Mahābhārata · Adhyāya 13.273
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.273.1
ततः कुन्तीसुतो राजा पौरजानपदं जनम् ।
पूजयित्वा यथान्यायमनुजज्ञे गृहान्प्रति ॥ १३.२७३.१ ॥
Entonces el rey, hijo de Kuntī, habiendo honrado debidamente a los habitantes de la ciudad y del campo, les concedió permiso para volver a sus casas.
13.273.2
सान्त्वयामास नारीश्च हतपुत्रा हतेश्वराः ।
विपुलैरर्थदानैः स तदा पाण्डुसुतो नृपः ॥ १३.२७३.२ ॥
Entonces el rey, hijo de Pāṇḍu, consoló a las mujeres cuyos hijos y señores habían sido muertos, con abundantes donativos de riquezas.
13.273.3
सोभिषिक्तो महाप्राज्ञः प्राप्य राज्यं युधिष्ठिरः ।
अवस्थाप्य नरश्रेष्ठः सर्वाः स्वप्रकृतीस्तथा ॥ १३.२७३.३ ॥
Ungido, el sumamente sabio Yudhiṣṭhira, el mejor de los hombres, habiendo obtenido el reino, de igual modo estableció a todos sus propios súbditos.
13.273.4
द्विजेभ्यो बलमुख्येभ्यो नैगमेभ्यश्च सर्वशः ।
प्रतिगृह्याशिषो मुख्यास्तथा धर्मभृतांवरः ॥ १३.२७३.४ ॥
Habiendo recibido de todas las formas las bendiciones principales de los brahmanes nacidos dos veces, de los jefes militares y de los gremios de mercaderes, Yudhiṣṭhira, el mejor de los que sostienen el dharma, hizo lo mismo.
13.273.5
उषित्वा शर्वरीः श्रीमान्पञ्चाशन्नगरोत्तमे ।
समयं कौरवाग्र्यस्य सस्मार पुरुषर्षभः ॥ १३.२७३.५ ॥
El ilustre toro entre los hombres, habiendo residido cincuenta noches en aquella excelente ciudad, recordó el compromiso del primero de los Kauravas.
13.273.6
स निर्ययौ जगपुराद्यजकैः परिवारितः ।
दृष्ट्वा निवृत्तमादित्यं प्रवृत्तं चोत्तरायणम् ॥ १३.२७३.६ ॥
Rodeado de sacerdotes oficiantes, salió de la ciudad; y viendo que el sol había retrocedido y comenzado el curso del norte.
13.273.7
घृतं माल्यं च गन्धांश्च क्षौमाणि च युधिष्ठिरः ।
चन्दनागरुमुख्यानि तथा कालगरूणि च ॥ १३.२७३.७ ॥
Yudhiṣṭhira (hizo traer) mantequilla clarificada, guirnaldas, perfumes y telas de seda, sobre todo sándalo y áloe, y también áloe negro.
13.273.8
प्रस्थाप्यच पूर्वं कौन्तेयो भीष्मसंस्करणाय वै ।
माल्यानि च वरार्हाणि रत्नानि विविधानि च ॥ १३.२७३.८ ॥
El hijo de Kuntī, por adelantado, había enviado para las exequias de Bhīṣma guirnaldas dignas de los mejores y joyas de diversas clases.
13.273.9
धृतराष्ट्रं पुरुस्कृत्य गान्धारीं च यशस्विनीम् ।
मातरं च पृथां धामान्भ्रातॄंश्च पुरुषर्षंभान् ॥ १३.२७३.९ ॥
Colocando a Dhṛtarāṣṭra al frente, y a la gloriosa Gāndhārī y a la madre Pṛthā, y a los radiantes hermanos, toros entre los hombres.
13.273.10
जनार्दनेनानुगतो विदुरेण च धीमता ।
युयुत्सुना च कौरव्यो युयुधानेन चाभिभो ॥ १३.२७३.१० ॥
Seguido por Janārdana (Kṛṣṇa), y por el sabio Vidura, por Yuyutsu, y por el Kaurava, por Yuyudhāna, oh poderoso.
13.273.11
महता राजभोगेन पारिबर्हेण संवृतः ।
स्तूयमानो महातेजा भीष्मिस्याग्नीननुव्रजन् ॥ १३.२७३.११ ॥
Rodeado de gran esplendor real y séquito, el de gran resplandor, siendo alabado, siguiendo los fuegos de Bhīṣma.
13.273.12
निश्चक्राम पुरात्तस्माद्यथा देवपतिस्तथा ।
आससाद कुरुक्षेत्रे ततः शान्तनवं नृपः ॥ १३.२७३.१२ ॥
Salió de aquella ciudad como el señor de los dioses; luego el rey llegó a Kurukṣetra, junto al hijo de Śantanu (Bhīṣma).
13.273.13
उपास्यमानं व्यासेन पाराशर्येण धीमता ।
नारदेन च राजर्षे देवलेनासितेन च ॥ १३.२७३.१३ ॥
Atendido por Vyāsa, el sabio hijo de Parāśara, y por Nārada, Devala y Asita, oh rey sabio.
13.273.14
हतशिष्टैर्नृपैस्चान्यैर्नानादेशसमागतैः ।
रक्षिभिश्च महात्मानं रक्ष्यमाणं समन्ततः ॥ १३.२७३.१४ ॥
…al gran espíritu, protegido por todas partes por los reyes supervivientes de la matanza, por otros llegados de muchas tierras y por guardias.
13.273.15
शयानं वीरशयने ददर्श नृपतिस्ततः ।
ततो रथादवारोहद्धातृभिः सह धर्मराट् ॥ १३.२७३.१५ ॥
El rey lo vio yacer en el lecho de los héroes. Entonces el rey del dharma descendió del carro junto con sus hermanos.
13.273.16
अभिवाद्याथ कौन्तेयः पितामहमरिंदमम् ।
द्वैपायनादीन्विप्रांश्च तैश्च प्रत्यभिनन्दितः ॥ १३.२७३.१६ ॥
Entonces el hijo de Kuntī saludó con reverencia al abuelo, subyugador de enemigos, y a Dvaipāyana y a los demás brāhmanes, y ellos le correspondieron el saludo.
13.273.17
ऋत्विग्भिर्ब्रह्मकल्पैश्च भ्रातृभिः सह धर्मजः ।
आसाद्य शरतल्पस्थमृषिभिः परिवारितम् ॥ १३.२७३.१७ ॥
El hijo del dharma, junto con sus hermanos y los sacerdotes y sabios semejantes a Brahmā, se acercó a quien yacía en el lecho de flechas, rodeado de sabios.
13.273.18
अब्रवीद्भरतश्रेष्ठं धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
भ्रातृभिः सह कौरव्यः शयानं निम्नगासुतम् ॥ १३.२७३.१८ ॥
Yudhiṣṭhira, el rey del dharma de los Kaurava, junto con sus hermanos, habló al mejor de los Bharata, el hijo del río, que yacía allí.
13.273.19
युधिष्ठिरोऽहं नृपते नमस्ते जाह्नवीसुत ।
शृणोषि चेन्महाबाहो ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १३.२७३.१९ ॥
Soy Yudhiṣṭhira, oh rey, reverencia a ti. Oh hijo de Jāhnavī, si me oyes, oh de brazos poderosos, dime qué debo hacer por ti.
13.273.20
प्राप्तोस्मि समये राजन्नग्नीनादाय ते विभो ।
आचार्यान्ब्राह्मणांश्चैव ऋत्विजो भ्रातरश्च मे ॥ १३.२७३.२० ॥
Oh rey, oh poderoso, he llegado a tiempo trayendo para ti los fuegos sagrados, junto con los maestros, los brahmanes, los sacerdotes oficiantes y mis hermanos.
13.273.21
पुत्रश्च ते महातेजा धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
उपस्थितः सहामात्यो वासुदेवश्च वीर्यवान् ॥ १३.२७३.२१ ॥
Tu hijo Dhṛtarāṣṭra, de gran esplendor y señor de los pueblos, está presente con sus ministros, y también el poderoso Vāsudeva.
13.273.22
हतशिष्टाश्च राजानः सर्वे च कुरुजाङ्गलाः ।
तान्पश्य नरशार्दूल समुन्मीलय लोचने ॥ १३.२७३.२२ ॥
Los reyes que sobrevivieron a la matanza y todo el pueblo de Kuru y Jāṅgala están aquí. Míralos, oh tigre entre los hombres, y abre tus ojos.
13.273.23
यच्चेह किञ्चित्कर्तव्यं तत्सर्वं प्रापितं मया ।
यथोक्तं भवता काले सर्वमेव च तत्कृतम् ॥ १३.२७३.२३ ॥
Todo lo que había que hacer aquí, lo he cumplido por completo; todo se ha realizado tal como lo dijiste a su tiempo.
13.273.24
एवमुक्तस्तु गाङ्गेयः कुन्तीपुत्रेण धीमता ।
ददर्श भारतान्सर्वान्स्थितान्सम्परिवार्य ह ॥ १३.२७३.२४ ॥
Así interpelado por el sabio hijo de Kuntī, Gāṅgeya miró y vio a todos los Bharatas de pie a su alrededor.
13.273.25
ततश्चलवपुर्भीष्मः प्रगृह्य विपुलं भुजम् ।
ओघमेघस्वरो वाग्मी काले वचनमब्रवीत् ॥ १३.२७३.२५ ॥
Entonces Bhīṣma, con el cuerpo tembloroso, alzó su gran brazo y, con una voz como trueno de nube, pronunció estas palabras en el momento oportuno.
13.273.26
दिष्ट्या प्राप्तोसि कौन्तेय सहामात्यो युधिष्ठिर ।
परिवृत्तो हि भगवान्सहस्रांशुर्दिवाकरः ॥ १३.२७३.२६ ॥
Hijo de Kuntī, Yudhiṣṭhira, por fortuna has llegado con tus ministros, pues el bendito sol de mil rayos ya ha dado la vuelta.
13.273.27
अष्टपञ्चाशतं रात्र्यः शयानस्याद्य मे गताः ।
शरेषु निशिताग्नेषु यथा वर्षशतं तथा ॥ १३.२७३.२७ ॥
Para mí, que yazgo sobre flechas afiladas como fuego, hoy han pasado cincuenta y ocho noches, como si fueran cien años.
13.273.28
माघोऽयं समनुप्राप्तो मासः पुण्यो युधिष्ठिर ।
त्रिभागशेषः पक्षोऽयं शुक्लो भवितुमर्हति ॥ १३.२७३.२८ ॥
Yudhiṣṭhira, ha llegado este sagrado mes de Māgha; quedan tres partes de esta quincena, y conviene que sea la quincena clara.
13.273.29
एवमुक्त्वा तु गाङ्गेयो धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
धृतराष्ट्रमथामन्त्र्य काले वचनमब्रवीत् ॥ १३.२७३.२९ ॥
Habiendo dicho esto, Bhīṣma, hijo de Gaṅgā, se dirigió a Yudhiṣṭhira, hijo de Dharma, y luego a Dhṛtarāṣṭra, y en el momento oportuno pronunció estas palabras.
13.273.30
राजन्विदितधर्मोसि सुनिर्णीतार्थसंशयः ।
बहुश्रुता हि ते विप्रा बहवः पर्युपासिताः ॥ १३.२७३.३० ॥
Oh rey, conoces el dharma, y tus dudas sobre los asuntos han sido bien resueltas; muchos brahmanes eruditos han acudido a ti, y muchos han sido atendidos por ti.
13.273.31
वेद शास्त्राणि सूक्ष्माणि धर्मांश्च मनुजेश्वर ।
वेदांश्च चतुरः सर्वान्षडङ्गैरुपबृंहितान् ॥ १३.२७३.३१ ॥
Oh señor de los hombres, conoces las sutiles ciencias y los deberes del dharma, y los cuatro Vedas completos, ampliados por sus seis disciplinas auxiliares.
13.273.32
न शोचितव्यं कौरव्य भवितव्यं हि तत्तथा ।
श्रुतं देवरहस्यं ते कृष्णद्वैपायनादपि ॥ १३.२७३.३२ ॥
No debes afligirte, descendiente de Kuru, pues lo que ha de ser, será así. Has escuchado el secreto de los dioses incluso de Kṛṣṇa Dvaipāyana.
13.273.33
यथा पाण्डोः सुता राजंस्तथैव तव धर्मतः ।
तान्पालय स्थितो धर्मे गुरुशुश्रूषणे रतान् ॥ १३.२७३.३३ ॥
Oh rey, así como son los hijos de Pāṇḍu, así también son tuyos según el dharma. Permaneciendo firme en el dharma, protégelos, pues se deleitan en servir a sus mayores.
13.273.34
धर्मराजो हि शुद्धात्मा निदेशे स्थास्यते तव ।
आनृशंस्यपरं ह्येन जानामि गुरुवत्सलम् ॥ १३.२७३.३४ ॥
El rey de la justicia, Yudhiṣṭhira, es puro de alma; permanecerá bajo tu mando. Sé que está entregado a la compasión y es afectuoso con sus mayores.
13.273.35
तव पुत्रा दुरात्मानः क्रोधलोभपरायणाः ।
ईर्ष्याभिभूता दुर्वृत्तास्तान्न शोचितुमर्हसि ॥ १३.२७३.३५ ॥
Tus hijos son de mente perversa, entregados a la ira y la codicia, dominados por la envidia y de conducta malvada. No debes afligirte por ellos.
13.273.36
एतावधुक्त्वा वचनं धृतराष्ट्रं मनीषिणम् ।
वासुदेवं महाबाहुमभ्यभाषय कौरवः ॥ १३.२७३.३६ ॥
Habiendo hablado así al sabio Dhṛtarāṣṭra, el Kaurava se dirigió entonces a Vāsudeva, el de brazos poderosos.
13.273.37
भगवन्देवदेवेश सुरासुरनमस्कृत ।
त्रिविक्रम नमस्तुभ्यं शङ्खचक्रगदाधर ॥ १३.२७३.३७ ॥
¡Oh bienaventurado, dios de los dioses, señor, reverenciado por dioses y demonios, Trivikrama, portador de concha, disco y maza, a ti reverencia!
13.273.38
वासुदेवो हिरण्यात्मा पुरुषः सविता विराद् ।
जीवभूतोऽनुरूपस्त्वं परमात्मा सनातनः ॥ १३.२७३.३८ ॥
Tú eres Vāsudeva, el de alma dorada, el Puruṣa cósmico, Savitṛ y Virāj; habiéndote hecho ser viviente, eres apropiado, eres el Ser supremo eterno.
13.273.39
त्वद्भक्तं त्वद्गतिं शान्तमुदारमपरिग्रहम् ।
त्रायस्व पुण्डरीकाक्ष पुरुषोत्तम नित्यशः।
अनुजानीहि मां कृष्ण वैकुण्ठ पुरुषोत्तम ॥ १३.२७३.३९ ॥
Protege siempre a tu devoto, cuyo refugio eres tú, al pacífico, noble y desprendido; ojos de loto, supremo entre los seres. Concédeme permiso, oh Kṛṣṇa, oh Vaikuṇṭha, supremo entre los seres.
13.273.40
रक्ष्याश्च ते पाण्डवेया भवान्येषां परायणम् ।
उक्तवानस्मि दुर्बद्धिं मन्दं दुर्योधनं तदा ॥ १३.२७३.४० ॥
Tus hijos de Pāṇḍu deben ser protegidos, y tú eres su apoyo. Entonces hablé al malvado y necio Duryodhana.
13.273.41
यतः कृष्णस्ततो धर्मो यतो धर्मस्ततो जयः ।
वासुदेवेन तीर्थेन पुत्र संशाम्य पाण्डवैः ॥ १३.२७३.४१ ॥
Donde está Kṛṣṇa, allí está el dharma; donde está el dharma, allí está la victoria. Hijo, haz la paz con los Pāṇḍavas por medio de Vāsudeva.
13.273.42
सन्धानस्य परः कालस्तवेति च पुनःपुनः ।
न च मे तद्वचो मूढः कृतवान्स सुमन्दधीः।
घातयित्वेह पृथिवीं ततः स निधनं गतः ॥ १३.२७३.४२ ॥
«Este es tu mejor momento para la reconciliación», dije una y otra vez; pero aquel insensato, de mente torpe, no atendió mis palabras, y tras causar la ruina de esta tierra, él mismo encontró la muerte.
13.273.43
त्वां तु जानाम्यहं देवं पुराणमृषिसत्तमम् ।
नरेण सहितं देव बदर्यां सुचिरोषितम् ॥ १३.२७३.४३ ॥
Oh dios, te reconozco como el dios antiguo, el mejor de los videntes, que habitó largo tiempo en Badarī junto con Nara.
13.273.44
तथा मे नारदः प्राह व्यासश्च सुमहातपाः ।
नरनारायणावेतौ सम्भूतौ मनुजेष्विति ॥ १३.२७३.४४ ॥
Así me lo dijeron Nārada y Vyāsa, de gran austeridad: que estos dos, Nara y Nārāyaṇa, nacieron entre los hombres.
13.273.45
स मां त्वमनुजानीहि कृष्ण मोक्ष्ये कलेवरम् ।
त्वयाऽहं समनुज्ञातो गच्छेयं परमां गतिम् ॥ १३.२७३.४५ ॥
Así pues, oh Kṛṣṇa, concédeme permiso: abandonaré este cuerpo, y con tu permiso iré a la meta suprema.
13.273.46
अनुजानामि भीष्म त्वां वसून्प्राप्नुहि पार्थिव ।
न तेऽस्ति वृजिनं किञ्चिच्छुद्धात्मैश्वर्यसंयुतः ॥ १३.२७३.४६ ॥
Te doy permiso, oh Bhīṣma; oh rey, alcanza a los Vasus. No hay en ti pecado alguno; eres puro de alma y estás dotado de majestad.
13.273.47
पितृभक्तोसि राजर्षे मार्कण्डेय इवापरः ।
तेन मृत्युस्तव वशे स्थितो भृत्य इवानतः ॥ १३.२७३.४७ ॥
Eres devoto de tu padre, oh real vidente, como otro Mārkaṇḍeya; por eso la muerte se mantiene bajo tu dominio, como un servidor humilde.
13.273.48
एवमुक्तस्तु गाङ्गेयः पाण्डवानिदमब्रवीत् ।
धृतराष्ट्रमुखांश्चापि सर्वांश्च सुहृदस्तथा ॥ १३.२७३.४८ ॥
Así interpelado, Bhīṣma, hijo de Gaṅgā, habló estas palabras a los Pāṇḍavas, y a todos los amigos con Dhṛtarāṣṭra a la cabeza.
13.273.49
प्राणानुत्स्रष्टुमिच्छामि तत्रानुज्ञातुमर्हथ ।
सत्येषु यतितव्यं वः सत्यं हि परमं बलम् ॥ १३.२७३.४९ ॥
Deseo ahora abandonar mi vida; debéis concederme vuestro permiso. Debéis esforzaros por la verdad, pues la verdad es la fuerza suprema.
13.273.50
आनृशंस्यपरैर्भाव्यं सदैव नियतात्मभिः ।
ब्रह्मण्यैर्धर्मशीलैश्च तपोनित्यैश्च भारताः ॥ १३.२७३.५० ॥
Descendientes de Bharata, debéis estar siempre dedicados a la no crueldad, con almas dominadas, devotos de los brahmanes, de carácter justo y constantes en la austeridad.
13.273.51
इत्युक्त्वा सुहृदः सर्वांस्तथा सम्पूज्य चैव ह ।
धनं बहुविधं राजन्दत्त्वा नित्यं द्विजातिषु।
पुनरेवाब्रवीद्धीमान्युधिष्ठिरमिदं वचः ॥ १३.२७३.५१ ॥
Habiendo dicho esto y honrado a todos sus amigos, y habiendo dado muchas riquezas de diversas clases a los dvijas, oh rey, el sabio volvió a dirigir estas palabras a Yudhiṣṭhira.
13.273.52
ब्राह्मणाश्चैव ते नित्यं प्राज्ञाश्चैव विशेषतः ।
आचार्या ऋत्विजश्चैव पूजनीया जनाधिप ॥ १३.२७३.५२ ॥
Vuestros brahmanes, oh señor de los hombres, especialmente los sabios brahmanes, así como vuestros maestros y sacerdotes oficiantes, siempre merecen honor.