ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.30.1
ब्राह्मणानां तु ये लोके प्रतिश्रुत्य पितामह ।
न प्रयच्छन्ति लोभात्ते के भवन्ति महामते ॥ १३.३०.१ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਲੋਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਲੋਭ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਉਹ ਕੀ ਬਣਦੇ ਹਨ? ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ!
13.30.2
एतन्मे तत्वतो ब्रूहि धर्मे धर्मभृतांवर ।
प्रतिश्रुत्य दुरात्मानो न प्रयच्छन्ति ये नराः ॥ १३.३०.२ ॥
ਹੇ ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਦੁਰਾਤਮਾ ਮਨੁੱਖ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ।
13.30.3
यो न दद्यात्प्रतिश्रुत्य स्वल्पं वा यदि वा बहु ।
आशास्तस्य हताः सर्वाः क्लीबस्येव प्रजाफलम् ॥ १३.३०.३ ॥
ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਜੋ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਸਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਆਸਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਪੁੰਸਕ ਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਫਲ ਵਾਂਗ।
13.30.4
यां रात्रिं जायते पापो यां च रात्रिं विनश्यति ।
एतस्मिन्नन्तरे यद्यत्सुकृतं तस्य भारत ॥ १३.३०.४ ॥
ਪਾਪੀ ਜਿਸ ਰਾਤ ਜੰਮਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਰਾਤ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਸ ਦਰਮਿਆਨ ਉਸ ਦਾ ਜੋ ਜੋ ਸੁਕਰਮ ਹੋਵੇ...
13.30.5
यच्च तस्य हुतं किञ्चिद्दत्तं वा भरतर्षभ ।
तपस्तप्तमथो वाऽपि सर्वं तस्योपहन्यते ॥ १३.३०.५ ॥
ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ, ਉਸਦਾ ਜੋ ਕੁਝ ਹਵਨ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਤਪ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.30.6
अथैतद्वचनं प्राहुर्धर्मशास्त्रविदो जनाः ।
निशास्य भरतश्रेष्ठ बुद्ध्या परमयुक्तया ॥ १३.३०.६ ॥
ਤਦ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਲੋਕ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਰਮ ਯੁਕਤ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ...
13.30.7
अपि चोदाहरन्तीमं धर्मशास्त्रविदो जनाः ।
अश्वानां श्यामकर्णानां सहस्रेण स मुच्यते ॥ १३.३०.७ ॥
ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਸ ਦੀ ਵੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: ਕਾਲੇ ਕੰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ (ਦੇ ਦਾਨ) ਨਾਲ ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.30.8
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
सृगालस्य च संवादं वानरस्य च भारत ॥ १३.३०.८ ॥
ਇੱਥੇ ਹੀ ਇਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਹੇ ਭਾਰਤ, ਗਿੱਦੜ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰ ਦਾ ਸੰਵਾਦ।
13.30.9
तौ सखायौ पुरा ह्यास्तां मानुषत्वे परंतप ।
अन्यां योनिं समापन्नौ सृगालीं वानरीं तथा।
सम्भाषणात्ततः सख्यं तत्रतत्र परस्परम् ॥ १३.३०.९ ॥
ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਿੱਤਰ ਸਨ; ਫਿਰ ਹੋਰ ਯੋਨੀ ਪਾ ਕੇ ਮਾਦਾ ਗਿੱਦੜ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਬਾਂਦਰੀ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮੇ; ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਉੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੋਈ।
13.30.10
ततः परासून्खादन्तं सृगालं वानरोऽब्रवीत् ।
श्मशानमध्ये सम्प्रेक्ष्य पूर्वजातिमनुस्मरन् ॥ १३.३०.१० ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਗਿੱਦੜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੂਰਵ ਜਨਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
13.30.11
किं त्वया पापकं पूर्वं कृतं कर्म सुदारुणम् ।
यस्त्वं श्मशाने मृतकान्पूतिकानत्सि कुत्सितान् ॥ १३.३०.११ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ-ਕਰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਤੂੰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਸੜੇ ਹੋਏ, ਘਿਣਾਉਣੇ ਮੁਰਦੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈਂ?
13.30.12
एवमुक्तः प्रत्युवाच सृगालो वानरं तदा ।
ब्राह्मणस्य प्रतिश्रुत्य न मया तदुपाहृतम् ॥ १३.३०.१२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਗਿੱਦੜ ਨੇ ਤਦ ਬਾਂਦਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ — "ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ (ਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ) ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਉਹ ਅਰਪਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।"
13.30.13
तत्कृते पापिकां योनिमापन्नोस्मि प्लवङ्गम ।
तस्मादेवंविधं भक्ष्यं भक्षयामि बुभुक्षितः ॥ १३.३०.१३ ॥
ਉਸੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਪਾਪੀ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਬਾਂਦਰ। ਇਸ ਲਈ ਭੁੱਖਾ ਹੋਣ ਤੇ ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ।
13.30.14
सृगालो वानरं प्राह पुनरेव नरोत्तम ।
किं त्वया पातकं कर्म कृतं येनासि वानरः ॥ १३.३०.१४ ॥
ਗਿੱਦੜ ਨੇ ਬਾਂਦਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਨਰੋੱਤਮ, ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪੀ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਬਾਂਦਰ ਬਣਿਆ?
13.30.15
स चाप्याह फलाहारो ब्राह्मणानां प्लवङ्गमः ।
तस्मान्न ब्राह्मणस्वं तु हर्त्तव्यं विदुषा सदा।
सीमाविवादे मोक्तव्यं दातव्यं च प्रतिश्रुतम् ॥ १३.३०.१५ ॥
ਫਲ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ, ਇਸ ਲਈ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਕਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਧਨ ਨਹੀਂ ਹਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸੀਮਾ-ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਅਤੇ ਜੋ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ ਉਹ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
13.30.16
इत्येतद्ब्रुवतो राजन्ब्राह्मणस्य मया श्रुतम् ।
कथां कथयतः पुण्यां धर्मज्ञस्य पुरातनीम् ॥ १३.३०.१६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ, ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਕਹੀ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ।
13.30.17
श्रुतं चापि मया भूयः कृष्णस्यापि विशांपते ।
कथां कथयतः पूर्वं ब्राह्मणं प्रति पाण्डव ॥ १३.३०.१७ ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੀ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸੁਣਾਈ ਉਹ ਕਥਾ ਮੈਂ ਫਿਰ ਸੁਣੀ ਹੈ।
13.30.18
न हर्तव्यं विप्रधनं क्षन्तव्यं तेषु नित्यशः ।
बालाश्च नावमन्तव्या दरिद्राः कृपणा अपि ॥ १३.३०.१८ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਧਨ ਨਹੀਂ ਹਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮਾਫ਼ੀ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ, ਗਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਦੀਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਅਪਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
13.30.19
एवमेव च मां नित्यं ब्राह्मणाः संदिशन्ति वै ।
प्रतिश्रुतं भवेद्देयं नाशा कार्या द्विजोत्तमे ॥ १३.३०.१९ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਦਾ ਮੈਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: ਜੋ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਤੋਂ ਆਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
13.30.20
ब्राह्मणो ह्याशया पूर्वं कृतया पृथिवीपते ।
सुसमिद्धो यता दीप्तः पावकस्तद्विधः स्मृतः ॥ १३.३०.२० ॥
ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਆਸ ਕਾਰਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.30.21
यं निरीक्षेत सङ्क्रुद्ध आशया पूर्वजातया ।
प्रदहेच्च हितं राजन्कक्षमक्षय्यभुग्यथा ॥ १३.३०.२१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਮੀ ਆਸ ਨਾਲ ਜਿਸ ਵੱਲ ਉਹ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਉਹ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਅਕਸ਼ਯ ਅੱਗ ਸੁੱਕੀ ਝਾੜੀ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ ਤਿਵੇਂ।
13.30.22
स एव हि यदा तुष्टो वचसा प्रतिनन्दति ।
भवत्यगदसंकाशो विषये तस्य भारत ॥ १३.३०.२२ ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ! ਜਦੋਂ ਉਹ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.30.23
पुत्रान्पौत्रान्पशूंश्चैव बान्धवान्सचिवांस्तथा ।
पुरं जनपदं चैव शान्तिरिष्टेन पोषयेत् ॥ १३.३०.२३ ॥
ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਰਿਆਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ, ਬੰਧੂਆਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਨਗਰ ਤੇ ਜਨਪਦ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਇਸ਼ਟ ਦਾਨ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.30.24
एतद्धि परमं तेजो ब्राह्मणस्येह दृश्यते ।
सहस्रकिरणस्येव सवितुर्धरणीतले ॥ १३.३०.२४ ॥
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਇਹ ਪਰਮ ਤੇਜ ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਤੇਜ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
13.30.25
तस्माद्दातव्यमेवेह प्रतिश्रुत्य युधिष्ठिर ।
यदीच्छेच्छोभनां जातिं प्राप्तुं भरतसत्तम ॥ १३.३०.२५ ॥
ਇਸ ਲਈ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਜਨਮ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
13.30.26
ब्राह्मणस्य हि दत्तेन ध्रुवं स्वर्गो ह्यनुत्तमः ।
शक्यः प्राप्तुं विशेषेण दानं हि महती क्रिया ॥ १३.३०.२६ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸਵਰਗ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਦਾਨ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਕਰਮ ਹੈ।
13.30.27
इतो दत्तेन जीवन्ति देवताः पितरस्था ।
तस्माद्दानानि देयानि ब्राह्मणेभ्यो विजानता ॥ १३.३०.२७ ॥
ਇੱਥੋਂ ਦਿੱਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਠਹਿਰੇ ਪਿਤਰ ਜੀਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਸਿਆਣੇ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.30.28
महद्धि भरतश्रेष्ठ ब्राह्मणस्तीर्थमुच्यते ।
वेलायां न तु कस्यां चिद्गच्छेद्विप्रो ह्यपूजितः ॥ १३.३०.२८ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਪੂਜਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਨਾ ਜਾਵੇ।