మహాభారతం · అధ్యాయం 13.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.31.1
मित्रसौहार्दयोगेन उपदेशं करोति यः ।
जात्याऽधरस्य राजर्षे दोषस्तस्य भवेन्न वा ॥ १३.३१.१ ॥
స్నేహభావంతో ఎవరు ఉపదేశం చేస్తారో, ఓ రాజర్షీ, జన్మతః అధముడికి ఉపదేశించినవాడికి దోషం కలుగుతుందా లేదా?
13.31.2
एतदिच्छामि तत्त्वेन व्याख्यातुं वै पितामह ।
सूक्ष्मा गतिर्हि धर्मस्यि यत्र मुह्यन्ति मानवाः ॥ १३.३१.२ ॥
ఓ పితామహా, దీనిని యథార్థంగా వివరించమని కోరుతున్నాను; ధర్మ గతి సూక్ష్మమైనది, అక్కడ మానవులు మోహంలో పడతారు.
13.31.3
अत्र ते वर्तयिष्यामि शृणु राजन्यथाक्रमम् ।
मदुक्तं वचनं राजन्यथान्यायं यथागमम्।
ऋषीणां वदतां पूर्वं श्रुतमासीद्यथा पुरा ॥ १३.३१.३ ॥
ఓ రాజా, ఇక్కడ నేను క్రమంగా నీకు చెబుతాను, వినుము; నేను చెప్పే మాట న్యాయానుసారం, ఆగమానుసారం, పూర్వం ఋషులు చెప్పగా విన్నట్లే ఉంది.
13.31.4
उपदेशो न कर्तव्यो जातिहीनस्य कस्य चित् ।
उपदेशे महान्दोष उपाध्यायस्य भाष्यते ॥ १३.३१.४ ॥
జన్మతః హీనుడైన ఎవరికీ ఉపదేశం చేయకూడదు; ఉపదేశంలో ఉపాధ్యాయుడికి గొప్ప దోషం ఉంటుందని చెప్పబడింది.
13.31.5
नाध्यापयेच्छूद्रमिह तथा नैव च याजयेत् ।
निदर्शनमिदं राजञ्शृणु मे भरतर्षभ ॥ १३.३१.५ ॥
ఇక్కడ శూద్రుడికి చదువు చెప్పరాదు, అలాగే యజ్ఞం కూడా చేయించరాదు. ఓ రాజా, భరతశ్రేష్ఠా, ఈ ఉదాహరణను నా నుండి వినుము.
13.31.6
दुरुक्तवचने राजन्यथापूर्वं युधिष्ठिर ।
ब्रह्माश्रमपदे वृत्तं पार्श्वे हिमवतः शुभे ॥ १३.३१.६ ॥
ఓ రాజా యుధిష్ఠిరా, పూర్వంలాగా దురుక్త వచనం గురించి, హిమాలయ ప్రక్కన ఉన్న శుభకరమైన బ్రహ్మాశ్రమంలో జరిగినది.
13.31.7
तत्राश्रमपदं पुण्यं नानावृक्षगणायुतम् ।
नानागुल्मलताकीर्णं मृगद्विजनिषेवितम्।
सिद्धचारणसंघुष्टं रम्यं पुष्पितकाननम् ॥ १३.३१.७ ॥
అక్కడ పవిత్రమైన ఆశ్రమ స్థలం ఉండేది; అనేక రకాల వృక్షసమూహాలతో నిండి, నానా రకాల పొదలు, లతలతో కప్పబడి, మృగాలు, పక్షులచే సేవించబడి, సిద్ధులు, చారణుల ఘోషతో మారుమోగుతూ, పుష్పించిన అడవితో రమణీయంగా ఉండేది.
13.31.8
व्रतिभिर्बहुभिः कीर्णं तापसैरुपशोभितम् ।
ब्राह्मणैश्च महाभागैः सूर्यज्वलनसन्निभैः ॥ १३.३१.८ ॥
వ్రతాలు ఆచరించే అనేకులతో నిండి, తపస్వులతో అలంకరించబడి, సూర్యాగ్నుల వంటి తేజస్సు గల మహాభాగ్యులైన బ్రాహ్మణులతో కూడి ఉండింది.
13.31.9
नियमव्रतसम्पन्नैः समाकीर्णं तपस्विभिः ।
दीक्षितैर्भरतश्रेष्ठ यताहारैः कृतात्मभिः ॥ १३.३१.९ ॥
నియమవ్రతాలతో సంపన్నులైన తపస్వులతో నిండి ఉండింది; భరతశ్రేష్ఠా, దీక్షితులు, మితాహారులు, ఆత్మసంయమం కలవారితో.
13.31.10
वेदाध्ययनघोषैश्च नादितं भरतर्षभ ।
वालखिल्यैश्च बहुभिर्यतिभिश्च निषेवितम् ॥ १३.३१.१० ॥
వేద అధ్యయన ఘోషలతో మారుమోగుతూ, భరతర్షభా; అనేకమంది వాలఖిల్యులు, యతులచే సేవించబడి.
13.31.11
तत्र कश्चित्समुत्साहं कृत्वा शूद्रो दयान्वितः ।
आगतो ह्याश्रमपदं पूजितश्च तपस्विभिः ॥ १३.३१.११ ॥
అక్కడ ఎవరో ఒక శూద్రుడు ఉత్సాహంతో, దయాభావంతో ఆ ఆశ్రమస్థలానికి వచ్చాడు; తపస్వులు అతన్ని గౌరవించారు.
13.31.12
तांस्तु दृष्ट्वा मुनिगणान्देवकल्पान्महौजसः ।
विविधां वहतो दीक्षां सम्प्राहृष्यत भारत ॥ १३.३१.१२ ॥
దేవతలతో సమానులైన, మహాతేజస్వులైన, వివిధ దీక్షలు ధరించిన ఆ మునిగణాన్ని చూసి అతడు ఎంతో సంతోషించాడు, భారతా.
13.31.13
अथास्य बुद्धिरभावत्तापस्ये भरतर्षभ ।
ततोऽब्रवीत्कुलपतिं पादौ सङ्गृह्य भारत ॥ १३.३१.१३ ॥
అప్పుడు అతనికి తపస్సు చేయాలనే సంకల్పం కలిగింది. ఓ భరతశ్రేష్ఠా, అతడు కులపతి పాదాలను పట్టుకుని ఇలా అన్నాడు.
13.31.14
भवत्प्रसादादिच्छामि धर्मं चर्तुं द्विजर्षभ ।
तस्मादभिगतं त्वं मां प्रव्राजयितुमर्हसि ॥ १३.३१.१४ ॥
ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, మీ అనుగ్రహంతో నేను ధర్మాన్ని ఆచరించాలనుకుంటున్నాను. కాబట్టి మీ శరణు పొందిన నన్ను మీరు ప్రవ్రజ్యకు పంపాలి.
13.31.15
वर्णावरोऽहं भगवञ्शूद्रो जात्याऽस्मि सत्तम ।
शुश्रूषां कर्तुमिच्छामि प्रपन्नाय प्रसीद मे ॥ १३.३१.१५ ॥
భగవాన్, సత్తములలో శ్రేష్ఠుడా, నేను జన్మతః వర్ణములలో అధముడైన శూద్రుడను. సేవ చేయాలని కోరుకుంటున్నాను. శరణు పొందిన నాపై దయ చూపండి.
13.31.16
न शक्यमिह शूद्रेण लिङ्गमाश्रित्य वर्तितुम् ।
आस्यतां यदि ते बुद्धिः शुश्रूषानिरतो भव ॥ १३.३१.१६ ॥
ఇక్కడ శూద్రుడు సన్న్యాసి లింగాన్ని ధరించి జీవించడం సాధ్యం కాదు. నీ బుద్ధి అలా ఉంటే ఉండు; సేవలో నిమగ్నుడవై ఉండు.
13.31.17
शुश्रूषया पराँल्लोकानवाप्स्यसि न संशयः ॥ १३.३१.१७ ॥
సేవ ద్వారా నీవు ఉత్తమ లోకాలను పొందుతావు, ఇందులో సందేహం లేదు.
13.31.18
एवमुक्तस्तु मुनिना स शूद्रोऽचिन्तयन्नृप ।
कथमत्र मया कार्यं श्रुद्धा धर्मपरा च मे ॥ १३.३१.१८ ॥
ముని ఇలా చెప్పగానే, ఓ రాజా, ఆ శూద్రుడు ఆలోచించసాగాడు: ఇక్కడ నేను ఏమి చేయాలి? నాకు శ్రద్ధ, ధర్మనిష్ఠ ఉన్నాయి కదా.
13.31.19
विज्ञातमेवं भवतु करिष्ये प्रियमात्मनः ।
गत्वाऽऽश्रमपदाद्दूरमुटजं कृतवांस्तु सः ॥ १३.३१.१९ ॥
"అలాగే కానివ్వండి; నాకు ప్రియమైనదే నేను చేస్తాను." అని తలచి, అతడు ఆశ్రమానికి దూరంగా వెళ్లి ఒక గుడిసెను కట్టుకున్నాడు.
13.31.20
तत्र वेदीं च भूमिं च देवतायतनानि च ।
निवेश्य भरतश्रेष्ठ नियमस्थोऽभवन्मुनिः ॥ १३.३१.२० ॥
భరతశ్రేష్ఠా, అక్కడ వేదిని, భూమిని, దేవాలయాలను ఏర్పాటు చేసి, ముని నియమాలలో స్థిరుడయ్యాడు.
13.31.21
अभिषेकांश्च नियमान्देवतायतनेषु च ।
बलिं च कृत्वा हुत्वा च देवतां चाप्यपूजयत् ॥ १३.३१.२१ ॥
దేవాలయాలలో అభిషేకాలు, నియమాలు చేసి, బలి అర్పించి, హోమం చేసి, దేవతలను కూడా పూజించాడు.
13.31.22
सङ्कल्पनियमोपेतः फलाहारो जितेन्द्रियः ।
नित्यं सन्निहिताभिस्तु ओषधीभिः फलैस्तथा ॥ १३.३१.२२ ॥
సంకల్పం, నియమాలతో కూడినవాడై, ఫలాహారిగా, ఇంద్రియాలను జయించి, ఎల్లప్పుడూ దగ్గరగా ఉన్న ఓషధులతో, ఫలాలతో జీవించాడు.
13.31.23
अतिथीन्पूजयामास यथावत्समुपागतान् ।
एवं हि सुमहान्कालो व्यत्यक्रामत तस्य वै ॥ १३.३१.२३ ॥
వచ్చిన అతిథులను యథావిధిగా సత్కరించాడు; ఈ విధంగా అతని ఎంతో గొప్ప కాలం గడిచిపోయింది.
13.31.24
अथास्य मुनिरागच्चत्सङ्गत्या वै तमाश्रमम् ।
सम्पूज्य स्वागतेनर्षिं विधिवत्समतोषयत् ॥ १३.३१.२४ ॥
అప్పుడు ఒక ముని యాదృచ్ఛికంగా అతని ఆశ్రమానికి వచ్చాడు; అతడు స్వాగతించి, ఆ ఋషిని విధిప్రకారం పూజించి సంతోషపెట్టాడు.
13.31.25
अनूकूलाः कथाः कृत्वा यथागतमपृच्छत ।
ऋषिः परमतेजस्वी धर्मात्मा संशितव्रतः ॥ १३.३१.२५ ॥
అనుకూలమైన మాటలు చెప్పి, అతడు వచ్చిన విధాన్ని అడిగాడు. పరమ తేజస్వి, ధర్మాత్ముడు, దృఢవ్రతుడైన ఋషి.
13.31.26
एवं सुबहुशस्तस्य शूद्रस्य भरतर्षभ ।
सोऽगच्छदाश्रममृषिः शूद्रं द्रष्टुं नरर्षभः ॥ १३.३१.२६ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, ఈ విధంగా ఆ శూద్రునితో అనేక సార్లు మాట్లాడిన తరువాత, ఆ నరశ్రేష్ఠుడైన ఋషి ఆ శూద్రుని చూడటానికి అతని ఆశ్రమానికి వెళ్ళాడు.
13.31.27
अथ तं तापसं शूद्रः सोऽब्रवीद्भरतर्षभ ।
पितृकार्यं करिष्यामि तत्र मेऽनुग्रहं कुरु ॥ १३.३१.२७ ॥
అప్పుడు ఆ శూద్రుడు ఆ తపస్విని ఉద్దేశించి అన్నాడు, భరతశ్రేష్ఠా: 'నేను పితృకార్యం చేస్తాను; అందులో నాపై అనుగ్రహం చూపండి.'
13.31.28
बाढमित्येव तं विप्र उवाच भरतर्षभ ।
शुचिर्भूत्वा स शूद्रस्तु तस्यर्षेः पाद्यमानयत् ॥ १३.३१.२८ ॥
'సరే' అని ఆ బ్రాహ్మణుడు అతనికి చెప్పాడు, భరతశ్రేష్ఠా. అప్పుడు ఆ శూద్రుడు శుచి అయి, ఆ ఋషికి పాదోదకం తెచ్చాడు.
13.31.29
अथ दर्भाश्च वन्यांश्च ओषधीर्भरतर्षभ ।
पवित्रमासनं चैव बृसीं चि समुपानयत् ॥ १३.३१.२९ ॥
అప్పుడు, భరతశ్రేష్ఠా, అతడు దర్భలు, అడవి ఓషధులు, పవిత్రమైన ఆసనం, బృసీ (చాప) కూడా తెచ్చాడు.
13.31.30
अथ दक्षिणमावृत्य बृसीं चरमशैर्षिकीम् ।
कृतामन्यायतो दृष्ट्वा तं शूद्रमृषिरब्रवीत् ॥ १३.३१.३० ॥
అప్పుడు ఆ ఋషి బృసీని దక్షిణ దిక్కుకు తిప్పి చూశాడు; అది అనుచిత పద్ధతిలో చేయబడినదని గమనించి, ఆ శూద్రునితో అన్నాడు.
13.31.31
कुरुष्वैतां पूर्वशीर्षां भवांश्चोदङ्मुखः शुचिः ।
स च तत्कृतवाञ्शूद्रः सर्वं यदृषिरब्रवीत् ॥ १३.३१.३१ ॥
మీరు దీన్ని తూర్పు శిరస్సుతో, ఉత్తరముఖంగా, శుచిగా చేయండి. ఆ శూద్రుడు ఋషి చెప్పినదంతా చేశాడు.
13.31.32
यथोपदिष्टं मेधावी दर्भार्घादि यथातथम् ।
हव्यकव्यविधिं कृत्स्नमुक्तं तेन तपस्विना ॥ १३.३१.३२ ॥
మేధావి ఉపదేశించిన విధంగానే దర్భలు, అర్ఘ్యం మొదలైనవన్నీ యథావిధిగా చేశాడు. తపస్వి హవ్య-కవ్య విధిని పూర్తిగా చెప్పాడు.
13.31.33
ऋषिणा पितृकार्येषु सदा धर्मपथे स्थितः ।
पितृकार्ये कृते चापि विसृष्टः स जगाम ह ॥ १३.३१.३३ ॥
ఋషి చేత పితృకార్యాలలో అతడు ఎల్లప్పుడూ ధర్మమార్గంలో స్థిరంగా ఉన్నాడు. పితృకార్యం పూర్తయ్యాక అతడు పంపబడి వెళ్ళిపోయాడు.
13.31.34
अथ दीर्घस्य कालस्य स तप्यञ्शूद्रतापसः ।
वने पञ्चत्वमगमत्सुकृतेन च तेन वै।
अजायत महाराज वंशे स च महाद्युतिः ॥ १३.३१.३४ ॥
తరువాత చాలాకాలం తపస్సు చేసిన ఆ శూద్ర తపస్వి అడవిలో మరణించాడు. మహారాజా, ఆ పుణ్యఫలంతో అతడు ఒక వంశంలో జన్మించాడు; అతడు మహాతేజస్వి.
13.31.35
तथैव स ऋषिस्तात कालधर्ममवाप ह ।
पुरोहितकुले विप्रः स जातोऽस्य वशानुगः ॥ १३.३१.३५ ॥
నాయనా, అలాగే ఆ ఋషి కూడా కాలధర్మాన్ని పొందాడు. అతడు పురోహిత కులంలో బ్రాహ్మణుడిగా జన్మించి, ఇతనికి వశవర్తిగా ఉన్నాడు.
13.31.36
एवं तौ तत्र सम्भूतावुभौ शूद्रमुनी तदा ।
क्रमेण वर्धितौ चापि विद्यासु कुशलावुभौ ॥ १३.३१.३६ ॥
ఈ విధంగా ఆ ఇద్దరూ, శూద్రుడు మరియు ముని, అక్కడ జన్మించారు. క్రమంగా పెరిగి, ఇద్దరూ విద్యలలో నేర్పరులయ్యారు.
13.31.37
अथर्ववेदे वेदे च बभूवर्षिः सुनिष्ठितः ।
कल्पप्रयोगे चोत्पन्ने ज्योतिषे च परं गतः।
साङ्ख्ये चैव परा प्रीतिस्तस्य चैवं व्यवर्धत ॥ १३.३१.३७ ॥
అథర్వవేదంలో, వేదంలో ఆ ఋషి బాగా నిష్ణాతుడయ్యాడు. కల్పప్రయోగంలోను జ్యోతిషంలోను అతడు పరమస్థితిని చేరాడు. సాంఖ్యంలో కూడా అతనికి గొప్ప ప్రీతి ఉండింది; ఈ విధంగా అతడు వృద్ధి చెందాడు.
13.31.38
पितर्युपरते चापि कृतशौचस्तु पार्थिवः ।
अभिषिक्तः प्रकृतिभी राजपुत्रः स पार्थिवः ॥ १३.३१.३८ ॥
తండ్రి మరణించిన తరువాత కూడా, శుద్ధి కర్మలు చేసిన ఆ రాజు — రాజకుమారుడైన ఆ రాజు — ప్రజలచేత పట్టాభిషిక్తుడయ్యాడు.
13.31.39
अभिषिक्तेन स ऋषिरभिषिक्तः पुरोहितः ॥ १३.३१.३९ ॥
పట్టాభిషిక్తుడైన ఆ రాజు ద్వారా ఆ ఋషి అభిషిక్తుడై పురోహితుడయ్యాడు.
13.31.40
स तं पुरोधाय सुखमवसद्भरतर्षभः ।
राज्यं शशास धर्मेण प्रजाश्च परिपालयन् ॥ १३.३१.४० ॥
అతనిని పురోహితునిగా చేసి ఆ భరతశ్రేష్ఠుడు సుఖంగా ఉన్నాడు; ధర్మంతో రాజ్యాన్ని పాలిస్తూ ప్రజలను సంరక్షించాడు.
13.31.41
पुण्याहवाचने नित्यं धर्मकार्येषु चासकृत् ।
उत्स्मयन्प्राहसच्चापि दृष्ट्वा राजा पुरोहितम्।
एवं स बहुशो राजन्पुरोधसमुपाहसत् ॥ १३.३१.४१ ॥
పుణ్యాహవాచనంలో, ధర్మకార్యాలలో ఎల్లప్పుడూ, పదే పదే, రాజు పురోహితుని చూచి నవ్వుతూ మాట్లాడాడు, నవ్వాడు కూడా. ఓ రాజా, ఈ విధంగా అతడు పురోహితుని అనేకసార్లు ఎగతాళి చేశాడు.
13.31.42
लक्षयित्वा पुरोधास्तु बहुशस्तं नराधिपम् ।
उत्स्मयन्तं च सततं दृष्ट्वा तं मन्युमानभूत् ॥ १३.३१.४२ ॥
పురోహితుడు ఆ నరాధిపుని అనేకసార్లు గమనించాడు; నిరంతరం అతడు నవ్వుతుండటం చూసి అతడు కోపగించుకున్నాడు.
13.31.43
अथ शून्ये पुरोधास्तु सह राज्ञा समागतः ।
कथाभिरनुकूलाभी राजानं चाभ्योरचयत् ॥ १३.३१.४३ ॥
అప్పుడు ఏకాంతంలో పురోహితుడు రాజును కలిసి, అనుకూలమైన మాటలతో రాజును సంతోషపెట్టాడు.
13.31.44
ततोऽब्रवीन्नरेन्द्रं स पुरोधा भरतर्षभ ।
वरमिच्छाम्यहं त्वेकं त्वया दत्तं महाद्युते ॥ १३.३१.४४ ॥
అప్పుడు ఆ పురోహితుడు రాజుతో ఇలా అన్నాడు: "ఓ భరతశ్రేష్ఠా, మహాతేజస్వీ, నీవు నాకు ఇచ్చే ఒక వరాన్ని నేను కోరుతున్నాను."
13.31.45
वराणां ते शतं दद्यां किं बतैकं द्विजोत्तम ।
स्नेहाच्च बहुमानाच्च नास्त्यदेयं हि मे तव ॥ १३.३१.४५ ॥
రాజు ఇలా అన్నాడు: "ఓ ద్విజోత్తమా, నీకు నూరు వరాలు ఇవ్వగలను, ఒకటి గురించి ఏమి చెప్పాలి! స్నేహంతో, గౌరవంతో నీకు ఇవ్వకూడనిది నా వద్ద ఏదీ లేదు."
13.31.46
एकं वै वरमिच्छामि यदि तुष्टिसि पार्थिव ।
प्रतिजानीहि तावत्त्वं सत्यं यद्वद नानृतम् ॥ १३.३१.४६ ॥
"రాజా, నీవు సంతోషిస్తే ఒకే ఒక వరం కోరుతున్నాను. ముందు నిజంగా ప్రతిజ్ఞ చెయ్యి, అబద్ధం చెప్పకు."
13.31.47
बाढमित्येव तं राजा प्रत्युवाच युधिष्ठिर ।
यदि ज्ञास्यामि वक्ष्यामि अजानन्न तु संवदे ॥ १३.३१.४७ ॥
రాజు అతనికి "సరే, యుధిష్ఠిరా! నాకు తెలిస్తే చెబుతాను, తెలియకపోతే అంగీకరించను" అని బదులిచ్చాడు.
13.31.48
पुण्याहवाचने नित्यं धर्मकृत्येषु चासकृत् ।
शान्तिहोमेषु च सदा किं त्वं हससि वीक्ष्य मां ॥ १३.३१.४८ ॥
"పుణ్యాహవచనంలో, ధర్మకృత్యాలలో, శాంతిహోమాలలో ఎల్లప్పుడూ, పదేపదే — మరి నన్ను చూసి నీవెందుకు నవ్వుతున్నావు?"
13.31.49
सव्रीडं वै भवति हि मनो मे हसता त्वया ।
कामया शापितो राजन्नान्यथावक्तुमर्हसि ॥ १३.३१.४९ ॥
రాజా, నువ్వు నవ్వడంతో నా మనసు సిగ్గుపడింది. నేను శపించబడ్డాను; కాబట్టి నువ్వు దానికి విరుద్ధంగా మాట్లాడకూడదు.
13.31.50
भाव्यं हि कारणेनात्र न ते हास्यमकारणम् ।
कौतूहलं मे सुभृशं तत्त्वेन कथमस्व मे ॥ १३.३१.५० ॥
ఇక్కడ తప్పక కారణం ఉండాలి; నీ నవ్వు కారణం లేకుండా రాలేదు. నాకు చాలా కుతూహలం ఉంది; నిజంగా ఎలాగో చెప్పు.
13.31.51
एवमुक्ते त्वया विप्र यदवाच्यं भवेदपि ।
अवश्यमेव वक्तव्यं शृणुष्वैकमना द्विज ॥ १३.३१.५१ ॥
విప్రుడా, నువ్వు ఇలా అన్నాక, చెప్పకూడనిదైనా తప్పక చెప్పాలి. ద్విజుడా, ఏకాగ్రమనస్కుడవై విను.
13.31.52
पूर्वदेहे यथा वृत्तं तन्निबोध द्विजोत्तम ।
जातिं स्मराम्यहं ब्रह्मन्नवधानेन मे शृणु ॥ १३.३१.५२ ॥
ద్విజోత్తమా, పూర్వ శరీరంలో జరిగినది తెలుసుకో. బ్రహ్మన్, నేను నా జన్మను జ్ఞాపకం చేసుకుంటున్నాను; శ్రద్ధగా విను.
13.31.53
शुद्रोऽहमभवं पूर्वं तपसे कृतनिश्चयः ।
ऋषिरुग्रतपास्त्वं च तदाऽभूर्द्विजसत्तम ॥ १३.३१.५३ ॥
పూర్వం నేను శూద్రుడను; తపస్సు చేయాలనే నిశ్చయం గలవాడిని. ద్విజసత్తమా, అప్పుడు నువ్వు ఘోర తపస్సు చేసిన ఋషివి.
13.31.54
प्रीयता हि तदा ब्रह्मन्ममानुग्रहबुद्धिना ।
पितृकार्ये त्वया पूर्वमुपदेशः कृतोऽनघ ॥ १३.३१.५४ ॥
బ్రహ్మన్, అప్పుడు నా మీద అనుగ్రహ భావంతో సంతోషించి, నిర్దోషీ, పితృకార్యం గురించి నువ్వు నాకు ముందుగా ఉపదేశం చేశావు.
13.31.55
वृस्यां दर्भेषु हव्ये च कव्ये च मुनिसत्तम ।
एतेन कर्मदोषेण पुरोधास्त्वमजायथाः ॥ १३.३१.५५ ॥
ముని శ్రేష్ఠుడా, వృష్య యాగంలో, దర్భలపై, హవ్యంలో మరియు కవ్యంలో జరిగిన ఈ కర్మదోషం వల్లనే నీవు పురోహితుడిగా జన్మించావు.
13.31.56
अहं राजा च विप्रेन्द्र पश्य कालस्य पर्ययम् ।
मत्कृतस्योपदेशस्य त्वयाऽवाप्तमिदं फलम् ॥ १३.३१.५६ ॥
విప్రేంద్రుడా, నేను రాజును. కాలం యొక్క ఈ తిరుగుబాటును చూడు. నా ఉపదేశ ఫలితాన్ని నీవు ఇప్పుడు పొందావు.
13.31.57
एतस्मात्कारणाद्ब्रह्मन्प्रहसे त्वां द्विजोत्तम ।
न त्वां परिभवन्ब्रह्मनप्रहसामि गुरुर्भवान् ॥ १३.३१.५७ ॥
అందుకే, బ్రహ్మన్, ద్విజోత్తమా, నేను నిన్ను చూసి నవ్వుతున్నాను. బ్రహ్మన్, నిన్ను అవమానిస్తూ నవ్వను — మీరు నా గురువు.
13.31.58
विपर्ययेण मे मन्युस्तेन सन्तप्यते मनः ।
जातिं स्मराम्यहं तुभ्यमतस्त्वां प्रहसामि वै ॥ १३.३१.५८ ॥
ఈ తిరుగుబాటు వల్ల నాకు కోపం కలుగుతోంది; దానివల్లే నా మనస్సు వేదన పడుతోంది. నీకు నా జన్మను గుర్తు చేస్తున్నాను; అందుకే నిన్ను చూసి నవ్వుతున్నాను.
13.31.59
एवं तवोग्रं हि तप उपदेशेन नाशितम् ।
पुरोहितत्वमुत्सृज्य यतस्व त्वं पुनर्भवे ॥ १३.३१.५९ ॥
ఈ విధంగా నీ ఉగ్రమైన తపస్సు నా ఉపదేశం వల్ల నశించింది. పురోహితత్వాన్ని విడిచి, పునర్జన్మ కోసం ప్రయత్నించు.
13.31.60
इतस्त्वमधमामन्यां मा योनिं प्राप्स्यसे द्विज ।
गृह्यतां द्रविणं विप्र पूतात्मा भव सत्तम ॥ १३.३१.६० ॥
ద్విజా, ఇక్కడినుండి నీవు నీచమైన మరొక యోనిని పొందకు. విప్రా, ధనాన్ని స్వీకరించు; సత్తమా, పవిత్రాత్ముడవు కమ్ము.
13.31.61
ततो विसृष्टो राज्ञा तु विप्रो दानान्यनेकशः ।
ब्राह्मणेभ्यो ददौ वित्तं भूमिं ग्रामांश्च सर्वशः ॥ १३.३१.६१ ॥
అప్పుడు రాజుచే విడువబడిన ఆ బ్రాహ్మణుడు అనేక విధాలుగా దానాలు చేశాడు; బ్రాహ్మణులకు ధనం, భూమి, అన్ని గ్రామాలను ఇచ్చాడు.
13.31.62
कृच्छ्राणि चीर्त्वा च ततो यथोक्तानि द्विजोत्तमैः ।
तीर्थानि चापि गत्वा वै दानानि विविधानि च ॥ १३.३१.६२ ॥
తరువాత శ్రేష్ఠ ద్విజులు చెప్పిన విధంగా కృచ్ఛ్ర వ్రతాలు చేసి, తీర్థాలకు వెళ్లి, అనేక విధాల దానాలు చేసి.
13.31.63
दत्त्वा गाश्चैव विप्रेभ्यः पूतात्माऽभवदात्मवान् ।
तमेव चाश्रमं गत्वा चचार विपुलं तपः ॥ १३.३१.६३ ॥
బ్రాహ్మణులకు గోవులను దానం చేసి అతడు పవిత్రాత్ముడై ఆత్మనిగ్రహం కలవాడయ్యాడు; అదే ఆశ్రమానికి వెళ్లి గొప్ప తపస్సు చేశాడు.
13.31.64
ततः सिद्धिं परां प्राप्तो ब्राह्मणो राजसत्तम ।
सम्मतस्चाभवत्तेषामाश्रमे तन्निवासिनाम् ॥ १३.३१.६४ ॥
రాజశ్రేష్ఠా! అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు పరమ సిద్ధిని పొంది, ఆ ఆశ్రమంలో నివసించేవారి గౌరవానికి పాత్రుడయ్యాడు.
13.31.65
एवं प्राप्तो महत्कृच्छ्रमृषिः सन्नृपसत्तम ।
ब्राह्मणेन न वक्तव्यं तस्माद्वर्णावरे जने ॥ १३.३१.६५ ॥
రాజశ్రేష్ఠా! ఈ విధంగా మహా కష్టాన్ని పొందిన ఆ ఋషి సంయమి అయినా; అందుచేత బ్రాహ్మణుడు నిమ్న వర్ణం వ్యక్తికి దీనిని చెప్పకూడదు.
13.31.66
वर्जयेदुपदेशं च सदैव ब्राह्मणो नृप ।
उपदेशं हि कुर्वाणो द्विजः कृच्छ्रमवाप्नुयात् ॥ १३.३१.६६ ॥
రాజా, బ్రాహ్మణుడు ఎల్లప్పుడూ ఉపదేశం చేయడం మానాలి; ఉపదేశం చేసే ద్విజుడు కష్టాన్ని పొందుతాడు.
13.31.67
नेषितव्यं सदा वाचा द्विजेन नृपसत्तम ।
न च प्रवक्तव्यमिह किञ्चिद्वर्णावरे नरे ॥ १३.३१.६७ ॥
ఓ రాజశ్రేష్ఠా, ద్విజుడు తన మాటతో ఎల్లప్పుడూ అలా పలకరాదు; ఇక్కడ హీనవర్ణ మానవుల గురించి ఏదీ చెప్పరాదు.
13.31.68
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्यास्त्रयो वर्णा द्विजातयः ।
एतेषु कथयन्राजन्ब्राह्मणो न प्रदुष्यति ॥ १३.३१.६८ ॥
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు — ఈ మూడు వర్ణాలు ద్విజాతులు. ఓ రాజా, వీరి గురించి చెబుతూ బ్రాహ్మణుడు దోషం పొందడు.
13.31.69
तस्मात्सद्भिर्न वक्तव्यं कस्यचित्किंचिदग्रतः ।
सूक्ष्मा गतिर्हि धर्मस्य दुर्ज्ञेया ह्यकृतात्मभिः ॥ १३.३१.६९ ॥
కాబట్టి సజ్జనులు ఎవరికీ ఎదుట ఏదీ చెప్పరాదు; ధర్మగతి సూక్ష్మమైనది; ఆత్మనిగ్రహం లేనివారికి దానిని తెలుసుకోవడం కష్టం.
13.31.70
तस्मान्मौनेन मुनयो दीक्षां कुर्वन्ति चादृताः ।
दुरुक्तस्य भयाद्राजन्नाभाषन्ते च किञ्चन ॥ १३.३१.७० ॥
కాబట్టి గౌరవనీయులైన మునులు మౌనంతో దీక్షను స్వీకరిస్తారు. ఓ రాజా, దురుసు మాట భయంతో వారు ఏమీ మాట్లాడరు.
13.31.71
धार्मिका गुणसम्पन्नाः सत्यार्जवसमन्विताः ।
दुरुक्तवाचाभिहितैः प्राप्नुवन्तीह दुष्कृतम् ॥ १३.३१.७१ ॥
ధార్మికులు, గుణసంపన్నులు, సత్యసారళ్యములతో కూడినవారు కూడా దురుసు మాటలతో పలికిన మాటల వల్ల ఇక్కడ పాపాన్ని పొందుతారు.
13.31.72
उपदेशो न कर्तव्यो ह्यज्ञात्वा यस्यकस्य चित् ।
उपदेशाद्धि तत्पापं ब्राह्मणः समवाप्नुयात् ॥ १३.३१.७२ ॥
ఎవరో తెలియకుండా ఎవరికీ ఉపదేశం చేయరాదు; ఉపదేశం వల్ల బ్రాహ్మణుడు ఆ పాపాన్ని పూర్తిగా పొందుతాడు.
13.31.73
विमृश्य तस्मात्प्राज्ञेन वक्तव्यं धर्ममिच्छता ।
सत्यानृतेन हि कृत उपदेशो हिनस्ति हि ॥ १३.३१.७३ ॥
కాబట్టి ధర్మాన్ని కోరే ప్రాజ్ఞుడు బాగా ఆలోచించిన తర్వాతే బోధించాలి; సత్యమూ అసత్యమూ కలిపి చేసిన ఉపదేశం నిశ్చయంగా హాని చేస్తుంది.
13.31.74
वक्तव्यमिह पृष्टेन विनिश्चयविपर्ययम् ।
स चोपदेशः कर्तव्यो येन धर्ममवाप्नुयात् ॥ १३.३१.७४ ॥
ఇక్కడ అడిగినప్పుడు నిర్ణయించిన నిశ్చయానికి విరుద్ధమైనదాన్నీ చెప్పాలి; దేనివల్ల ధర్మాన్ని పొందగలరో ఆ ఉపదేశమే చేయాలి.
13.31.75
एतत्ते सर्वमाख्यातमुपदेशकृते मया ।
महान्क्लेशो हि भवति तस्मान्नोपदिशेदिह ॥ १३.३१.७५ ॥
ఉపదేశం కోసం ఇవన్నీ నేను నీకు చెప్పాను; ఇందులో గొప్ప క్లేశం ఉంది, కాబట్టి ఇక్కడ ఎవరూ ఉపదేశించకూడదు.