ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.3.1
प्रज्ञाश्रुताभ्यां वृत्तेन शीलेन च यथा भवान् ।
गुणैश्च विविधैः सर्वैर्वयसा च समन्वितः ॥ १३.३.१ ॥
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਤੇ ਸ਼ਰੁਤ, ਆਚਰਣ ਤੇ ਸ਼ੀਲ, ਅਨੇਕ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਉਮਰ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਮੰਵਿਤ ਹੋ।
13.3.2
भवान्विशिष्टो बुद्ध्या च प्रज्ञया तपसा तथा ।
सर्वेषामेव जातानां सतामेतन्न संशयः ॥ १३.३.२ ॥
ਬੁੱਧੀ, ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਅਤੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੋ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਸ਼ਯ ਨਹੀਂ।
13.3.3
तस्माद्भवन्तं पृच्छामि धर्मं धर्मभृतांवर ।
नान्यस्त्वदन्यो लोकेषु प्रष्टव्योस्ति नराधिप ॥ १३.३.३ ॥
ਇਸ ਲਈ ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਰਮ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ; ਨਰਾਧਿਪ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੁੱਛਣ ਯੋਗ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ।
13.3.4
क्षत्रियो यदि वा वैश्यः शूद्रो वा राजसत्तम ।
ब्राह्मण्यं प्राप्नुयाद्येन तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.३.४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ, ਵੈਸ਼ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਜਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.3.5
ब्राह्मण्यं यदि दुष्प्रापं त्रिभिर्वर्णैर्नराधिप ।
तपसा वा सुमहता कर्मणा वा श्रुतेन वा।
ब्राह्मण्यमथ चेदिच्छेत्कथं शक्यं पितामह ॥ १३.३.५ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਜੇ ਤਿੰਨ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਵ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਤਪ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਸ਼ਰੁਤ ਰਾਹੀਂ; ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਇਹ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਵ ਹੈ?
13.3.6
ब्राह्मण्यमतिदुष्प्राप्यं वर्णैः क्षत्रादिभिस्त्रिभिः ।
परं हि सर्वभूतानां स्थानमेतद्युधिष्ठिर ॥ १३.३.६ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਆਦਿ ਤਿੰਨ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਵ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਸਥਾਨ ਹੈ।
13.3.7
बह्विस्तु संसरन्योनीर्जायमानः पुनःपनः ।
पर्याये तात कस्मिंश्चिद्ब्राह्मणो नाम जायते ॥ १३.३.७ ॥
ਬਹੁਤ ਜੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਕਿਸੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
13.3.8
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मतङ्गस्य च संवादं गर्दभ्याश्च युधिष्ठिर ॥ १३.३.८ ॥
ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਲੋਕ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ — ਮਤੰਗ ਅਤੇ ਗਰਦਭੀ ਦਾ ਸੰਵਾਦ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।
13.3.9
द्विजातेः कस्यचित्तात तुल्यवर्णः सुतस्त्वभूत् ।
मतङ्गो नाम नाम्नाऽऽसीत्सर्वैः समुदितो गुणैः ॥ १३.३.९ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਕਿਸੇ ਦ੍ਵਿਜ ਦਾ ਸਮਾਨ ਵਰਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਮਤੰਗ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।
13.3.10
स यज्ञकारः कौन्तेय पित्रोत्सृष्टः परंतप ।
प्रायाद्गर्दभयुक्तेन रथेनाप्याशुगामिना ॥ १३.३.१० ॥
ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ, ਹੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ, ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਖੋਤਿਆਂ ਜੁੜੇ ਤੇਜ਼ ਰਥ ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
13.3.11
स बालं गर्दभं राजन्वहन्तं मातुरन्तिके ।
निरविध्यत्प्रतोदेन नासिकायां पुनःपुनः ॥ १३.३.११ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਮਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਖਿੱਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਖੋਤੇ ਦੀ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਚਾਬੁਕ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੋਭਾਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗਾ।
13.3.12
तं दृश्य नसि निर्भिन्नं गर्दभी पुत्रगृद्धिनी ।
उवाच मा शुचः पुत्र चण्डालस्त्वाभिविध्यति ॥ १३.३.१२ ॥
ਉਸ ਦਾ ਨੱਕ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀ ਗਰਦਭੀ ਬੋਲੀ — ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ; ਇਹ ਚਾਂਡਾਲ ਤੈਨੂੰ ਚੋਭਾਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
13.3.13
ब्राह्मणो दारुणो नास्ति मैत्रो ब्राह्मण उच्यते ।
आचार्यः सर्वभूतानां शास्ता किं प्रहरिष्यति ॥ १३.३.१३ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਠੋਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮੈਤ੍ਰੀਪੂਰਨ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਚਾਰਯ ਤੇ ਸ਼ਾਸਕ ਕਿਉਂ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰੇਗਾ?
13.3.14
अयं तु पापप्रकृतिर्बाले न कुरुते दयाम् ।
स्वयोनिं मानयत्येष भावो भावं नियच्छति ॥ १३.३.१४ ॥
ਪਰ ਇਹ ਪਾਪ-ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹੇ ਬਾਲੇ; ਇਹ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਜਨਮ-ਜਾਤੀ ਦਾ ਮਾਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਸੁਭਾਅ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
13.3.15
एतच्छ्रुत्वा मतङ्गस्तु दारुणं रासभीवचः ।
अवतीर्य रथात्तूर्णं रासभीं प्रत्यभाषत ॥ १३.३.१५ ॥
ਉਸ ਕਠੋਰ ਗਧੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਤੰਗ ਝਟਪਟ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰਿਆ ਤੇ ਉਸ ਗਧੀ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
13.3.16
ब्रूहि रासभि कल्याणि माता मे येन दूषिता ।
केन मां वेत्सि चण्डालं ब्राह्मण्यं केन मेऽनशत्।
तत्त्वेनैतन्महाप्राज्ञे ब्रूहि सर्वमशेषतः ॥ १३.३.१६ ॥
ਹੇ ਗਧੀ, ਕਲਿਆਣੀ! ਦੱਸ, ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ; ਮੈਨੂੰ ਚੰਡਾਲ ਕਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਪਣ ਕਿਸ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ? ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਿਆ, ਇਹ ਸਭ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਪੂਰਾ ਦੱਸ।
13.3.17
ब्राह्मण्यां वृषलेन त्वं मत्तायां नापितेन ह ।
जातस्त्वमसि चण्डालो ब्राह्मण्यं तेन तेऽनशत् ॥ १३.३.१७ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰ ਦੁਆਰਾ, ਅਤੇ ਮਸਤ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਈ ਦੁਆਰਾ ਤੂੰ ਜੰਮਿਆ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਚੰਡਾਲ ਹੈਂ, ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਤੇਰਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਪਣ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ।
13.3.18
एवमुक्तो मतङ्गस्तु प्रतिप्रायाद्गृहं पुनः ।
तमागतमभिप्रेक्ष्य पिता वाक्यमथाब्रवीत् ॥ १३.३.१८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਮਤੰਗ ਘਰ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਮੁੜਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
13.3.19
यस्त्वं यज्ञार्थसंसिद्धौ नियुक्तो गुरुकर्मणि ।
कस्मात्प्रतिनिवृत्तोसि कच्चिन्न कुशलं तव ॥ १३.३.१९ ॥
ਯੱਗ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਭਾਰੀ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਮੁੜ ਆਇਆ? ਕੀ ਤੇਰੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਠੀਕ ਹੈ?
13.3.20
अन्त्ययोनिरयोनिर्वा कथं स कुशली भवेत् ।
कुशलं तु कुतस्तस्य यस्येयं जननी पितः ॥ १३.३.२० ॥
ਅੰਤਯੋਨੀ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਯੋਨੀ ਵਾਲਾ ਕਿਵੇਂ ਕੁਸ਼ਲ ਹੋਵੇਗਾ? ਹੇ ਪਿਤਾ, ਜਿਸਦੀ ਇਹ ਮਾਂ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਕਿੱਥੋਂ?
13.3.21
ब्राह्मण्यां वृषलाञ्जातं पितर्वेदयते हि माम् ।
अमानुषी गर्दभीयं तस्मात्तप्स्ये तपो महत् ॥ १३.३.२१ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਇਹ ਅਮਾਨੁਸ਼ੀ ਗਰਦਭੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰਾਂਗਾ।
13.3.22
एवमुक्त्वा स पितरं प्रतस्थे कृतनिश्चयः ।
ततो गत्वा महारण्यमतपत्सुमहत्तपः ॥ १३.३.२२ ॥
ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ।
13.3.23
ततः स तापयामास विबुधांस्तपसाऽन्वितः ।
मतङ्गः सुसुखं प्रेप्सुः स्थानं सुचरितादपि ॥ १३.३.२३ ॥
ਫਿਰ ਤਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਸ ਮਤੰਗ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਇਆ। ਸੁਚਰਿਤ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸੁਖ ਦੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਇਹ ਕੀਤਾ।
13.3.24
तं तथा तपसा युक्तमुवाच हरिवाहनः ।
मतङ्ग तप्स्यसे किं त्वं भोगानुत्सृज्य मानुषान् ॥ १३.३.२४ ॥
ਤਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗੇ ਉਸਨੂੰ ਹਰਿਵਾਹਨ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਤੰਗ, ਮਨੁੱਖੀ ਭੋਗਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
13.3.25
वरं ददामि ते हन्त वृणीष्व त्वं यदिच्छसि ।
यच्चाप्यवाप्यं हृदि ते सर्वं तद्ब्रूहि मा चिरम् ॥ १३.३.२५ ॥
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਚਾਹੇਂ ਉਹ ਚੁਣ ਲੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਦੇ ਦੱਸ।
13.3.26
ब्राह्मण्यं कामयानोऽहमिदमारब्धवांस्तपः ।
गच्छेयं तदवाप्येह वर एष वृतो मया ॥ १३.३.२६ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਤਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਂ—ਇਹੀ ਵਰ ਮੈਂ ਚੁਣਿਆ ਹੈ।
13.3.27
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं तमुवाच पुरदरः ।
मतङ्ग दुर्लभमिदं विप्रत्वं प्रार्थ्यते त्वया ॥ १३.३.२७ ॥
ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪੁਰੰਦਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਮਤੰਗ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਦੁਰਲਭ ਹੈ; ਤੂੰ ਇਸੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
13.3.28
ब्राह्मण्यं प्रार्थयानस्त्वमप्राप्यमकृतात्मभिः ।
विनशिष्यसि दुर्बुद्धे तदुपारम मा चिरम् ॥ १३.३.२८ ॥
ਅਕ੍ਰਿਤਾਤਮਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਮੰਗਦਾ ਤੂੰ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਹੇ ਦੁਰਬੁੱਧੀ, ਇਸ ਲਈ ਰੁਕ ਜਾ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ।
13.3.29
श्रेष्ठं यत्सर्वभूतेषु तपो यदतिवर्तते ।
तदग्र्यं प्रार्थयानस्त्वमचिराद्विनशिष्यसि ॥ १३.३.२९ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਤਪ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਤੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।
13.3.30
देवतासुरमर्त्येषु यत्पवित्रं परं स्मृतम् ।
चण्डालयोनौ जातेन न तत्प्राप्यं कथञ्चन ॥ १३.३.३० ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।