మహాభారతం · అధ్యాయం 13.274
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.274.1
एवमुक्त्वा कुरून्सर्वान्भीष्मः शान्तनवस्तदा ।
तूष्णीं बभूव कौरव्यः स मुहूर्तमरिंदम ॥ १३.२७४.१ ॥
ఈ విధంగా కురువులందరితో చెప్పి, శంతనుని కుమారుడు భీష్ముడు అప్పుడు క్షణకాలం మౌనంగా ఉండిపోయాడు, శత్రుదమనుడా.
13.274.2
धारयामास चात्मानं धारणासु यथाक्रमम् ।
तस्योर्ध्वमगमन्प्राणाः सन्निरुद्धा महात्मनः ॥ १३.२७४.२ ॥
ఆయన ధారణలలో క్రమంగా తనను నిలిపి ఉంచాడు; ఆ మహాత్ముని ప్రాణాలు పూర్తిగా నిరోధింపబడి పైకి వెళ్ళాయి.
13.274.3
इदमाश्चर्यमासीच्च मध्ये तेषां महात्मनाम् ।
सहितैर्ऋषिभिः सर्वैस्तदा व्यासादिभिः प्रभो ॥ १३.२७४.३ ॥
ప్రభూ, ఆ మహాత్ముల మధ్య వ్యాసుడు మొదలైన ఋషులందరితో కలిసి అప్పుడు ఈ ఆశ్చర్యం జరిగింది.
13.274.4
यद्यन्मुञ्चति गात्रं हि स शन्तनुसुतस्तदा ।
तत्तद्विशल्यमभवद्योगयुक्तस्य वै क्रमात्।
क्षणेन प्रेक्षतां तेषां विशल्यः सोऽभवत्तदा ॥ १३.२७४.४ ॥
శంతనుని కుమారుడు ఏ ఏ అవయవాన్ని విడిచిపెట్టాడో, యోగయుక్తుడైన అతని ఆ అవయవాలు క్రమంగా బాణరహితమయ్యాయి; చూస్తుండగానే ఆయన క్షణంలో పూర్తిగా బాణరహితుడయ్యాడు.
13.274.5
तद्दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे वासुदेवपुरोगमाः ।
सह तैर्मुनिभिः सर्वैस्तदा व्यासादिभिर्नृप ॥ १३.२७४.५ ॥
అది చూసి అందరూ ఆశ్చర్యపోయారు; వాసుదేవుడు ముందుండగా, ఆ మునులందరితో, వ్యాసాది మునులతో కూడా, ఓ రాజా.
13.274.6
सन्निरुद्धस्तु तेनात्मा सर्वेष्वायतनेषु च ।
जगाम भित्त्वा मूर्धानं दिवमभ्युत्पपात ह ॥ १३.२७४.६ ॥
అతని చేత అన్ని శరీర స్థానాలలో పూర్తిగా నిరోధింపబడిన ఆత్మ, శిరస్సును చీల్చుకొని స్వర్గం వైపు పైకి వెళ్ళింది.
13.274.7
देवदुन्दुभिनादश्च पुष्पवर्षैः सहाभवत् ।
सिद्धा ब्रह्मर्षयश्चैव सादुसाध्विति हर्षिताः ॥ १३.२७४.७ ॥
దేవ దుందుభుల నాదము, పుష్పవర్షము కలిసి సంభవించాయి; సిద్ధులు, బ్రహ్మర్షులు 'సాధు, సాధు' అంటూ సంతోషించారు.
13.274.8
महोल्केव च भीष्मस्य मूर्धदेशाज्जनाधिप ।
निःसृकत्याकाशमाविश्य क्षणेनान्तरधीयत ॥ १३.२७४.८ ॥
జనాధిపా, భీష్ముని శిరఃప్రదేశం నుండి మహోల్క వలె వెలువడి ఆకాశంలో ప్రవేశించి క్షణంలో అంతర్ధానమైంది.
13.274.9
एवं स राजशार्दूल नृपः शान्तनवस्तदा ।
समयुज्यत लोकैः स्वैर्भरतानां कुलोद्वहः ॥ १३.२७४.९ ॥
రాజశార్దూలా, ఈ విధంగా ఆ శంతనుని కుమారుడు, భరతుల వంశాన్ని మోసిన ఆ రాజు అప్పుడు తన లోకాలతో కలిసిపోయాడు.
13.274.10
ततस्त्वादाय दारूणि गन्धांश्च विविधान्बहून् ।
चितां चक्रुर्महात्मानः पाण्डवा विदुरस्तथा।
युयुत्सुश्चापि कौरव्यं प्रेक्षकास्त्वितरेऽभवन् ॥ १३.२७४.१० ॥
అప్పుడు మహాత్ములైన పాండవులు, విదురుడు కట్టెలను, అనేక విధాల సుగంధ ద్రవ్యాలను తీసుకువచ్చి చితిని నిర్మించారు; యుయుత్సువు కూడా, ఇతరులు ప్రేక్షకులుగా ఉన్నారు.
13.274.11
युधिष्ठिरश्च गाङ्गेयं धृतराष्ट्रश्च दुःखितौ ।
छादयामासतुरुभौ क्षौमेर्माल्यैश्च कौरवम् ॥ १३.२७४.११ ॥
యుధిష్ఠిరుడు, ధృతరాష్ట్రుడు దుఃఖితులై, గంగాపుత్రుడైన కౌరవుని పట్టువస్త్రాలతో, మాలలతో కప్పారు.
13.274.12
धारयामास तस्याथ युयुत्सुश्छत्रमुत्तमम् ।
चामरे व्यजने शुभ्रे भीमसेनार्जुनावुभौ।
उष्णीषे परिगृह्णीतां माद्रीपुत्रावुभौ तथा ॥ १३.२७४.१२ ॥
అప్పుడు యుయుత్సువు ఆయనపై ఉత్తమమైన గొడుగు పట్టాడు; భీమసేనుడు, అర్జునుడు ఇద్దరూ తెల్లని చామరాలు, విసనకర్రలు పట్టారు; మాద్రి కుమారులిద్దరూ తలపాగాలు పట్టుకున్నారు.
13.274.13
युधिष्ठिरेण सहितो धृतराष्ट्रश्च पादतः ।
वृद्धा स्त्रियः कौरवाणां भीष्मं कुरुकुलोद्वहम्।
तालवृन्तान्युपादाय पर्यवीजन्त सर्वशः ॥ १३.२७४.१३ ॥
యుధిష్ఠిరునితో కలిసి ధృతరాష్ట్రుడు కాలినడకన వెళ్ళాడు. కౌరవుల వృద్ధ స్త్రీలు కురువంశ భారాన్ని మోసిన భీష్ముని తాటాకు విసనకర్రలతో అన్ని వైపుల నుండి విసిరారు.
13.274.14
ततोस्य विदिवच्चक्रुः पितृमेधं महात्मनः ।
याजका जुहुवुश्चाग्नौ जगुः सामानि समागाः ॥ १३.२७४.१४ ॥
తరువాత వారు మహాత్ముని పితృమేధ కర్మను విధిప్రకారం నిర్వహించారు. యాజకులు అగ్నిలో ఆహుతులు వేశారు, సమావేశమైనవారు సామగానం చేశారు.
13.274.15
ततश्चन्दनकाष्ठैश्च तथा कालीयकैरपि ।
कालागुरुप्रभृतिभिर्गन्धैश्चोच्चावच्चैस्तथा ॥ १३.२७४.१५ ॥
తరువాత చందనపు కర్రలతో, కాలీయకంతో, కాలాగురు మొదలైన రకరకాల సుగంధ ద్రవ్యాలతో (చితిని అలంకరించారు).
13.274.16
समवच्छाद्य गाङ्गेयं सम्प्रज्वाल्य हुताशनम् ।
अपसव्यमकुर्वन्त धृतराष्ट्रमुखाश्चिताम् ॥ १३.२७४.१६ ॥
గాంగేయుని (భీష్ముని) పూర్తిగా కప్పి, అగ్నిని బాగా రగిలించి, ధృతరాష్ట్రుని నాయకత్వంలో వారు చితిని అపసవ్యంగా ప్రదక్షిణం చేశారు.
13.274.17
संस्कृत्य च कुरुश्रेष्ठं गाङ्गेयं कुरुसत्तमाः ।
जग्मुर्भागीरथीं पुण्यामृषिजुष्टां कुरूद्वहाः ॥ १३.२७४.१७ ॥
కురువులలో శ్రేష్ఠుడైన గాంగేయునికి సంస్కారాలు చేసిన తర్వాత, కురువంశ శ్రేష్ఠులు ఋషులు సేవించే పవిత్ర భాగీరథిని (గంగను) చేరుకున్నారు.
13.274.18
अनुगम्यमाना व्यासेन नारदेनासितेन च ।
कृष्णेन भरतस्त्रीभिर्ये च पौराः समागताः ॥ १३.२७४.१८ ॥
వ్యాసుడు, నారదుడు, అసితుడు (దేవలుడు) వెంట నడవగా, కృష్ణుడు, భరతవంశ స్త్రీలు, సమావేశమైన పౌరులు కూడా అనుసరించగా (వారు సాగారు).
13.274.19
उदकं चक्रिरे सर्वे गाङ्गेयस्य महात्मनः ।
विधिवत्क्षत्रियश्रेष्ठाः स च सर्वो जनस्तदा ॥ १३.२७४.१९ ॥
మహాత్ముడైన గాంగేయుడి (భీష్ముడి) కోసం అందరూ విధిప్రకారం ఉదకతర్పణం చేశారు; ఆ సమయంలో క్షత్రియ శ్రేష్ఠులూ, ప్రజలందరూ కూడా చేశారు.
13.274.20
ततो भागीरथी देवी तनयस्योदके कृते ।
उत्थाय सलिलात्तस्माद्रुदती शोकविह्वला।
परिदेवयती तत्र कौरकवानभ्यभाषत ॥ १३.२७४.२० ॥
అప్పుడు కుమారుడికి ఉదకతర్పణం జరిగిన తరువాత, భాగీరథీ దేవి ఆ జలం నుండి లేచి, ఏడుస్తూ శోకంతో వ్యాకులురాలై, అక్కడ విలపిస్తూ కౌరవులతో మాట్లాడింది.
13.274.21
निबोधत यथावृत्तमुच्यमानं मया नृपाः ।
राजवृत्तेन सम्पन्नः प्रज्ञयाभिजनेन च।
सत्कर्ता कुरुवृद्धानां पितृभक्तो दृढव्रतः ॥ १३.२७४.२१ ॥
ఓ రాజులారా, జరిగినదానిని నేను చెప్పినట్లుగా వినండి. ఆయన రాజోచిత నడవడి, ప్రజ్ఞ, ఉత్తమ కులం కలవాడు; కురు పెద్దలను గౌరవించినవాడు, తండ్రికి భక్తుడు, దృఢ వ్రతుడు.
13.274.22
जामदग्न्येन रामेण यः पुरा न पराजितः ।
दिव्यैरस्त्रैर्महावीर्यः स हतोऽद्य शिखण्डिना ॥ १३.२७४.२२ ॥
పూర్వం జమదగ్ని కుమారుడైన రాముడి చేత కూడా ఓడించబడనివాడు, మహా పరాక్రమశాలి అయిన ఆయన ఈరోజు శిఖండి చేత దివ్యాస్త్రాలతో చంపబడ్డాడు.
13.274.23
अश्मसारमयं नूनं हृदयं मम पार्थिवाः ।
अपश्यन्त्याः प्रियं पुत्रं यन्न दीर्यति मेऽद्य वै ॥ १३.२७४.२३ ॥
ఓ రాజులారా, నిశ్చయంగా నా హృదయం రాతి సారంతో చేయబడినదే; ప్రియ కుమారుడిని చూడలేకపోయినా ఈరోజు అది బద్దలు కాకపోయింది.
13.274.24
समेतं पार्थिवं क्षत्रं काशिपुर्यां स्वयंपरे ।
विजित्यैकरथेनाजौ कन्याश्चायं जहारह ॥ १३.२७४.२४ ॥
కాశీ నగరంలో స్వయంవరానికి సమకూడిన రాజులు, క్షత్రియులను యుద్ధంలో ఒకే రథంతో జయించి, ఈయన కన్యలను అపహరించాడు.
13.274.25
यस्य नास्ति बले तुल्यः पृथिव्यामपि कश्चन ।
हतं शिखण्डिना श्रुत्वा यन्न दीर्यति मे मनः ॥ १३.२७४.२५ ॥
భూమిపై ఎవరూ ఎవరి బలానికి సమానులు కారో, అతడు శిఖండిచే చంపబడ్డాడని విని కూడా నా మనసు చీలిపోలేదు.
13.274.26
जामदग्न्यः कुरुक्षेत्रे युधि येन महात्मना ।
पीडितो नातियत्नेन स हतोऽद्य शिखण्डिना ॥ १३.२७४.२६ ॥
కురుక్షేత్రంలో యుద్ధంలో ఏ మహాత్ముడైన జామదగ్న్యుడిని ఎక్కువ ప్రయత్నం లేకుండానే బాధించారో, ఆయనే నేడు శిఖండిచే చంపబడ్డాడు.
13.274.27
एवंविधं बहु तदा विलन्पतीं नहानदीम् ।
आश्वासयामास तदा साम्ना दामोदरो विभुः ॥ १३.२७४.२७ ॥
ఇలా ఎంతగానో విలపిస్తున్న నదిని అప్పుడు సర్వవ్యాపి అయిన దామోదరుడు సామవాక్యాలతో ఓదార్చాడు.
13.274.28
समाश्वसिहि भद्रे त्वं मा शुचः शुभदर्शने ।
गतः स परमं लोकं तव पुत्रो न संशयः ॥ १३.२७४.२८ ॥
ఓ శుభురాలా, ఓదార్పు పొందుము; శోకించకు, ఓ శుభదర్శినీ. నీ ఆ కుమారుడు పరమలోకానికి వెళ్ళాడు, సందేహం లేదు.
13.274.29
वसुरेष महातेजाः शापदोषेण शोभने ।
मानुषत्वमनुप्राप्तो नैनं शोचितुमर्हसि ॥ १३.२७४.२९ ॥
ఈ మహాతేజస్వి అయిన వసువు శాప దోషంతో, ఓ శోభనా, మానుష జన్మను పొందాడు; అతని కోసం నీవు శోకించకూడదు.
13.274.30
स एष क्षत्रधर्मेण युध्यमानो रणाजिरे ।
धनंजयेन निहतो नैष देवि शिखण्डिना ॥ १३.२७४.३० ॥
అతడు క్షత్రధర్మంగా రణభూమిలో పోరాడుతూ ధనంజయునిచే చంపబడ్డాడు; ఓ దేవీ, ఇతడిని శిఖండి చంపలేదు.
13.274.31
भीष्मं हि कुरुशार्दूलमुद्यतेषु महारणे ।
न शक्तः संयुगे हन्तुं साक्षादपि शतक्रतुः ॥ १३.२७४.३१ ॥
మహా యుద్ధంలో ఆయుధాలు ఎత్తబడినప్పుడు, కురువుల వ్యాఘ్రుడైన భీష్ముని స్వయంగా శతక్రతువైన ఇంద్రుడు కూడా యుద్ధంలో చంపజాలడు.
13.274.32
स्वच्छन्दतस्तव सुतो गतः स्वर्गं शुभानने ।
न शक्ता विनिहन्तुं हि रणे तं सर्वदेवताः ॥ १३.२७४.३२ ॥
శుభాననా, నీ కుమారుడు తన ఇష్టంతోనే స్వర్గానికి వెళ్ళాడు; యుద్ధంలో సకల దేవతలూ అతన్ని చంపజాలరు.
13.274.33
तस्मान्मा त्वं सरिच्छ्रेष्ठे शोचस्य कुरुनन्दनम् ।
वसूनेष गतो देवि पुत्रस्ते विज्वरा भव ॥ १३.२७४.३३ ॥
కాబట్టి, నదులలో శ్రేష్ఠురాలా, కురువుల ఆనందమైన అతని కోసం దుఃఖించకు. దేవీ, నీ కుమారుడు వసువుల వద్దకు వెళ్ళాడు; దుఃఖరహితురాలవు కమ్ము.
13.274.34
इत्युक्ता सा तु कृष्णेन व्यासेन तु सरिद्वरा ।
त्यक्त्वा शोकं महाराज स्वं वार्यवततार ह ॥ १३.२७४.३४ ॥
కృష్ణ వ్యాసుడు ఇలా చెప్పగా, మహారాజా, నదులలో శ్రేష్ఠురాలు దుఃఖాన్ని విడిచి తన జలాల్లోకి దిగింది.
13.274.35
सत्कृत्य ते तां सरितं ततः कृष्णमुखा नृप ।
अनुज्ञातास्तया सर्वे न्यवर्तन्त जनाधिपाः ॥ १३.२७४.३५ ॥
అప్పుడు రాజా, కృష్ణుని నాయకత్వంలో వారందరూ ఆ నదిని సత్కరించారు; ఆమె అనుమతితో ప్రజాధిపతులందరూ తిరిగి వెళ్ళారు.