ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.274
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.274.1
एवमुक्त्वा कुरून्सर्वान्भीष्मः शान्तनवस्तदा ।
तूष्णीं बभूव कौरव्यः स मुहूर्तमरिंदम ॥ १३.२७४.१ ॥
ଏହିପରି ସମସ୍ତ କୁରୁମାନଙ୍କୁ କହି ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ସେତେବେଳେ କ୍ଷଣେ ନୀରବ ରହିଲେ, ହେ ଅରିନ୍ଦମ।
13.274.2
धारयामास चात्मानं धारणासु यथाक्रमम् ।
तस्योर्ध्वमगमन्प्राणाः सन्निरुद्धा महात्मनः ॥ १३.२७४.२ ॥
ସେ ଧାରଣାରେ କ୍ରମଶଃ ନିଜକୁ ସ୍ଥିର ରଖିଲେ; ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରାଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଗଲା।
13.274.3
इदमाश्चर्यमासीच्च मध्ये तेषां महात्मनाम् ।
सहितैर्ऋषिभिः सर्वैस्तदा व्यासादिभिः प्रभो ॥ १३.२७४.३ ॥
ହେ ପ୍ରଭୋ, ସେହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାସାଦି ସମସ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ସହିତ ସେତେବେଳେ ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଲା।
13.274.4
यद्यन्मुञ्चति गात्रं हि स शन्तनुसुतस्तदा ।
तत्तद्विशल्यमभवद्योगयुक्तस्य वै क्रमात्।
क्षणेन प्रेक्षतां तेषां विशल्यः सोऽभवत्तदा ॥ १३.२७४.४ ॥
ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଅଙ୍ଗ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ଯୋଗଯୁକ୍ତ ତାଙ୍କର ସେହି ସେହି ଅଙ୍ଗ କ୍ରମଶଃ ଶରହୀନ ହେଲା; ଦେଖୁଥିବାବେଳେ କ୍ଷଣକ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରହୀନ ହେଲେ।
13.274.5
तद्दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे वासुदेवपुरोगमाः ।
सह तैर्मुनिभिः सर्वैस्तदा व्यासादिभिर्नृप ॥ १३.२७४.५ ॥
ତାହା ଦେଖି ସମସ୍ତେ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ; ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ସେହି ସମସ୍ତ ମୁନି ସହିତ, ବ୍ୟାସାଦି ସହିତ, ହେ ନୃପ।
13.274.6
सन्निरुद्धस्तु तेनात्मा सर्वेष्वायतनेषु च ।
जगाम भित्त्वा मूर्धानं दिवमभ्युत्पपात ह ॥ १३.२७४.६ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଶରୀର-ସ୍ଥାନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ମସ୍ତକ ଭେଦ କରି ସ୍ୱର୍ଗ ଆଡ଼କୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଡ଼ିଗଲା।
13.274.7
देवदुन्दुभिनादश्च पुष्पवर्षैः सहाभवत् ।
सिद्धा ब्रह्मर्षयश्चैव सादुसाध्विति हर्षिताः ॥ १३.२७४.७ ॥
ଦେବଦୁନ୍ଦୁଭିର ନାଦ ଓ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା ଏକାସାଙ୍ଗରେ ହେଲା; ସିଦ୍ଧ ଓ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ 'ସାଧୁ, ସାଧୁ' କହି ହର୍ଷିତ ହେଲେ।
13.274.8
महोल्केव च भीष्मस्य मूर्धदेशाज्जनाधिप ।
निःसृकत्याकाशमाविश्य क्षणेनान्तरधीयत ॥ १३.२७४.८ ॥
ହେ ଜନାଧିପ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ମସ୍ତକ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଯେପରି ଏକ ମହୋଲ୍କା ବାହାରି ଆକାଶରେ ପ୍ରବେଶ କରି କ୍ଷଣକରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲା।
13.274.9
एवं स राजशार्दूल नृपः शान्तनवस्तदा ।
समयुज्यत लोकैः स्वैर्भरतानां कुलोद्वहः ॥ १३.२७४.९ ॥
ହେ ରାଜଶାର୍ଦୂଳ, ଏହିପରି ସେ ଶନ୍ତନୁ-ପୁତ୍ର ରାଜା, ଭରତ-କୁଳର ଭାର ବହନକାରୀ, ସେତେବେଳେ ନିଜ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ ହେଲେ।
13.274.10
ततस्त्वादाय दारूणि गन्धांश्च विविधान्बहून् ।
चितां चक्रुर्महात्मानः पाण्डवा विदुरस्तथा।
युयुत्सुश्चापि कौरव्यं प्रेक्षकास्त्वितरेऽभवन् ॥ १३.२७४.१० ॥
ତା'ପରେ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ବିଦୁର କାଠ ଓ ବହୁବିଧ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ ଆଣି ଚିତା ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ; ଯୁଯୁତ୍ସୁ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଦର୍ଶକ ହେଲେ।
13.274.11
युधिष्ठिरश्च गाङ्गेयं धृतराष्ट्रश्च दुःखितौ ।
छादयामासतुरुभौ क्षौमेर्माल्यैश्च कौरवम् ॥ १३.२७४.११ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଦୁହେଁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଗାଙ୍ଗେୟ କୌରବଙ୍କୁ କ୍ଷୌମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ମାଳାରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ।
13.274.12
धारयामास तस्याथ युयुत्सुश्छत्रमुत्तमम् ।
चामरे व्यजने शुभ्रे भीमसेनार्जुनावुभौ।
उष्णीषे परिगृह्णीतां माद्रीपुत्रावुभौ तथा ॥ १३.२७४.१२ ॥
ତା'ପରେ ଯୁଯୁତ୍ସୁ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଉତ୍ତମ ଛତ୍ର ଧରିଲେ; ଭୀମସେନ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଦୁହେଁ ଶୁଭ୍ର ଚାମର ଓ ବୀଜନ ଧରିଲେ; ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ପଗଡ଼ି ଧରିଲେ।
13.274.13
युधिष्ठिरेण सहितो धृतराष्ट्रश्च पादतः ।
वृद्धा स्त्रियः कौरवाणां भीष्मं कुरुकुलोद्वहम्।
तालवृन्तान्युपादाय पर्यवीजन्त सर्वशः ॥ १३.२७४.१३ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସହିତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ମଧ୍ୟ ପଦବ୍ରଜରେ ଚାଲିଥିଲେ। କୌରବଙ୍କ ବୃଦ୍ଧା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କୁରୁକୁଳର ଭାର ବହନକାରୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ତାଳପତ୍ରର ପଙ୍ଖାରେ ସବୁଆଡୁ ବୀଜନ କରୁଥିଲେ।
13.274.14
ततोस्य विदिवच्चक्रुः पितृमेधं महात्मनः ।
याजका जुहुवुश्चाग्नौ जगुः सामानि समागाः ॥ १३.२७४.१४ ॥
ତା'ପରେ ସେମାନେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପିତୃମେଧ କର୍ମ ବିଧି ଅନୁସାରେ କଲେ। ଯାଜକମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଲେ ଏବଂ ସମବେତ ଲୋକେ ସାମଗାନ କଲେ।
13.274.15
ततश्चन्दनकाष्ठैश्च तथा कालीयकैरपि ।
कालागुरुप्रभृतिभिर्गन्धैश्चोच्चावच्चैस्तथा ॥ १३.२७४.१५ ॥
ତା'ପରେ ଚନ୍ଦନ କାଠ, କାଳୀୟକ ଓ କାଳାଗୁରୁ ଆଦି ନାନା ପ୍ରକାରର ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟରେ (ଚିତା ସଜ୍ଜିତ ହେଲା)।
13.274.16
समवच्छाद्य गाङ्गेयं सम्प्रज्वाल्य हुताशनम् ।
अपसव्यमकुर्वन्त धृतराष्ट्रमुखाश्चिताम् ॥ १३.२७४.१६ ॥
ଗାଙ୍ଗେୟ (ଭୀଷ୍ମ)ଙ୍କୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଢାଙ୍କି, ଅଗ୍ନି ଭଲ ଭାବରେ ଜ୍ୱଳାଇ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେମାନେ ଚିତାକୁ ଅପସବ୍ୟ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ।
13.274.17
संस्कृत्य च कुरुश्रेष्ठं गाङ्गेयं कुरुसत्तमाः ।
जग्मुर्भागीरथीं पुण्यामृषिजुष्टां कुरूद्वहाः ॥ १३.२७४.१७ ॥
କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗାଙ୍ଗେୟଙ୍କ ସଂସ୍କାର କରି କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଋଷିସେବିତ ପବିତ୍ର ଭାଗୀରଥୀ (ଗଙ୍ଗା)ଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
13.274.18
अनुगम्यमाना व्यासेन नारदेनासितेन च ।
कृष्णेन भरतस्त्रीभिर्ये च पौराः समागताः ॥ १३.२७४.१८ ॥
ବ୍ୟାସ, ନାରଦ ଓ ଅସିତ (ଦେବଳ)ଙ୍କ ସହିତ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ, ଭରତବଂଶର ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଓ ଏକତ୍ରିତ ନଗରବାସୀଙ୍କ ସହିତ (ସେମାନେ ଗଲେ)।
13.274.19
उदकं चक्रिरे सर्वे गाङ्गेयस्य महात्मनः ।
विधिवत्क्षत्रियश्रेष्ठाः स च सर्वो जनस्तदा ॥ १३.२७४.१९ ॥
ମହାତ୍ମା ଗାଙ୍ଗେୟ (ଭୀଷ୍ମ) ପାଇଁ ସମସ୍ତେ ବିଧିବତ୍ ଉଦକତର୍ପଣ କଲେ; ସେତେବେଳେ କ୍ଷତ୍ରିୟଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକେ ମଧ୍ୟ ସେପରି କଲେ।
13.274.20
ततो भागीरथी देवी तनयस्योदके कृते ।
उत्थाय सलिलात्तस्माद्रुदती शोकविह्वला।
परिदेवयती तत्र कौरकवानभ्यभाषत ॥ १३.२७४.२० ॥
ପୁତ୍ରଙ୍କ ଉଦକତର୍ପଣ ସମାପ୍ତ ହେଲା ପରେ ଭାଗୀରଥୀ ଦେବୀ ସେହି ଜଳରୁ ଉଠି, କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି, ଶୋକରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ସେଠାରେ ବିଳାପ କରି କୌରବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
13.274.21
निबोधत यथावृत्तमुच्यमानं मया नृपाः ।
राजवृत्तेन सम्पन्नः प्रज्ञयाभिजनेन च।
सत्कर्ता कुरुवृद्धानां पितृभक्तो दृढव्रतः ॥ १३.२७४.२१ ॥
ହେ ରାଜାମାନେ, ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ସେପରି ମୁଁ କହୁଛି ଶୁଣ। ସେ ରାଜୋଚିତ ଆଚରଣ, ପ୍ରଜ୍ଞା ଓ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ; କୁରୁବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ସତ୍କାରକାରୀ, ପିତୃଭକ୍ତ ଓ ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ ଥିଲେ।
13.274.22
जामदग्न्येन रामेण यः पुरा न पराजितः ।
दिव्यैरस्त्रैर्महावीर्यः स हतोऽद्य शिखण्डिना ॥ १३.२७४.२२ ॥
ପୂର୍ବେ ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଯେ ପରାଜିତ ହୋଇନଥିଲେ, ସେହି ମହାବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଆଜି ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରରେ ନିହତ ହେଲେ।
13.274.23
अश्मसारमयं नूनं हृदयं मम पार्थिवाः ।
अपश्यन्त्याः प्रियं पुत्रं यन्न दीर्यति मेऽद्य वै ॥ १३.२७४.२३ ॥
ହେ ରାଜାମାନେ, ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ହୃଦୟ ପଥରର ସାରରେ ନିର୍ମିତ; କାରଣ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରକୁ ନ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ଆଜି ତାହା ଫାଟୁ ନାହିଁ।
13.274.24
समेतं पार्थिवं क्षत्रं काशिपुर्यां स्वयंपरे ।
विजित्यैकरथेनाजौ कन्याश्चायं जहारह ॥ १३.२७४.२४ ॥
କାଶୀ ନଗରୀରେ ସ୍ୱୟଂବରରେ ସମବେତ ରାଜା ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ ରଥରେ ଜିତି ସେ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ହରଣ କରିଥିଲେ।
13.274.25
यस्य नास्ति बले तुल्यः पृथिव्यामपि कश्चन ।
हतं शिखण्डिना श्रुत्वा यन्न दीर्यति मे मनः ॥ १३.२७४.२५ ॥
ପୃଥିବୀରେ ଯାହାର ବଳ ସମାନ କେହି ନାହାନ୍ତି, ତାହାକୁ ଶିଖଣ୍ଡୀ ବଧ କଲା ବୋଲି ଶୁଣି ମଧ୍ୟ ମୋ ମନ କାହିଁକି ଫାଟୁ ନାହିଁ?
13.274.26
जामदग्न्यः कुरुक्षेत्रे युधि येन महात्मना ।
पीडितो नातियत्नेन स हतोऽद्य शिखण्डिना ॥ १३.२७४.२६ ॥
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେଉଁ ମହାତ୍ମା ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କୁ ଅଧିକ ପ୍ରଯତ୍ନ ବିନା ପୀଡ଼ିତ କରାଯାଇଥିଲା, ସେ ଆଜି ଶିଖଣ୍ଡୀ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ।
13.274.27
एवंविधं बहु तदा विलन्पतीं नहानदीम् ।
आश्वासयामास तदा साम्ना दामोदरो विभुः ॥ १३.२७४.२७ ॥
ଏହିପରି ବହୁ ବିଳାପ କରୁଥିବା ନଦୀକୁ ସେତେବେଳେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଦାମୋଦର ସାମବାକ୍ୟରେ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଲେ।
13.274.28
समाश्वसिहि भद्रे त्वं मा शुचः शुभदर्शने ।
गतः स परमं लोकं तव पुत्रो न संशयः ॥ १३.२७४.२८ ॥
ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୁଅ; ଶୋକ କରନାହିଁ, ହେ ଶୁଭଦର୍ଶିନୀ। ତୁମ ସେହି ପୁତ୍ର ପରମ ଲୋକକୁ ଯାଇଛନ୍ତି, ଏଥିରେ ସଂଶୟ ନାହିଁ।
13.274.29
वसुरेष महातेजाः शापदोषेण शोभने ।
मानुषत्वमनुप्राप्तो नैनं शोचितुमर्हसि ॥ १३.२७४.२९ ॥
ଏହି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବସୁ ଶାପଦୋଷରୁ, ହେ ଶୋଭନେ, ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ପାଇଥିଲେ; ତୁମେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
13.274.30
स एष क्षत्रधर्मेण युध्यमानो रणाजिरे ।
धनंजयेन निहतो नैष देवि शिखण्डिना ॥ १३.२७४.३० ॥
ସେ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ରଣାଙ୍ଗଣରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଧନଞ୍ଜୟ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ; ହେ ଦେବୀ, ଏହାଙ୍କୁ ଶିଖଣ୍ଡୀ ମାରି ନାହିଁ।
13.274.31
भीष्मं हि कुरुशार्दूलमुद्यतेषु महारणे ।
न शक्तः संयुगे हन्तुं साक्षादपि शतक्रतुः ॥ १३.२७४.३१ ॥
ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଯାଇଥିବା ବେଳେ, କୁରୁଶାର୍ଦୂଳ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପକ୍ଷେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିବା ସମ୍ଭବ ନ ଥିଲା।
13.274.32
स्वच्छन्दतस्तव सुतो गतः स्वर्गं शुभानने ।
न शक्ता विनिहन्तुं हि रणे तं सर्वदेवताः ॥ १३.२७४.३२ ॥
ହେ ଶୁଭାନନେ, ତୁମ ପୁତ୍ର ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିନଥିଲେ।
13.274.33
तस्मान्मा त्वं सरिच्छ्रेष्ठे शोचस्य कुरुनन्दनम् ।
वसूनेष गतो देवि पुत्रस्ते विज्वरा भव ॥ १३.२७४.३३ ॥
ଅତଏବ, ହେ ନଦୀଶ୍ରେଷ୍ଠା, କୁରୁନନ୍ଦନ ପାଇଁ ତୁମେ ଶୋକ କର ନାହିଁ। ହେ ଦେବି, ତୁମ ପୁତ୍ର ବସୁମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଛନ୍ତି; ଶୋକରହିତ ହୁଅ।
13.274.34
इत्युक्ता सा तु कृष्णेन व्यासेन तु सरिद्वरा ।
त्यक्त्वा शोकं महाराज स्वं वार्यवततार ह ॥ १३.२७४.३४ ॥
କୃଷ୍ଣ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି କୁହାଯିବାରୁ, ହେ ମହାରାଜ, ନଦୀଶ୍ରେଷ୍ଠା ଶୋକ ପରିହାର କରି ନିଜ ଜଳରେ ଓହ୍ଲାଇଲେ।
13.274.35
सत्कृत्य ते तां सरितं ततः कृष्णमुखा नृप ।
अनुज्ञातास्तया सर्वे न्यवर्तन्त जनाधिपाः ॥ १३.२७४.३५ ॥
ଏହା ପରେ, ହେ ନୃପ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅଗ୍ରଣୀ କରି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେହି ନଦୀକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇଲେ; ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ସମସ୍ତ ଜନାଧିପ ଫେରିଗଲେ।