Vedyatra वेदयात्रा
ଖୋଜନ୍ତୁ

ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.34

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

13.34.1

स्त्रीपुंसयोः सम्प्रयोगे स्पर्शः कस्याधिको भवेत् ।
एतस्मिन्संशये राजन्यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ १३.३४.१ ॥

ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୁଷଙ୍କ ସଂଯୋଗରେ ସ୍ପର୍ଶ କାହାର ଅଧିକ ହୁଏ? ରାଜନ୍, ଏହି ସଂଶୟ ବିଷୟରେ ଯଥାର୍ଥ କହିବା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ।

13.34.2

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
भङ्गास्वनेन शक्रस्य यथा वैरमभूत्पुरा ॥ १३.३४.२ ॥

ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସର ଉଦାହରଣ ଦିଅନ୍ତି: ପୂର୍ବେ ଭଙ୍ଗାସ୍ୱନ ସହ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୈର କିପରି ହୋଇଥିଲା।

13.34.3

पुरा भङ्गास्वनो नाम राजर्षिरतिधार्मिकः ।
अपुत्रः पुरुषव्याघ्र पुत्रार्थं यज्ञमाहरत् ॥ १३.३४.३ ॥

ପୂର୍ବେ ଭଙ୍ଗାସ୍ୱନ ନାମକ ଅତି ଧାର୍ମିକ ରାଜର୍ଷି ଥିଲେ। ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ପୁତ୍ରହୀନ ହୋଇ ସେ ପୁତ୍ରଲାଭ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।

13.34.4

अग्निष्टुतं स राजर्षिरिन्द्रद्विष्टं महाबलः ।
प्रायश्चित्तेषु मर्त्यानां पुत्रकामेषु चेष्यते ॥ १३.३४.४ ॥

ସେହି ମହାବଳୀ ରାଜର୍ଷି ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୁତ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପ୍ରିୟ ଥିଲା; ପୁତ୍ରକାମୀ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତରେ ତାହା କରାଯାଏ।

13.34.5

इन्द्रो ज्ञात्वा तु तं यज्ञं महाभागः सुरेश्वरः ।
अन्तरं तस्य राजर्षेरन्विच्छन्नियतात्मनः।
न चैवास्यान्तरं राजन्स ददर्श महात्मनः ॥ १३.३४.५ ॥

ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ସୁରେଶ୍ୱର ଇନ୍ଦ୍ର ସେହି ଯଜ୍ଞ ଜାଣି ସଂଯମୀ ରାଜର୍ଷିଙ୍କ ଛିଦ୍ର ଖୋଜିଲେ; ରାଜନ୍, ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କଠାରେ ସେ କୌଣସି ଛିଦ୍ର ଦେଖି ନ ପାରିଲେ।

13.34.6

कस्य चित्त्वथ कालस्य मृगयां गतवान्नृपः ।
इदमन्तरमित्येव शक्रो नृपममोहयत् ॥ १३.३४.६ ॥

ତା'ପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ ରାଜା ଶିକାରକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, 'ଏହା ହିଁ ଛିଦ୍ର' ବୋଲି ଭାବି ଇନ୍ଦ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ମୋହିତ କଲେ।

13.34.7

एकाश्वेन च राजर्षिर्भ्रान्त इन्द्रेण मोहितः ।
न दिशोऽविन्दत नृपः क्षुत्पिपासार्दितस्तदा ॥ १३.३४.७ ॥

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋହିତ ସେ ରାଜର୍ଷି, ଗୋଟିଏ ଘୋଡ଼ା ସହ ଭ୍ରମଣ କରି, କ୍ଷୁଧା ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ସେତେବେଳେ ଦିଗ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ।

13.34.8

इतश्चेतश्च धावन्वै श्रमतृष्णार्दितो नृप ।
सरोऽपश्यत्सुरुचिरं पूर्णं परमवारिणा ॥ १३.३४.८ ॥

ହେ ନୃପ, କ୍ଳାନ୍ତି ଓ ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଏଣେ ତେଣେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ ସେ ଉତ୍ତମ ଜଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଏକ ସରୋବର ଦେଖିଲେ।

13.34.9

सोऽवगाह्य सरस्तात पाययामास वाजिनम् ॥ १३.३४.९ ॥

ହେ ତାତ, ସେ ସରୋବରରେ ଅବଗାହନ କରି ଘୋଡ଼ାକୁ ଜଳ ପିଆଇଲେ।

13.34.10

अथ पीतोदकं सोऽश्वं वृक्षे बद्ध्वा नृपोत्तमः ।
अवगाह्य ततः स्नातस्तत्र स्त्रीत्वमवाप्तवान् ॥ १३.३४.१० ॥

ତା'ପରେ ଜଳ ପିଇଥିବା ଘୋଡ଼ାକୁ ସେହି ନୃପୋତ୍ତମ ଗଛରେ ବାନ୍ଧି, ସରୋବରରେ ଅବଗାହନ କରି ସ୍ନାନ କଲେ; ସେଠାରେ ହିଁ ସେ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

13.34.11

आत्मानं स्त्रीकृतं दृष्ट्वा व्रीडितो नृपसत्तमः ।
चिन्तानुगतसर्वात्मा व्याकुलेन्द्रियचेतनः ॥ १३.३४.११ ॥

ନିଜକୁ ସ୍ତ୍ରୀରେ ପରିଣତ ଦେଖି ଲଜ୍ଜିତ ସେହି ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମା ଚିନ୍ତାରେ ଘେରି ଗଲା; ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଚେତନା ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲା।

13.34.12

आरोहिष्ये कथं त्वश्वं कथं यास्यामि वै पुरम् ।
इष्टेनाग्निष्टुता चापि पुत्राणां शतमौरसम् ॥ १३.३४.१२ ॥

"ମୁଁ ଘୋଡ଼ା ଉପରେ କିପରି ଚଢ଼ିବି? ନଗରକୁ କିପରି ଯିବି?" ଯଜ୍ଞ ଓ ଅଗ୍ନିସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରାପ୍ତ, ନିଜ ଔରସ ଶହେ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ (ସେ ବିଳାପ କଲେ)।

13.34.13

जातं महाबलानां मे तान्प्रवक्ष्यामि किन्नवहम् ।
दारेषु चात्मकीयेषु पौरजानपदेषु च ॥ १३.३४.१३ ॥

ମହାବଳ ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ କ'ଣ କହିବି? ମୋ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମୋ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ନଗରବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ (ଏହି କଥା ବ୍ୟାପିଗଲା)।

13.34.14

मृदुत्वं च तनुत्वं च पराधीनत्वमेव च ।
हासभावादि लावण्यं स्त्रीगुणाद्वा कुतूहलम्।
स्त्रीगुणा ऋषिभिः प्रोक्ता धर्मतत्त्वार्थदर्शिभिः ॥ १३.३४.१४ ॥

ମୃଦୁତା, କୃଶତା, ପରାଧୀନତା, ହାସ୍ୟ ଓ ଭାବଭଙ୍ଗୀ ଆଦି, ଲାବଣ୍ୟ, ଅଥବା ସ୍ତ୍ରୀଗୁଣରୁ ଜାତ କୌତୂହଳ — ଧର୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅର୍ଥ ଦେଖିଥିବା ଋଷିମାନେ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ତ୍ରୀଗୁଣ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

13.34.15

व्यायामः कर्कशत्वं च वीर्यं च पुरुषे गुणाः ॥ १३.३४.१५ ॥

ବ୍ୟାୟାମ, କଠୋରତା ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟ — ଏସବୁ ପୁରୁଷର ଗୁଣ।

13.34.16

पौरुषं विप्रनष्टं स्त्रीत्वं केनापि मेऽभवत् ।
स्त्रीभावात्पुनरश्वं तं कथमारोढुमुत्सहे ॥ १३.३४.१६ ॥

ମୋ ପୌରୁଷ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା; କୌଣସି କାରଣରୁ ମୋଠାରେ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱ ଆସିଲା। ଏବେ ସ୍ତ୍ରୀରୂପରେ ସେହି ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ିବାକୁ ମୁଁ କେମିତି ସାହସ କରିବି?

13.34.17

महता त्वथ खेदेन आरुह्याश्वं नराधिपः ।
पुनरायात्पुरं तात स्त्रीभूतो नृपसत्तमः। ॥ १३.३४.१७ ॥

ପୁଅ! ସେତେବେଳେ ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ସେହି ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ି, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ନରାଧିପ ସ୍ତ୍ରୀରୂପରେ ହିଁ ନଗରକୁ ଫେରିଲେ।

13.34.18

पुत्रा दाराश्च भृत्याश्च पौरजानपदाश्च ते ।
किन्न्विदं त्विति विज्ञाय विस्मयं परमं गताः ॥ १३.३४.१८ ॥

ପୁତ୍ର, ପତ୍ନୀ, ଭୃତ୍ୟ, ନଗରବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀ — "ଏ କ'ଣ?" ଏହା ଜାଣି ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

13.34.19

अथोवाच स राजर्षिः स्त्रीभूतो वदतांवरः ।
मृगयामस्मि निर्यातो बलैः परिवृतो दृढम्।
उद्भान्तः प्राविशं घोरामटवीं दैवमोहितः ॥ १३.३४.१९ ॥

ସେତେବେଳେ ସ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଯାଇଥିବା, ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ରାଜର୍ଷି କହିଲେ: ସୈନ୍ୟଦ୍ୱାରା ଦୃଢ଼ଭାବେ ଘେରାଯାଇ ମୁଁ ଶିକାର ପାଇଁ ବାହାରିଥିଲି; ପଥ ହରାଇ, ଦୈବମୋହରେ ମୋହିତ ହୋଇ ସେହି ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲି।

13.34.20

अटव्यां च सुघोंरायां तृष्णार्तो नष्टचेतनः ।
सरः सुरुचिरप्रख्यमपश्यं पक्षिभिर्वृतम् ॥ १३.३४.२० ॥

ସେହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ, ଚେତନା ହରାଇଥିବା ମୁଁ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ସରୋବର ଦେଖିଲି।

13.34.21

तत्रावगाढः स्त्रीभूतो व्यक्तं दैवान्न संशयः ।
अतृप्त एव पुत्राणां दाराणां च धनस्य च ॥ १३.३४.२१ ॥

ସେଠାରେ ଓହ୍ଲାଇ, ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ଦୈବବଶରୁ ସ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଗଲି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପୁତ୍ର, ପତ୍ନୀ ଓ ଧନ ପାଇଁ ମୁଁ ଅତୃପ୍ତ ଥିଲି।

13.34.22

नामगोत्राणि चाभाव्य दाराणां मन्त्रिणां तथा ।
आह पुत्रांस्ततः सोऽथ स्त्रीभूतः पार्तिवोत्तमः।
सम्प्रीत्या भुज्यतांराज्यं वनं यास्यामि पुत्रकाः ॥ १३.३४.२२ ॥

ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର, ପତ୍ନୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରି, ସ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିବା ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ପୁତ୍ରଗଣ, ସ୍ନେହରେ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କର; ମୁଁ ବନକୁ ଯିବି।

13.34.23

स पुत्राणां शतं राजा अभिषिच्य वनं गतः ।
गत्वा चैवाश्रमं सा तु तापसं प्रत्यपद्यत ॥ १३.३४.२३ ॥

ସେହି ରାଜା ଶହେ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି ବନକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ସେ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ ଜଣେ ତାପସଙ୍କୁ ପାଇଲା।

13.34.24

तापसेनास्य पुत्राणामाश्रमेष्वभवच्छतम् ।
अथ साऽऽदाय तान्सर्वान्पूर्वपुत्रानभाषत ॥ १३.३४.२४ ॥

ସେହି ତାପସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ରମସମୂହରେ ତାହାର ଶହେ ପୁତ୍ର ହେଲେ; ତା ପରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନେଇ ପୂର୍ବ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ କଥା କହିଲା।

13.34.25

पुरुषत्वे सुता यूयं स्त्रीत्वे चेमे शतं सुताः ।
एकत्र भुज्यतां राज्यं भ्रातृभावेन पुत्रकाः ॥ १३.३४.२५ ॥

ପୁରୁଷତ୍ୱରେ ତୁମେ ପୁତ୍ର, ଓ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱରେ ଏହି ଶହେ ପୁତ୍ର। ହେ ପୁତ୍ରଗଣ, ଭ୍ରାତୃଭାବରେ ଏକତ୍ର ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କର।

13.34.26

सहिता भ्रातरस्तेऽथ राज्यं बुभुजिरे तदा ॥ १३.३४.२६ ॥

ସେତେବେଳେ ସେହି ଭାଇମାନେ ଏକତ୍ର ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କଲେ।

13.34.27

तान्दृष्ट्वा भातृभावेन भुञ्जानान्राज्यमुत्तमम् ।
चिन्तयामास देवेन्द्रो मन्युनाऽथ परिप्लुतः।
उपकारोऽस्य राजर्षेः कृतो नापकृतं मया ॥ १३.३४.२७ ॥

ସେମାନେ ଭ୍ରାତୃଭାବରେ ଉତ୍ତମ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରୁଥିବା ଦେଖି କ୍ରୋଧରେ ପରିପ୍ଲୁତ ଦେବରାଜ ଚିନ୍ତା କଲେ: "ଏହି ରାଜର୍ଷିଙ୍କର ଉପକାର ମୁଁ କରି ନାହିଁ, ଅପକାରମଧ୍ୟ କରି ନାହିଁ।"

13.34.28

ततो ब्राह्मणरुपेण देवराजः शतक्रतुः ।
भेदयामास तान्गत्वा नगरं वै नृपात्मजान् ॥ १३.३४.२८ ॥

ତା'ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧରି ଦେବରାଜ ଶତକ୍ରତୁ ନଗରକୁ ଯାଇ ସେହି ରାଜପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

13.34.29

भ्रातृणां नास्ति सौभ्रात्रं येऽप्येकस्य पितः सुताः ।
कश्यपस्य सुराश्चैव असुराश्व सुतास्तथा। ॥ १३.३४.२९ ॥

ଗୋଟିଏ ପିତାର ପୁତ୍ର ଭାଇମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସୌଭ୍ରାତ୍ର ରହେ ନାହିଁ। କଶ୍ୟପଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୁର ଓ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମିତି।

13.34.30

राज्यहेतोर्विवदिताः कश्यपस्य सुरासुराः ।
यूयं भङ्गास्वनापत्यास्तापसस्येतरे सुताः। ॥ १३.३४.३० ॥

ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ କଶ୍ୟପଙ୍କ ସୁର ଓ ଅସୁରମାନେ ବିବାଦ କଲେ। ତୁମେ ଭଗ୍ନ ଓ ନିଃସନ୍ତାନ; ତାପସଙ୍କର ଅନ୍ୟ ପୁତ୍ରମାନେ ହିଁ।

13.34.31

युष्माकं भेदितास्ते तु युद्धेऽन्योन्यमपातयन् ।
तच्छ्रुत्वा तापसी चापि संतप्ता प्ररुरोद ह ॥ १३.३४.३१ ॥

ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭକ୍ତ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରସ୍ପରକୁ ପକାଇଲେ। ଏହା ଶୁଣି ସେହି ତପସ୍ୱିନୀ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଜୋରରେ କାନ୍ଦିଲେ।

13.34.32

ब्राह्मणच्छद्मनाऽभ्येत्य तामिन्द्रोऽथान्वपृच्छत ।
केन दुःखेन संतप्ता रोदिषि त्वं वरानने ॥ १३.३४.३२ ॥

ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଶରେ ଆସି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, କେଉଁ ଦୁଃଖରେ ତୁମେ କାନ୍ଦୁଛ?'

13.34.33

ब्राह्म्णं तं ततो दृष्ट्वा सा स्त्री करणमब्रवीत् ।
पुत्राणां द्वे शते ब्रह्मन्कालेन विनिपातिते ॥ १३.३४.३३ ॥

ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ସେହି ସ୍ତ୍ରୀ କାରଣ କହିଲେ, 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାଳ ଦ୍ୱାରା ମୋ ଦୁଇଶହ ପୁତ୍ର ନିପାତିତ ହୋଇଛନ୍ତି।'

13.34.34

अहं राजाऽभव विप्र तत्र पूर्वं शतं मम ।
समुत्पन्नं सुरूपाणां पुत्राणां ब्राह्मणोत्तम ॥ १३.३४.३४ ॥

ହେ ବିପ୍ର, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ରାଜା ଥିଲି; ସେଠାରେ ମୋର ସୁରୂପ ଶହେ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଥିଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।

13.34.35

कदाचिन्मृगयां यात उद्धान्तो गहने वने ।
अवगाढश्च सरसि स्त्रीभूतो ब्राह्मणोत्तम ॥ १३.३४.३५ ॥

ଏକଦା ଶିକାର ପାଇଁ ଯାଇ ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାଟ ହଜିଗଲି; ଏକ ସରୋବରରେ ଡୁବି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ସ୍ତ୍ରୀରୂପ ଧାରଣ କଲି।

13.34.36

पुत्रान्राज्ये प्रतिष्ठाप्य वनमस्मि ततो गतः ॥ १३.३४.३६ ॥

ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରି ପରେ ମୁଁ ବନକୁ ଚାଲିଗଲି।

13.34.37

स्त्रियाश्च मे पुत्रशतं तापसेन महात्मना ।
आश्रमे जनितं ब्रह्मन्नीतं तन्नगरं मया ॥ १३.३४.३७ ॥

ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କର ଆଶ୍ରମରେ ଶହେ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ନଗର ମୁଁ ନେଇଗଲି।

13.34.38

तेषां च वैरमुत्पन्नं कालयोगेन वै द्विज ।
एतच्छोचाम्यहं ब्रह्मन्दैवेन समभिप्लुता ॥ १३.३४.३८ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜ, କାଳଯୋଗରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୈର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦୈବ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ମୁଁ ଏଥିପାଇଁ ଶୋକ କରେ।

13.34.39

इन्द्रस्तां दुःशितां दृष्ट्वा अब्रवीत्परुषं वचः ॥ १३.३४.३९ ॥

ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର କଠୋର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

13.34.40

पुरा सुदुःसहं भद्रे मम दुःखं त्वया कृतम् ।
इन्द्रद्विष्टेन यजता मामनाहूय धिष्ठितम्।
इन्द्रोऽहमस्मि दुर्बुद्धे वैरं ते पातितं मया ॥ १३.३४.४० ॥

ପୂର୍ବରେ, ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ତୁମେ ମୋତେ ଅତି ଅସହ୍ୟ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲ। ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୱେଷୀ ଯଜମାନ ମୋତେ ନ ଡାକି ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କଲେ। ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ହେ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି, ତୁମର ବୈର ମୁଁ ପାତିତ କରିଛି।

13.34.41

इन्द्रं दृष्ट्वा तु राजर्षिः पादयोः शिरसा गतः ।
प्रसीद त्रिदशश्रेष्ठ पुत्रकामेन स क्रतुः।
इष्टस्त्रिदशशार्दूल तत्र मे क्षन्तुमर्हसि ॥ १३.३४.४१ ॥

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଜର୍ଷି ମସ୍ତକ ନଇଁ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ପଡ଼ିଲେ। ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ। ପୁତ୍ରକାମନାରେ ସେ ଯଜ୍ଞ କରାଯାଇଥିଲା। ହେ ଦେବଶାର୍ଦୂଳ, ସେଠାରେ ମୋତେ କ୍ଷମା କରିବାକୁ ହେବ।

13.34.42

प्रणिपातेन तस्येन्द्रः परितुष्टो वरं ददौ ॥ १३.३४.४२ ॥

ତାଙ୍କ ପ୍ରଣାମରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ର ବର ଦେଲେ।

13.34.43

पुत्रास्ते कतमे राजञ्जीवन्त्वेतत्प्रचक्ष्व मे ।
स्त्रीभूतस्य हि ये जाताः पुरुषस्याथ येऽभवन् ॥ १३.३४.४३ ॥

ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁମାନେ ଜୀବିତ ରହନ୍ତୁ? ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ—ସ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିବା ଜଣଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିତ, ନା ପୁରୁଷଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିତ?

13.34.44

तापसी तु ततः शक्रमुवाच प्रयताञ्जलिः ।
स्त्रीभूतस्य हि ये पुत्रास्ते मे जीवन्तु वासव ॥ १३.३४.४४ ॥

ତା'ପରେ ସେଇ ତାପସୀ ସ୍ତ୍ରୀ କରଯୋଡ଼ି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—ହେ ବାସବ, ସ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିବା ଜଣଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ ଜୀବିତ ରହନ୍ତୁ।

13.34.45

इन्द्रस्तु विस्मितो दृष्ट्वा स्त्रियं पप्रच्छ तां पुनः ।
पुरुषोत्पादिता ये ते कथं द्वेष्याः सुतास्तव ॥ १३.३४.४५ ॥

କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ସେହି ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଦେଖି ପୁନର୍ବାର ପଚାରିଲେ—ପୁରୁଷଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ତୁମ ପୁତ୍ରମାନେ ତୁମ ପାଇଁ କିପରି ଦ୍ୱେଷ୍ୟ?

13.34.46

स्त्रीभूतस्य हि ये जाताः स्नेहस्तेभ्योऽधिकः कथम् ।
कारणं श्रोतुमिच्छामि तन्मे वक्तुमिहार्हसि ॥ १३.३४.४६ ॥

ସ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିବା ଜଣଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ତୁମର ସ୍ନେହ ଅଧିକ କିପରି? ତାହାର କାରଣ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ଏଠାରେ ତାହା ମୋତେ କହିବା ତୁମ ପକ୍ଷରେ ଉଚିତ।

13.34.47

स्त्रियास्त्वभ्यधिकः स्नेहो न तता पुरुषस्य वै ।
तस्मात्ते शक्र जीवन्तु ये जाताः स्त्रीकृतस्य वै ॥ १३.३४.४७ ॥

ସ୍ତ୍ରୀର ସ୍ନେହ ପୁରୁଷର ସ୍ନେହରୁ ଅଧିକ; ପୁରୁଷର ସେପରି ନୁହେଁ। ତେଣୁ ହେ ଶକ୍ର, ସ୍ତ୍ରୀ କରାଯାଇଥିବା ଜଣଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିତମାନେ ଜୀବିତ ରହନ୍ତୁ।

13.34.48

एवमुक्तस्ततस्त्विन्द्रः प्रीतो वाक्यमुवाच ह ।
सर्व एवेह जीवन्तु पुत्रास्ते सत्यवादिनि ॥ १३.३४.४८ ॥

ଏପରି କୁହାଯିବାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ—ହେ ସତ୍ୟବାଦିନୀ, ତୁମ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ଏଠାରେ ଜୀବିତ ରହନ୍ତୁ।

13.34.49

वरं च वृणु राजेन्द्र यं त्वमिच्छसि सुव्रत ।
पुरुषत्वमथ स्त्रीत्वं मत्तो यदभिकाङ्क्षसे ॥ १३.३४.४९ ॥

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ହେ ସୁବ୍ରତ, ତୁମେ ଯେଉଁ ବର ଇଚ୍ଛା କର ତାହା ମାଗ। ମୋଠାରୁ ତୁମେ ପୁରୁଷତ୍ୱ ନା ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କର, ଯାହା ଇଚ୍ଛା ମାଗ।

13.34.50

स्त्रीत्वमेव वृणे शक्र पुंस्त्वं नेच्छामि वासव ।
एवमुक्तस्तु देवेन्द्रस्तां स्त्रियं प्रत्युवाच ह ॥ १३.३४.५० ॥

ହେ ଶକ୍ର, ମୁଁ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱକୁ ହିଁ ବାଛେ; ପୁରୁଷତ୍ୱ ଚାହେଁ ନାହିଁ। ହେ ବାସବ। ଏହିପରି କୁହାଗଲେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ସେହି ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

13.34.51

पुरुषत्वं कथं त्यक्त्वा स्त्रीत्वं रोचयसे विभो ।
एवमुक्तः प्रत्युवाच स्त्रीभूतो राजसत्तमः ॥ १३.३४.५१ ॥

ହେ ବିଭୋ, ପୁରୁଷତ୍ୱ ତ୍ୟାଗ କରି ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱ ତୁମକୁ କିପରି ଭଲ ଲାଗିଲା? ଏହିପରି କୁହାଗଲେ ସ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିବା ସେହି ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

13.34.52

स्त्रियाः पुरुषसंयोगे प्रीतिरभ्यधिका सदा ।
एतस्मात्कारणाच्छक्र स्त्रीत्वमेव वृणोम्यहम् ॥ १३.३४.५२ ॥

ପୁରୁଷ ସହିତ ସଂଯୋଗରେ ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ସର୍ବଦା ଅଧିକ ଆନନ୍ଦ ଥାଏ। ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ଶକ୍ର, ମୁଁ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱକୁ ହିଁ ବାଛେ।

13.34.53

रमाभि चाधिकं स्त्रीत्वे सत्यं वै देवसत्तम ।
स्त्रीभावेन हि तुष्यामि गम्यतां त्रिदशाधिप ॥ १३.३४.५३ ॥

ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟରେ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱରେ ମୋର ଅଧିକ ଆନନ୍ଦ ଅଛି। ସ୍ତ୍ରୀଭାବରେ ହିଁ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ହେ ତ୍ରିଦଶାଧିପ, ତୁମେ ଯାଅ।

13.34.54

एवमस्त्विति चोक्त्वा तामापृच्छ्य त्रिदिवं गतः ।
एवं स्त्रिया महाराज अधिका प्रीतिरुच्यते ॥ १३.३४.५४ ॥

"ସେହିପରି ହେଉ" ବୋଲି କହି ତାଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ହେ ମହାରାଜ, ଏହିପରି ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦ କୁହାଯାଏ।