Mahābhārata · Adhyāya 13.274
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.274.1
एवमुक्त्वा कुरून्सर्वान्भीष्मः शान्तनवस्तदा ।
तूष्णीं बभूव कौरव्यः स मुहूर्तमरिंदम ॥ १३.२७४.१ ॥
Habiendo hablado así a todos los Kurus, Bhīṣma, hijo de Śantanu, guardó silencio por un momento, oh subyugador de enemigos.
13.274.2
धारयामास चात्मानं धारणासु यथाक्रमम् ।
तस्योर्ध्वमगमन्प्राणाः सन्निरुद्धा महात्मनः ॥ १३.२७४.२ ॥
Se mantuvo firme en las retenciones yóguicas en orden sucesivo, y los alientos vitales de aquel magnánimo, completamente contenidos, ascendieron.
13.274.3
इदमाश्चर्यमासीच्च मध्ये तेषां महात्मनाम् ।
सहितैर्ऋषिभिः सर्वैस्तदा व्यासादिभिः प्रभो ॥ १३.२७४.३ ॥
Oh señor, en medio de aquellos magnánimos, junto con todos los sabios encabezados por Vyāsa, esto fue un prodigio.
13.274.4
यद्यन्मुञ्चति गात्रं हि स शन्तनुसुतस्तदा ।
तत्तद्विशल्यमभवद्योगयुक्तस्य वै क्रमात्।
क्षणेन प्रेक्षतां तेषां विशल्यः सोऽभवत्तदा ॥ १३.२७४.४ ॥
Cualquier miembro que el hijo de Śantanu soltaba, esos mismos miembros suyos, unidos en yoga, quedaban libres de flechas uno tras otro; y en un instante, mientras miraban, quedó completamente libre de flechas.
13.274.5
तद्दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे वासुदेवपुरोगमाः ।
सह तैर्मुनिभिः सर्वैस्तदा व्यासादिभिर्नृप ॥ १३.२७४.५ ॥
Al verlo, todos quedaron asombrados, los encabezados por Vāsudeva, junto con todos aquellos sabios, Vyāsa y los demás, oh rey.
13.274.6
सन्निरुद्धस्तु तेनात्मा सर्वेष्वायतनेषु च ।
जगाम भित्त्वा मूर्धानं दिवमभ्युत्पपात ह ॥ १३.२७४.६ ॥
Pero el alma, completamente contenida por él en todas las sedes del cuerpo, atravesando la coronilla de la cabeza, se elevó hacia el cielo.
13.274.7
देवदुन्दुभिनादश्च पुष्पवर्षैः सहाभवत् ।
सिद्धा ब्रह्मर्षयश्चैव सादुसाध्विति हर्षिताः ॥ १३.२७४.७ ॥
El sonido de los tambores de los dioses se produjo junto con una lluvia de flores; los perfectos y los sabios brahmanes, regocijados, exclamaron: '¡Bien, bien!'
13.274.8
महोल्केव च भीष्मस्य मूर्धदेशाज्जनाधिप ।
निःसृकत्याकाशमाविश्य क्षणेनान्तरधीयत ॥ १३.२७४.८ ॥
¡Oh señor de los hombres! Como un gran meteoro, salió de la región de la cabeza de Bhīṣma, entró en el cielo y en un instante desapareció.
13.274.9
एवं स राजशार्दूल नृपः शान्तनवस्तदा ।
समयुज्यत लोकैः स्वैर्भरतानां कुलोद्वहः ॥ १३.२७४.९ ॥
Así, oh tigre entre los reyes, aquel rey, hijo de Śāntanu, sostén del linaje de los Bharatas, se reunió entonces con sus propios mundos.
13.274.10
ततस्त्वादाय दारूणि गन्धांश्च विविधान्बहून् ।
चितां चक्रुर्महात्मानः पाण्डवा विदुरस्तथा।
युयुत्सुश्चापि कौरव्यं प्रेक्षकास्त्वितरेऽभवन् ॥ १३.२७४.१० ॥
Entonces los magnánimos Pāṇḍavas y Vidura, tras traer leña y muchas clases de sustancias aromáticas, construyeron la pira; también Yuyutsu, y los demás se volvieron espectadores.
13.274.11
युधिष्ठिरश्च गाङ्गेयं धृतराष्ट्रश्च दुःखितौ ।
छादयामासतुरुभौ क्षौमेर्माल्यैश्च कौरवम् ॥ १३.२७४.११ ॥
Yudhiṣṭhira y Dhṛtarāṣṭra, ambos afligidos, cubrieron al Kaurava, hijo de Gaṅgā, con telas de lino y guirnaldas.
13.274.12
धारयामास तस्याथ युयुत्सुश्छत्रमुत्तमम् ।
चामरे व्यजने शुभ्रे भीमसेनार्जुनावुभौ।
उष्णीषे परिगृह्णीतां माद्रीपुत्रावुभौ तथा ॥ १३.२७४.१२ ॥
Entonces Yuyutsu sostuvo sobre él un excelente parasol; Bhīmasena y Arjuna sostuvieron ambos abanicos blancos de cola de yak; y los dos hijos de Mādrī sujetaron sus turbantes.
13.274.13
युधिष्ठिरेण सहितो धृतराष्ट्रश्च पादतः ।
वृद्धा स्त्रियः कौरवाणां भीष्मं कुरुकुलोद्वहम्।
तालवृन्तान्युपादाय पर्यवीजन्त सर्वशः ॥ १३.२७४.१३ ॥
Junto con Yudhiṣṭhira, Dhṛtarāṣṭra también caminaba a pie. Las mujeres ancianas de los Kauravas abanicaban a Bhīṣma, sostén del linaje kuru, con abanicos de hojas de palma por todos lados.
13.274.14
ततोस्य विदिवच्चक्रुः पितृमेधं महात्मनः ।
याजका जुहुवुश्चाग्नौ जगुः सामानि समागाः ॥ १३.२७४.१४ ॥
Entonces realizaron el rito fúnebre del magnánimo según la regla. Los sacerdotes ofrecieron oblaciones al fuego, y los congregados cantaron los himnos del Sāma.
13.274.15
ततश्चन्दनकाष्ठैश्च तथा कालीयकैरपि ।
कालागुरुप्रभृतिभिर्गन्धैश्चोच्चावच्चैस्तथा ॥ १३.२७४.१५ ॥
Luego, con leños de sándalo y también con áloe, con agarwood negro y otras fragancias de muchas clases, altas y bajas, se preparó la pira.
13.274.16
समवच्छाद्य गाङ्गेयं सम्प्रज्वाल्य हुताशनम् ।
अपसव्यमकुर्वन्त धृतराष्ट्रमुखाश्चिताम् ॥ १३.२७४.१६ ॥
Habiendo cubierto por completo a Gāṅgeya y encendido bien el fuego, con Dhṛtarāṣṭra a la cabeza, circundaron la pira con el lado derecho alejado.
13.274.17
संस्कृत्य च कुरुश्रेष्ठं गाङ्गेयं कुरुसत्तमाः ।
जग्मुर्भागीरथीं पुण्यामृषिजुष्टां कुरूद्वहाः ॥ १३.२७४.१७ ॥
Tras celebrar los ritos por Gāṅgeya, el mejor de los kuru, los más nobles de los Kuru fueron a la sagrada Bhāgīrathī, el Gaṅgā frecuentado por los sabios.
13.274.18
अनुगम्यमाना व्यासेन नारदेनासितेन च ।
कृष्णेन भरतस्त्रीभिर्ये च पौराः समागताः ॥ १३.२७४.१८ ॥
Acompañados por Vyāsa, Nārada y Asita, por Kṛṣṇa, por las mujeres de los Bharata y por los habitantes de la ciudad que se habían reunido, prosiguieron.
13.274.19
उदकं चक्रिरे सर्वे गाङ्गेयस्य महात्मनः ।
विधिवत्क्षत्रियश्रेष्ठाः स च सर्वो जनस्तदा ॥ १३.२७४.१९ ॥
Para el magnánimo hijo de Gaṅgā, todos ofrecieron el agua según el rito, y también los mejores kṣatriyas y todo el pueblo.
13.274.20
ततो भागीरथी देवी तनयस्योदके कृते ।
उत्थाय सलिलात्तस्माद्रुदती शोकविह्वला।
परिदेवयती तत्र कौरकवानभ्यभाषत ॥ १३.२७४.२० ॥
Entonces, cumplida la ofrenda de agua para su hijo, la diosa Bhāgīrathī se alzó de las aguas, llorando, abrumada de dolor, y lamentándose allí se dirigió a los Kauravas.
13.274.21
निबोधत यथावृत्तमुच्यमानं मया नृपाः ।
राजवृत्तेन सम्पन्नः प्रज्ञयाभिजनेन च।
सत्कर्ता कुरुवृद्धानां पितृभक्तो दृढव्रतः ॥ १३.२७४.२१ ॥
Escuchad, oh reyes, lo que sucedió tal como lo cuento: estaba dotado de conducta regia, sabiduría y noble linaje, honraba a los ancianos de los Kurus, era devoto de su padre y firme en sus votos.
13.274.22
जामदग्न्येन रामेण यः पुरा न पराजितः ।
दिव्यैरस्त्रैर्महावीर्यः स हतोऽद्य शिखण्डिना ॥ १३.२७४.२२ ॥
Aquel que una vez no fue vencido ni siquiera por Rāma, hijo de Jamadagni, el de gran valor, hoy ha sido muerto por Śikhaṇḍin con armas divinas.
13.274.23
अश्मसारमयं नूनं हृदयं मम पार्थिवाः ।
अपश्यन्त्याः प्रियं पुत्रं यन्न दीर्यति मेऽद्य वै ॥ १३.२७४.२३ ॥
Ciertamente, oh reyes, mi corazón está hecho de la esencia de la piedra, pues hoy no se rompe aunque no veo a mi querido hijo.
13.274.24
समेतं पार्थिवं क्षत्रं काशिपुर्यां स्वयंपरे ।
विजित्यैकरथेनाजौ कन्याश्चायं जहारह ॥ १३.२७४.२४ ॥
En el svayaṃvara reunido en la ciudad de Kāśī, tras vencer en batalla con un solo carro a los reyes y kṣatriyas, se llevó a las doncellas.
13.274.25
यस्य नास्ति बले तुल्यः पृथिव्यामपि कश्चन ।
हतं शिखण्डिना श्रुत्वा यन्न दीर्यति मे मनः ॥ १३.२७४.२५ ॥
Aquel cuya fuerza no tiene igual en la tierra fue muerto por Śikhaṇḍin; y aun oyendo esto, ¿por qué no se me rompe el corazón?
13.274.26
जामदग्न्यः कुरुक्षेत्रे युधि येन महात्मना ।
पीडितो नातियत्नेन स हतोऽद्य शिखण्डिना ॥ १३.२७४.२६ ॥
Aquel gran alma, hijo de Jamadagni, a quien en la batalla de Kurukṣetra se le venció sin gran esfuerzo, hoy ha sido muerto por Śikhaṇḍin.
13.274.27
एवंविधं बहु तदा विलन्पतीं नहानदीम् ।
आश्वासयामास तदा साम्ना दामोदरो विभुः ॥ १३.२७४.२७ ॥
Así, lamentándose en gran medida, el río fue entonces consolado por el omnipresente Dāmodara con palabras amables.
13.274.28
समाश्वसिहि भद्रे त्वं मा शुचः शुभदर्शने ।
गतः स परमं लोकं तव पुत्रो न संशयः ॥ १३.२७४.२८ ॥
Consuélate, oh bienaventurada; no te aflijas, oh de hermoso aspecto. Tu hijo ha ido al mundo supremo; no hay duda.
13.274.29
वसुरेष महातेजाः शापदोषेण शोभने ।
मानुषत्वमनुप्राप्तो नैनं शोचितुमर्हसि ॥ १३.२७४.२९ ॥
Este Vasu de gran esplendor, por la falta de una maldición, ha alcanzado el nacimiento humano, oh radiante; no debes afligirte por él.
13.274.30
स एष क्षत्रधर्मेण युध्यमानो रणाजिरे ।
धनंजयेन निहतो नैष देवि शिखण्डिना ॥ १३.२७४.३० ॥
Él, combatiendo en el campo de batalla según el deber del guerrero, fue muerto por Dhanaṃjaya (Arjuna); no por Śikhaṇḍin, oh diosa.
13.274.31
भीष्मं हि कुरुशार्दूलमुद्यतेषु महारणे ।
न शक्तः संयुगे हन्तुं साक्षादपि शतक्रतुः ॥ १३.२७४.३१ ॥
Cuando las armas estaban alzadas en la gran batalla, ni siquiera Indra, el de los cien sacrificios, en persona, podía matar en combate a Bhīṣma, tigre de los Kurus.
13.274.32
स्वच्छन्दतस्तव सुतो गतः स्वर्गं शुभानने ।
न शक्ता विनिहन्तुं हि रणे तं सर्वदेवताः ॥ १३.२७४.३२ ॥
Oh, de rostro hermoso, tu hijo fue al cielo por su propia voluntad; en la batalla, todos los dioses no pudieron matarlo.
13.274.33
तस्मान्मा त्वं सरिच्छ्रेष्ठे शोचस्य कुरुनन्दनम् ।
वसूनेष गतो देवि पुत्रस्ते विज्वरा भव ॥ १३.२७४.३३ ॥
Por tanto, oh mejor de los ríos, no llores por el deleite de los Kurus. Oh diosa, tu hijo ha ido con los Vasus; libérate de la aflicción.
13.274.34
इत्युक्ता सा तु कृष्णेन व्यासेन तु सरिद्वरा ।
त्यक्त्वा शोकं महाराज स्वं वार्यवततार ह ॥ १३.२७४.३४ ॥
Así exhortada por Kṛṣṇa Vyāsa, oh gran rey, aquella mejor de los ríos, habiendo abandonado su pesar, descendió a sus propias aguas.
13.274.35
सत्कृत्य ते तां सरितं ततः कृष्णमुखा नृप ।
अनुज्ञातास्तया सर्वे न्यवर्तन्त जनाधिपाः ॥ १३.२७४.३५ ॥
Entonces, oh rey, guiados por Kṛṣṇa, todos honraron a aquel río; habiendo recibido su permiso, todos los señores de los hombres regresaron.