ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.3.1
प्रज्ञाश्रुताभ्यां वृत्तेन शीलेन च यथा भवान् ।
गुणैश्च विविधैः सर्वैर्वयसा च समन्वितः ॥ १३.३.१ ॥
ପ୍ରଜ୍ଞା ଓ ଶ୍ରୁତ, ଆଚରଣ ଓ ଶୀଳ, ବିବିଧ ଗୁଣ ଓ ବୟସରେ ଆପଣ ସମନ୍ୱିତ।
13.3.2
भवान्विशिष्टो बुद्ध्या च प्रज्ञया तपसा तथा ।
सर्वेषामेव जातानां सतामेतन्न संशयः ॥ १३.३.२ ॥
ବୁଦ୍ଧି, ପ୍ରଜ୍ଞା ଓ ତପରେ ଆପଣ ବିଶିଷ୍ଟ; ସକଳ ଜୀବ ଓ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏଥିରେ ସଂଶୟ ନାହିଁ।
13.3.3
तस्माद्भवन्तं पृच्छामि धर्मं धर्मभृतांवर ।
नान्यस्त्वदन्यो लोकेषु प्रष्टव्योस्ति नराधिप ॥ १३.३.३ ॥
ତେଣୁ ଧର୍ମଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଧର୍ମ ପଚାରୁଛି; ନରାଧିପ, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ପଚାରିବା ଯୋଗ୍ୟ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାଁନ୍ତି।
13.3.4
क्षत्रियो यदि वा वैश्यः शूद्रो वा राजसत्तम ।
ब्राह्मण्यं प्राप्नुयाद्येन तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.३.४ ॥
ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ବା ଶୂଦ୍ର ଯେଉଁ ଉପାୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ପାଇପାରିବ, ତାହା ମୋତେ ବୁଝାଇବା ଉଚିତ।
13.3.5
ब्राह्मण्यं यदि दुष्प्रापं त्रिभिर्वर्णैर्नराधिप ।
तपसा वा सुमहता कर्मणा वा श्रुतेन वा।
ब्राह्मण्यमथ चेदिच्छेत्कथं शक्यं पितामह ॥ १३.३.५ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ଯଦି ତିନି ବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ, ମହା ତପସ୍ୟା, କର୍ମ କିମ୍ବା ଶ୍ରୁତ ଦ୍ୱାରା; ଓ ଯଦି କେହି ତାହା ଇଚ୍ଛା କରେ, ହେ ପିତାମହ, ତାହା କିପରି ସମ୍ଭବ?
13.3.6
ब्राह्मण्यमतिदुष्प्राप्यं वर्णैः क्षत्रादिभिस्त्रिभिः ।
परं हि सर्वभूतानां स्थानमेतद्युधिष्ठिर ॥ १३.३.६ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଆଦି ତିନି ବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ; ଏହା ହିଁ ସର୍ବ ଭୂତଙ୍କର ପରମ ସ୍ଥାନ।
13.3.7
बह्विस्तु संसरन्योनीर्जायमानः पुनःपनः ।
पर्याये तात कस्मिंश्चिद्ब्राह्मणो नाम जायते ॥ १३.३.७ ॥
ବହୁ ଯୋନିରେ ଭ୍ରମଣ କରି, ବାରମ୍ବାର ଜନ୍ମ ନେଇ, ହେ ତାତ, କୌଣସି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ନାମରେ ଜନ୍ମ ନିଏ।
13.3.8
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मतङ्गस्य च संवादं गर्दभ्याश्च युधिष्ठिर ॥ १३.३.८ ॥
ଏ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସ କହନ୍ତି — ମତଙ୍ଗ ଓ ଗର୍ଦଭୀଙ୍କ ସଂବାଦ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
13.3.9
द्विजातेः कस्यचित्तात तुल्यवर्णः सुतस्त्वभूत् ।
मतङ्गो नाम नाम्नाऽऽसीत्सर्वैः समुदितो गुणैः ॥ १३.३.९ ॥
ହେ ତାତ, କୌଣସି ଦ୍ୱିଜଙ୍କର ସମାନ ବର୍ଣ୍ଣର ଏକ ପୁତ୍ର ହେଲା; ସେ ମତଙ୍ଗ ନାମରେ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ସମୃଦ୍ଧ।
13.3.10
स यज्ञकारः कौन्तेय पित्रोत्सृष्टः परंतप ।
प्रायाद्गर्दभयुक्तेन रथेनाप्याशुगामिना ॥ १३.३.१० ॥
ଯଜ୍ଞକାରୀ ସେ, ହେ କୌନ୍ତେୟ, ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇ, ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ, ଗଧ ଯୋଡ଼ା ଦ୍ରୁତଗାମୀ ରଥରେ ଚାଲିଗଲା।
13.3.11
स बालं गर्दभं राजन्वहन्तं मातुरन्तिके ।
निरविध्यत्प्रतोदेन नासिकायां पुनःपुनः ॥ १३.३.११ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେ ମାଆ ପାଖରେ ଟାଣି ନିଉଥିବା ଏକ ଛୋଟ ଗଧର ନାକରେ ପ୍ରତୋଦ ଦ୍ୱାରା ବାରମ୍ବାର ବିଦ୍ଧ କଲା।
13.3.12
तं दृश्य नसि निर्भिन्नं गर्दभी पुत्रगृद्धिनी ।
उवाच मा शुचः पुत्र चण्डालस्त्वाभिविध्यति ॥ १३.३.१२ ॥
ତାର ନାକ ବିଦ୍ଧ ଦେଖି, ପୁତ୍ର-ସ୍ନେହିନୀ ଗର୍ଦଭୀ କହିଲା — ହେ ପୁତ୍ର, ଶୋକ କର ନାହିଁ; ଏ ଚଣ୍ଡାଳ ତୁମକୁ ବିଦ୍ଧ କରୁଛି।
13.3.13
ब्राह्मणो दारुणो नास्ति मैत्रो ब्राह्मण उच्यते ।
आचार्यः सर्वभूतानां शास्ता किं प्रहरिष्यति ॥ १३.३.१३ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ କଠୋର ନୁହେଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୈତ୍ରୀପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସର୍ବଭୂତର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶାସକ କାହିଁକି ପ୍ରହାର କରିବେ?
13.3.14
अयं तु पापप्रकृतिर्बाले न कुरुते दयाम् ।
स्वयोनिं मानयत्येष भावो भावं नियच्छति ॥ १३.३.१४ ॥
କିନ୍ତୁ ଏ ପାପସ୍ୱଭାବୀ, ହେ ବାଳେ; ଏ ଦୟା କରେ ନାହିଁ। ଏ ନିଜ ଯୋନିକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଏ; ସ୍ୱଭାବ ସ୍ୱଭାବକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ।
13.3.15
एतच्छ्रुत्वा मतङ्गस्तु दारुणं रासभीवचः ।
अवतीर्य रथात्तूर्णं रासभीं प्रत्यभाषत ॥ १३.३.१५ ॥
ସେଇ କଠୋର ଗଧୀର ବାଣୀ ଶୁଣି ମତଙ୍ଗ ଶୀଘ୍ର ରଥରୁ ଓହ୍ଲାଇ ସେହି ଗଧୀକୁ କହିଲେ।
13.3.16
ब्रूहि रासभि कल्याणि माता मे येन दूषिता ।
केन मां वेत्सि चण्डालं ब्राह्मण्यं केन मेऽनशत्।
तत्त्वेनैतन्महाप्राज्ञे ब्रूहि सर्वमशेषतः ॥ १३.३.१६ ॥
ହେ ଗଧୀ, କଲ୍ୟାଣୀ! କୁହ, ମୋ ମାତାଙ୍କୁ କିଏ ଦୂଷିତ କଲା; କାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୋତେ ଚଣ୍ଡାଳ ବୋଲି ଜାଣିଛ, ଏବଂ କିଏ ମୋ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ନଷ୍ଟ କଲା? ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞା, ଏ ସବୁ ସତ୍ୟ ଭାବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁହ।
13.3.17
ब्राह्मण्यां वृषलेन त्वं मत्तायां नापितेन ह ।
जातस्त्वमसि चण्डालो ब्राह्मण्यं तेन तेऽनशत् ॥ १३.३.१७ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ସ୍ତ୍ରୀରେ ଶୂଦ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ମତ୍ତା ସ୍ତ୍ରୀରେ ନାପିତ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଜନ୍ମିଛ; ତୁମେ ଚଣ୍ଡାଳ, ସେଥିପାଇଁ ତୁମ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି।
13.3.18
एवमुक्तो मतङ्गस्तु प्रतिप्रायाद्गृहं पुनः ।
तमागतमभिप्रेक्ष्य पिता वाक्यमथाब्रवीत् ॥ १३.३.१८ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରେ ମତଙ୍ଗ ଘରକୁ ଫେରିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଫେରିଥିବା ଦେଖି ତାଙ୍କ ପିତା ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
13.3.19
यस्त्वं यज्ञार्थसंसिद्धौ नियुक्तो गुरुकर्मणि ।
कस्मात्प्रतिनिवृत्तोसि कच्चिन्न कुशलं तव ॥ १३.३.१९ ॥
ଯଜ୍ଞ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଗୁରୁକର୍ମରେ ନିଯୁକ୍ତ ତୁମେ କାହିଁକି ଫେରି ଆସିଲ? ତୁମର କୁଶଳ ତ ଠିକ୍?
13.3.20
अन्त्ययोनिरयोनिर्वा कथं स कुशली भवेत् ।
कुशलं तु कुतस्तस्य यस्येयं जननी पितः ॥ १३.३.२० ॥
ଅନ୍ତ୍ୟଯୋନି ବା ଯୋନିହୀନ ଲୋକ କିପରି କୁଶଳୀ ହେବ? ହେ ପିତା, ଯାହାର ଏ ମାତା, ତା'ର କୁଶଳ କେଉଁଠାରୁ?
13.3.21
ब्राह्मण्यां वृषलाञ्जातं पितर्वेदयते हि माम् ।
अमानुषी गर्दभीयं तस्मात्तप्स्ये तपो महत् ॥ १३.३.२१ ॥
ହେ ପିତା, ବ୍ରାହ୍ମଣୀରେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ମୁଁ, ଏହା ଏ ଅମାନୁଷୀ ଗର୍ଦଭୀ ମୋତେ କହୁଛି। ତେଣୁ ମୁଁ ମହାନ ତପସ୍ୟା କରିବି।
13.3.22
एवमुक्त्वा स पितरं प्रतस्थे कृतनिश्चयः ।
ततो गत्वा महारण्यमतपत्सुमहत्तपः ॥ १३.३.२२ ॥
ପିତାଙ୍କୁ ଏହା କହି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ସହ ସେ ଚାଲିଗଲା। ତା'ପରେ ମହାବନକୁ ଯାଇ ସେ ଅତି ମହାନ ତପସ୍ୟା କଲା।
13.3.23
ततः स तापयामास विबुधांस्तपसाऽन्वितः ।
मतङ्गः सुसुखं प्रेप्सुः स्थानं सुचरितादपि ॥ १३.३.२३ ॥
ତା'ପରେ ତପସ୍ୟାଯୁକ୍ତ ସେ ମତଙ୍ଗ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତପାଇଲା। ସୁଚରିତ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇପାରୁଥିବା ଅତି ସୁଖଦ ସ୍ଥାନ ଇଚ୍ଛା କରି ସେ ଏପରି କଲା।
13.3.24
तं तथा तपसा युक्तमुवाच हरिवाहनः ।
मतङ्ग तप्स्यसे किं त्वं भोगानुत्सृज्य मानुषान् ॥ १३.३.२४ ॥
ତପସ୍ୟାରେ ସେପରି ନିମଗ୍ନ ତାଙ୍କୁ ହରିବାହନ (ଇନ୍ଦ୍ର) କହିଲେ: ହେ ମତଙ୍ଗ, ମାନୁଷ ଭୋଗକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ତୁମେ କାହିଁକି ତପସ୍ୟା କରୁଛ?
13.3.25
वरं ददामि ते हन्त वृणीष्व त्वं यदिच्छसि ।
यच्चाप्यवाप्यं हृदि ते सर्वं तद्ब्रूहि मा चिरम् ॥ १३.३.२५ ॥
ମୁଁ ତୁମକୁ ବର ଦେଉଛି। ତୁମେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର ତାହା ବାଛ, ଏବଂ ତୁମ ହୃଦୟରେ ଯାହା ପାଇବା ଉଚିତ ସବୁ ବିଳମ୍ବ ନ କରି କୁହ।
13.3.26
ब्राह्मण्यं कामयानोऽहमिदमारब्धवांस्तपः ।
गच्छेयं तदवाप्येह वर एष वृतो मया ॥ १३.३.२६ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ କାମନାରେ ମୁଁ ଏହି ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ତାହା ଏଠାରେ ପାଇ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ମୁଁ ପହଞ୍ଚିବି—ଏହା ହିଁ ମୋର ବାଛିଥିବା ବର।
13.3.27
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं तमुवाच पुरदरः ।
मतङ्ग दुर्लभमिदं विप्रत्वं प्रार्थ्यते त्वया ॥ १३.३.२७ ॥
ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ପୁରନ୍ଦର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—ହେ ମତଙ୍ଗ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ଦୁର୍ଲଭ; ତୁମେ ତାହାରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛ।
13.3.28
ब्राह्मण्यं प्रार्थयानस्त्वमप्राप्यमकृतात्मभिः ।
विनशिष्यसि दुर्बुद्धे तदुपारम मा चिरम् ॥ १३.३.२८ ॥
ଅକୃତାତ୍ମାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ଯାଚିବା ସମୟରେ ତୁମେ ବିନଷ୍ଟ ହେବ। ହେ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି, ତେଣୁ ବିରତ ହୁଅ, ବିଳମ୍ବ କର ନାହିଁ।
13.3.29
श्रेष्ठं यत्सर्वभूतेषु तपो यदतिवर्तते ।
तदग्र्यं प्रार्थयानस्त्वमचिराद्विनशिष्यसि ॥ १३.३.२९ ॥
ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୟା ଅଛି ଏବଂ ଯାହା ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ସେହି ଅଗ୍ର୍ୟ ବସ୍ତୁର ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ବିନଷ୍ଟ ହେବ।
13.3.30
देवतासुरमर्त्येषु यत्पवित्रं परं स्मृतम् ।
चण्डालयोनौ जातेन न तत्प्राप्यं कथञ्चन ॥ १३.३.३० ॥
ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ପରମ ପବିତ୍ରତା ସ୍ମୃତ ଅଛି, ତାହା ଚଣ୍ଡାଳ ଯୋନିରେ ଜାତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମିଳେ ନାହିଁ।