മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.274
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.274.1
एवमुक्त्वा कुरून्सर्वान्भीष्मः शान्तनवस्तदा ।
तूष्णीं बभूव कौरव्यः स मुहूर्तमरिंदम ॥ १३.२७४.१ ॥
ഇങ്ങനെ എല്ലാ കുരുക്കളോടും പറഞ്ഞശേഷം ശന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മർ അപ്പോൾ ഒരു നിമിഷം മൗനിയായി, ശത്രുദമനാ.
13.274.2
धारयामास चात्मानं धारणासु यथाक्रमम् ।
तस्योर्ध्वमगमन्प्राणाः सन्निरुद्धा महात्मनः ॥ १३.२७४.२ ॥
അദ്ദേഹം ധാരണകളിൽ ക്രമമായി തന്നെ നിലനിർത്തി; ആ മഹാത്മാവിന്റെ പ്രാണങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി തടയപ്പെട്ട് മേൽപ്പോട്ട് പോയി.
13.274.3
इदमाश्चर्यमासीच्च मध्ये तेषां महात्मनाम् ।
सहितैर्ऋषिभिः सर्वैस्तदा व्यासादिभिः प्रभो ॥ १३.२७४.३ ॥
പ്രഭോ, ആ മഹാത്മാക്കളുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ വ്യാസാദി സർവ്വ ഋഷിമാരോടുമൊത്ത് അപ്പോൾ ഈ അത്ഭുതം ഉണ്ടായി.
13.274.4
यद्यन्मुञ्चति गात्रं हि स शन्तनुसुतस्तदा ।
तत्तद्विशल्यमभवद्योगयुक्तस्य वै क्रमात्।
क्षणेन प्रेक्षतां तेषां विशल्यः सोऽभवत्तदा ॥ १३.२७४.४ ॥
ശന്തനുപുത്രൻ ഏതേത് അവയവം വിട്ടുവോ, യോഗയുക്തനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആ ആ അവയവങ്ങൾ ക്രമത്തിൽ അമ്പില്ലാത്തവയായി; നോക്കിനിൽക്കേ ഒരു നിമിഷത്തിൽ അദ്ദേഹം പൂർണ്ണമായും അമ്പില്ലാത്തവനായി.
13.274.5
तद्दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे वासुदेवपुरोगमाः ।
सह तैर्मुनिभिः सर्वैस्तदा व्यासादिभिर्नृप ॥ १३.२७४.५ ॥
അത് കണ്ട് എല്ലാവരും വിസ്മയിച്ചു; വാസുദേവനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ എല്ലാവരും ആ മുനിമാരോടൊപ്പം, വ്യാസാദികളോടൊപ്പം, ഹേ നൃപാ.
13.274.6
सन्निरुद्धस्तु तेनात्मा सर्वेष्वायतनेषु च ।
जगाम भित्त्वा मूर्धानं दिवमभ्युत्पपात ह ॥ १३.२७४.६ ॥
അദ്ദേഹത്താൽ എല്ലാ ശരീരസ്ഥാനങ്ങളിലും പൂർണ്ണമായി തടയപ്പെട്ട ആത്മാവ്, മൂർദ്ധാവിനെ പിളർന്ന് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് മേൽപ്പോട്ട് പറന്നു.
13.274.7
देवदुन्दुभिनादश्च पुष्पवर्षैः सहाभवत् ।
सिद्धा ब्रह्मर्षयश्चैव सादुसाध्विति हर्षिताः ॥ १३.२७४.७ ॥
ദേവദുന്ദുഭിനാദവും പുഷ്പവർഷവും ഒരുമിച്ചുണ്ടായി; സിദ്ധന്മാരും ബ്രഹ്മർഷിമാരും 'സാധു, സാധു' എന്നു പറഞ്ഞ് സന്തോഷിച്ചു.
13.274.8
महोल्केव च भीष्मस्य मूर्धदेशाज्जनाधिप ।
निःसृकत्याकाशमाविश्य क्षणेनान्तरधीयत ॥ १३.२७४.८ ॥
ജനാധിപാ, ഭീഷ്മന്റെ ശിരോദേശത്തുനിന്ന് മഹോൽക്കപോലെ പുറത്തുവന്ന് ആകാശത്ത് പ്രവേശിച്ച് ക്ഷണത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷമായി.
13.274.9
एवं स राजशार्दूल नृपः शान्तनवस्तदा ।
समयुज्यत लोकैः स्वैर्भरतानां कुलोद्वहः ॥ १३.२७४.९ ॥
രാജശാർദൂലാ, അങ്ങനെ ആ ശന്തനുപുത്രനായ രാജാവ്, ഭരതകുലത്തെ വഹിച്ചവൻ, അപ്പോൾ തന്റെ ലോകങ്ങളുമായി ഒന്നുചേർന്നു.
13.274.10
ततस्त्वादाय दारूणि गन्धांश्च विविधान्बहून् ।
चितां चक्रुर्महात्मानः पाण्डवा विदुरस्तथा।
युयुत्सुश्चापि कौरव्यं प्रेक्षकास्त्वितरेऽभवन् ॥ १३.२७४.१० ॥
പിന്നെ മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവരും വിദുരനും വിറകും പലതരം സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും കൊണ്ടുവന്ന് ചിത ഒരുക്കി; യുയുത്സുവും കൗരവനും, മറ്റുള്ളവർ കാഴ്ചക്കാരായും നിന്നു.
13.274.11
युधिष्ठिरश्च गाङ्गेयं धृतराष्ट्रश्च दुःखितौ ।
छादयामासतुरुभौ क्षौमेर्माल्यैश्च कौरवम् ॥ १३.२७४.११ ॥
യുധിഷ്ഠിരനും ധൃതരാഷ്ട്രനും ദുഃഖിതരായി, ഗംഗാപുത്രനായ കൗരവനെ പട്ടുവസ്ത്രങ്ങളും മാലകളുംകൊണ്ട് മൂടി.
13.274.12
धारयामास तस्याथ युयुत्सुश्छत्रमुत्तमम् ।
चामरे व्यजने शुभ्रे भीमसेनार्जुनावुभौ।
उष्णीषे परिगृह्णीतां माद्रीपुत्रावुभौ तथा ॥ १३.२७४.१२ ॥
പിന്നെ യുയുത്സു അദ്ദേഹത്തിന് മുകളിൽ ഉത്തമമായ കുട പിടിച്ചു; ഭീമസേനനും അർജുനനും വെണ്ണിറമുള്ള ചാമരങ്ങളും വീശുവിശറികളും പിടിച്ചു; മാദ്രിയുടെ രണ്ടു പുത്രന്മാരും തലപ്പാവുകൾ പിടിച്ചു.
13.274.13
युधिष्ठिरेण सहितो धृतराष्ट्रश्च पादतः ।
वृद्धा स्त्रियः कौरवाणां भीष्मं कुरुकुलोद्वहम्।
तालवृन्तान्युपादाय पर्यवीजन्त सर्वशः ॥ १३.२७४.१३ ॥
യുധിഷ്ഠിരനോടൊപ്പം ധൃതരാഷ്ട്രരും കാൽനടയായി നടന്നു. കൗരവരുടെ വൃദ്ധസ്ത്രീകൾ കുരുകുലത്തിന്റെ ഭാരം വഹിച്ച ഭീഷ്മരെ പനയോല വീശികൊണ്ട് എല്ലാ വശങ്ങളിൽ നിന്നും വീശി.
13.274.14
ततोस्य विदिवच्चक्रुः पितृमेधं महात्मनः ।
याजका जुहुवुश्चाग्नौ जगुः सामानि समागाः ॥ १३.२७४.१४ ॥
പിന്നീട് അവർ മഹാത്മാവിന് പിതൃമേധ കർമ്മം വിധിപ്രകാരം ചെയ്തു. യാജകർ അഗ്നിയിൽ ആഹുതി നൽകി; സമ്മേളിച്ചവർ സാമഗാനം ആലപിച്ചു.
13.274.15
ततश्चन्दनकाष्ठैश्च तथा कालीयकैरपि ।
कालागुरुप्रभृतिभिर्गन्धैश्चोच्चावच्चैस्तथा ॥ १३.२७४.१५ ॥
പിന്നീട് ചന്ദനത്തടികൾ കൊണ്ടും കാലീയകം, കാലാഗുരു മുതലായ പലവിധ സുഗന്ധങ്ങൾ കൊണ്ടും (ചിതയൊരുക്കി).
13.274.16
समवच्छाद्य गाङ्गेयं सम्प्रज्वाल्य हुताशनम् ।
अपसव्यमकुर्वन्त धृतराष्ट्रमुखाश्चिताम् ॥ १३.२७४.१६ ॥
ഗാംഗേയനെ (ഭീഷ്മരെ) പൂർണ്ണമായി മൂടി, അഗ്നി നന്നായി ജ്വലിപ്പിച്ച്, ധൃതരാഷ്ട്രനെ മുൻനിർത്തി അവർ ചിതയെ അപസവ്യമായി വലംവെച്ചു.
13.274.17
संस्कृत्य च कुरुश्रेष्ठं गाङ्गेयं कुरुसत्तमाः ।
जग्मुर्भागीरथीं पुण्यामृषिजुष्टां कुरूद्वहाः ॥ १३.२७४.१७ ॥
കുരുശ്രേഷ്ഠനായ ഗാംഗേയന് സംസ്കാരം ചെയ്ത ശേഷം, കുരുക്കളിൽ ഉത്തമർ ഋഷിമാർ സേവിക്കുന്ന പുണ്യയായ ഭാഗീരഥിയിലേക്ക് (ഗംഗയിലേക്ക്) പോയി.
13.274.18
अनुगम्यमाना व्यासेन नारदेनासितेन च ।
कृष्णेन भरतस्त्रीभिर्ये च पौराः समागताः ॥ १३.२७४.१८ ॥
വ്യാസൻ, നാരദൻ, അസിതൻ (ദേവലൻ) എന്നിവരാലും, കൃഷ്ണനാലും, ഭരതവംശ സ്ത്രീകളാലും, സമ്മേളിച്ച പൗരന്മാരാലും അനുഗമിക്കപ്പെട്ട് (അവർ പോയി).
13.274.19
उदकं चक्रिरे सर्वे गाङ्गेयस्य महात्मनः ।
विधिवत्क्षत्रियश्रेष्ठाः स च सर्वो जनस्तदा ॥ १३.२७४.१९ ॥
മഹാത്മാവായ ഗാംഗേയന് (ഭീഷ്മർക്ക്) എല്ലാവരും വിധിപ്രകാരം ഉദകതർപ്പണം ചെയ്തു; അപ്പോൾ ക്ഷത്രിയശ്രേഷ്ഠരും എല്ലാ ജനങ്ങളും അങ്ങനെതന്നെ ചെയ്തു.
13.274.20
ततो भागीरथी देवी तनयस्योदके कृते ।
उत्थाय सलिलात्तस्माद्रुदती शोकविह्वला।
परिदेवयती तत्र कौरकवानभ्यभाषत ॥ १३.२७४.२० ॥
മകന് ഉദകതർപ്പണം ചെയ്തശേഷം ഭാഗീരഥീദേവി ആ വെള്ളത്തിൽനിന്ന് എഴുന്നേറ്റു; കരഞ്ഞും ശോകത്താൽ വിഹ്വലയായും അവിടെ വിലപിച്ചുകൊണ്ട് കൗരവരോട് സംസാരിച്ചു.
13.274.21
निबोधत यथावृत्तमुच्यमानं मया नृपाः ।
राजवृत्तेन सम्पन्नः प्रज्ञयाभिजनेन च।
सत्कर्ता कुरुवृद्धानां पितृभक्तो दृढव्रतः ॥ १३.२७४.२१ ॥
രാജാക്കന്മാരേ, നടന്നതുപോലെ ഞാൻ പറയുന്നത് കേൾക്കുവിൻ. രാജോചിതമായ നടപ്പും ബുദ്ധിയും ഉത്തമകുലവും ഉള്ളവനായിരുന്നു; കുരുവൃദ്ധരെ ആദരിച്ചവൻ, പിതൃഭക്തൻ, ദൃഢവ്രതൻ.
13.274.22
जामदग्न्येन रामेण यः पुरा न पराजितः ।
दिव्यैरस्त्रैर्महावीर्यः स हतोऽद्य शिखण्डिना ॥ १३.२७४.२२ ॥
മുൻപ് ജമദഗ്നിപുത്രനായ രാമനാൽപോലും പരാജിതനാകാത്ത, മഹാവീര്യവാനായ അദ്ദേഹം ഇന്ന് ശിഖണ്ഡിയാൽ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങൾകൊണ്ട് വധിക്കപ്പെട്ടു.
13.274.23
अश्मसारमयं नूनं हृदयं मम पार्थिवाः ।
अपश्यन्त्याः प्रियं पुत्रं यन्न दीर्यति मेऽद्य वै ॥ १३.२७४.२३ ॥
രാജാക്കന്മാരേ, തീർച്ചയായും എന്റെ ഹൃദയം ശിലാസാരംകൊണ്ടുള്ളതാണ്; പ്രിയപുത്രനെ കാണാതെയും ഇന്ന് അത് പിളർന്നുപോകുന്നില്ലല്ലോ.
13.274.24
समेतं पार्थिवं क्षत्रं काशिपुर्यां स्वयंपरे ।
विजित्यैकरथेनाजौ कन्याश्चायं जहारह ॥ १३.२७४.२४ ॥
കാശിനഗരിയിൽ സ്വയംവരത്തിനായി ഒത്തുകൂടിയ രാജാക്കന്മാരെയും ക്ഷത്രിയരെയും യുദ്ധത്തിൽ ഒറ്റരഥംകൊണ്ട് ജയിച്ച്, ഇദ്ദേഹം കന്യമാരെ അപഹരിച്ചു.
13.274.25
यस्य नास्ति बले तुल्यः पृथिव्यामपि कश्चन ।
हतं शिखण्डिना श्रुत्वा यन्न दीर्यति मे मनः ॥ १३.२७४.२५ ॥
ഭൂമിയിൽ ആരും ആരുടെ ബലത്തിനും തുല്യരല്ലയോ, അവനെ ശിഖണ്ഡി കൊന്നു എന്നു കേട്ടിട്ടും എന്റെ മനസ്സ് പിളരുന്നില്ലല്ലോ.
13.274.26
जामदग्न्यः कुरुक्षेत्रे युधि येन महात्मना ।
पीडितो नातियत्नेन स हतोऽद्य शिखण्डिना ॥ १३.२७४.२६ ॥
കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ യുദ്ധത്തിൽ ഏത് മഹാത്മാവിനെ വലിയ പ്രയത്നമില്ലാതെ തന്നെ പീഡിപ്പിച്ചുവോ, ആ ജാമദഗ്ന്യൻ ഇന്ന് ശിഖണ്ഡിയാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
13.274.27
एवंविधं बहु तदा विलन्पतीं नहानदीम् ।
आश्वासयामास तदा साम्ना दामोदरो विभुः ॥ १३.२७४.२७ ॥
ഇങ്ങനെ വളരെ വിലപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന നദിയെ അപ്പോൾ സർവ്വവ്യാപിയായ ദാമോദരൻ സാമവാക്കുകളാൽ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
13.274.28
समाश्वसिहि भद्रे त्वं मा शुचः शुभदर्शने ।
गतः स परमं लोकं तव पुत्रो न संशयः ॥ १३.२७४.२८ ॥
ഹേ ശുഭേ, ആശ്വസിക്കൂ; ദുഃഖിക്കരുതേ, ശുഭദർശിനീ. നിന്റെ ആ പുത്രൻ പരമലോകത്തേക്ക് പോയിരിക്കുന്നു, സംശയമില്ല.
13.274.29
वसुरेष महातेजाः शापदोषेण शोभने ।
मानुषत्वमनुप्राप्तो नैनं शोचितुमर्हसि ॥ १३.२७४.२९ ॥
ഈ മഹാതേജസ്വിയായ വസു ശാപദോഷത്താൽ, ഹേ ശോഭനേ, മനുഷ്യജന്മം പ്രാപിച്ചു; അവനെക്കുറിച്ച് നീ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
13.274.30
स एष क्षत्रधर्मेण युध्यमानो रणाजिरे ।
धनंजयेन निहतो नैष देवि शिखण्डिना ॥ १३.२७४.३० ॥
അവൻ ക്ഷത്രധർമ്മപ്രകാരം രണാങ്കണത്തിൽ യുദ്ധം ചെയ്യവേ ധനഞ്ജയനാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; ഹേ ദേവീ, ഇവനെ ശിഖണ്ഡി കൊന്നതല്ല.
13.274.31
भीष्मं हि कुरुशार्दूलमुद्यतेषु महारणे ।
न शक्तः संयुगे हन्तुं साक्षादपि शतक्रतुः ॥ १३.२७४.३१ ॥
മഹായുദ്ധത്തിൽ ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തപ്പെട്ടപ്പോൾ, കുരുക്കളിലെ വ്യാഘ്രമായ ഭീഷ്മരെ സാക്ഷാൽ ശതക്രതുവായ ഇന്ദ്രനും യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കാൻ കഴിയുമായിരുന്നില്ല.
13.274.32
स्वच्छन्दतस्तव सुतो गतः स्वर्गं शुभानने ।
न शक्ता विनिहन्तुं हि रणे तं सर्वदेवताः ॥ १३.२७४.३२ ॥
ശുഭാനനേ, നിന്റെ പുത്രൻ സ്വേച്ഛയാൽ സ്വർഗത്തിൽ പോയി; യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാ ദേവതകൾക്കും അവനെ വധിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
13.274.33
तस्मान्मा त्वं सरिच्छ्रेष्ठे शोचस्य कुरुनन्दनम् ।
वसूनेष गतो देवि पुत्रस्ते विज्वरा भव ॥ १३.२७४.३३ ॥
അതിനാൽ, നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായവളേ, കുരുനന്ദനനെ ഓർത്ത് നീ ദുഃഖിക്കരുത്. ദേവീ, നിന്റെ പുത്രൻ വസുക്കളുടെ അടുത്തേക്ക് പോയി; ദുഃഖരഹിതയാകൂ.
13.274.34
इत्युक्ता सा तु कृष्णेन व्यासेन तु सरिद्वरा ।
त्यक्त्वा शोकं महाराज स्वं वार्यवततार ह ॥ १३.२७४.३४ ॥
കൃഷ്ണ വ്യാസൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാരാജാവേ, നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായവൾ ദുഃഖം ഉപേക്ഷിച്ച് തന്റെ ജലത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങി.
13.274.35
सत्कृत्य ते तां सरितं ततः कृष्णमुखा नृप ।
अनुज्ञातास्तया सर्वे न्यवर्तन्त जनाधिपाः ॥ १३.२७४.३५ ॥
പിന്നീട്, രാജാവേ, കൃഷ്ണനെ മുൻനിർത്തി അവരെല്ലാം ആ നദിയെ ആദരിച്ചു; അവളുടെ അനുമതി ലഭിച്ച് എല്ലാ ജനാധിപന്മാരും മടങ്ങി.