वेहि महाबाहो धर्मस्यैते हि देशिकाः ॥ १३.२६७.२४ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿರುವ, ತಂದೆ-ತಾತಂದಿರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸು, ಮಹಾಬಾಹುವೇ; ಇವರೇ ಧರ್ಮದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು.
13.267.25
प्रमाणमप्रमाणं वै यः कुर्यादबुधो जनः ।
न स प्रमाणतामर्हो विषादजननो हि सः ॥ १३.२६७.२५ ॥
ಅಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಮನುಷ್ಯನು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಪ್ರಮಾಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನು ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಗೌರವಿಸಲು ಅರ್ಹನಲ್ಲ; ಅವನು ವಿಷಾದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವನೇ.
13.267.26
ब्राह्मणानेव सेवस्व सत्कृत्य बहुमान्य च ।
एतेष्वेव त्विमे लोकाः कृत्स्ना इति निबोध तान् ॥ १३.२६७.२६ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೇ ಸೇವಿಸು; ಅವರನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿ ಬಹಳ ಗೌರವಿಸು. ಈ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳು ಇವರಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿ.