ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.273
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.273.1
ततः कुन्तीसुतो राजा पौरजानपदं जनम् ।
पूजयित्वा यथान्यायमनुजज्ञे गृहान्प्रति ॥ १३.२७३.१ ॥
ਤਦ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਯੋਗ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ।
13.273.2
सान्त्वयामास नारीश्च हतपुत्रा हतेश्वराः ।
विपुलैरर्थदानैः स तदा पाण्डुसुतो नृपः ॥ १३.२७३.२ ॥
ਤਦ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਤੀਆਂ ਗੁਆ ਚੁੱਕੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਨ-ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ।
13.273.3
सोभिषिक्तो महाप्राज्ञः प्राप्य राज्यं युधिष्ठिरः ।
अवस्थाप्य नरश्रेष्ठः सर्वाः स्वप्रकृतीस्तथा ॥ १३.२७३.३ ॥
ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਏ, ਮਹਾਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
13.273.4
द्विजेभ्यो बलमुख्येभ्यो नैगमेभ्यश्च सर्वशः ।
प्रतिगृह्याशिषो मुख्यास्तथा धर्मभृतांवरः ॥ १३.२७३.४ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਮੁੱਖ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਸੰਘਾਂ ਤੋਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਅਸੀਸਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ।
13.273.5
उषित्वा शर्वरीः श्रीमान्पञ्चाशन्नगरोत्तमे ।
समयं कौरवाग्र्यस्य सस्मार पुरुषर्षभः ॥ १३.२७३.५ ॥
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਪੁਰਸ਼ਰਸ਼ਭ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤਮ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਹ ਰਾਤਾਂ ਰਹਿ ਕੇ ਕੌਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗ੍ਰਣੀ ਦੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
13.273.6
स निर्ययौ जगपुराद्यजकैः परिवारितः ।
दृष्ट्वा निवृत्तमादित्यं प्रवृत्तं चोत्तरायणम् ॥ १३.२७३.६ ॥
ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਉਹ ਨਗਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ; ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕੇ ਉੱਤਰਾਇਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ।
13.273.7
घृतं माल्यं च गन्धांश्च क्षौमाणि च युधिष्ठिरः ।
चन्दनागरुमुख्यानि तथा कालगरूणि च ॥ १३.२७३.७ ॥
ਘਿਓ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤਰ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ — ਚੰਦਨ, ਅਗਰੂ ਆਦਿ ਮੁੱਖ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਅਗਰੂ ਵੀ।
13.273.8
प्रस्थाप्यच पूर्वं कौन्तेयो भीष्मसंस्करणाय वै ।
माल्यानि च वरार्हाणि रत्नानि विविधानि च ॥ १३.२७३.८ ॥
ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ ਉੱਤਮਾਂ ਦੇ ਯੋਗ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨ ਭੇਜੇ ਸਨ।
13.273.9
धृतराष्ट्रं पुरुस्कृत्य गान्धारीं च यशस्विनीम् ।
मातरं च पृथां धामान्भ्रातॄंश्च पुरुषर्षंभान् ॥ १३.२७३.९ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਯਸ਼ਸਵੀ ਗਾਂਧਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਿਥਾ ਨੂੰ, ਤੇਜਸਵੀ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ (ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ)।
13.273.10
जनार्दनेनानुगतो विदुरेण च धीमता ।
युयुत्सुना च कौरव्यो युयुधानेन चाभिभो ॥ १३.२७३.१० ॥
ਜਨਾਰਦਨ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ; ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਦੁਰ, ਯੁਯੁਤਸੂ ਅਤੇ ਕੌਰਵ ਯੁਯੁਧਾਨ ਨਾਲ — ਹੇ ਸਮਰੱਥ।
13.273.11
महता राजभोगेन पारिबर्हेण संवृतः ।
स्तूयमानो महातेजा भीष्मिस्याग्नीननुव्रजन् ॥ १३.२७३.११ ॥
ਮਹਾਨ ਰਾਜਵੈਭਵ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਉਸਤਤ ਹੁੰਦਾ, ਭੀਸ਼ਮ ਦੀਆਂ ਅਗਨੀਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਦਾ।
13.273.12
निश्चक्राम पुरात्तस्माद्यथा देवपतिस्तथा ।
आससाद कुरुक्षेत्रे ततः शान्तनवं नृपः ॥ १३.२७३.१२ ॥
ਉਸ ਨਗਰ ਤੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ (ਇੰਦਰ) ਵਾਂਗ ਨਿਕਲਿਆ; ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਭੀਸ਼ਮ) ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ।
13.273.13
उपास्यमानं व्यासेन पाराशर्येण धीमता ।
नारदेन च राजर्षे देवलेनासितेन च ॥ १३.२७३.१३ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪਰਾਸ਼ਰ ਪੁੱਤਰ ਵਿਆਸ, ਨਾਰਦ, ਦੇਵਲ ਅਤੇ ਅਸਿਤ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ।
13.273.14
हतशिष्टैर्नृपैस्चान्यैर्नानादेशसमागतैः ।
रक्षिभिश्च महात्मानं रक्ष्यमाणं समन्ततः ॥ १३.२७३.१४ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਚੇ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਰਾਂ ਅਤੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ।
13.273.15
शयानं वीरशयने ददर्श नृपतिस्ततः ।
ततो रथादवारोहद्धातृभिः सह धर्मराट् ॥ १३.२७३.१५ ॥
ਵੀਰ-ਸ਼ੈਯਾ ਉੱਤੇ ਪਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਧਰਮਰਾਜ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਰੱਥੋਂ ਉਤਰਿਆ।
13.273.16
अभिवाद्याथ कौन्तेयः पितामहमरिंदमम् ।
द्वैपायनादीन्विप्रांश्च तैश्च प्रत्यभिनन्दितः ॥ १३.२७३.१६ ॥
ਫਿਰ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਆਦਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
13.273.17
ऋत्विग्भिर्ब्रह्मकल्पैश्च भ्रातृभिः सह धर्मजः ।
आसाद्य शरतल्पस्थमृषिभिः परिवारितम् ॥ १३.२७३.१७ ॥
ਰਿਤਵਿਜ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਸ਼ਰਸ਼ੱਈਆ ਉੱਤੇ ਪਏ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ।
13.273.18
अब्रवीद्भरतश्रेष्ठं धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
भ्रातृभिः सह कौरव्यः शयानं निम्नगासुतम् ॥ १३.२७३.१८ ॥
ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਕੌਰਵ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੇ ਪਏ ਹੋਏ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
13.273.19
युधिष्ठिरोऽहं नृपते नमस्ते जाह्नवीसुत ।
शृणोषि चेन्महाबाहो ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १३.२७३.१९ ॥
ਮੈਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਗੰਗਾਪੁੱਤਰ, ਜੇ ਆਪ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹੋ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਦੱਸੋ ਮੈਂ ਆਪ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ।
13.273.20
प्राप्तोस्मि समये राजन्नग्नीनादाय ते विभो ।
आचार्यान्ब्राह्मणांश्चैव ऋत्विजो भ्रातरश्च मे ॥ १३.२७३.२० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਵਿਭੂ, ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮੈਂ ਆਪ ਲਈ ਅਗਨੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਆਚਾਰਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਲ ਲਿਆਇਆ ਹਾਂ।
13.273.21
पुत्रश्च ते महातेजा धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
उपस्थितः सहामात्यो वासुदेवश्च वीर्यवान् ॥ १३.२७३.२१ ॥
ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਜਨੇਸ਼ਵਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵੀ।
13.273.22
हतशिष्टाश्च राजानः सर्वे च कुरुजाङ्गलाः ।
तान्पश्य नरशार्दूल समुन्मीलय लोचने ॥ १३.२७३.२२ ॥
ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਕੁਰੂ-ਜਾਂਗਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਹਨ; ਹੇ ਨਰਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੋ।
13.273.23
यच्चेह किञ्चित्कर्तव्यं तत्सर्वं प्रापितं मया ।
यथोक्तं भवता काले सर्वमेव च तत्कृतम् ॥ १३.२७३.२३ ॥
ਇੱਥੇ ਜੋ ਵੀ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਆਪ ਨੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
13.273.24
एवमुक्तस्तु गाङ्गेयः कुन्तीपुत्रेण धीमता ।
ददर्श भारतान्सर्वान्स्थितान्सम्परिवार्य ह ॥ १३.२७३.२४ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਗਾਂਗੇਯ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ।
13.273.25
ततश्चलवपुर्भीष्मः प्रगृह्य विपुलं भुजम् ।
ओघमेघस्वरो वाग्मी काले वचनमब्रवीत् ॥ १३.२७३.२५ ॥
ਫਿਰ ਕੰਬਦੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਂਹ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਬੱਦਲ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
13.273.26
दिष्ट्या प्राप्तोसि कौन्तेय सहामात्यो युधिष्ठिर ।
परिवृत्तो हि भगवान्सहस्रांशुर्दिवाकरः ॥ १३.२७३.२६ ॥
ਹੇ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ, ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਭਗਵਾਨ ਸੂਰਜ ਹੁਣ ਮੁੜ ਆਇਆ ਹੈ।
13.273.27
अष्टपञ्चाशतं रात्र्यः शयानस्याद्य मे गताः ।
शरेषु निशिताग्नेषु यथा वर्षशतं तथा ॥ १३.२७३.२७ ॥
ਤਿੱਖੀ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਤੀਰਾਂ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਜ ਅੱਠਵੰਜਾ ਰਾਤਾਂ ਬੀਤ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਬੀਤੀਆਂ ਹਨ।
13.273.28
माघोऽयं समनुप्राप्तो मासः पुण्यो युधिष्ठिर ।
त्रिभागशेषः पक्षोऽयं शुक्लो भवितुमर्हति ॥ १३.२७३.२८ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ, ਇਹ ਪੁੰਨ ਮਾਘ ਮਹੀਨਾ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਪੱਖ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਬਾਕੀ ਹਨ; ਇਹ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।
13.273.29
एवमुक्त्वा तु गाङ्गेयो धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
धृतराष्ट्रमथामन्त्र्य काले वचनमब्रवीत् ॥ १३.२७३.२९ ॥
ਏਦਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਗੰਗਾ-ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਧਰਮ-ਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
13.273.30
राजन्विदितधर्मोसि सुनिर्णीतार्थसंशयः ।
बहुश्रुता हि ते विप्रा बहवः पर्युपासिताः ॥ १३.२७३.३० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਅਰਥ ਸੰਬੰਧੀ ਸੰਦੇਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਣੀਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਬਹੁਸ਼ਰੁਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
13.273.31
वेद शास्त्राणि सूक्ष्माणि धर्मांश्च मनुजेश्वर ।
वेदांश्च चतुरः सर्वान्षडङ्गैरुपबृंहितान् ॥ १३.२७३.३१ ॥
ਹੇ ਮਨੁਜੇਸ਼ਵਰ, ਤੂੰ ਸੂਖਮ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵਧਾਏ ਚਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ।
13.273.32
न शोचितव्यं कौरव्य भवितव्यं हि तत्तथा ।
श्रुतं देवरहस्यं ते कृष्णद्वैपायनादपि ॥ १३.२७३.३२ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ ਉਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਤੋਂ ਵੀ ਤੂੰ ਦੇਵ-ਰਹੱਸ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
13.273.33
यथा पाण्डोः सुता राजंस्तथैव तव धर्मतः ।
तान्पालय स्थितो धर्मे गुरुशुश्रूषणे रतान् ॥ १३.२७३.३३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਤੇਰੇ ਵੀ ਹਨ। ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਗੁਰੂ-ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
13.273.34
धर्मराजो हि शुद्धात्मा निदेशे स्थास्यते तव ।
आनृशंस्यपरं ह्येन जानामि गुरुवत्सलम् ॥ १३.२७३.३४ ॥
ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਸ਼ੁੱਧ-ਆਤਮਾ ਹੈ; ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇਗਾ। ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਦਇਆਵਾਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
13.273.35
तव पुत्रा दुरात्मानः क्रोधलोभपरायणाः ।
ईर्ष्याभिभूता दुर्वृत्तास्तान्न शोचितुमर्हसि ॥ १३.२७३.३५ ॥
ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਾਤਮਾ ਹਨ; ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਲੋਭ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਵੱਸ ਹੋਏ, ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਸੋਗ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
13.273.36
एतावधुक्त्वा वचनं धृतराष्ट्रं मनीषिणम् ।
वासुदेवं महाबाहुमभ्यभाषय कौरवः ॥ १३.२७३.३६ ॥
ਏਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਕੌਰਵ ਨੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਮੁਕਾਈ, ਫਿਰ ਮਹਾਬਾਹੂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ।
13.273.37
भगवन्देवदेवेश सुरासुरनमस्कृत ।
त्रिविक्रम नमस्तुभ्यं शङ्खचक्रगदाधर ॥ १३.२७३.३७ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਈਸ਼, ਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਮਸਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ, ਸ਼ੰਖ-ਚੱਕਰ-ਗਦਾਧਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
13.273.38
वासुदेवो हिरण्यात्मा पुरुषः सविता विराद् ।
जीवभूतोऽनुरूपस्त्वं परमात्मा सनातनः ॥ १३.२७३.३८ ॥
ਤੁਸੀਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੋ, ਹਿਰਣਯਾਤਮਾ, ਪੁਰਖ, ਸਵਿਤਾ, ਵਿਰਾਟ ਹੋ; ਜੀਵ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਅਨੁਰੂਪ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਨਾਤਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੋ।
13.273.39
त्वद्भक्तं त्वद्गतिं शान्तमुदारमपरिग्रहम् ।
त्रायस्व पुण्डरीकाक्ष पुरुषोत्तम नित्यशः।
अनुजानीहि मां कृष्ण वैकुण्ठ पुरुषोत्तम ॥ १३.२७३.३९ ॥
ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਦੀ, ਜਿਸਦੀ ਗਤੀ ਆਪ ਹੋ, ਸ਼ਾਂਤ, ਉਦਾਰ, ਅਪਰਿਗ੍ਰਹੀ ਦੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼, ਪੁਰਖੋਤਮ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਹੇ ਵੈਕੁੰਠ, ਹੇ ਪੁਰਖੋਤਮ, ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।
13.273.40
रक्ष्याश्च ते पाण्डवेया भवान्येषां परायणम् ।
उक्तवानस्मि दुर्बद्धिं मन्दं दुर्योधनं तदा ॥ १३.२७३.४० ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਂਡਵ ਪੁੱਤਰ ਰੱਖਿਆ ਯੋਗ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੋ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਦੁਰਬੁੱਧੀ, ਮੂਰਖ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ।
13.273.41
यतः कृष्णस्ततो धर्मो यतो धर्मस्ततो जयः ।
वासुदेवेन तीर्थेन पुत्र संशाम्य पाण्डवैः ॥ १३.२७३.४१ ॥
ਜਿੱਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਧਰਮ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਜਿੱਤ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਲਾਹ ਕਰ ਲੈ।
13.273.42
सन्धानस्य परः कालस्तवेति च पुनःपुनः ।
न च मे तद्वचो मूढः कृतवान्स सुमन्दधीः।
घातयित्वेह पृथिवीं ततः स निधनं गतः ॥ १३.२७३.४२ ॥
'ਇਹੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੰਧੀ ਦਾ ਉੱਤਮ ਸਮਾਂ ਹੈ' ਇਹ ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਖਿਆ; ਪਰ ਉਸ ਮੂਰਖ, ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਨੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ; ਇਸ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਵਾ ਕੇ ਉਹ ਆਪ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
13.273.43
त्वां तु जानाम्यहं देवं पुराणमृषिसत्तमम् ।
नरेण सहितं देव बदर्यां सुचिरोषितम् ॥ १३.२७३.४३ ॥
ਹੇ ਦੇਵ, ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪ ਪੁਰਾਤਨ ਦੇਵ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋ; ਨਰ ਨਾਲ ਬਦਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਰਹੇ ਸੀ।
13.273.44
तथा मे नारदः प्राह व्यासश्च सुमहातपाः ।
नरनारायणावेतौ सम्भूतौ मनुजेष्विति ॥ १३.२७३.४४ ॥
ਨਾਰਦ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਵਿਆਸ ਨੇ ਵੀ; ਇਹ ਨਰ-ਨਾਰਾਇਣ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹਨ।
13.273.45
स मां त्वमनुजानीहि कृष्ण मोक्ष्ये कलेवरम् ।
त्वयाऽहं समनुज्ञातो गच्छेयं परमां गतिम् ॥ १३.२७३.४५ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ; ਮੈਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡਾਂਗਾ। ਆਪ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਰਮ ਗਤੀ ਪਾਵਾਂਗਾ।
13.273.46
अनुजानामि भीष्म त्वां वसून्प्राप्नुहि पार्थिव ।
न तेऽस्ति वृजिनं किञ्चिच्छुद्धात्मैश्वर्यसंयुतः ॥ १३.२७३.४६ ॥
ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਮੈਂ ਆਪ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਸੂਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੋ। ਆਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ; ਆਪ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ।
13.273.47
पितृभक्तोसि राजर्षे मार्कण्डेय इवापरः ।
तेन मृत्युस्तव वशे स्थितो भृत्य इवानतः ॥ १३.२७३.४७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਆਪ ਪਿਤਾ ਦੇ ਭਗਤ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਮਾਰਕੰਡੇਯ; ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮੌਤ ਆਪ ਦੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਨਿਮਰ ਸੇਵਕ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ।
13.273.48
एवमुक्तस्तु गाङ्गेयः पाण्डवानिदमब्रवीत् ।
धृतराष्ट्रमुखांश्चापि सर्वांश्च सुहृदस्तथा ॥ १३.२७३.४८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਗਾਂਗੇਯ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖਿਆ; ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸੁਹਿਰਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ।
13.273.49
प्राणानुत्स्रष्टुमिच्छामि तत्रानुज्ञातुमर्हथ ।
सत्येषु यतितव्यं वः सत्यं हि परमं बलम् ॥ १३.२७३.४९ ॥
ਮੈਂ ਹੁਣ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਚ ਹੀ ਪਰਮ ਬਲ ਹੈ।
13.273.50
आनृशंस्यपरैर्भाव्यं सदैव नियतात्मभिः ।
ब्रह्मण्यैर्धर्मशीलैश्च तपोनित्यैश्च भारताः ॥ १३.२७३.५० ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀਓ, ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਦਇਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੋ, ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹੋਵੋ, ਧਰਮਸ਼ੀਲ ਹੋਵੋ ਅਤੇ ਸਦਾ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੋ।
13.273.51
इत्युक्त्वा सुहृदः सर्वांस्तथा सम्पूज्य चैव ह ।
धनं बहुविधं राजन्दत्त्वा नित्यं द्विजातिषु।
पुनरेवाब्रवीद्धीमान्युधिष्ठिरमिदं वचः ॥ १३.२७३.५१ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਭ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਨ ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
13.273.52
ब्राह्मणाश्चैव ते नित्यं प्राज्ञाश्चैव विशेषतः ।
आचार्या ऋत्विजश्चैव पूजनीया जनाधिप ॥ १३.२७३.५२ ॥
ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਤੁਹਾਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਚਾਰੀਆ ਅਤੇ ਰਿਤਵਿਜ ਸਦਾ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ।