ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.270
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.270.1
कार्यते यच्च क्रियते सच्चासच्च कृताकृतम् ।
तत्राश्वसीत सत्कृत्वा असत्कृत्वा न विश्वसेत् ॥ १३.२७०.१ ॥
ਜੋ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸੱਤ ਅਤੇ ਅਸੱਤ, ਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅਕ੍ਰਿਤ — ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਭਰੋਸਾ ਕਰੇ; ਅਸਤਿਕਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੇ।
13.270.2
काल एवान्तराशक्तिर्निग्रहानुग्रहौ ददत् ।
बुद्धिमाविश्य भूतानां धर्माधर्मौ प्रवर्तते ॥ १३.२७०.२ ॥
ਕਾਲ ਹੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ; ਦੰਡ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਰਤਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.270.3
यदा त्वस्य भवेद्बुद्धिर्धर्मार्थस्य प्रदर्शनात् ।
तदाश्वसीत धर्मात्मा दृढबुद्धिर्न विश्वसेत् ॥ १३.२७०.३ ॥
ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਬੁੱਧੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਦ ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੇ।
13.270.4
एतावन्मात्रमेतद्धि भूतानां प्राज्ञलक्षणम् ।
कालयुक्तोऽप्युभयविच्छेषं युक्तं समाचरेत् ॥ १३.२७०.४ ॥
ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਗਿਆਨੀ ਦਾ ਲੱਛਣ ਏਨਾ ਹੀ ਹੈ: ਕਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਬਾਕੀ ਨੂੰ ਯੋਗ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਆਚਰੇ।
13.270.5
यथा ह्युपस्थितैश्वर्याः पूजयन्ति नरा जनान् ।
एवमेवात्मनाऽऽत्मानं पूजयन्तीह धार्मिकाः ॥ १३.२७०.५ ॥
ਜਿਵੇਂ ਐਸ਼ਵਰਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਥੇ ਧਾਰਮਿਕ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.270.6
भावशुद्धिस्तु तपसा देवतानां च मूजया ।
सनातनेन शुद्ध्या च श्रुतदानजपैरपि।
न ह्यशुद्धस्तु तां दद्याद्धर्मकाले कथञ्चन ॥ १३.२७०.६ ॥
ਭਾਵ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਤਪ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮੂਜਾ ਨਾਲ, ਸਨਾਤਨ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ਰੁਤ, ਦਾਨ ਤੇ ਜਪ ਨਾਲ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ-ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਦੇਵੇ।
13.270.7
न ह्यधर्मतया धर्मं दद्यात्कालः कथञ्चन ।
तस्माद्विशुद्धमात्मानं जानीयाद्धर्मचारिणम् ॥ १३.२७०.७ ॥
ਸਮਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.270.8
स्प्रष्टुमप्यसमर्थो हि ज्वलन्तमिव पावकम् ।
अधर्मः सन्ततो धर्मं कालेन परिरक्षितम् ॥ १३.२७०.८ ॥
ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਵੀ ਅਸਮਰੱਥ ਵਾਂਗ, ਕਾਲ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਧਰਮ ਅਧਰਮ ਲਗਾਤਾਰ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
13.270.9
कार्यावेतौ हि धर्मोणि धर्मो हि विजयावहः ।
त्रयाणामपि लोकानामालोकः कारणं भवेत् ॥ १३.२७०.९ ॥
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਧਰਮ ਜ਼ਰੂਰ ਨਿਭਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ ਹੀ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਧਰਮ ਹੀ ਹੋਵੇ।
13.270.10
न तु कश्चिन्नयेत्प्राज्ञो गृहीत्वैव करे नरम् ।
ऊह्यमानस्तु धर्मेण प्राप्नुयात्परमच्युतम्।
विश्वास एव कर्तव्यो बहुधर्मे शुभच्छले ॥ १३.२७०.१० ॥
ਪਰ ਕੋਈ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਨਾ ਲੈ ਜਾਵੇ। ਧਰਮ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਪਰਮ ਅਚਯੁਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ। ਅਨੇਕ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਭ ਛਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.270.11
शूद्रोऽहं नाधिकारो मे चातुराश्रम्यसेवने ।
इति विज्ञानमपरे नात्मन्युपदधत्युत ॥ १३.२७०.११ ॥
"ਮੈਂ ਸ਼ੂਦਰ ਹਾਂ; ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ" ਇਹ ਗਿਆਨ ਹੋਰ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ।
13.270.12
विशेषेण च वक्ष्यामि चातुर्वर्ण्यस्य लिङ्गतः ।
पञ्चभूतशरीराणां सर्वेषां सदृशात्मनाम् ॥ १३.२७०.१२ ॥
ਮੈਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ — ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਮਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਸਭ ਬਾਰੇ।
13.270.13
लोकधर्मे च धर्मे च विशेषकरणं कृतम् ।
यथैकत्वं पुनर्यान्ति प्राणिनस्तत्र विस्तरः ॥ १३.२७०.१३ ॥
ਲੋਕਧਰਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੇਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵ ਮੁੜ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਸਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਉੱਥੇ ਹੈ।
13.270.14
अध्रुवो हि कथं लोकः स्मृतो धर्मः कथं ध्रुवः ।
यत्र कालो ध्रुवस्तात तत्र धर्मः सनातनः ॥ १३.२७०.१४ ॥
ਜੇ ਸੰਸਾਰ ਅਧਰੁਵ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਧਰੁਵ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿੱਥੇ ਕਾਲ ਧਰੁਵ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਹੈ।
13.270.15
सर्वेषां तुल्यदेहानां सर्वेषां सदृशात्मनाम् ।
कालो धर्मेण संयुक्तः शेष एव स्वयं गुरुः ॥ १३.२७०.१५ ॥
ਸਮਾਨ ਦੇਹਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਸਭ ਵਿੱਚ ਕਾਲ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਆਪ ਹੀ ਮਹਾਨ ਹੈ।
13.270.16
एवं सति न दोषोऽस्ति भूतानां धर्मसेवने ।
तिर्यग्योनावपि सतां लोक एव मतो गुरुः ॥ १३.२७०.१६ ॥
ਏਦਾਂ ਹੋਣ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ; ਤਿਰਯਕ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਜਣਾਂ ਲਈ ਲੋਕ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।