マハーバーラタ · 章 13.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.36.1
चित्तं मे दूयते तात लोके परमविन्दतः ॥ १३.३६.१ ॥
父上よ、至高のものを見出せずにいるため、世にあって私の心は苦しんでいます。
13.36.2
अशाश्वतमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् ।
क्रते नारायणं पुण्यं प्रतिभाति पितामह ॥ १३.३६.२ ॥
この世界のすべて、動くものも動かぬものも、無常です。祖父よ、クリタ・ユガにおいては聖なるナーラーヤナのみが輝き出ます。
13.36.3
नारायणो हि विश्वात्मा पुरुषः पुष्करेक्षणः ।
तस्यास्य देवकीसूनोः श्रुतं कृत्स्नं त्वयाऽनघ ॥ १३.३६.३ ॥
ナーラーヤナこそ宇宙の魂、蓮華眼のプルシャです。無垢なる者よ、デーヴァキーの御子について、あなたは余すところなく聞きました。
13.36.4
युधिष्ठिर महाप्राज्ञ मया दृष्टं च सङ्गरे ॥ १३.३६.४ ॥
ユディシュティラよ、大いなる智者よ、私も戦場でこれを見ました。
13.36.5
त्वत्त एव तु राजेन्द्र राजधर्माश्च पुष्कलाः ।
श्रुतं पुराणमखिलं नारदेन निवेदितम्।
गुह्यं नारायणाख्यानं त्रिविधक्लेशनाशनम् ॥ १३.३६.५ ॥
王者の主よ、あなたから多くの王法を聞きました。ナーラダが語った古プラーナの全体、そして三種の苦悩を滅ぼすナーラーヤナの秘伝の物語も聞きました。
13.36.6
एकान्तिधर्मनियमाः समासव्यासकल्पिताः ।
कथिता वै महाभाग त्वया वै मदनुग्रहात् ॥ १३.३६.६ ॥
大いなる幸運者よ、簡略と詳細に整えられた一途の法の規則を、私への恩寵によって、あなたは確かに語ってくださいました。
13.36.7
लोकरक्षणकर्तृत्वं तस्यैव हरिमेधसः ।
आतिथेयविधिश्चैव तपांसि नियमाश्च ये ॥ १३.३६.७ ॥
世界を守る務めはそのハリメーダスのものであり、客を迎える作法、苦行、戒律もまたそうである。
13.36.8
वेदवादप्रसिद्धाश्च वाजपेयादयो मखाः ।
यज्ञा द्रविणनिष्पाद्या अग्निहोत्रानुपालिताः ॥ १३.३६.८ ॥
ヴェーダの教えで名高いヴァージャペーヤなどの供犠、財によって成就される祭祀、アグニホートラによって守られるもの。
13.36.9
जपयज्ञाश्च विविधा ब्राह्मणानां तपस्विनाम् ।
एकादशविधाः प्रोक्ता हविर्यज्ञा द्विजातिनाम् ॥ १३.३६.९ ॥
バラモンと苦行者の念誦の供犠は多様であり、再生族の供物の供犠は十一種と説かれる。
13.36.10
तेषां फलविशेषाश्च उञ्छधर्मास्तथैव च ।
अहन्यहनि ये प्रोक्ता महायज्ञा द्विजातिनाम् ॥ १३.३६.१० ॥
それらの特別な果報とウンチャ（落穂拾い）の法もまた同様であり、再生族の大祭は日々説かれる。
13.36.11
वेदश्रवणधर्माश्च ब्रह्मयज्ञफलं तथा ।
वेदव्रतविधानं च नियमाश्चैव वैदिकाः ॥ १३.३६.११ ॥
ヴェーダを聞く法とブラフマ祭の果報も同様であり、ヴェーダの誓戒の規定と吠陀の戒律もまたそうである。
13.36.12
स्वाहा स्वधा प्रणीते च इष्टापूर्तफलं तथा ।
उत्तरोत्तरसेवायामाश्रमाणां च यत्फलम् ॥ १३.३६.१२ ॥
スヴァーハーとスヴァダーの唱え、用意された供物において、祭祀と布施の果報もまた同様であり、人生の諸期を段階を追って仕えることの果報もまた。
13.36.13
प्रत्येकशश्च निष्ठायामाश्रमाणां महामते ।
मासपक्षोपवासानां सम्यगुक्तफलं च यत् ॥ १३.३६.१३ ॥
偉大な智慧の方よ、各アーシュラマの実践における果報、そして月と半月の断食の果報は、よく説かれたとおりです。
13.36.14
अनाशितानां ये लोका ये च पञ्चतपा नराः ।
वीराध्वानं प्रपन्नानां या गतिश्चाग्निहोत्रिणाम् ॥ १३.३६.१४ ॥
飲食を断つ者たちの世界、五火の苦行をする人々の世界、勇者の道に至った者たちの行方、そして火の供犠を行う者たちの行方。
13.36.15
ग्रीष्मे पञ्चतपानां च शिशिरे जलचारिणाम् ।
वर्षे स्थण्डिलशायीनां फलं यत्परिकीर्तितम् ॥ १३.३६.१५ ॥
夏に五火の苦行をする者、冬に水中に住む者、雨季に地面に眠る者に説かれた果報。
13.36.16
लोके चक्रचराणां च द्विजानां यत्फलं स्मृतम् ।
अन्नादीनां च दानानां यत्फलं परिकीर्तितम् ॥ १३.३६.१६ ॥
世を托鉢して巡る再生族（ドヴィジャ）に伝えられる果報と、食物などの布施に説かれた果報。
13.36.17
सर्वतीर्थाभिषिक्तानां नराणां च फलोदयः ।
राज्ञां धर्माश्च ये लोके सम्यक्पालयतां प्रजाः ॥ १३.३६.१७ ॥
あらゆる聖地で沐浴した人々に果報が生じること、そして民を正しく守る世の王たちの法。
13.36.18
ये च सत्यव्रता लोके ये तीर्थे कृतश्रमाः ।
मातापितृपरा ये च गुरुवृत्तीश्च संश्रिताः ॥ १३.३६.१८ ॥
世にあって真実の誓いを守る者、聖なる渡し場で努めた者、母と父に専念する者、師に仕える行いに身を寄せた者。
13.36.19
गोब्राह्मणपरित्राणे राष्ट्रातिक्रमणे तथा ।
त्यजन्त्यभिमुखाः प्राणान्निर्भयाः सत्वमाश्रिताः ॥ १३.३६.१९ ॥
牛とバラモンを守る時、また王国への侵略に抗する時に、正面から敵に向かい、恐れなく、内なる堅固さ(サットヴァ)に依って命を捨てる者たち。
13.36.20
सहस्रदक्षिणानां च या गतिर्वदनां वर ।
ये च संध्यामुपासन्ते सम्यगुक्ता महाव्रताः ॥ १३.३६.२० ॥
最良の人よ、千の布施を施す者の行く末、そして黄昏の礼拝を行い、正しく説かれた大誓願を守る者の行く末が語られている。
13.36.21
तथा योगविधानं च यद्ग्रन्थेष्वभिशब्दितम् ।
वेदाद्याः श्रुतयश्चापि श्रुता मे गुरुसत्तम ॥ १३.३६.२१ ॥
また、典籍に説かれたヨーガの方法と、ヴェーダをはじめとする聖典（シュルティ）も、私は聞きました、最良の師よ。
13.36.22
सिद्धान्तनिर्णयाश्चापि द्वैपायनमुखोद्गताः ।
श्रुताः पञ्च महायज्ञा येषु सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १३.३६.२२ ॥
ドヴァイパーヤナ（ヴィヤーサ）の口から語られた教義の確定した結論も、そしてすべてがそれに基づく五大祭祀も、私は聞きました。
13.36.23
तत्प्रभेदेषु ये धर्मास्तेऽपि वै कृत्स्नशः श्रुताः ।
न च दूषयितुं शक्याः सद्भिरुक्ता हि ते तथा ॥ १३.३६.२३ ॥
その分派に含まれるダルマ（法）も、私は余すことなく聞きました。それらは貶めることはできません。善き人々がそのように説いたからです。
13.36.24
एतेषां किल धर्माणामुत्तमो वैष्णवो विधिः ।
रक्षते भगवान्विष्णुर्भक्तमात्मशरीरवत् ॥ १३.३६.२४ ॥
これらのダルマの中で最も高い規範はヴァイシュナヴァの道です。尊き主ヴィシュヌは、自分の身体を守るように、その信者を守られます。
13.36.25
कर्मणो हि कृतेस्येह कामितस्य द्विजोत्तम ।
फलं ह्यवश्यं भोक्तव्यमृषिर्द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १३.३६.२५ ॥
最上の再生者よ、この世で行い求めた業の果報は必ず受けねばならない、とドヴァイパーヤナ仙は言った。
13.36.26
भोगान्ते चापि पतनं गतिः पूर्वं प्रभाषिता ।
न मे प्रीतिकरास्त्वेते विषोदर्का हि मे मताः ॥ १३.३६.२६ ॥
享楽の終わりの堕落と行き先は前に説かれた。これらは私を喜ばせない。私の考えでは、その結果は毒のようなものだ。
13.36.27
वधात्कृष्टतरं मन्ये गर्भवासं महाद्युते ।
दिष्टान्ते यानि दुःखानि पुरुषो विन्दते विभो।
ततः कष्टतराणीह गर्भवासे हि विन्दति ॥ १३.३६.२७ ॥
大いに輝く方よ、私は胎内に宿ることが死よりも苦しいと考えます。主よ、人が定められた時の終わりに受ける苦しみより、さらに激しい苦しみを、人は胎内で受けるのです。
13.36.28
ततश्चाभ्याधिकां तीव्रां वेदनां लभते नरः ।
गर्भापक्रमणे तात कर्मणासुपसर्पणे ॥ १३.३६.२८ ॥
その後、人は胎から出るときに過度の激しい苦痛を受けます、父上よ。業によって命の息が近づくときも同様です。
13.36.29
तस्मान्मे निश्चयो जातो धर्मेष्वेतेषु भारत ।
तदिच्छामि कुरुश्रेष्ठ त्वत्प्रसादान्महामते।
तं धर्मं चेह वेत्तुं वै यो जराजन्ममृत्युहा ॥ १३.३६.२९ ॥
ですから、バーラタよ、私はこれらのダルマについて決心を固めました。クル族最良の方、大いなる智慧の方よ、あなたの恩寵により、老いと生と死を滅ぼすダルマを知りたいのです。
13.36.30
येनोष्णदा वैतरणी असिपत्रवनं च तत् ।
कुण्डानि चाग्नितप्तानि क्षुरधारापथस्तथा।
शाल्मलीं च महाघोरामायसीं घोरकण्टकाम् ॥ १३.३६.३० ॥
そこには熱いヴァイタラニー川、あの剣葉の林、火で焼かれた穴、剃刀の刃の道、そして鉄の棘を持つ恐ろしいシャールマリー樹がある。
13.36.31
मातापितृकते चापि सुहृन्मित्रार्थकारणात् ।
आत्महेतोश्च पापानि कृतानीह नरैश्च यैः।
तेषां फलोदयं कष्टमृषिर्द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १३.३६.३१ ॥
母や父のため、友人や仲間や富のため、また自分のために、人々がここで犯した罪の果報が苦しみとして現れること、それを仙人ドヴァイパーヤナが説いた。
13.36.32
कुम्भीपाकप्रदीप्तानां शूलार्तानां च क्रन्दताम् ।
रौरवे क्षिप्यमाणानां प्रहारैर्मथितात्मनाम् ॥ १३.३६.३२ ॥
クンビーパーカの釜で燃え、杭に苦しめられ、叫び、ラウラヴァ地獄に投げ込まれ、打撃で身を砕かれる者たちの。
13.36.33
स्तनतामपकृत्तानां पिबतामात्मशोणितम् ।
तेषामेव प्रवदतां कारुण्यं नास्ति यन्त्रतः ॥ १३.३६.३३ ॥
切り刻まれて呻き、自分の血を飲む者たちには、彼ら自身が話していても、責め具からの憐れみはない。
13.36.34
तृष्णाशुष्कोष्ठकण्ठानां विह्वलानामचेतसाम् ।
सर्वदुःखाभिभूतानां रुजार्तानां च क्रोशताम् ॥ १३.३६.३४ ॥
渇きで唇と喉が干からび、混乱して意識を失い、あらゆる苦しみに打ち負かされ、苦痛に責められて叫ぶ者たちの。
13.36.35
वेदनार्ता हि क्रन्दन्ति पूरयन्तो दिशो दश ॥ १३.३६.३५ ॥
苦痛に責められた彼らは確かに叫び、十方を満たしている。
13.36.36
एकः करोति पापानि सहभोज्यानि बान्धवैः ।
तेषामेकः फलं भुङ्क्ते कष्टं वैवस्वते गृहे ॥ १३.३६.३६ ॥
一人が罪を犯し、共に食を分かつ親族がその果報を共に受けるが、そのうち苦しみを受けるのは一人だけで、ヴァイヴァスヴァタの館でのことである。
13.36.37
येन नैतां गतिं गच्छेन्न विण्मूत्रास्थिपिच्छिले ।
विष्ठामूत्रकृमीमध्ये बहुजन्तुनिषेविते ॥ १३.३६.३७ ॥
人がこのような状態に陥らないように。糞尿や骨や泥の中、糞尿と虫の間、多くの生き物が群がる場所に。
13.36.38
को गर्भवासात्परतो नरकोऽन्यो विधीयते ।
यत्र वासकृतो योगः कुक्षौ वासो विधीयते ॥ १३.३६.३८ ॥
胎内に宿ること以外に、どのような地獄が定められているのか。そこでは宿ることによって結合が生じ、腹中に住むことが定められている。
13.36.39
जातो विस्तीर्णशोकः स्याद्भवेत विगतज्वरः ।
न चैष लभ्यते कामो जातमात्रं हि मानवम्।
आविशन्तीह दुःखानि मनोवाक्कायिकानि तु ॥ १३.३६.३९ ॥
生まれた人には広大な憂いが生じ、熱病を免れることもあるが、この願いは得られない。人は生まれるとすぐに、心と言葉と身体の苦しみがここに入り込むのである。
13.36.40
तैरस्वतन्त्रो भवति पीड्यमानो भयानकैः ।
तैर्गर्भवासं गच्छति अवशो जायते तथा ॥ १३.३६.४० ॥
それら恐ろしい苦しみに責め苛まれて、人は自由を失う。それによって胎内に入り、このように無力なままに生まれるのである。
13.36.41
अवशश्चेहते जन्तुर्व्रजत्यवश एव हि ।
जरसा रूपविध्वंसं प्राप्नोत्यवश एव तु ॥ १३.३६.४१ ॥
生き物は無力なまま努め、まことに無力なまま歩む。老いによって姿の衰えに至る——まことに無力なままに。
13.36.42
शरीरभेदमाप्नोति जीर्यतेऽवश एव तु ।
एवं ह्यनियतो मृत्युर्भवत्येव सदा नृषु ॥ १३.३६.४२ ॥
身体は壊れ、人は無力なまま老いていく。このように人間にとって死は常に定まらないものである。
13.36.43
गर्भेषु म्रियते कश्चिज्जायमानस्तथाऽपरः ।
जाता म्रियन्ते बहवो यौवनस्थास्तथाऽपरे।
मध्यभावे तु नश्यन्ति स्थविरो मृत एव तु ॥ १३.३६.४३ ॥
胎内で死ぬ者もあれば、生まれるときに死ぬ者もある。生まれた者の多くも死に、青年にある者も中年の者も滅びる。老人はすでに死んだも同然である。
13.36.44
को जन्मनो नोद्विजते स्वयम्भूरपि यो भवेत् ।
कुतस्त्वस्मद्विधस्तात मरणस्य वशानुगः ॥ १३.३६.४४ ॥
生まれることに怖れを感じない者があろうか、自存者ブラフマーでさえも。親愛なる方よ、死の支配下にある我々のような者がどうして恐れずにいられようか。
13.36.45
नित्याविष्टो भयेनाहं मनसा कुरुसत्तम ।
मुहूर्तमप्यहं शर्म न विन्दामि महामते ॥ १३.३६.४५ ॥
クル族の最良の者よ、私は心の中で常に恐怖に捕らえられている。大いなる智慧の者よ、一瞬たりとも安らぎを得られない。
13.36.46
कालात्मनि तिरोभूतो नित्यं तद्गुणवर्जितः ।
अन्नैर्बहुविधैः पुष्टं वस्त्रैर्नानाविधैर्वृतम् ॥ १३.३६.४६ ॥
時を本性とする死に隠され、常にその性質を欠き、種々の食物で養われ、種々の衣服に包まれた者。
13.36.47
चन्दनागरुदिग्धाङ्गं मणिमुक्ताविभूषितम् ।
यानैर्बहुविधैर्यातमेकान्तेनैव लालितम् ॥ १३.३६.४७ ॥
白檀と沈香を塗った身体、宝玉と真珠で飾られ、様々な乗り物で運ばれ、ひたすら人里離れた所で甘やかされた者。
13.36.48
यौवनोद्धतरूपाभिर्मन्दविह्वलगामिभिः ।
इष्टिभिरभिरामाभिर्वरस्त्रीभिरयन्त्रितम् ॥ १३.३६.४८ ॥
若さに燃える美しさを持ち、ゆるやかによろめきながら歩く、愛しく魅力的な優れた女性たちに縛られることなく。
13.36.49
रमितं सुचिरं कालं शरीरममितप्रभम् ।
अवितृप्ता गमिष्यन्ति हित्वा प्राणांस्तथाऽपरे ॥ १३.३६.४९ ॥
無量の輝きを持つ身体は長い間楽しみを味わった。他の者たちもまた、息を捨てて満たされぬまま去っていくであろう。
13.36.50
स्वर्गेऽप्यनियता भूतिस्तथैवाकाशसंश्रये ।
देवाऽप्यधिष्ठानवशास्तस्माद्देवं न कामये ॥ १३.३६.५० ॥
天界でも繁栄は定まらず、虚空に依ることも同様である。神々さえ住処に縛られている。ゆえに私は神となることを望まない。
13.36.51
कामानां नास्त्यधिष्ठानमकामस्तु निवर्तते ।
लोकसङ्ग्रहधर्मास्तु सर्व एव न संशयः ॥ १३.३६.५१ ॥
欲望には拠り所がない。しかし無欲な者は退く。世界を支える義務はまさにそれらすべてであり、疑いはない。
13.36.52
डोलासधर्मा धर्मज्ञ ऋषिर्द्वैपायनोऽब्रवीत् ।
अस्मात्को विषमं दुःखमारोहेत विचक्षणः ॥ १३.३६.५२ ॥
法に通じた聖仙ドヴァイパーヤナは、（生は）ブランコのようだと言った。ならば、どの賢者がこれによって険しい苦しみに登るだろうか。
13.36.53
विद्यमाने समे मार्गे डोलाधर्मविवर्जिते ।
को ह्यात्मानं प्रियं लोके डोलासाधर्म्यतांनयेत् ॥ १३.३६.५३ ॥
揺れる性質のない平らな道があるのに、世の中で誰が愛しい自己をブランコのような不安定さへ導くだろうか。
13.36.54
चराचरैः सर्वभूतैर्गन्तव्यमविशङ्कया ।
अस्माल्लोकात्परं लोकमपाथेयमदैशिकम्।
घोरं तमः प्रवेष्टव्यमत्रातारमबान्धवम् ॥ १३.३६.५४ ॥
動くものも動かないものも、すべての生きものは疑うことなく、この世からあの世へと旅立たねばならぬ。路銀もなく案内もなく、庇護者も親族もなく、恐ろしい闇に入らねばならぬ。
13.36.55
ये तु तं किल धर्मज्ञा धर्मं नारायणेरितम् ।
अनन्यमनसो दान्ताः स्मरन्ति नियतव्रताः ॥ १३.३६.५५ ॥
しかし、法を知る者たちは、心を一つにし、自制し、定めた誓いを守って、ナーラーヤナが説いたその法を念じる。
13.36.56
ततस्तेनैव पश्यन्ति प्राप्नुव्ति परं पदम् ।
रक्षते भगवान्विष्णुर्भक्तानात्मशरीरवत् ॥ १३.३६.५६ ॥
そうしてその法によって、彼らは見て、至高の境地に達する。尊きヴィシュヌは、帰依者を自分の身体のように守る。
13.36.57
कुलालचक्रप्रतिमे भ्राम्यमाणेषु जन्तुषु ।
मातापितृसहस्राणि सम्प्राप्तानि मया गुरो ॥ १३.३६.५७ ॥
陶工の轆轤のように生きものが回り続けるなかで、師よ、私は幾千の母と父を得てきました。
13.36.58
स्नेहापन्नेन पीतास्तु मातॄणां विविधाः स्तलाः ॥ १३.३६.५८ ॥
情愛に満たされて、私は母たちの様々な乳を飲んできた。
13.36.59
पुत्रदारसहस्राणि इष्टानिष्टशतानि च ।
प्राप्तान्यधिष्ठानवशादतीतानि तथैव च।
न क्वचिन्न सुखं प्राप्तं न क्वचिच्छाश्वती स्थितिः ॥ १३.३६.५९ ॥
数千の息子と妻、数百の好ましいことと好ましくないことは、住処の力によって得られ、同じように過ぎ去った。どこにも幸福は得られず、どこにも永遠の状態は見出されなかった。
13.36.60
स्थानैर्महद्भिर्विभ्रंशो दुःखलब्धैः पुनः पुनः ।
धननाशश्च सम्प्राप्तो लब्ध्वा दुःखेन तद्धनम्।
अध्वगानामिव पथि च्छायामाश्रित्य सङ्गमः ॥ १३.३६.६० ॥
苦労して得た高い地位から何度も転落し、財産も失われる。苦労して得たその財産さえも失う。道を行く旅人が木陰に身を寄せて出会うように、この出会いもまたそのようなものだ。
13.36.61
एवं कर्मवशो लोको ज्ञातीनां हितसङ्गमः ।
विश्रम्य च पुनर्याति कर्मभिर्दर्शितां गतिम् ॥ १३.३६.६१ ॥
このように世界は業に支配されており、親族の有益な集いもまたそうである。休息した後、再び自らの行いが示した道へと向かう。
13.36.62
एतदीदृशकं दृष्ट्वा ज्ञात्वा चैव समागमम् ।
को न बिभ्येत्कुरुश्रेष्ठ विष्ठान्नस्येव भोजनात् ॥ १३.३६.६२ ॥
クル族の最良の者よ。このようなものを見て、このような集いを知って、排泄物を食べることを恐れるように恐れない者がいるだろうか。
13.36.63
बुद्धिश्च मे समुत्पन्ना वैष्णवे धर्मविस्तरे ।
तदेष शिरसा पादौ गतोऽस्मि भगवंस्तव।
शरणं च प्रपन्नोऽस्मि गन्तव्ये शरणे ध्रुवे ॥ १३.३६.६३ ॥
ヴィシュヌに関わるダルマの広い教えについて、私の智慧が生じました。それゆえ尊き方よ、私は頭を御足につけてまいりました。到達すべき不動の帰依処である、あなたに帰依いたしました。
13.36.64
जन्ममृत्युजराखिन्नस्त्रिभिर्दुःखैर्निपीडितः ।
इच्छामि भवता त्रातुमेभ्यस्त्वत्तो महामते।
तस्याद्य युगधर्मस्य श्रवणात्कुरुपुङ्गव ॥ १३.३६.६४ ॥
生・死・老に疲れ、三つの苦に責めさいなまれております。偉大な知恵の方よ、あなたによってこれらから救われたいと願います。クルの雄牛よ、今日その時代のダルマを聞いて、これを望みます。
13.36.65
एतदाद्ययुगोद्भूतं त्रेतायां तत्तिरोहितम् ।
स एव धर्ममखिलमृषिर्द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १३.३६.६५ ॥
最初の時代に生じ、トレーター時代に失われたこの法を、聖者ドヴァイパーヤナ（ヴィヤーサ）が余すところなく説いた。