摩诃婆罗多 · 章 13.269

13.269.1

नाभागधेयः प्राप्नोति धनं सुबलवानपि ।
भागधेयान्वितस्त्वर्थान्कृशो बालश्च विन्दति ॥ १३.२६९.१ ॥

没有福分的人即使十分强壮也得不到财富；有福分的人即便柔弱或年幼，也能得到财富。

नालाभकाले लभते प्रयत्नेऽपि कृते सति ।
लाभकालेऽप्रयत्नेन लभते विपुलं धनम् ॥ १३.२६९.२ ॥

在无利之时，即使努力也得不到；在得利之时，不必努力也能获得大量财富。

कृतयत्नाफलाश्चैव दृश्यन्ते शतशो नराः ।
अयत्नेनैधमानाश्च दृश्यन्ते बहवो जनाः ॥ १३.२६९.३ ॥

可以看到成百上千的人努力却徒劳无功，也可以看到许多人不费力气却日益兴旺。

यदि यत्नो भवेन्मर्त्यः स सर्वं फलमाप्नुयात् ।
नालभ्यं चोपलभ्येत नृणां भरतसत्तम ॥ १३.२६९.४ ॥

如果人的努力就足够，那么凡人便能获得一切果实，连无法获得的东西也能获得，婆罗多中最优秀者啊。

प्रयत्नं कृतवन्तोपि दृश्यन्ते ह्यफला नराः ।
मार्गत्यागशतैरर्थानमार्गश्चापरः सुखी ॥ १३.२६९.५ ॥

可以看到努力过的人仍一无所获，而另一个人数百次背离正道以求财富，却看似快乐。

अकार्यमसकृत्कृत्वा दृश्यन्ते ह्यधना नराः ।
धनयुक्ताः स्वकर्मस्था दृश्यन्ते चापरेऽधनाः ॥ १३.२६९.६ ॥

可以看到人们屡次作不当之事却仍贫穷；也可以看到富有而安守本分之人，以及其他贫穷之人。

अधीत्य नीतिशास्त्राणि नीतियुक्तो न दृश्यते ।
अनभिज्ञश्च साचिव्यं गमितः केन हेतुना ॥ १३.२६९.७ ॥

研习了政治学典籍，却不见其有德行智慮的人，而无知之人又因何缘故被任为谋臣？

विद्यायुक्तो ह्यविद्यश्च धनवान्दुर्मतिस्तथा ।
यदि विद्यामुपाश्रित्य नरः सुखमवाप्नुयात् ॥ १३.२६९.८ ॥

既有有学问者，也有无学问者，既有富有者，也有心术不正者；若人凭借学问便能得到安乐……

न विद्वान्विद्यया हीनं वृत्त्यर्थमुपसंश्रयेत् ।
यथा पिपासां जयति पुरुषः प्राप्य वै जलम् ॥ १३.२६९.९ ॥

有学问之人不应为谋生而依附无学问者，犹如人得水而胜过干渴。

इष्टार्थो विद्यया ह्येव न विद्यां प्रजहेन्नरः ॥ १३.२६९.१० ॥

人所求之事，唯由学问而成；故人不应舍弃学问。

नाप्राप्तकालो म्रियते विद्धः शरशतैरपि ।
तृणाग्रेणापि संस्पृष्टः प्राप्तकालो न जीवति ॥ १३.२६९.११ ॥

时辰未到之人，即使被百箭穿身也不会死；时辰已到之人，即使被草尖触及也不能活。

ईहमानः समारम्भान्यदि नासादयेद्धनम् ।
उग्रं तपः समारोहेन्न ह्यनुप्तं प्ररोहति ॥ १३.२६९.१२ ॥

人若竭力经营却不能得到财富，便应修持严苛的苦行；因为未曾播种的，不会发芽。

दानेन भोगी भवति मेधावी वृद्धसेवया ।
अहिंसया च दीर्घायुरिति प्राहुर्मनीषिणः ॥ १३.२६९.१३ ॥

施舍使人享有福乐，侍奉长者使人聪慧，不伤害使人长寿，智者如是说。

तस्माद्दद्यान्न याचेत पूजयेद्धार्मिकानपि ।
सुभाषी प्रियकृच्छान्तः सर्वसत्वाविहिंसकः ॥ १३.२६९.१४ ॥

因此应当施舍而不乞求，也应尊敬有德之人；言语温和，行事令人喜悦，内心平静，不伤害任何有情众生。

यदा प्रमाणं प्रसवः स्वभावश्च सुखासुखे ।
दंशकीटपिपीलानां स्थिरो भव युधिष्ठिर ॥ १३.२६९.१५ ॥

युधिष्ठिर啊，当生死、本性与苦乐之量如同蚊虫、爬虫与蚂蚁一般时，你便应当坚定不移。