มหาภารตะ · อัธยายะ 13.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.3.1
प्रज्ञाश्रुताभ्यां वृत्तेन शीलेन च यथा भवान् ।
गुणैश्च विविधैः सर्वैर्वयसा च समन्वितः ॥ १३.३.१ ॥
ท่านประกอบด้วยปัญญาและการศึกษา ด้วยความประพฤติและศีล ด้วยคุณความดีหลายประการ และด้วยวัยอันสมควร
13.3.2
भवान्विशिष्टो बुद्ध्या च प्रज्ञया तपसा तथा ।
सर्वेषामेव जातानां सतामेतन्न संशयः ॥ १३.३.२ ॥
ท่านโดดเด่นด้วยสติปัญญา ด้วยปัญญาญาณ และด้วยตบะเช่นนั้น ในบรรดาสัตว์ทั้งปวงและในหมู่ผู้ดี ข้อนี้ไม่มีข้อสงสัย
13.3.3
तस्माद्भवन्तं पृच्छामि धर्मं धर्मभृतांवर ।
नान्यस्त्वदन्यो लोकेषु प्रष्टव्योस्ति नराधिप ॥ १३.३.३ ॥
เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงขอถามท่านเรื่องธรรม โอ ผู้ทรงไว้ซึ่งธรรมผู้ประเสริฐ ในโลกทั้งหลายไม่มีผู้ใดอื่นนอกจากท่านที่ควรถาม โอ เจ้าแห่งมนุษย์
13.3.4
क्षत्रियो यदि वा वैश्यः शूद्रो वा राजसत्तम ।
ब्राह्मण्यं प्राप्नुयाद्येन तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.३.४ ॥
โอ ผู้ประเสริฐสุดในหมู่กษัตริย์ หากผู้ที่เป็นกษัตริย์ หรือแพศย์ หรือศูทร จะบรรลุความเป็นพราหมณ์ได้ด้วยวิธีใด ท่านควรอธิบายแก่ข้าพเจ้า
13.3.5
ब्राह्मण्यं यदि दुष्प्रापं त्रिभिर्वर्णैर्नराधिप ।
तपसा वा सुमहता कर्मणा वा श्रुतेन वा।
ब्राह्मण्यमथ चेदिच्छेत्कथं शक्यं पितामह ॥ १३.३.५ ॥
โอ เจ้าแห่งมนุษย์ หากความเป็นพราหมณ์เป็นสิ่งที่ยากจะบรรลุสำหรับวรรณะทั้งสาม ด้วยตบะอันยิ่งใหญ่ ด้วยการกระทำ หรือด้วยการศึกษา และหากผู้ใดปรารถนาความเป็นพราหมณ์ โอ ปิตามหะ จะเป็นไปได้อย่างไร
13.3.6
ब्राह्मण्यमतिदुष्प्राप्यं वर्णैः क्षत्रादिभिस्त्रिभिः ।
परं हि सर्वभूतानां स्थानमेतद्युधिष्ठिर ॥ १३.३.६ ॥
ความเป็นพราหมณ์เป็นสิ่งที่ยากยิ่งนักสำหรับวรรณะทั้งสาม เริ่มตั้งแต่กษัตริย์ที่จะบรรลุได้ โอ ยุธิษฐิระ เพราะนี่คือที่อยู่อันสูงสุดของสัตว์ทั้งปวง
13.3.7
बह्विस्तु संसरन्योनीर्जायमानः पुनःपनः ।
पर्याये तात कस्मिंश्चिद्ब्राह्मणो नाम जायते ॥ १३.३.७ ॥
ท่องเที่ยวไปในครรภ์นับไม่ถ้วน เกิดอีกครั้งแล้วครั้งเล่า โอ ลูกรัก ในวาระหนึ่งบุคคลจึงเกิดมามีนามว่าพราหมณ์
13.3.8
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मतङ्गस्य च संवादं गर्दभ्याश्च युधिष्ठिर ॥ १३.३.८ ॥
ในเรื่องนี้ ผู้คนยังเล่าเรื่องโบราณนี้ คือบทสนทนาระหว่างมตังคะกับลาตัวเมีย โอ ยุธิษฐิระ
13.3.9
द्विजातेः कस्यचित्तात तुल्यवर्णः सुतस्त्वभूत् ।
मतङ्गो नाम नाम्नाऽऽसीत्सर्वैः समुदितो गुणैः ॥ १३.३.९ ॥
ลูกรัก มีบุตรชายผู้มีวรรณะเสมอกันเกิดแก่ทวิชาติผู้หนึ่ง มีนามว่ามตังคะ ประกอบด้วยคุณความดีทั้งปวง
13.3.10
स यज्ञकारः कौन्तेय पित्रोत्सृष्टः परंतप ।
प्रायाद्गर्दभयुक्तेन रथेनाप्याशुगामिना ॥ १३.३.१० ॥
โอ ลูกของกุนตี โอ ผู้เผาผลาญศัตรู ผู้ประกอบยัญนั้น ซึ่งบิดาส่งออกไป ได้ขึ้นรถเร็วที่เทียมด้วยลา และออกเดินทางไป
13.3.11
स बालं गर्दभं राजन्वहन्तं मातुरन्तिके ।
निरविध्यत्प्रतोदेन नासिकायां पुनःपुनः ॥ १३.३.११ ॥
โอ พระราชา มตังคะได้ใช้ไม้ปลายแหลมแทงรูจมูกของลูกลาตัวเล็กที่กำลังถูกลากอยู่ใกล้แม่ของมัน ซ้ำแล้วซ้ำเล่า
13.3.12
तं दृश्य नसि निर्भिन्नं गर्दभी पुत्रगृद्धिनी ।
उवाच मा शुचः पुत्र चण्डालस्त्वाभिविध्यति ॥ १३.३.१२ ॥
ลาตัวเมียเห็นรูจมูกของลูกถูกแทงทะลุ ก็ปรารถนาลูกของตนและกล่าวว่า ลูกรัก อย่าโศกเศร้าเลย คนจัณฑาลผู้นี้กำลังแทงเจ้าอยู่
13.3.13
ब्राह्मणो दारुणो नास्ति मैत्रो ब्राह्मण उच्यते ।
आचार्यः सर्वभूतानां शास्ता किं प्रहरिष्यति ॥ १३.३.१३ ॥
พราหมณ์ไม่ใช่ผู้โหดร้าย พราหมณ์ถูกเรียกว่าผู้เป็นมิตร ผู้เป็นอาจารย์และผู้ปกครองของสัตว์ทั้งปวงจะลงโทษทำไม
13.3.14
अयं तु पापप्रकृतिर्बाले न कुरुते दयाम् ।
स्वयोनिं मानयत्येष भावो भावं नियच्छति ॥ १३.३.१४ ॥
แต่คนนี้มีธรรมชาติชั่วร้าย ลูกเอ๋ย เขาไม่แสดงความเมตตา เขายกย่องกำเนิดของตน ธรรมชาติควบคุมธรรมชาติ
13.3.15
एतच्छ्रुत्वा मतङ्गस्तु दारुणं रासभीवचः ।
अवतीर्य रथात्तूर्णं रासभीं प्रत्यभाषत ॥ १३.३.१५ ॥
มตังคะได้ฟังถ้อยคำอันรุนแรงของลาตัวเมียนั้น จึงรีบลงจากรถ แล้วกล่าวตอบแก่ลาตัวเมีย
13.3.16
ब्रूहि रासभि कल्याणि माता मे येन दूषिता ।
केन मां वेत्सि चण्डालं ब्राह्मण्यं केन मेऽनशत्।
तत्त्वेनैतन्महाप्राज्ञे ब्रूहि सर्वमशेषतः ॥ १३.३.१६ ॥
จงบอกข้าพเจ้าเถิด ลาผู้เป็นมงคล มารดาของข้าพเจ้าถูกใครทำให้เสื่อมเสีย ท่านรู้จักข้าพเจ้าว่าเป็นจัณฑาลด้วยเหตุใด และความเป็นพราหมณ์ของข้าพเจ้าถูกทำลายโดยใคร โอ ผู้มีปัญญายิ่ง จงบอกเรื่องทั้งหมดนี้ตามความจริงโดยไม่มีอะไรตกหล่น
13.3.17
ब्राह्मण्यां वृषलेन त्वं मत्तायां नापितेन ह ।
जातस्त्वमसि चण्डालो ब्राह्मण्यं तेन तेऽनशत् ॥ १३.३.१७ ॥
ท่านเกิดจากหญิงพราหมณ์โดยศูทร และจากหญิงที่มึนเมาโดยช่างโกนผม ท่านเป็นจัณฑาล และความเป็นพราหมณ์ของท่านจึงถูกทำลายด้วยเหตุนั้น
13.3.18
एवमुक्तो मतङ्गस्तु प्रतिप्रायाद्गृहं पुनः ।
तमागतमभिप्रेक्ष्य पिता वाक्यमथाब्रवीत् ॥ १३.३.१८ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น มตังคะก็กลับไปยังบ้านอีกครั้ง บิดาของเขาเห็นเขากลับมา จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
13.3.19
यस्त्वं यज्ञार्थसंसिद्धौ नियुक्तो गुरुकर्मणि ।
कस्मात्प्रतिनिवृत्तोसि कच्चिन्न कुशलं तव ॥ १३.३.१९ ॥
ท่านผู้ได้รับมอบหมายให้ทำหน้าที่อันหนักเพื่อให้การบูชายัญสำเร็จ เหตุใดท่านจึงกลับมาเสียเอง สวัสดิภาพของท่านไม่ดีหรือ
13.3.20
अन्त्ययोनिरयोनिर्वा कथं स कुशली भवेत् ।
कुशलं तु कुतस्तस्य यस्येयं जननी पितः ॥ १३.३.२० ॥
ผู้ที่มีกำเนิดต่ำที่สุด หรือไม่มีกำเนิดเลย จะอยู่เป็นสุขได้อย่างไร และความเป็นสุขจะมาถึงเขาได้จากที่ใด โอ บิดา ผู้ที่มารดาเป็นเช่นนี้
13.3.21
ब्राह्मण्यां वृषलाञ्जातं पितर्वेदयते हि माम् ।
अमानुषी गर्दभीयं तस्मात्तप्स्ये तपो महत् ॥ १३.३.२१ ॥
พ่อ แม่ที่เป็นสัตว์ไม่ใช่มนุษย์ตัวนี้บอกข้าพเจ้าว่า ข้าพเจ้าเกิดจากหญิงพราหมณ์กับชายศูทร เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจะบำเพ็ญตบะอย่างยิ่งใหญ่
13.3.22
एवमुक्त्वा स पितरं प्रतस्थे कृतनिश्चयः ।
ततो गत्वा महारण्यमतपत्सुमहत्तपः ॥ १३.३.२२ ॥
กล่าวดังนี้กับบิดาแล้ว เขาก็ออกเดินทางด้วยความแน่วแน่ในใจ จากนั้นเขาเข้าไปในป่าใหญ่และบำเพ็ญตบะอย่างยิ่งใหญ่
13.3.23
ततः स तापयामास विबुधांस्तपसाऽन्वितः ।
मतङ्गः सुसुखं प्रेप्सुः स्थानं सुचरितादपि ॥ १३.३.२३ ॥
ต่อมา มตังคะผู้ประกอบด้วยตบะนั้นทำให้เหล่าเทพเดือดร้อน มตังคะปรารถนาจะได้สถานที่อันเป็นสุขยิ่ง ซึ่งแม้ความประพฤติดีก็ยังได้มาได้ยาก เขาจึงทำเช่นนั้น
13.3.24
तं तथा तपसा युक्तमुवाच हरिवाहनः ।
मतङ्ग तप्स्यसे किं त्वं भोगानुत्सृज्य मानुषान् ॥ १३.३.२४ ॥
พระหริวาหนะ (พระอินทร์) ตรัสกับมตังคะผู้บำเพ็ญตบะอยู่เช่นนั้นว่า มตังคะ เหตุใดเจ้าจึงบำเพ็ญตบะ ละทิ้งความสุขของมนุษย์เสียเล่า
13.3.25
वरं ददामि ते हन्त वृणीष्व त्वं यदिच्छसि ।
यच्चाप्यवाप्यं हृदि ते सर्वं तद्ब्रूहि मा चिरम् ॥ १३.३.२५ ॥
เราจะประทานพรให้เจ้าเป็นแน่ เจ้าจงเลือกสิ่งที่เจ้าปรารถนา และจงบอกทุกสิ่งที่เจ้าหวังจะได้ในใจโดยไม่รอช้า
13.3.26
ब्राह्मण्यं कामयानोऽहमिदमारब्धवांस्तपः ।
गच्छेयं तदवाप्येह वर एष वृतो मया ॥ १३.३.२६ ॥
ข้าพเจ้าปรารถนาความเป็นพราหมณ์ จึงเริ่มบำเพ็ญตบะนี้ ขอให้ข้าพเจ้าได้บรรลุสภาวะนั้นที่นี่ นี่คือพรที่ข้าพเจ้าเลือกแล้ว
13.3.27
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं तमुवाच पुरदरः ।
मतङ्ग दुर्लभमिदं विप्रत्वं प्रार्थ्यते त्वया ॥ १३.३.२७ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำนั้น ปุรันทร (พระอินทร์) จึงกล่าวกับเขาว่า มตังคะ ความเป็นพราหมณ์นี้หาได้ยาก แต่เจ้ากลับปรารถนามัน
13.3.28
ब्राह्मण्यं प्रार्थयानस्त्वमप्राप्यमकृतात्मभिः ।
विनशिष्यसि दुर्बुद्धे तदुपारम मा चिरम् ॥ १३.३.२८ ॥
เจ้าปรารถนาความเป็นพราหมณ์ซึ่งผู้มีจิตไม่บริสุทธิ์ไม่อาจบรรลุได้ ดูก่อนผู้มีปัญญาทราม เจ้าจะต้องพินาศเป็นแน่ เพราะฉะนั้นจงเลิกความปรารถนานั้นเสียโดยไม่รอช้า
13.3.29
श्रेष्ठं यत्सर्वभूतेषु तपो यदतिवर्तते ।
तदग्र्यं प्रार्थयानस्त्वमचिराद्विनशिष्यसि ॥ १३.३.२९ ॥
เจ้าปรารถนาสิ่งอันสูงสุดในหมู่สรรพสัตว์ คือตบะที่ยิ่งกว่าสิ่งทั้งปวง เจ้าจะพินาศในไม่ช้า
13.3.30
देवतासुरमर्त्येषु यत्पवित्रं परं स्मृतम् ।
चण्डालयोनौ जातेन न तत्प्राप्यं कथञ्चन ॥ १३.३.३० ॥
ความบริสุทธิ์สูงสุดที่เชื่อกันว่ามีอยู่ในหมู่เทพ อสูร และมนุษย์ ผู้ที่เกิดในครรภ์ของจัณฑาลไม่อาจบรรลุได้ด้วยประการใดเลย