മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.31.1
मित्रसौहार्दयोगेन उपदेशं करोति यः ।
जात्याऽधरस्य राजर्षे दोषस्तस्य भवेन्न वा ॥ १३.३१.१ ॥
സൗഹൃദഭാവത്തോടെ ആരാണ് ഉപദേശം നൽകുന്നത്, ഹേ രാജർഷേ, ജന്മത്താൽ താഴ്ന്നവന് ഉപദേശിക്കുന്നവന് ദോഷം ഉണ്ടാകുമോ ഇല്ലയോ?
13.31.2
एतदिच्छामि तत्त्वेन व्याख्यातुं वै पितामह ।
सूक्ष्मा गतिर्हि धर्मस्यि यत्र मुह्यन्ति मानवाः ॥ १३.३१.२ ॥
ഹേ പിതാമഹാ, ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ വിശദീകരിക്കണമെന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ധർമ്മത്തിന്റെ ഗതി സൂക്ഷ്മമാണ്, അവിടെ മനുഷ്യർ മോഹിക്കുന്നു.
13.31.3
अत्र ते वर्तयिष्यामि शृणु राजन्यथाक्रमम् ।
मदुक्तं वचनं राजन्यथान्यायं यथागमम्।
ऋषीणां वदतां पूर्वं श्रुतमासीद्यथा पुरा ॥ १३.३१.३ ॥
ഹേ രാജാവേ, ഇവിടെ ഞാൻ നിനക്ക് ക്രമപ്രകാരം വിവരിക്കാം, കേൾക്കുക; ഞാൻ പറയുന്ന വാക്ക് ന്യായപ്രകാരവും ആഗമപ്രകാരവുമാണ്, പണ്ട് ഋഷിമാർ പറഞ്ഞത് കേട്ടതുപോലെ.
13.31.4
उपदेशो न कर्तव्यो जातिहीनस्य कस्य चित् ।
उपदेशे महान्दोष उपाध्यायस्य भाष्यते ॥ १३.३१.४ ॥
ജന്മത്താൽ താഴ്ന്ന ആർക്കും ഉപദേശം നൽകരുത്; ഉപദേശത്തിൽ ഉപാധ്യായന് വലിയ ദോഷമുണ്ടെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
13.31.5
नाध्यापयेच्छूद्रमिह तथा नैव च याजयेत् ।
निदर्शनमिदं राजञ्शृणु मे भरतर्षभ ॥ १३.३१.५ ॥
ഇവിടെ ശൂദ്രനെ പഠിപ്പിക്കരുത്, അതുപോലെ യാഗവും നടത്തിക്കരുത്. ഹേ രാജാവേ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഈ ദൃഷ്ടാന്തം എന്നിൽനിന്ന് കേൾക്കുക.
13.31.6
दुरुक्तवचने राजन्यथापूर्वं युधिष्ठिर ।
ब्रह्माश्रमपदे वृत्तं पार्श्वे हिमवतः शुभे ॥ १३.३१.६ ॥
ഹേ രാജാവേ യുധിഷ്ഠിരാ, പണ്ടത്തെപ്പോലെ ദുരുക്തവചനത്തെക്കുറിച്ച്, ഹിമവാന്റെ അരികിലുള്ള ശുഭമായ ബ്രഹ്മാശ്രമത്തിൽ നടന്ന സംഭവം.
13.31.7
तत्राश्रमपदं पुण्यं नानावृक्षगणायुतम् ।
नानागुल्मलताकीर्णं मृगद्विजनिषेवितम्।
सिद्धचारणसंघुष्टं रम्यं पुष्पितकाननम् ॥ १३.३१.७ ॥
അവിടെ പുണ്യമായ ഒരു ആശ്രമസ്ഥലമുണ്ടായിരുന്നു; പലതരം വൃക്ഷക്കൂട്ടങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും, നാനാതരം കുറ്റിച്ചെടികളും വള്ളികളും പടർന്നതും, മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും വസിക്കുന്നതും, സിദ്ധരുടെയും ചാരണരുടെയും ഘോഷത്താൽ മുഴങ്ങുന്നതും, പൂത്തുനിൽക്കുന്ന കാടോടു കൂടി രമണീയവുമായിരുന്നു.
13.31.8
व्रतिभिर्बहुभिः कीर्णं तापसैरुपशोभितम् ।
ब्राह्मणैश्च महाभागैः सूर्यज्वलनसन्निभैः ॥ १३.३१.८ ॥
വ്രതമനുഷ്ഠിക്കുന്ന പലരാൽ നിറഞ്ഞതും, തപസ്വികളാൽ ശോഭിക്കുന്നതും, സൂര്യാഗ്നികൾക്കു തുല്യരായ മഹാഭാഗ്യവാന്മാരായ ബ്രാഹ്മണരാൽ യുക്തവുമായിരുന്നു.
13.31.9
नियमव्रतसम्पन्नैः समाकीर्णं तपस्विभिः ।
दीक्षितैर्भरतश्रेष्ठ यताहारैः कृतात्मभिः ॥ १३.३१.९ ॥
നിയമവ്രതങ്ങളാൽ സമ്പന്നരായ തപസ്വികളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു; ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ദീക്ഷിതരും മിതാഹാരികളും ആത്മസംയമമുള്ളവരുമായ അവരോടൊപ്പം.
13.31.10
वेदाध्ययनघोषैश्च नादितं भरतर्षभ ।
वालखिल्यैश्च बहुभिर्यतिभिश्च निषेवितम् ॥ १३.३१.१० ॥
വേദാധ്യയനഘോഷങ്ങളാൽ മുഴങ്ങി, ഭരതർഷഭാ; വാലഖില്യരും പല യതികളും സേവിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നതുമായി.
13.31.11
तत्र कश्चित्समुत्साहं कृत्वा शूद्रो दयान्वितः ।
आगतो ह्याश्रमपदं पूजितश्च तपस्विभिः ॥ १३.३१.११ ॥
അവിടെ ഏതോ ഒരു ശൂദ്രൻ ഉത്സാഹത്തോടെയും ദയയോടെയും ആശ്രമസ്ഥലത്ത് വന്നു; തപസ്വികൾ അവനെ ആദരിച്ചു.
13.31.12
तांस्तु दृष्ट्वा मुनिगणान्देवकल्पान्महौजसः ।
विविधां वहतो दीक्षां सम्प्राहृष्यत भारत ॥ १३.३१.१२ ॥
ദേവതുല്യരും മഹാതേജസ്വികളും നാനാതരം ദീക്ഷകൾ വഹിക്കുന്നവരുമായ ആ മുനിഗണങ്ങളെ കണ്ട് അവൻ അത്യധികം സന്തോഷിച്ചു, ഭാരതാ.
13.31.13
अथास्य बुद्धिरभावत्तापस्ये भरतर्षभ ।
ततोऽब्रवीत्कुलपतिं पादौ सङ्गृह्य भारत ॥ १३.३१.१३ ॥
അപ്പോൾ അവന്റെ മനസ്സിൽ തപസ്സിനുള്ള സങ്കൽപം ഉദിച്ചു. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അവൻ കുലപതിയുടെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
13.31.14
भवत्प्रसादादिच्छामि धर्मं चर्तुं द्विजर्षभ ।
तस्मादभिगतं त्वं मां प्रव्राजयितुमर्हसि ॥ १३.३१.१४ ॥
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, അങ്ങയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞാൻ ധർമ്മം ആചരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അതിനാൽ അഭയം തേടിവന്ന എന്നെ അങ്ങ് സന്ന്യാസത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കണം.
13.31.15
वर्णावरोऽहं भगवञ्शूद्रो जात्याऽस्मि सत्तम ।
शुश्रूषां कर्तुमिच्छामि प्रपन्नाय प्रसीद मे ॥ १३.३१.१५ ॥
ഭഗവാനേ, സത്തമരിൽ ശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ ജന്മത്താൽ വർണ്ണങ്ങളിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന ശൂദ്രനാണ്. സേവ ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ശരണം പ്രാപിച്ച എന്നോട് കൃപ ചെയ്യണം.
13.31.16
न शक्यमिह शूद्रेण लिङ्गमाश्रित्य वर्तितुम् ।
आस्यतां यदि ते बुद्धिः शुश्रूषानिरतो भव ॥ १३.३१.१६ ॥
ഇവിടെ ശൂദ്രന് സന്ന്യാസിയുടെ ലിംഗം ധരിച്ച് ജീവിക്കുക സാധ്യമല്ല. നിന്റെ ബുദ്ധി അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ താമസിക്കുക; സേവയിൽ നിരതനായിരിക്കുക.
13.31.17
शुश्रूषया पराँल्लोकानवाप्स्यसि न संशयः ॥ १३.३१.१७ ॥
സേവയാൽ നീ ഉത്തമ ലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
13.31.18
एवमुक्तस्तु मुनिना स शूद्रोऽचिन्तयन्नृप ।
कथमत्र मया कार्यं श्रुद्धा धर्मपरा च मे ॥ १३.३१.१८ ॥
മുനി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, രാജാവേ, ആ ശൂദ്രൻ ചിന്തിച്ചു: ഇവിടെ ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം? എനിക്ക് ശ്രദ്ധയും ധർമ്മനിഷ്ഠയുമുണ്ടല്ലോ.
13.31.19
विज्ञातमेवं भवतु करिष्ये प्रियमात्मनः ।
गत्वाऽऽश्रमपदाद्दूरमुटजं कृतवांस्तु सः ॥ १३.३१.१९ ॥
"അങ്ങനെയാകട്ടെ; എനിക്ക് പ്രിയമായതു ഞാൻ ചെയ്യും." എന്നു നിശ്ചയിച്ച്, അവൻ ആശ്രമത്തിൽനിന്ന് ഏറെ ദൂരെ ഒരു കുടിൽ പണിതു.
13.31.20
तत्र वेदीं च भूमिं च देवतायतनानि च ।
निवेश्य भरतश्रेष्ठ नियमस्थोऽभवन्मुनिः ॥ १३.३१.२० ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അവിടെ വേദിയും ഭൂമിയും ദേവാലയങ്ങളും സ്ഥാപിച്ച്, മുനി നിയമങ്ങളിൽ ഉറച്ചുനിന്നു.
13.31.21
अभिषेकांश्च नियमान्देवतायतनेषु च ।
बलिं च कृत्वा हुत्वा च देवतां चाप्यपूजयत् ॥ १३.३१.२१ ॥
ദേവാലയങ്ങളിൽ അഭിഷേകങ്ങളും നിയമങ്ങളും ചെയ്ത്, ബലി നൽകി, ഹോമം ചെയ്ത്, ദേവതകളെയും പൂജിച്ചു.
13.31.22
सङ्कल्पनियमोपेतः फलाहारो जितेन्द्रियः ।
नित्यं सन्निहिताभिस्तु ओषधीभिः फलैस्तथा ॥ १३.३१.२२ ॥
സങ്കല്പവും നിയമവും ഉള്ളവനായി, ഫലാഹാരിയായി, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച്, എപ്പോഴും സമീപത്തുള്ള ഔഷധികളാലും ഫലങ്ങളാലും ജീവിച്ചു.
13.31.23
अतिथीन्पूजयामास यथावत्समुपागतान् ।
एवं हि सुमहान्कालो व्यत्यक्रामत तस्य वै ॥ १३.३१.२३ ॥
വന്നെത്തിയ അതിഥികളെ യഥാവിധി പൂജിച്ചു; ഇങ്ങനെ അവന്റെ വളരെ വലിയ കാലം കഴിഞ്ഞുപോയി.
13.31.24
अथास्य मुनिरागच्चत्सङ्गत्या वै तमाश्रमम् ।
सम्पूज्य स्वागतेनर्षिं विधिवत्समतोषयत् ॥ १३.३१.२४ ॥
അപ്പോൾ ഒരു മുനി യാദൃച്ഛികമായി അവന്റെ ആശ്രമത്തിൽ വന്നു; അവൻ സ്വാഗതം ചെയ്ത് ആ ഋഷിയെ വിധിപ്രകാരം പൂജിച്ച് സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
13.31.25
अनूकूलाः कथाः कृत्वा यथागतमपृच्छत ।
ऋषिः परमतेजस्वी धर्मात्मा संशितव्रतः ॥ १३.३१.२५ ॥
അനുകൂലമായ സംഭാഷണങ്ങൾ നടത്തി, അവൻ വന്ന വിധം അവൻ ചോദിച്ചു. പരമതേജസ്വിയും ധർമാത്മാവും ദൃഢവ്രതനുമായ ഋഷി.
13.31.26
एवं सुबहुशस्तस्य शूद्रस्य भरतर्षभ ।
सोऽगच्छदाश्रममृषिः शूद्रं द्रष्टुं नरर्षभः ॥ १३.३१.२६ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഇങ്ങനെ ആ ശൂദ്രനോട് പലതവണ സംസാരിച്ച ശേഷം, ആ നരശ്രേഷ്ഠനായ ഋഷി ആ ശൂദ്രനെ കാണാനായി അവന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്കു പോയി.
13.31.27
अथ तं तापसं शूद्रः सोऽब्रवीद्भरतर्षभ ।
पितृकार्यं करिष्यामि तत्र मेऽनुग्रहं कुरु ॥ १३.३१.२७ ॥
അപ്പോൾ ആ ശൂദ്രൻ ആ തപസ്വിയോട് പറഞ്ഞു, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ: 'ഞാൻ പിതൃകർമം ചെയ്യും; അതിൽ എന്നോട് അനുഗ്രഹം ചെയ്യണം.'
13.31.28
बाढमित्येव तं विप्र उवाच भरतर्षभ ।
शुचिर्भूत्वा स शूद्रस्तु तस्यर्षेः पाद्यमानयत् ॥ १३.३१.२८ ॥
'ശരി' എന്നുതന്നെ ആ ബ്രാഹ്മണൻ അവനോട് പറഞ്ഞു, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ. അപ്പോൾ ആ ശൂദ്രൻ ശുദ്ധനായി, ആ ഋഷിക്ക് പാദ്യജലം കൊണ്ടുവന്നു.
13.31.29
अथ दर्भाश्च वन्यांश्च ओषधीर्भरतर्षभ ।
पवित्रमासनं चैव बृसीं चि समुपानयत् ॥ १३.३१.२९ ॥
പിന്നെ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അവൻ ദർഭയും വനൗഷധികളും പവിത്രമായ ആസനവും ബൃസി (പായ) യും കൊണ്ടുവന്നു.
13.31.30
अथ दक्षिणमावृत्य बृसीं चरमशैर्षिकीम् ।
कृतामन्यायतो दृष्ट्वा तं शूद्रमृषिरब्रवीत् ॥ १३.३१.३० ॥
അപ്പോൾ ആ ഋഷി ബൃസി തെക്കോട്ട് തിരിച്ചു നോക്കി; അത് അനുചിതമായി ഉണ്ടാക്കിയതാണെന്ന് കണ്ട്, ആ ശൂദ്രനോട് പറഞ്ഞു.
13.31.31
कुरुष्वैतां पूर्वशीर्षां भवांश्चोदङ्मुखः शुचिः ।
स च तत्कृतवाञ्शूद्रः सर्वं यदृषिरब्रवीत् ॥ १३.३१.३१ ॥
നിങ്ങൾ ഇത് കിഴക്കോട്ട് തല വെച്ച്, വടക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച്, ശുദ്ധിയോടെ ചെയ്യുക. ആ ശൂദ്രനും ഋഷി പറഞ്ഞതെല്ലാം ചെയ്തു.
13.31.32
यथोपदिष्टं मेधावी दर्भार्घादि यथातथम् ।
हव्यकव्यविधिं कृत्स्नमुक्तं तेन तपस्विना ॥ १३.३१.३२ ॥
ബുദ്ധിമാനായവൻ ഉപദേശിച്ചതുപോലെ തന്നെ ദർഭ, അർഘ്യം തുടങ്ങിയവയെല്ലാം യഥാവിധി ചെയ്തു. തപസ്വി ഹവ്യ-കവ്യ വിധി മുഴുവനും പറഞ്ഞിരുന്നു.
13.31.33
ऋषिणा पितृकार्येषु सदा धर्मपथे स्थितः ।
पितृकार्ये कृते चापि विसृष्टः स जगाम ह ॥ १३.३१.३३ ॥
ഋഷിയാൽ പിതൃകർമ്മങ്ങളിൽ അവൻ എപ്പോഴും ധർമ്മമാർഗ്ഗത്തിൽ നിലകൊണ്ടു. പിതൃകർമ്മം ചെയ്തശേഷം അവനെ യാത്രയാക്കി, അവൻ പോയി.
13.31.34
अथ दीर्घस्य कालस्य स तप्यञ्शूद्रतापसः ।
वने पञ्चत्वमगमत्सुकृतेन च तेन वै।
अजायत महाराज वंशे स च महाद्युतिः ॥ १३.३१.३४ ॥
പിന്നെ ദീർഘകാലം തപസ്സ് ചെയ്ത ആ ശൂദ്രതപസ്വി കാട്ടിൽ വെച്ച് മരിച്ചു. മഹാരാജാവേ, ആ പുണ്യത്താൽ അവൻ ഒരു വംശത്തിൽ ജനിച്ചു; അവൻ മഹാതേജസ്വിയായിരുന്നു.
13.31.35
तथैव स ऋषिस्तात कालधर्ममवाप ह ।
पुरोहितकुले विप्रः स जातोऽस्य वशानुगः ॥ १३.३१.३५ ॥
കുഞ്ഞേ, അതുപോലെ ആ ഋഷിയും കാലധർമ്മത്തിൽ എത്തി. അവൻ ഒരു പുരോഹിതകുലത്തിൽ ബ്രാഹ്മണനായി ജനിച്ച് ഇവന്റെ വശവർത്തിയായി.
13.31.36
एवं तौ तत्र सम्भूतावुभौ शूद्रमुनी तदा ।
क्रमेण वर्धितौ चापि विद्यासु कुशलावुभौ ॥ १३.३१.३६ ॥
ഇങ്ങനെ ആ രണ്ടുപേരും, ശൂദ്രനും മുനിയും, അവിടെ ജനിച്ചു. ക്രമേണ വളർന്ന് ഇരുവരും വിദ്യകളിൽ നിപുണരായി.
13.31.37
अथर्ववेदे वेदे च बभूवर्षिः सुनिष्ठितः ।
कल्पप्रयोगे चोत्पन्ने ज्योतिषे च परं गतः।
साङ्ख्ये चैव परा प्रीतिस्तस्य चैवं व्यवर्धत ॥ १३.३१.३७ ॥
അഥർവവേദത്തിലും വേദത്തിലും ആ ഋഷി നന്നായി നിഷ്ണാതനായി. കൽപപ്രയോഗത്തിലും ജ്യോതിഷത്തിലും അവൻ പരമത്തെ പ്രാപിച്ചു. സാംഖ്യത്തിലും അവന് വലിയ പ്രീതി ഉണ്ടായിരുന്നു; ഇങ്ങനെ അവൻ വളർന്നു.
13.31.38
पितर्युपरते चापि कृतशौचस्तु पार्थिवः ।
अभिषिक्तः प्रकृतिभी राजपुत्रः स पार्थिवः ॥ १३.३१.३८ ॥
പിതാവ് മരിച്ചശേഷവും ശുദ്ധികർമ്മങ്ങൾ ചെയ്ത ആ രാജാവ് — രാജപുത്രനായ ആ രാജാവ് — പ്രജകളാൽ അഭിഷിക്തനായി.
13.31.39
अभिषिक्तेन स ऋषिरभिषिक्तः पुरोहितः ॥ १३.३१.३९ ॥
അഭിഷിക്തനായ ആ രാജാവിനാൽ ആ ഋഷി അഭിഷിക്തനായി പുരോഹിതനായി.
13.31.40
स तं पुरोधाय सुखमवसद्भरतर्षभः ।
राज्यं शशास धर्मेण प्रजाश्च परिपालयन् ॥ १३.३१.४० ॥
അവനെ പുരോഹിതനാക്കി ഭരതശ്രേഷ്ഠൻ സുഖമായി വസിച്ചു; ധർമ്മത്തോടെ രാജ്യം ഭരിച്ച് പ്രജകളെ പാലിച്ചു.
13.31.41
पुण्याहवाचने नित्यं धर्मकार्येषु चासकृत् ।
उत्स्मयन्प्राहसच्चापि दृष्ट्वा राजा पुरोहितम्।
एवं स बहुशो राजन्पुरोधसमुपाहसत् ॥ १३.३१.४१ ॥
പുണ്യാഹവാചനത്തിലും ധർമ്മകർമ്മങ്ങളിലും എപ്പോഴും പലവട്ടം രാജാവ് പുരോഹിതനെ കണ്ട് ചിരിച്ചുകൊണ്ട് സംസാരിച്ചു, ചിരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഓ രാജാവേ, ഇങ്ങനെ അവൻ പുരോഹിതനെ പലവട്ടം പരിഹസിച്ചു.
13.31.42
लक्षयित्वा पुरोधास्तु बहुशस्तं नराधिपम् ।
उत्स्मयन्तं च सततं दृष्ट्वा तं मन्युमानभूत् ॥ १३.३१.४२ ॥
പുരോഹിതൻ ആ നരാധിപനെ പലവട്ടം ശ്രദ്ധിച്ചു; നിരന്തരം ചിരിക്കുന്നത് കണ്ട് അവൻ കോപിച്ചു.
13.31.43
अथ शून्ये पुरोधास्तु सह राज्ञा समागतः ।
कथाभिरनुकूलाभी राजानं चाभ्योरचयत् ॥ १३.३१.४३ ॥
പിന്നെ ഏകാന്തത്തിൽ പുരോഹിതൻ രാജാവിനെ കണ്ട്, അനുകൂലമായ വാക്കുകളാൽ രാജാവിനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു.
13.31.44
ततोऽब्रवीन्नरेन्द्रं स पुरोधा भरतर्षभ ।
वरमिच्छाम्यहं त्वेकं त्वया दत्तं महाद्युते ॥ १३.३१.४४ ॥
അപ്പോൾ പുരോഹിതൻ രാജാവിനോടു പറഞ്ഞു: "ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, മഹാതേജസ്വീ, നീ എനിക്കു തരുന്ന ഒരു വരം ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു."
13.31.45
वराणां ते शतं दद्यां किं बतैकं द्विजोत्तम ।
स्नेहाच्च बहुमानाच्च नास्त्यदेयं हि मे तव ॥ १३.३१.४५ ॥
രാജാവ് പറഞ്ഞു: "ദ്വിജോത്തമാ, നിനക്കു നൂറു വരങ്ങൾ തരാം, ഒന്നിനെക്കുറിച്ചെന്തു പറയാൻ! സ്നേഹത്താലും മഹാബഹുമാനത്താലും നിനക്കു തരാൻ പാടില്ലാത്തതൊന്നും എന്റെ പക്കലില്ല."
13.31.46
एकं वै वरमिच्छामि यदि तुष्टिसि पार्थिव ।
प्रतिजानीहि तावत्त्वं सत्यं यद्वद नानृतम् ॥ १३.३१.४६ ॥
"രാജാവേ, നീ സന്തുഷ്ടനെങ്കിൽ ഒരേ ഒരു വരം ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ആദ്യം പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യൂ, സത്യം പറയൂ, അസത്യം പറയരുത്."
13.31.47
बाढमित्येव तं राजा प्रत्युवाच युधिष्ठिर ।
यदि ज्ञास्यामि वक्ष्यामि अजानन्न तु संवदे ॥ १३.३१.४७ ॥
രാജാവ് അവനോടു "ശരി, യുധിഷ്ഠിരാ! എനിക്കറിയാമെങ്കിൽ പറയാം, അറിയില്ലെങ്കിൽ സമ്മതിക്കില്ല" എന്നു മറുപടി പറഞ്ഞു.
13.31.48
पुण्याहवाचने नित्यं धर्मकृत्येषु चासकृत् ।
शान्तिहोमेषु च सदा किं त्वं हससि वीक्ष्य मां ॥ १३.३१.४८ ॥
"പുണ്യാഹവാചനത്തിലും ധർമകർമങ്ങളിലും ശാന്തിഹോമങ്ങളിലും എപ്പോഴും പലതവണ — എന്നെ നോക്കി നീ എന്തിനു ചിരിക്കുന്നു?"
13.31.49
सव्रीडं वै भवति हि मनो मे हसता त्वया ।
कामया शापितो राजन्नान्यथावक्तुमर्हसि ॥ १३.३१.४९ ॥
രാജാവേ, നീ ചിരിച്ചതിനാൽ എന്റെ മനസ്സ് ലജ്ജിതമായിരിക്കുന്നു. ഞാൻ ശപിക്കപ്പെട്ടവനാണ്; അതിനാൽ നീ മറിച്ചൊന്നും പറയരുത്.
13.31.50
भाव्यं हि कारणेनात्र न ते हास्यमकारणम् ।
कौतूहलं मे सुभृशं तत्त्वेन कथमस्व मे ॥ १३.३१.५० ॥
ഇവിടെ തീർച്ചയായും ഒരു കാരണമുണ്ടാകണം; നിന്റെ ചിരി കാരണമില്ലാത്തതല്ല. എനിക്ക് വലിയ കൗതുകമുണ്ട്; സത്യമായി എങ്ങനെയെന്ന് പറയൂ.
13.31.51
एवमुक्ते त्वया विप्र यदवाच्यं भवेदपि ।
अवश्यमेव वक्तव्यं शृणुष्वैकमना द्विज ॥ १३.३१.५१ ॥
വിപ്രാ, നീ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനാൽ, പറയാൻ പാടില്ലാത്തതായാലും അവശ്യം പറയണം. ദ്വിജാ, ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ കേൾക്കൂ.
13.31.52
पूर्वदेहे यथा वृत्तं तन्निबोध द्विजोत्तम ।
जातिं स्मराम्यहं ब्रह्मन्नवधानेन मे शृणु ॥ १३.३१.५२ ॥
ദ്വിജോത്തമാ, പൂർവ ദേഹത്തിൽ നടന്നത് അറിയൂ. ബ്രഹ്മൻ, ഞാൻ എന്റെ ജന്മം ഓർക്കുന്നു; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
13.31.53
शुद्रोऽहमभवं पूर्वं तपसे कृतनिश्चयः ।
ऋषिरुग्रतपास्त्वं च तदाऽभूर्द्विजसत्तम ॥ १३.३१.५३ ॥
മുൻപ് ഞാൻ ശൂദ്രനായിരുന്നു; തപസ്സിന് ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്തവനായിരുന്നു. ദ്വിജസത്തമാ, അന്ന് നീ കഠിനതപസ്സുള്ള ഋഷിയായിരുന്നു.
13.31.54
प्रीयता हि तदा ब्रह्मन्ममानुग्रहबुद्धिना ।
पितृकार्ये त्वया पूर्वमुपदेशः कृतोऽनघ ॥ १३.३१.५४ ॥
ബ്രഹ്മൻ, അന്ന് എന്നോടുള്ള അനുഗ്രഹബുദ്ധിയാൽ സന്തുഷ്ടനായി, അനഘാ, പിതൃകർമ്മത്തെക്കുറിച്ച് നീ മുൻപ് എനിക്ക് ഉപദേശം നൽകി.
13.31.55
वृस्यां दर्भेषु हव्ये च कव्ये च मुनिसत्तम ।
एतेन कर्मदोषेण पुरोधास्त्वमजायथाः ॥ १३.३१.५५ ॥
മുനിശ്രേഷ്ഠാ, വൃഷ്യയാഗത്തിലും ദർഭപ്പുല്ലിലും ഹവ്യത്തിലും കവ്യത്തിലും സംഭവിച്ച ഈ കർമദോഷത്താൽ നീ പുരോഹിതനായി ജനിച്ചു.
13.31.56
अहं राजा च विप्रेन्द्र पश्य कालस्य पर्ययम् ।
मत्कृतस्योपदेशस्य त्वयाऽवाप्तमिदं फलम् ॥ १३.३१.५६ ॥
വിപ്രേന്ദ്രാ, ഞാൻ രാജാവാണ്. കാലത്തിന്റെ ഈ മാറ്റം കാണുക. എന്റെ ഉപദേശത്തിന്റെ ഫലം നീ ഇപ്പോൾ നേടിയിരിക്കുന്നു.
13.31.57
एतस्मात्कारणाद्ब्रह्मन्प्रहसे त्वां द्विजोत्तम ।
न त्वां परिभवन्ब्रह्मनप्रहसामि गुरुर्भवान् ॥ १३.३१.५७ ॥
അതുകൊണ്ട്, ബ്രഹ്മാവേ, ദ്വിജോത്തമാ, ഞാൻ നിന്നെ നോക്കി ചിരിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവേ, നിന്നെ അപമാനിച്ചു ചിരിക്കുന്നില്ല — നീ എന്റെ ഗുരുവാണ്.
13.31.58
विपर्ययेण मे मन्युस्तेन सन्तप्यते मनः ।
जातिं स्मराम्यहं तुभ्यमतस्त्वां प्रहसामि वै ॥ १३.३१.५८ ॥
ഈ മാറ്റത്താൽ എനിക്ക് കോപമുണ്ടായി; അതിനാൽ മനസ്സ് വേദനിക്കുന്നു. നിന്നോട് എന്റെ ജന്മം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു; അതിനാലാണ് നിന്നെ നോക്കി ചിരിക്കുന്നത്.
13.31.59
एवं तवोग्रं हि तप उपदेशेन नाशितम् ।
पुरोहितत्वमुत्सृज्य यतस्व त्वं पुनर्भवे ॥ १३.३१.५९ ॥
ഇങ്ങനെ നിന്റെ കഠിനമായ തപസ്സ് എന്റെ ഉപദേശത്താൽ നശിച്ചു. പുരോഹിതത്വം ഉപേക്ഷിച്ച് പുനർജന്മത്തിനായി യത്നിക്കുക.
13.31.60
इतस्त्वमधमामन्यां मा योनिं प्राप्स्यसे द्विज ।
गृह्यतां द्रविणं विप्र पूतात्मा भव सत्तम ॥ १३.३१.६० ॥
ദ്വിജാ, ഇവിടെനിന്ന് നീ താഴ്ന്ന മറ്റൊരു യോനിയിൽ ജനിക്കരുത്. വിപ്രാ, ധനം സ്വീകരിക്കുക; സത്തമാ, പവിത്രാത്മാവായിത്തീരുക.
13.31.61
ततो विसृष्टो राज्ञा तु विप्रो दानान्यनेकशः ।
ब्राह्मणेभ्यो ददौ वित्तं भूमिं ग्रामांश्च सर्वशः ॥ १३.३१.६१ ॥
പിന്നീട് രാജാവ് വിട്ടയച്ച ആ ബ്രാഹ്മണൻ പല വിധത്തിലുള്ള ദാനങ്ങൾ ചെയ്തു; ബ്രാഹ്മണർക്ക് ധനവും ഭൂമിയും എല്ലാ ഗ്രാമങ്ങളും നൽകി.
13.31.62
कृच्छ्राणि चीर्त्वा च ततो यथोक्तानि द्विजोत्तमैः ।
तीर्थानि चापि गत्वा वै दानानि विविधानि च ॥ १३.३१.६२ ॥
ശ്രേഷ്ഠരായ ദ്വിജന്മാർ പറഞ്ഞതുപോലെ കൃച്ഛ്രവ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ച്, തീർത്ഥങ്ങളിൽ പോയി, പലവിധ ദാനങ്ങളും ചെയ്തു.
13.31.63
दत्त्वा गाश्चैव विप्रेभ्यः पूतात्माऽभवदात्मवान् ।
तमेव चाश्रमं गत्वा चचार विपुलं तपः ॥ १३.३१.६३ ॥
ബ്രാഹ്മണർക്ക് പശുക്കളെ ദാനം ചെയ്ത് അവൻ പവിത്രാത്മാവും ആത്മസംയമമുള്ളവനുമായി; അതേ ആശ്രമത്തിൽ ചെന്ന് മഹത്തായ തപസ്സ് ചെയ്തു.
13.31.64
ततः सिद्धिं परां प्राप्तो ब्राह्मणो राजसत्तम ।
सम्मतस्चाभवत्तेषामाश्रमे तन्निवासिनाम् ॥ १३.३१.६४ ॥
രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, പിന്നീട് ആ ബ്രാഹ്മണൻ പരമസിദ്ധി നേടി; ആ ആശ്രമത്തിൽ വസിക്കുന്നവരുടെ ബഹുമാനം നേടി.
13.31.65
एवं प्राप्तो महत्कृच्छ्रमृषिः सन्नृपसत्तम ।
ब्राह्मणेन न वक्तव्यं तस्माद्वर्णावरे जने ॥ १३.३१.६५ ॥
രാജശ്രേഷ്ഠാ, ഇങ്ങനെ വലിയ കഷ്ടം അനുഭവിച്ച ഋഷിയായിരുന്നുവെങ്കിലും; അതിനാൽ ബ്രാഹ്മണൻ താഴ്ന്ന വർണത്തിലെ ആളോട് ഇത് പറയരുത്.
13.31.66
वर्जयेदुपदेशं च सदैव ब्राह्मणो नृप ।
उपदेशं हि कुर्वाणो द्विजः कृच्छ्रमवाप्नुयात् ॥ १३.३१.६६ ॥
രാജാവേ, ബ്രാഹ്മണൻ എപ്പോഴും ഉപദേശം നൽകുന്നത് ഒഴിവാക്കണം; ഉപദേശം നൽകുന്ന ദ്വിജൻ കഷ്ടം അനുഭവിക്കും.
13.31.67
नेषितव्यं सदा वाचा द्विजेन नृपसत्तम ।
न च प्रवक्तव्यमिह किञ्चिद्वर्णावरे नरे ॥ १३.३१.६७ ॥
രാജശ്രേഷ്ഠാ, ദ്വിജൻ തന്റെ വാക്കിനാൽ ഒരിക്കലും അങ്ങനെ പറയരുത്; ഇവിടെ താഴ്ന്ന വർണ്ണത്തിലുള്ള മനുഷ്യരെക്കുറിച്ച് ഒന്നും പറയരുത്.
13.31.68
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्यास्त्रयो वर्णा द्विजातयः ।
एतेषु कथयन्राजन्ब्राह्मणो न प्रदुष्यति ॥ १३.३१.६८ ॥
ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ — ഈ മൂന്നു വർണ്ണങ്ങളും ദ്വിജാതികളാണ്. രാജാവേ, ഇവരെക്കുറിച്ച് പറയുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ ദോഷം പ്രാപിക്കുന്നില്ല.
13.31.69
तस्मात्सद्भिर्न वक्तव्यं कस्यचित्किंचिदग्रतः ।
सूक्ष्मा गतिर्हि धर्मस्य दुर्ज्ञेया ह्यकृतात्मभिः ॥ १३.३१.६९ ॥
അതിനാൽ സജ്ജനങ്ങൾ ആരുടെയും മുന്നിൽ ഒന്നും പറയരുത്; ധർമ്മത്തിന്റെ വഴി സൂക്ഷ്മമാണ്; ആത്മനിയന്ത്രണമില്ലാത്തവർക്ക് അത് അറിയുക ദുഷ്കരമാണ്.
13.31.70
तस्मान्मौनेन मुनयो दीक्षां कुर्वन्ति चादृताः ।
दुरुक्तस्य भयाद्राजन्नाभाषन्ते च किञ्चन ॥ १३.३१.७० ॥
അതിനാൽ ആദരണീയരായ മുനിമാർ മൗനത്താൽ ദീക്ഷ സ്വീകരിക്കുന്നു. രാജാവേ, ദുർവാക്കിന്റെ ഭയത്താൽ അവർ ഒന്നും സംസാരിക്കുന്നില്ല.
13.31.71
धार्मिका गुणसम्पन्नाः सत्यार्जवसमन्विताः ।
दुरुक्तवाचाभिहितैः प्राप्नुवन्तीह दुष्कृतम् ॥ १३.३१.७१ ॥
ധാർമ്മികരും ഗുണസമ്പന്നരും സത്യവും ഋജുത്വവുമുള്ളവരും കഠിനവാക്കുകളാൽ പറഞ്ഞ വാക്കുകളാൽ ഇവിടെ പാപം പ്രാപിക്കുന്നു.
13.31.72
उपदेशो न कर्तव्यो ह्यज्ञात्वा यस्यकस्य चित् ।
उपदेशाद्धि तत्पापं ब्राह्मणः समवाप्नुयात् ॥ १३.३१.७२ ॥
ആരാണെന്നറിയാതെ ആർക്കും ഉപദേശം നൽകരുത്; ഉപദേശത്താൽ ബ്രാഹ്മണൻ ആ പാപം പൂർണ്ണമായി പ്രാപിക്കും.
13.31.73
विमृश्य तस्मात्प्राज्ञेन वक्तव्यं धर्ममिच्छता ।
सत्यानृतेन हि कृत उपदेशो हिनस्ति हि ॥ १३.३१.७३ ॥
അതിനാൽ ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ജ്ഞാനി നന്നായി ആലോചിച്ചതിനുശേഷമേ ഉപദേശിക്കാവൂ; സത്യവും അസത്യവും കലർത്തി നൽകിയ ഉപദേശം തീർച്ചയായും ഹാനി വരുത്തും.
13.31.74
वक्तव्यमिह पृष्टेन विनिश्चयविपर्ययम् ।
स चोपदेशः कर्तव्यो येन धर्ममवाप्नुयात् ॥ १३.३१.७४ ॥
ഇവിടെ ചോദിക്കപ്പെട്ടാൽ ഉറപ്പിച്ച തീരുമാനത്തിന് വിപരീതമായതും പറയണം; ഏതിലൂടെ ധർമ്മം ലഭിക്കുമോ ആ ഉപദേശമാണ് നൽകേണ്ടത്.
13.31.75
एतत्ते सर्वमाख्यातमुपदेशकृते मया ।
महान्क्लेशो हि भवति तस्मान्नोपदिशेदिह ॥ १३.३१.७५ ॥
ഉപദേശത്തിനായി ഇതെല്ലാം ഞാൻ നിനക്ക് പറഞ്ഞുതന്നു; ഇതിൽ വലിയ ക്ലേശമുണ്ട്, അതിനാൽ ഇവിടെ ആരും ഉപദേശിക്കരുത്.