മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.267
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.267.1
इत्युक्तवति तद्वाक्यं कृष्णे देवकिनन्दने ।
भीष्मं शान्तनवं भूयः पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १३.२६७.१ ॥
ദേവകിയുടെ പുത്രനായ കൃഷ്ണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ യുധിഷ്ഠിരൻ ശന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മരോട് വീണ്ടും ചോദിച്ചു.
13.267.2
निर्णये वा महाबुद्धे सर्वधर्मविदांवर ।
प्रत्यक्षमागमो वेति किं तयोः कारणं भवेत् ॥ १३.२६७.२ ॥
മഹാബുദ്ധിമാനേ, സകല ധർമ്മജ്ഞരിലും ശ്രേഷ്ഠനേ! നിർണ്ണയത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമോ ആഗമമോ, ഇവയിൽ ഏതാണ് കാരണമാകുന്നത്?
13.267.3
नास्त्यत्रि संशयः कश्चिदिति मे वर्तते मतिः ।
शृणु वक्ष्यामि ते प्राज्ञ सम्यक्त्वं मेऽनुपृच्छसि ॥ १३.२६७.३ ॥
ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവുമില്ല എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. കേൾക്കൂ, പ്രാജ്ഞാ, നീ എന്നോട് ശരിയായി ചോദിക്കുന്നു; ഞാൻ പറയാം.
13.267.4
संशयः सुगमस्तत्र दुर्गमस्तस्य निर्णयः ।
दृष्टं श्रुतमनन्तं हि यत्र संशयदर्शन् ॥ १३.२६७.४ ॥
അവിടെ സംശയം എളുപ്പത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്നു; എന്നാൽ അതിന്റെ നിർണ്ണയം ദുഷ്കരമാണ്. കണ്ടതും കേട്ടതും അനന്തമായിരിക്കുന്നിടത്ത് സംശയം മാത്രമേ കാണാനാകൂ.
13.267.5
प्रत्यक्षं कारणं दृष्टं हैतुकं प्राज्ञमानिनः ।
नास्तीत्येवं व्यवस्यन्ति सत्यमागममेव वा ॥ १३.२६७.५ ॥
പ്രത്യക്ഷമാണ് കാരണമെന്ന് കരുതുന്നവരും, തർക്കത്തെ മാത്രം പിന്തുടർന്ന് തങ്ങളെ പ്രാജ്ഞരെന്ന് കരുതുന്നവരും "ഇല്ല" എന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ സത്യത്തെ ആഗമത്തിൽ മാത്രം കാണുന്നു.
13.267.6
तदयुक्तं व्यवस्यन्ति बालाः पण्डितमानिनः ।
अथ सञ्चिन्त्यमेवैकं कारणं किं भवेदिति ॥ १३.२६७.६ ॥
അത് അയുക്തമാണ്; തങ്ങളെ പണ്ഡിതരെന്ന് കരുതുന്ന ബാലന്മാർ അങ്ങനെ തീരുമാനിക്കുന്നു. ഇനി ചിന്തിക്കേണ്ടത്: ഒരൊറ്റ കാരണം ഏതായിരിക്കും?
13.267.7
शक्यं दीर्घेण कालेन युक्तेनामन्त्रितेन च ।
प्राणयात्रामनेकां च कल्पयानेन भारत ॥ १३.२६७.७ ॥
ഭാരതാ, ദീർഘകാലം സംയമത്തോടെയും ഉപദേശം സ്വീകരിച്ചും ജീവിതയാത്രയുടെ അനേകവിധികൾ ക്രമപ്പെടുത്തുന്നവനു ഇത് സാധ്യമാണ്.
13.267.8
तत्परेणैव नान्येन शक्यते तत्तु कारणम् ।
हेतूनामन्तमासाद्य विपुलं ज्ञानमुत्तमम् ॥ १३.२६७.८ ॥
ആ കാരണം പരമനായവനാൽ മാത്രമേ സാധ്യമാകൂ, മറ്റൊരാളാൽ അല്ല. ഹേതുക്കളുടെ അന്തത്തിലെത്തുമ്പോൾ വിപുലവും ഉത്തമവുമായ ജ്ഞാനം ലഭിക്കുന്നു.
13.267.9
ज्योतिः सर्वस्य लोकस्य विपुलं प्रतिपद्यते ।
न त्वेव गमनं राजन्हेतुतो गमनं तथा।
अग्राह्यमनिबद्धं च वाचा सम्परिवर्जयेत् ॥ १३.२६७.९ ॥
സകല ലോകത്തിന്റെയും പ്രകാശം വിപുലമായി ലഭിക്കുന്നു. എന്നാൽ രാജാവേ, ഗമനവും അതിന്റെ ഹേതുവിൽനിന്നുതന്നെ. ഗ്രഹിക്കാനാകാത്തതും ബന്ധമില്ലാത്തതുമായത് വാക്കിനാൽ പൂർണമായി ഒഴിവാക്കണം.
13.267.10
प्रत्यिक्षं लोकतः सिद्धिर्लोकश्चागमपूर्वकः ।
शिष्टाचारो बहुविधस्तन्मे ब्रूहि पितामहः ॥ १३.२६७.१० ॥
പ്രത്യക്ഷം, ലോകത്തിൽനിന്നുള്ള സിദ്ധി, ആഗമം മുൻപാക്കിയ ലോകം, സജ്ജനങ്ങളുടെ പലവിധമായ ആചാരം — പിതാമഹാ, അത് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ.
13.267.11
धर्मस्य ह्रियमाणस्य बलवद्भिर्दुरात्मभिः ।
संस्था यत्नैरपि कृता कालेन प्रतिभिद्यते ॥ १३.२६७.११ ॥
ബലവാന്മാരായ ദുഷ്ടമനസ്സുകൾ ധർമ്മത്തെ അപഹരിക്കുമ്പോൾ, പ്രയത്നങ്ങളാൽ സ്ഥാപിച്ച വ്യവസ്ഥയും കാലക്രമത്തിൽ തകരുന്നു.
13.267.12
अधर्मो धर्मरूपेण तृणैः कूप इवावृतः ।
ततस्तैर्भिद्यते वृत्तं शृणु चैव युधिष्ठिर ॥ १३.२६७.१२ ॥
അധർമ്മം ധർമ്മരൂപത്തിൽ, പുല്ലുകൊണ്ട് മൂടിയ കിണർപോലെ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അപ്പോൾ അവരാൽ ആചാരം തകരുന്നു. യുധിഷ്ഠിരാ, കേൾക്കുക.
13.267.13
अवृत्त्या ये तु निन्दनि श्रुतत्यागपरायणाः ।
धर्मविद्वेषिणो मन्दा इत्युक्तस्तेषु संशयः ॥ १३.२६७.१३ ॥
ദുർവൃത്തികൊണ്ട് ആരെല്ലാം നിന്ദിക്കുന്നുവോ, ശാസ്ത്രത്യാഗത്തിൽ മുഴുകിയവരും ധർമ്മദ്വേഷികളായ മൂഢരുമോ, അവരെക്കുറിച്ചാണ് ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടത്; അതിൽ സംശയമുണ്ട്.
13.267.14
अतृप्यन्तस्तु साधूनां यावदागमबुद्धयः ।
परमित्येव सन्तुष्टास्तानुपास्स्व च पृच्छ च ॥ १३.२६७.१४ ॥
സാധുക്കളുടെ ഉപദേശംകൊണ്ട് തൃപ്തരാകാത്തവരും ആഗമജ്ഞാനത്തിൽ മാത്രം ബുദ്ധിയുള്ളവരും 'ഇതുതന്നെ പരം' എന്ന് സന്തുഷ്ടരായവരുമായവരെ സേവിച്ച് ചോദ്യം ചോദിക്കുക.
13.267.15
कामार्थौ पृष्ठतः कृत्वा लोभमोहानुसारिणौ ।
धर्म इत्येव सम्बुद्धस्तानुपास्स्व च पृच्छ च ॥ १३.२६७.१५ ॥
കാമാർത്ഥങ്ങളെ പിന്നിൽ നിർത്തി, ലോഭമോഹങ്ങളെ പിന്തുടരുന്നവരായി, 'ഇതുതന്നെ ധർമ്മം' എന്ന് സ്വയം ബോധവാന്മാരെന്നു കരുതുന്നവരെ സേവിച്ച് ചോദ്യം ചോദിക്കുക.
13.267.16
न तेषां भिद्यते वृत्तं यज्ञाः स्वाध्यायकर्म च ।
आचारः कारणं चैव धर्मश्चैकस्त्रयं पुनः ॥ १३.२६७.१६ ॥
അവരുടെ വൃത്തം ഭിന്നമാകുന്നില്ല; യജ്ഞങ്ങളും സ്വാധ്യായകർമ്മവും ആചാരവും കാരണവും ധർമ്മവും — ഈ ത്രയം വീണ്ടും ഒന്നുതന്നെ.
13.267.17
पुनरेव हि मे बुद्धि संशये परिमुह्यति ।
अपरो मज्जमानस्य परं तीरमपश्यतः ॥ १३.२६७.१७ ॥
വീണ്ടും എന്റെ ബുദ്ധി സംശയത്തിൽ മോഹിക്കുന്നു; മുങ്ങുന്നവന് മറ്റൊരു ആശ്രയവും ദൂരതീരവും കാണാത്തതുപോലെ.
13.267.18
वेदः प्रत्यक्षमाचारः प्रमाणं तत्त्रयं यदि ।
पृथक्त्वं लभ्यते चैषां धर्मश्चैतत्त्रयं कथम् ॥ १३.२६७.१८ ॥
വേദം, പ്രത്യക്ഷം, ആചാരം — ഇവ മൂന്നും പ്രമാണങ്ങളെങ്കിൽ, ഇവയ്ക്കിടയിൽ പൃഥക്ത്വം കാണപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ, ധർമ്മമെന്ന ഈ ത്രയം എങ്ങനെ ഒന്നാകും?
13.267.19
धर्मस्य ह्रियमाणस्य बलवद्भिर्दुरात्मभिः ।
यद्येवं मन्यसे राजंस्त्रिधा धर्मविचारणा ॥ १३.२६७.१९ ॥
രാജാവേ, ശക്തരും ദുരാത്മാക്കളുമായവർ ധർമ്മത്തെ അപഹരിക്കുമ്പോൾ ധർമ്മവിചാരം മൂന്നുവിധമായി എന്ന് നീ കരുതുന്നുവെങ്കിൽ,
13.267.20
एक एवेति जानीहि त्रिधा धर्मस्य दर्शनम् ।
पृथक्त्वे च न मे बुद्धिस्त्रयाणामपि वै तथा ॥ १३.२६७.२० ॥
ധർമ്മദർശനം ഒന്നുതന്നെയാണ്, മൂന്നു വിധമല്ല എന്ന് അറിയുക. ആ മൂന്നും വേർതിരിഞ്ഞവയാണെന്ന് എന്റെ ബുദ്ധി അംഗീകരിക്കുന്നില്ല.
13.267.21
उक्तो मार्गस्त्रयाणां च तत्तथैव समाचर ।
जिज्ञासा न तु कर्तव्या धर्मस्य परितर्कणात् ॥ १३.२६७.२१ ॥
മൂന്നിന്റെയും മാർഗ്ഗം പറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു; അതുപോലെതന്നെ അനുഷ്ഠിക്കുക. ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ച് തർക്കവിതർക്കങ്ങളാൽ അന്വേഷണം നടത്തരുത്.
13.267.22
सदैव भरतश्रेष्ठ मा ते भूदत्र संशयः ।
अन्धो जड इवाशङ्की यद्ब्रवीमि तदाचर ॥ १३.२६७.२२ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഇതിൽ നിനക്ക് ഒരിക്കലും സംശയം ഉണ്ടാകരുത്. അന്ധനെപ്പോലെയോ മന്ദനെപ്പോലെയോ സംശയമില്ലാതെ ഞാൻ പറയുന്നത് ആചരിക്കുക.
13.267.23
अहिंसा सत्यमक्रोधो दानमेतच्चतुष्टयम् ।
अजातशत्रो सेवस्य धर्म एष सनातनः ॥ १३.२६७.२३ ॥
അഹിംസ, സത്യം, ക്രോധമില്ലായ്മ, ദാനം — ഈ നാലും ഒരു ചതുഷ്ടയമാണ്. അജാതശത്രോ, ഇതിനെ സേവിക്കുക; ഇതാണ് സനാതന ധർമ്മം.
13.267.24
ब्राह्मणेषु च वृत्तिर्या पितृपैतामहोचिता ।
तामन्वेहि महाबाहो धर्मस्यैते हि देशिकाः ॥ १३.२६७.२४ ॥
ബ്രാഹ്മണരിലുള്ള, പിതാക്കന്മാർക്കും പിതാമഹന്മാർക്കും യോജിച്ച വൃത്തിയെ പിന്തുടരുക, മഹാബാഹോ; ഇവരാണ് ധർമ്മത്തിന്റെ വഴികാട്ടികൾ.
13.267.25
प्रमाणमप्रमाणं वै यः कुर्यादबुधो जनः ।
न स प्रमाणतामर्हो विषादजननो हि सः ॥ १३.२६७.२५ ॥
അറിവില്ലാത്ത മനുഷ്യൻ പ്രമാണത്തെ അപ്രമാണമാക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ പ്രമാണമെന്ന് ആദരിക്കപ്പെടാൻ യോഗ്യനല്ല; അവൻ വിഷാദം ഉണ്ടാക്കുന്നവനാണ്.
13.267.26
ब्राह्मणानेव सेवस्व सत्कृत्य बहुमान्य च ।
एतेष्वेव त्विमे लोकाः कृत्स्ना इति निबोध तान् ॥ १३.२६७.२६ ॥
ബ്രാഹ്മണരെ മാത്രം സേവിക്കുക; അവരെ സത്കരിച്ചും ഏറെ ബഹുമാനിച്ചും. ഈ സമസ്ത ലോകങ്ങളും അവരിൽത്തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു എന്ന് അറിയുക.