ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.32.1
कीदृशे पुरुषे तात स्त्रीषु भरतर्षभ ।
श्रीः पद्मा वसते नित्यं तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.३२.१ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਿਤਾਮਹ, ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਪੁਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਸਦਾ ਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
13.32.2
अत्र ते वर्णयिष्यामि यथावृत्तं यथाश्रुतम् ।
रुक्मिणी देवकीपुत्रसन्निधौ पर्यपृच्छत ॥ १३.३२.२ ॥
ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਮਿਣੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।
13.32.3
नारायणस्याङ्कगतां ज्वलन्तीं ।
दृष्ट्वा श्रियं पद्मसमानवक्त्राम्।
पप्रच्छ माता मकरध्वजस्यष ॥ १३.३२.३ ॥
ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ, ਤੇਜਸਵੀ, ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਕਰਧ੍ਵਜ (ਕਾਮ) ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ…
13.32.4
कौतूहलाद्विस्मितचारुनेत्रा ।
कानीह भूतान्युपसेवसे त्वं
सन्तिष्ठसे कानि च सेवसे त्वम् ।
तानि त्रिलोकेश्वरभूतकान्ते
तत्त्वेन मे ब्रूहि महर्षिकन्ये ॥ १३.३२.४ ॥
ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਹੜੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ ਅਤੇ ਕਿਹੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਦੀ ਹੈਂ? ਹੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਧੀ, ਸੱਚੋ-ਸੱਚ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
13.32.5
एवं तदा श्रीराभिभाष्यमाणा ।
देव्या समक्षं गरुडध्वजस्य।
उवाच वाक्यं मधुराभिधानं ।
मनोहरं चन्द्रमुखी प्रसन्ना ॥ १३.३२.५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਗਰੁੜਧਵਜ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ) ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਵੀ ਵੱਲੋਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੋਈ ਚੰਦਰਮੁਖੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਸ਼੍ਰੀ ਨੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਮਨੋਹਰ ਬਚਨ ਕਹੇ।
13.32.6
वसामि नित्यं सुभगे प्रगल्भे ।
दक्षे नरे कर्मणि वर्तमाने।
अक्रोधने देवपरे कृतज्ञे ।
जितेन्द्रिये नित्यमुदीर्णसत्वे ॥ १३.३२.६ ॥
ਹੇ ਸੁਭਗੇ, ਜੋ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਦਕਸ਼, ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਕ੍ਰੋਧਹੀਣ, ਦੇਵਭਗਤ, ਕ੍ਰਿਤਗਿਆ, ਜਿਤੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਸਦਾ ਉੱਚੇ ਸਤ੍ਵ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਦਾ ਵੱਸਦੀ ਹਾਂ।
13.32.7
नाकर्मशीले पुरुषे वसामि ।
न नास्तिके साङ्करिके कृतघ्ने।
न भिन्नवृत्ते न नृशंसवृत्ते ।
न चाविनीते न गुरुष्वसूयके ॥ १३.३२.७ ॥
ਜੋ ਪੁਰਸ਼ ਕਰਮਹੀਣ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ, ਨਾਸਤਿਕ, ਵਰਨ-ਸੰਕਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕ੍ਰਿਤਘਣ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਆਚਰਣ ਵਾਲਾ, ਕਰੂਰ ਆਚਰਣ ਵਾਲਾ, ਅਵਿਨੀਤ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਈਰਖਾਲੂ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦੀ।
13.32.8
ये चाल्पतेजोबलसत्त्वमानाः ।
क्लिश्यन्ति कुप्यन्ति च यत्रतत्र।
न चैव तिष्ठामि तथाविधेषु ।
नरेषु सङ्गुप्तमनोरथेषु ॥ १३.३२.८ ॥
ਜੋ ਥੋੜੇ ਤੇਜ, ਬਲ, ਸਤ੍ਵ ਅਤੇ ਮਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਜਿੱਥੇ ਕਿੱਥੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਐਸੇ ਗੁਪਤ ਮਨੋਰਥ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ।
13.32.9
यश्चात्मनि प्रार्थयते न किञ्चि-
द्यश्च स्वभावोपहतान्तरात्मा।
द्यश्च स्वभावोपहतान्तरात्मा ।
नरेषु नाहं निवसामि स्म्यक् ॥ १३.३२.९ ॥
ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੈ, ਐਸੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਭਲੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
13.32.10
वसामि धर्मशीलेषु धर्मज्ञेषु महात्मसु ।
वृद्धसेविषु दान्तेषु सत्वज्ञेषु महात्मसु ॥ १३.३२.१० ॥
ਮੈਂ ਧਰਮਸ਼ੀਲ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹਾਂ।
13.32.11
अवन्ध्यकालेषु सदा दानशौचरतषु च ।
ब्रह्मचर्यतपोज्ञानगोद्विजातिप्रियेषु च ॥ १३.३२.११ ॥
ਸਦਾ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ੌਚ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਤਪ, ਗਿਆਨ, ਗਾਂ ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵੱਸਦੀ ਹਾਂ।
13.32.12
स्त्रीषु कान्तासु शान्तासु देवद्विजपरासु च ।
विशुद्धगृहभाण्डासु गोधान्याभिरतासु च ॥ १३.३२.१२ ॥
ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਤੇ ਭਾਂਡੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਅਨਾਜ ਵਿੱਚ ਰਮਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵੱਸਦੀ ਹਾਂ।
13.32.13
वसागि देवद्विजपूजिकासु ॥ १३.३२.१३ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵੱਸਦੀ ਹਾਂ।
13.32.14
प्रकीर्णभाण्डामनवेक्ष्यकारिणीं ।
सदा च भर्तुः प्रतिकूलवादिनीम्। ॥ १३.३२.१४ ॥
ਜਿਹੜੀ ਭਾਂਡੇ ਖਿਲਾਰ ਕੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਖੇ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਦਾ ਪਤੀ ਦੇ ਉਲਟ ਬੋਲਦੀ ਹੈ — ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਨੂੰ (ਮੈਂ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ)।
13.32.15
लोलामदक्षामवलेपिनीं च ।
व्यपेतशौचां कलहप्रियां च।
निद्राभिभूतां सततं शयाना-
मेवंविधां स्त्रीं परिवर्जयामि ॥ १३.३२.१५ ॥
ਚੰਚਲ, ਅਕੁਸ਼ਲ, ਹੰਕਾਰੀ, ਅਸ਼ੁੱਧ, ਝਗੜਾਲੂ, ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਪਈ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦੂਰ ਰੱਖਦੀ ਹਾਂ।
13.32.16
सत्यासु नित्यं प्रियदर्शनासु ।
सौभाग्ययुक्तासु गुणान्वितासु।
वसामि नारीषु पतिव्रतासु ।
कल्याणशीलासु विभूषितासु ॥ १३.३२.१६ ॥
ਸਦਾ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀਆਂ, ਸੁਹਾਗ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਪਤੀਵਰਤਾ, ਸ਼ੁਭ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵੱਸਦੀ ਹਾਂ।
13.32.17
यानेषु कन्यासु विभूषणेषु ।
यज्ञेषु मेघेषु च वृष्टिमत्सु।
वसामि फुल्लासु च पद्मिनीषु ।
नक्षत्रवीथीषु च शारदीषु ॥ १३.३२.१७ ॥
ਮੈਂ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਯਗਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਨਛੱਤਰ-ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਹਾਂ।
13.32.18
गजेषु गोष्ठेषु तथाऽऽसनेषु ।
सरःसु फुल्लोत्पलपङ्कजेषु।
नदीषु हंसस्वननादितासु ।
क्रौञ्चावघुष्टस्वरशोभितासु ॥ १३.३२.१८ ॥
ਮੈਂ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਗਊਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਸਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਿੜੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਅਤੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਰੌਂਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਹਾਂ।
13.32.19
विकीर्णकूलद्रुमराजितासु ।
तपस्विसिद्धद्विजसेवितासु।
वसामि नित्यं सुबहूदकासु ।
सिम्हैर्गजैश्चाकुलितोदकासु ॥ १३.३२.१९ ॥
ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੀਆਂ, ਤਪਸਵੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਸਦਾ ਭਰਪੂਰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਹਲੂਣੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਦਾ ਵਸਦੀ ਹਾਂ।
13.32.20
मत्ते गजे गोवृषभे नरेन्द्रे ।
सिम्हासने सत्पुरुषेषु नित्यम् ॥ १३.३२.२० ॥
ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਿੱਚ, ਗੋਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਵਿੱਚ, ਨਰੇਂਦਰ (ਰਾਜੇ) ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘਾਸਣ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਦਾ ਵਸਦੀ ਹਾਂ।
13.32.21
यस्मिञ्चनो हव्यभुजं जुहोति ।
गोब्राह्मणं चार्चति देवताश्च
काले च पुष्पैर्बलयः क्रियन्ते ।
तस्मिन्गृहे नित्यमुपैमि वासम् ॥ १३.३२.२१ ॥
ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਹਵਿਆਂ ਭੋਗਣ ਵਾਲੀ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਗਊ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਬਲੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਦਾ ਵਸਣ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹਾਂ।
13.32.22
स्वाध्यायनित्येषु सदा द्विजेषु ।
क्षत्रे च धर्माभिरते सदैव।
वैश्ये च कृष्याभिरते वसामि ।
शूद्रे च शुश्रूषणनित्ययुक्ते ॥ १३.३२.२२ ॥
ਸ੍ਵਾਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਮੇ ਹੋਏ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਵਿੱਚ ਸਦਾ, ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਰਮੇ ਹੋਏ ਵੈਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸ਼ੂਦਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਸਦੀ ਹਾਂ।
13.32.23
नारायणे त्वेकमना वसामि ।
सर्वेण भावेन शरीरभूता।
तस्मिन्हि धर्मः सुमहान्निविष्टो ।
ब्रह्मिण्यता चात्र तथा प्रियत्वम् ॥ १३.३२.२३ ॥
ਨਾਰਾਇਣ ਵਿੱਚ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਰੀਰਧਾਰਣੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵਸਦੀ ਹਾਂ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਧਰਮ ਸਥਿਤ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ-ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਪਿਆਰਾਪਣ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ।
13.32.24
नाहं शरीरेण वसामि देवि ।
नैवं मया शक्यमिहाभिधातुम्।
भावेन यस्मिन्निवसामि पुंसि ।
स वर्धते धर्मयशोर्थकामैः ॥ १३.३२.२४ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵਸਦੀ; ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਪੁਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਭਾਵ ਨਾਲ ਵਸਦੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਧਰਮ, ਯਸ਼, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ।