മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.273
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.273.1
ततः कुन्तीसुतो राजा पौरजानपदं जनम् ।
पूजयित्वा यथान्यायमनुजज्ञे गृहान्प्रति ॥ १३.२७३.१ ॥
അപ്പോൾ കുന്തീപുത്രനായ രാജാവ് നഗരവാസികളെയും ഗ്രാമവാസികളെയും യഥോചിതം ആദരിച്ച് അവരവരുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങുവാൻ അനുവദിച്ചു.
13.273.2
सान्त्वयामास नारीश्च हतपुत्रा हतेश्वराः ।
विपुलैरर्थदानैः स तदा पाण्डुसुतो नृपः ॥ १३.२७३.२ ॥
അപ്പോൾ പാണ്ഡുവിന്റെ ആ പുത്രനായ രാജാവ്, പുത്രന്മാരെയും ഭർത്താക്കന്മാരെയും നഷ്ടപ്പെട്ട സ്ത്രീകളെ ധാരാളം ധനദാനങ്ങൾ നൽകി ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
13.273.3
सोभिषिक्तो महाप्राज्ञः प्राप्य राज्यं युधिष्ठिरः ।
अवस्थाप्य नरश्रेष्ठः सर्वाः स्वप्रकृतीस्तथा ॥ १३.२७३.३ ॥
അഭിഷിക്തനായ, മഹാപ്രാജ്ഞനായ നരശ്രേഷ്ഠൻ യുധിഷ്ഠിരൻ രാജ്യം ലഭിച്ച് തന്റെ എല്ലാ പ്രജകളെയും അതുപോലെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തി.
13.273.4
द्विजेभ्यो बलमुख्येभ्यो नैगमेभ्यश्च सर्वशः ।
प्रतिगृह्याशिषो मुख्यास्तथा धर्मभृतांवरः ॥ १३.२७३.४ ॥
ബ്രാഹ്മണരിൽ നിന്നും പ്രധാന സേനാനായകരിൽ നിന്നും വ്യാപാരസംഘങ്ങളിൽ നിന്നും എല്ലാവിധത്തിലും ശ്രേഷ്ഠമായ അനുഗ്രഹങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച്, ധർമ്മധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ യുധിഷ്ഠിരൻ അതുപോലെ ചെയ്തു.
13.273.5
उषित्वा शर्वरीः श्रीमान्पञ्चाशन्नगरोत्तमे ।
समयं कौरवाग्र्यस्य सस्मार पुरुषर्षभः ॥ १३.२७३.५ ॥
ശ്രീമാനായ പുരുഷർഷഭൻ ആ ഉത്തമനഗരത്തിൽ അമ്പത് രാത്രികൾ താമസിച്ച്, കൗരവാഗ്ര്യന്റെ വാഗ്ദാനം ഓർമ്മിച്ചു.
13.273.6
स निर्ययौ जगपुराद्यजकैः परिवारितः ।
दृष्ट्वा निवृत्तमादित्यं प्रवृत्तं चोत्तरायणम् ॥ १३.२७३.६ ॥
യാഗം ചെയ്യുന്ന പുരോഹിതന്മാർ ചുറ്റിയിരിക്കെ അവൻ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു; സൂര്യൻ തിരിഞ്ഞ് ഉത്തരായണം ആരംഭിച്ചതു കണ്ടു.
13.273.7
घृतं माल्यं च गन्धांश्च क्षौमाणि च युधिष्ठिरः ।
चन्दनागरुमुख्यानि तथा कालगरूणि च ॥ १३.२७३.७ ॥
നെയ്യ്, മാലകൾ, സുഗന്ധങ്ങൾ, പട്ടുവസ്ത്രങ്ങൾ, യുധിഷ്ഠിരൻ — ചന്ദനം, അകിൽ തുടങ്ങിയ പ്രധാനവയും, കറുത്ത അകിലും.
13.273.8
प्रस्थाप्यच पूर्वं कौन्तेयो भीष्मसंस्करणाय वै ।
माल्यानि च वरार्हाणि रत्नानि विविधानि च ॥ १३.२७३.८ ॥
കുന്തീപുത്രൻ നേരത്തെതന്നെ ഭീഷ്മരുടെ അന്ത്യസംസ്കാരത്തിനായി ശ്രേഷ്ഠർക്കു യോജിച്ച മാലകളും വിവിധ രത്നങ്ങളും അയച്ചിരുന്നു.
13.273.9
धृतराष्ट्रं पुरुस्कृत्य गान्धारीं च यशस्विनीम् ।
मातरं च पृथां धामान्भ्रातॄंश्च पुरुषर्षंभान् ॥ १३.२७३.९ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രനെ മുന്നിൽ നിർത്തി, യശസ്വിനിയായ ഗാന്ധാരിയെയും മാതാവായ പൃഥയെയും, തേജസ്വികളായ സഹോദരന്മാരെയും, പുരുഷശ്രേഷ്ഠരെയും (കൂട്ടി).
13.273.10
जनार्दनेनानुगतो विदुरेण च धीमता ।
युयुत्सुना च कौरव्यो युयुधानेन चाभिभो ॥ १३.२७३.१० ॥
ജനാർദ്ദനൻ അനുഗമിച്ചവനായി; ബുദ്ധിമാനായ വിദുരനോടും യുയുത്സുവോടും കൗരവനും യുയുധാനനോടും ഒപ്പം — ഓ മഹാബലാ.
13.273.11
महता राजभोगेन पारिबर्हेण संवृतः ।
स्तूयमानो महातेजा भीष्मिस्याग्नीननुव्रजन् ॥ १३.२७३.११ ॥
മഹത്തായ രാജവൈഭവത്തോടും പരിവാരത്തോടും ചുറ്റപ്പെട്ട്, മഹാതേജസ്വിയായി സ്തുതിക്കപ്പെട്ട്, ഭീഷ്മാഗ്നികളെ അനുഗമിച്ച്.
13.273.12
निश्चक्राम पुरात्तस्माद्यथा देवपतिस्तथा ।
आससाद कुरुक्षेत्रे ततः शान्तनवं नृपः ॥ १३.२७३.१२ ॥
ആ നഗരത്തിൽ നിന്നു ദേവേന്ദ്രനെപ്പോലെ പുറപ്പെട്ടു; പിന്നെ രാജാവ് കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ ശന്തനുപുത്രനെ (ഭീഷ്മരെ) എത്തി.
13.273.13
उपास्यमानं व्यासेन पाराशर्येण धीमता ।
नारदेन च राजर्षे देवलेनासितेन च ॥ १३.२७३.१३ ॥
ബുദ്ധിമാനായ പരാശരപുത്രൻ വ്യാസൻ, നാരദൻ, ദേവലൻ, അസിതൻ എന്നിവരാൽ സേവിക്കപ്പെടുന്നവനായി, ഹേ രാജർഷേ.
13.273.14
हतशिष्टैर्नृपैस्चान्यैर्नानादेशसमागतैः ।
रक्षिभिश्च महात्मानं रक्ष्यमाणं समन्ततः ॥ १३.२७३.१४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ശേഷിച്ച രാജാക്കന്മാരും വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ നിന്നെത്തിയ മറ്റുള്ളവരും കാവൽക്കാരും ചുറ്റും സംരക്ഷിക്കുന്ന ആ മഹാത്മാവിനെ.
13.273.15
शयानं वीरशयने ददर्श नृपतिस्ततः ।
ततो रथादवारोहद्धातृभिः सह धर्मराट् ॥ १३.२७३.१५ ॥
വീരശയ്യയിൽ കിടക്കുന്നവനെ രാജാവ് കണ്ടു. പിന്നീട് ധർമ്മരാജൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം രഥത്തിൽ നിന്നിറങ്ങി.
13.273.16
अभिवाद्याथ कौन्तेयः पितामहमरिंदमम् ।
द्वैपायनादीन्विप्रांश्च तैश्च प्रत्यभिनन्दितः ॥ १३.२७३.१६ ॥
പിന്നീട് കുന്തീപുത്രൻ ശത്രുനാശകനായ പിതാമഹനെയും ദ്വൈപായനൻ മുതലായ ബ്രാഹ്മണരെയും വന്ദിച്ചു; അവരാലും പ്രതിവന്ദനം ലഭിച്ചു.
13.273.17
ऋत्विग्भिर्ब्रह्मकल्पैश्च भ्रातृभिः सह धर्मजः ।
आसाद्य शरतल्पस्थमृषिभिः परिवारितम् ॥ १३.२७३.१७ ॥
ഋത്വിക്കുകളും ബ്രഹ്മതുല്യരായ ജ്ഞാനികളും സഹോദരന്മാരും ചേർന്ന് ധർമ്മപുത്രൻ, ഋഷിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് അമ്പുമെത്തയിൽ കിടക്കുന്നവനെ സമീപിച്ചു.
13.273.18
अब्रवीद्भरतश्रेष्ठं धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
भ्रातृभिः सह कौरव्यः शयानं निम्नगासुतम् ॥ १३.२७३.१८ ॥
സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം കൗരവനായ ധർമ്മരാജൻ യുധിഷ്ഠിരൻ, കിടക്കുന്ന ഭരതശ്രേഷ്ഠനും നദീപുത്രനുമായ ഭീഷ്മരോട് പറഞ്ഞു.
13.273.19
युधिष्ठिरोऽहं नृपते नमस्ते जाह्नवीसुत ।
शृणोषि चेन्महाबाहो ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १३.२७३.१९ ॥
ഞാൻ യുധിഷ്ഠിരനാണ്, രാജാവേ, അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം. ഗംഗാപുത്രാ, അങ്ങ് കേൾക്കുന്നുവെങ്കിൽ, മഹാബാഹോ, അങ്ങേക്കായി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് പറഞ്ഞാലും.
13.273.20
प्राप्तोस्मि समये राजन्नग्नीनादाय ते विभो ।
आचार्यान्ब्राह्मणांश्चैव ऋत्विजो भ्रातरश्च मे ॥ १३.२७३.२० ॥
രാജാവേ, വിഭോ, ഉചിതസമയത്ത് അങ്ങേക്കായി അഗ്നികളുമായി ഞാൻ എത്തിയിരിക്കുന്നു; ആചാര്യന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണരെയും ഋത്വിക്കുകളെയും എന്റെ സഹോദരന്മാരെയും കൂടെ കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു.
13.273.21
पुत्रश्च ते महातेजा धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
उपस्थितः सहामात्यो वासुदेवश्च वीर्यवान् ॥ १३.२७३.२१ ॥
അങ്ങയുടെ പുത്രനും മഹാതേജസ്വിയും ജനേശ്വരനുമായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ അമാത്യരോടൊപ്പം ഇവിടെ ഉണ്ട്; വീര്യവാനായ വാസുദേവനും ഉണ്ട്.
13.273.22
हतशिष्टाश्च राजानः सर्वे च कुरुजाङ्गलाः ।
तान्पश्य नरशार्दूल समुन्मीलय लोचने ॥ १३.२७३.२२ ॥
കൊല്ലപ്പെടാതെ ശേഷിച്ച രാജാക്കന്മാരും കുരു-ജാംഗല ജനങ്ങളെല്ലാവരും ഇവിടെ ഉണ്ട്; അവരെ നോക്കൂ, നരശാർദൂലാ, അങ്ങയുടെ കണ്ണുകൾ തുറക്കൂ.
13.273.23
यच्चेह किञ्चित्कर्तव्यं तत्सर्वं प्रापितं मया ।
यथोक्तं भवता काले सर्वमेव च तत्कृतम् ॥ १३.२७३.२३ ॥
ഇവിടെ ചെയ്യേണ്ടതായ എന്തെല്ലാമുണ്ടോ, അതെല്ലാം ഞാൻ നിറവേറ്റിയിരിക്കുന്നു; അങ്ങ് സമയത്ത് പറഞ്ഞതുപോലെ എല്ലാം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
13.273.24
एवमुक्तस्तु गाङ्गेयः कुन्तीपुत्रेण धीमता ।
ददर्श भारतान्सर्वान्स्थितान्सम्परिवार्य ह ॥ १३.२७३.२४ ॥
ബുദ്ധിമാനായ കുന്തീപുത്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഗാംഗേയൻ ഭാരതന്മാരെല്ലാം തന്നെ വളഞ്ഞ് നിൽക്കുന്നത് കണ്ടു.
13.273.25
ततश्चलवपुर्भीष्मः प्रगृह्य विपुलं भुजम् ।
ओघमेघस्वरो वाग्मी काले वचनमब्रवीत् ॥ १३.२७३.२५ ॥
അപ്പോൾ വിറയ്ക്കുന്ന ശരീരത്തോടെ ഭീഷ്മർ തന്റെ വിശാലമായ കൈ ഉയർത്തി, മേഘഗർജ്ജനം പോലുള്ള സ്വരത്തിൽ, യഥാസമയം ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
13.273.26
दिष्ट्या प्राप्तोसि कौन्तेय सहामात्यो युधिष्ठिर ।
परिवृत्तो हि भगवान्सहस्रांशुर्दिवाकरः ॥ १३.२७३.२६ ॥
കുന്തീപുത്രാ യുധിഷ്ഠിരാ, ഭാഗ്യവശാൽ നീ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം എത്തിയിരിക്കുന്നു; ആയിരം രശ്മികളുള്ള ഭഗവാൻ സൂര്യൻ ഇപ്പോൾ തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
13.273.27
अष्टपञ्चाशतं रात्र्यः शयानस्याद्य मे गताः ।
शरेषु निशिताग्नेषु यथा वर्षशतं तथा ॥ १३.२७३.२७ ॥
മൂർച്ചയുള്ള തീപോലുള്ള അമ്പുകളിൽ കിടക്കുന്ന എനിക്ക് ഇന്ന് അമ്പത്തെട്ടു രാത്രികൾ കഴിഞ്ഞു; അവ നൂറു വർഷം പോലെ കടന്നുപോയി.
13.273.28
माघोऽयं समनुप्राप्तो मासः पुण्यो युधिष्ठिर ।
त्रिभागशेषः पक्षोऽयं शुक्लो भवितुमर्हति ॥ १३.२७३.२८ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, ഈ പുണ്യമായ മാഘമാസം എത്തിയിരിക്കുന്നു; ഈ പക്ഷത്തിൽ മൂന്നു ഭാഗം ശേഷിക്കുന്നു; ഇത് ശുക്ലപക്ഷമാകുന്നത് യോഗ്യമാണ്.
13.273.29
एवमुक्त्वा तु गाङ्गेयो धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
धृतराष्ट्रमथामन्त्र्य काले वचनमब्रवीत् ॥ १३.२७३.२९ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മർ ധർമ്മപുത്രനായ യുധിഷ്ഠിരനെയും പിന്നെ ധൃതരാഷ്ട്രരെയും വിളിച്ച് യഥാസമയം ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
13.273.30
राजन्विदितधर्मोसि सुनिर्णीतार्थसंशयः ।
बहुश्रुता हि ते विप्रा बहवः पर्युपासिताः ॥ १३.२७३.३० ॥
രാജാവേ, നീ ധർമ്മം അറിയുന്നവനാണ്; നിന്റെ അർത്ഥസംശയങ്ങൾ നന്നായി തീർന്നിരിക്കുന്നു; ബഹുശ്രുതരായ ബ്രാഹ്മണർ നിന്റെ അടുക്കൽ വന്നു, പലരും നിന്നെ സേവിച്ചു.
13.273.31
वेद शास्त्राणि सूक्ष्माणि धर्मांश्च मनुजेश्वर ।
वेदांश्च चतुरः सर्वान्षडङ्गैरुपबृंहितान् ॥ १३.२७३.३१ ॥
മനുജേശ്വരാ, നീ സൂക്ഷ്മമായ വേദശാസ്ത്രങ്ങളെയും ധർമ്മങ്ങളെയും, ആറ് അംഗങ്ങളാൽ വിപുലമാക്കപ്പെട്ട നാല് വേദങ്ങളെയും അറിയുന്നു.
13.273.32
न शोचितव्यं कौरव्य भवितव्यं हि तत्तथा ।
श्रुतं देवरहस्यं ते कृष्णद्वैपायनादपि ॥ १३.२७३.३२ ॥
കൗരവ്യാ, ദുഃഖിക്കരുത്; സംഭവിക്കേണ്ടത് അങ്ങനെതന്നെ സംഭവിക്കും. കൃഷ്ണദ്വൈപായനനിൽനിന്നും നീ ദേവരഹസ്യം കേട്ടിരിക്കുന്നു.
13.273.33
यथा पाण्डोः सुता राजंस्तथैव तव धर्मतः ।
तान्पालय स्थितो धर्मे गुरुशुश्रूषणे रतान् ॥ १३.२७३.३३ ॥
രാജാവേ, പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രന്മാർ എങ്ങനെയോ അങ്ങനെതന്നെ ധർമ്മപ്രകാരം അവർ നിനക്കും പുത്രന്മാരാണ്. ധർമ്മത്തിൽ നിലനിന്ന്, ഗുരുശുശ്രൂഷയിൽ രതരായ അവരെ നീ സംരക്ഷിക്കുക.
13.273.34
धर्मराजो हि शुद्धात्मा निदेशे स्थास्यते तव ।
आनृशंस्यपरं ह्येन जानामि गुरुवत्सलम् ॥ १३.२७३.३४ ॥
ധർമ്മരാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ ശുദ്ധാത്മാവാണ്; അവൻ നിന്റെ കല്പനയിൽ നിലനിൽക്കും. അവൻ ദയാപരനും ഗുരുവത്സലനുമെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു.
13.273.35
तव पुत्रा दुरात्मानः क्रोधलोभपरायणाः ।
ईर्ष्याभिभूता दुर्वृत्तास्तान्न शोचितुमर्हसि ॥ १३.२७३.३५ ॥
നിന്റെ പുത്രന്മാർ ദുരാത്മാക്കളാണ്; ക്രോധത്തിലും ലോഭത്തിലും മുഴുകിയവർ, അസൂയയാൽ കീഴടക്കപ്പെട്ടവർ, ദുർവൃത്തർ. അവർക്കായി നീ ദുഃഖിക്കുന്നത് ഉചിതമല്ല.
13.273.36
एतावधुक्त्वा वचनं धृतराष्ट्रं मनीषिणम् ।
वासुदेवं महाबाहुमभ्यभाषय कौरवः ॥ १३.२७३.३६ ॥
ഇത്രയും പറഞ്ഞ് കൗരവൻ ജ്ഞാനിയായ ധൃതരാഷ്ട്രനോട് വാക്കവസാനിപ്പിച്ച്, പിന്നെ മഹാബാഹുവായ വാസുദേവനോട് സംസാരിച്ചു.
13.273.37
भगवन्देवदेवेश सुरासुरनमस्कृत ।
त्रिविक्रम नमस्तुभ्यं शङ्खचक्रगदाधर ॥ १३.२७३.३७ ॥
ഹേ ഭഗവാനേ, ദേവദേവാ, ഈശാ, സുരാസുരന്മാർ നമസ്കരിക്കുന്നവനേ, ത്രിവിക്രമാ, ശംഖ ചക്ര ഗദാധരാ, അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം.
13.273.38
वासुदेवो हिरण्यात्मा पुरुषः सविता विराद् ।
जीवभूतोऽनुरूपस्त्वं परमात्मा सनातनः ॥ १३.२७३.३८ ॥
അങ്ങ് വാസുദേവനാണ്, ഹിരണ്യാത്മാവാണ്, പുരുഷനാണ്, സവിതാവാണ്, വിരാട്ടാണ്; ജീവരൂപമായിരിക്കുമ്പോഴും അങ്ങ് തന്നെ അനുരൂപൻ, അങ്ങ് സനാതന പരമാത്മാവാണ്.
13.273.39
त्वद्भक्तं त्वद्गतिं शान्तमुदारमपरिग्रहम् ।
त्रायस्व पुण्डरीकाक्ष पुरुषोत्तम नित्यशः।
अनुजानीहि मां कृष्ण वैकुण्ठ पुरुषोत्तम ॥ १३.२७३.३९ ॥
അങ്ങയുടെ ഭക്തനെയും അങ്ങ് തന്നെ ഗതിയായവനെയും ശാന്തനെയും ഉദാരനെയും അപരിഗ്രഹനെയും എപ്പോഴും രക്ഷിക്കേണമേ, പുണ്ഡരീകാക്ഷാ, പുരുഷോത്തമാ. കൃഷ്ണാ, വൈകുണ്ഠാ, പുരുഷോത്തമാ, എനിക്ക് അനുവാദം തരേണമേ.
13.273.40
रक्ष्याश्च ते पाण्डवेया भवान्येषां परायणम् ।
उक्तवानस्मि दुर्बद्धिं मन्दं दुर्योधनं तदा ॥ १३.२७३.४० ॥
അങ്ങയുടെ പാണ്ഡവപുത്രന്മാർ രക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടവരാണ്; അങ്ങാണ് അവരുടെ ആശ്രയം. അന്ന് ഞാൻ ദുർബുദ്ധിയും മൂഢനുമായ ദുര്യോധനനോട് പറഞ്ഞു.
13.273.41
यतः कृष्णस्ततो धर्मो यतो धर्मस्ततो जयः ।
वासुदेवेन तीर्थेन पुत्र संशाम्य पाण्डवैः ॥ १३.२७३.४१ ॥
കൃഷ്ണൻ എവിടെയുണ്ടോ അവിടെ ധർമ്മം; ധർമ്മം എവിടെയുണ്ടോ അവിടെ ജയം. മകനേ, വാസുദേവന്റെ മാർഗത്താൽ പാണ്ഡവരുമായി സന്ധി ചെയ്യുക.
13.273.42
सन्धानस्य परः कालस्तवेति च पुनःपुनः ।
न च मे तद्वचो मूढः कृतवान्स सुमन्दधीः।
घातयित्वेह पृथिवीं ततः स निधनं गतः ॥ १३.२७३.४२ ॥
'ഇതാണ് നിനക്ക് സന്ധിക്ക് ഉത്തമകാലം' എന്ന് ആവർത്തിച്ച് ഞാൻ പറഞ്ഞു; എന്നാൽ ആ മൂഢനും മന്ദബുദ്ധിയും എന്റെ വാക്ക് സ്വീകരിച്ചില്ല; ഈ ഭൂമിയെ നശിപ്പിച്ചശേഷം അവൻ മരണമടഞ്ഞു.
13.273.43
त्वां तु जानाम्यहं देवं पुराणमृषिसत्तमम् ।
नरेण सहितं देव बदर्यां सुचिरोषितम् ॥ १३.२७३.४३ ॥
ദേവാ, അങ്ങ് പുരാതന ദേവനും ഋഷിശ്രേഷ്ഠനുമാണെന്ന് ഞാനറിയുന്നു; നരനോടൊപ്പം ബദരിയിൽ ദീർഘകാലം വസിച്ചവൻ അങ്ങാണ്.
13.273.44
तथा मे नारदः प्राह व्यासश्च सुमहातपाः ।
नरनारायणावेतौ सम्भूतौ मनुजेष्विति ॥ १३.२७३.४४ ॥
നാരദനും മഹാതപസ്വിയായ വ്യാസനും എന്നോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു; ഈ നര-നാരായണന്മാർ മനുഷ്യരിൽ ജനിച്ചവരാണെന്ന്.
13.273.45
स मां त्वमनुजानीहि कृष्ण मोक्ष्ये कलेवरम् ।
त्वयाऽहं समनुज्ञातो गच्छेयं परमां गतिम् ॥ १३.२७३.४५ ॥
അതിനാൽ കൃഷ്ണാ, എനിക്ക് അനുവാദം നൽകണം; ഈ ശരീരം ഞാൻ ഉപേക്ഷിക്കും. അങ്ങയുടെ അനുമതിയാൽ ഞാൻ പരമഗതി പ്രാപിക്കും.
13.273.46
अनुजानामि भीष्म त्वां वसून्प्राप्नुहि पार्थिव ।
न तेऽस्ति वृजिनं किञ्चिच्छुद्धात्मैश्वर्यसंयुतः ॥ १३.२७३.४६ ॥
ഭീഷ്മാ, അങ്ങേക്ക് ഞാൻ അനുവാദം നൽകുന്നു; രാജാവേ, വസുക്കളെ പ്രാപിച്ചാലും. അങ്ങിൽ യാതൊരു പാപവുമില്ല; അങ്ങ് ശുദ്ധാത്മാവും ഐശ്വര്യസമ്പന്നനുമാണ്.
13.273.47
पितृभक्तोसि राजर्षे मार्कण्डेय इवापरः ।
तेन मृत्युस्तव वशे स्थितो भृत्य इवानतः ॥ १३.२७३.४७ ॥
രാജർഷേ, അങ്ങ് പിതൃഭക്തനാണ്; മറ്റൊരു മാർക്കണ്ഡേയനെപ്പോലെ. അതിനാൽ മരണം അങ്ങയുടെ വശത്ത് വിനീതനായ ദാസനെപ്പോലെ നിൽക്കുന്നു.
13.273.48
एवमुक्तस्तु गाङ्गेयः पाण्डवानिदमब्रवीत् ।
धृतराष्ट्रमुखांश्चापि सर्वांश्च सुहृदस्तथा ॥ १३.२७३.४८ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ഗാംഗേയനായ ഭീഷ്മർ പാണ്ഡവരോടിത് പറഞ്ഞു; ധൃതരാഷ്ട്രനെ മുന്നിൽ നിർത്തി എല്ലാ സുഹൃത്തുക്കളോടും.
13.273.49
प्राणानुत्स्रष्टुमिच्छामि तत्रानुज्ञातुमर्हथ ।
सत्येषु यतितव्यं वः सत्यं हि परमं बलम् ॥ १३.२७३.४९ ॥
ഞാൻ ഇപ്പോൾ പ്രാണൻ ത്യജിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതിന് നിങ്ങൾ അനുമതി നൽകണം. നിങ്ങൾ സത്യത്തിനായി പരിശ്രമിക്കണം, കാരണം സത്യമാണ് പരമമായ ബലം.
13.273.50
आनृशंस्यपरैर्भाव्यं सदैव नियतात्मभिः ।
ब्रह्मण्यैर्धर्मशीलैश्च तपोनित्यैश्च भारताः ॥ १३.२७३.५० ॥
ഭാരതന്മാരേ, നിങ്ങൾ എപ്പോഴും കാരുണ്യത്തിൽ ഉറച്ചവരും മനസ്സടക്കമുള്ളവരും ബ്രാഹ്മണഭക്തരും ധർമ്മശീലരും നിത്യതപസ്സിൽ മുഴുകിയവരും ആയിരിക്കണം.
13.273.51
इत्युक्त्वा सुहृदः सर्वांस्तथा सम्पूज्य चैव ह ।
धनं बहुविधं राजन्दत्त्वा नित्यं द्विजातिषु।
पुनरेवाब्रवीद्धीमान्युधिष्ठिरमिदं वचः ॥ १३.२७३.५१ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, സുഹൃത്തുകളെയെല്ലാം ആദരിച്ച്, രാജാവേ, ദ്വിജന്മാർക്ക് പലതരം ധനം നൽകി, പിന്നെയും ബുദ്ധിമാനായ അദ്ദേഹം യുധിഷ്ഠിരനോട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
13.273.52
ब्राह्मणाश्चैव ते नित्यं प्राज्ञाश्चैव विशेषतः ।
आचार्या ऋत्विजश्चैव पूजनीया जनाधिप ॥ १३.२७३.५२ ॥
ജനാധിപാ, നിങ്ങളുടെ ബ്രാഹ്മണർ, വിശേഷിച്ച് ജ്ഞാനികളായ ബ്രാഹ്മണർ, ആചാര്യന്മാർ, ഋത്വിക്കുകൾ എന്നിവർ എപ്പോഴും പൂജനീയരാണ്.