มหาภารตะ · อัธยายะ 13.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.36.1
चित्तं मे दूयते तात लोके परमविन्दतः ॥ १३.३६.१ ॥
ท่านผู้เป็นบิดา จิตของข้าพเจ้าเร่าร้อนอยู่ในโลก เพราะยังไม่พบสิ่งสูงสุด
13.36.2
अशाश्वतमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् ।
क्रते नारायणं पुण्यं प्रतिभाति पितामह ॥ १३.३६.२ ॥
โลกทั้งมวลนี้ ทั้งที่ไม่เคลื่อนที่และที่เคลื่อนที่ ล้วนไม่จีรัง ในยุคกฤตะ พระนารายณ์อันศักดิ์สิทธิ์เท่านั้นที่ปรากฏเจิดจรัส ข้าแต่ปิตามหะ
13.36.3
नारायणो हि विश्वात्मा पुरुषः पुष्करेक्षणः ।
तस्यास्य देवकीसूनोः श्रुतं कृत्स्नं त्वयाऽनघ ॥ १३.३६.३ ॥
พระนารายณ์นั้นแลคืออาตมันแห่งจักรวาล คือบุรุษผู้มีดวงตาดุจดอกบัว ข้าแต่ผู้ไร้บาป ท่านได้ฟังเรื่องราวทั้งหมดของพระโอรสของเทวกีมาแล้ว
13.36.4
युधिष्ठिर महाप्राज्ञ मया दृष्टं च सङ्गरे ॥ १३.३६.४ ॥
ข้าแต่ยุธิษฐิระ ผู้มีปัญญายิ่ง ข้าพเจ้าเองก็ได้เห็นเรื่องนี้ในการสงคราม
13.36.5
त्वत्त एव तु राजेन्द्र राजधर्माश्च पुष्कलाः ।
श्रुतं पुराणमखिलं नारदेन निवेदितम्।
गुह्यं नारायणाख्यानं त्रिविधक्लेशनाशनम् ॥ १३.३६.५ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ จากท่านเท่านั้นที่ข้าพเจ้าได้ฟังราชธรรมมากมาย ข้าพเจ้าได้ฟังปุราณะทั้งหมดที่นารทะได้เล่าไว้ และเรื่องลับของพระนารายณ์ซึ่งขจัดความทุกข์สามประการ
13.36.6
एकान्तिधर्मनियमाः समासव्यासकल्पिताः ।
कथिता वै महाभाग त्वया वै मदनुग्रहात् ॥ १३.३६.६ ॥
ข้าแต่ผู้มีโชคยิ่ง หลักแห่งธรรมเฉพาะทางเอกาคริก ทั้งฉบับย่อและฉบับขยาย ท่านได้กล่าวไว้แล้วจริง ๆ ด้วยความเมตตาต่อข้าพเจ้า
13.36.7
लोकरक्षणकर्तृत्वं तस्यैव हरिमेधसः ।
आतिथेयविधिश्चैव तपांसि नियमाश्च ये ॥ १३.३६.७ ॥
การปกป้องโลกเป็นหน้าที่ของหริเมธัสผู้นั้น เช่นเดียวกับวิธีการต้อนรับแขก การบำเพ็ญตบะ และข้อปฏิบัติต่าง ๆ
13.36.8
वेदवादप्रसिद्धाश्च वाजपेयादयो मखाः ।
यज्ञा द्रविणनिष्पाद्या अग्निहोत्रानुपालिताः ॥ १३.३६.८ ॥
พิธียัญที่เลื่องลือในคำสอนของพระเวท เช่น วาชเปยะ และการบูชายัญที่สำเร็จได้ด้วยทรัพย์ ซึ่งรักษาไว้ด้วยการถวายอัคนิโหตระ
13.36.9
जपयज्ञाश्च विविधा ब्राह्मणानां तपस्विनाम् ।
एकादशविधाः प्रोक्ता हविर्यज्ञा द्विजातिनाम् ॥ १३.३६.९ ॥
การบูชายัญด้วยการท่องมนตร์ของพราหมณ์และนักพรตมีหลายประเภท ส่วนการบูชายัญด้วยการถวายเครื่องบูชาของทวิชาติ กล่าวไว้ว่ามีสิบเอ็ดประเภท
13.36.10
तेषां फलविशेषाश्च उञ्छधर्मास्तथैव च ।
अहन्यहनि ये प्रोक्ता महायज्ञा द्विजातिनाम् ॥ १३.३६.१० ॥
ผลอันพิเศษของสิ่งเหล่านั้น และธรรมแห่งการเก็บเกี่ยวเศษข้าวก็เช่นกัน รวมทั้งมหายัญของทวิชาติที่กล่าวไว้ทุกวัน
13.36.11
वेदश्रवणधर्माश्च ब्रह्मयज्ञफलं तथा ।
वेदव्रतविधानं च नियमाश्चैव वैदिकाः ॥ १३.३६.११ ॥
หน้าที่ในการสดับพระเวท และผลของพรหมยัญก็เช่นกัน รวมทั้งวิธีปฏิบัติตามพรตแห่งพระเวท และข้อปฏิบัติตามพระเวท
13.36.12
स्वाहा स्वधा प्रणीते च इष्टापूर्तफलं तथा ।
उत्तरोत्तरसेवायामाश्रमाणां च यत्फलम् ॥ १३.३६.१२ ॥
ในการกล่าวคำว่าสวาหาและสวธา และในเครื่องบูชาที่จัดเตรียมไว้ ผลของอิษฏาปูรตะก็เช่นกัน และผลของการรับใช้ขั้นชีวิตต่าง ๆ ที่สูงขึ้นทีละขั้น
13.36.13
प्रत्येकशश्च निष्ठायामाश्रमाणां महामते ।
मासपक्षोपवासानां सम्यगुक्तफलं च यत् ॥ १३.३६.१३ ॥
ข้าแต่ผู้มีปัญญายิ่ง ผลที่กล่าวไว้โดยครบถ้วนสำหรับการปฏิบัติในแต่ละขั้นชีวิต และสำหรับการถืออุโบสถเป็นเดือนและปักษ์ นั้นคืออะไร
13.36.14
अनाशितानां ये लोका ये च पञ्चतपा नराः ।
वीराध्वानं प्रपन्नानां या गतिश्चाग्निहोत्रिणाम् ॥ १३.३६.१४ ॥
โลกของผู้ที่ไม่รับประทานอาหาร และของผู้ที่บำเพ็ญปัญจตปะ คติของผู้ที่ดำเนินบนทางของวีรชน และคติของผู้บูชาไฟอัคนิโหตระ
13.36.15
ग्रीष्मे पञ्चतपानां च शिशिरे जलचारिणाम् ।
वर्षे स्थण्डिलशायीनां फलं यत्परिकीर्तितम् ॥ १३.३६.१५ ॥
ผลที่กล่าวไว้สำหรับผู้บำเพ็ญปัญจตปะในฤดูร้อน สำหรับผู้อาศัยในน้ำในฤดูหนาว และสำหรับผู้นอนบนพื้นดินเปล่าในฤดูฝน
13.36.16
लोके चक्रचराणां च द्विजानां यत्फलं स्मृतम् ।
अन्नादीनां च दानानां यत्फलं परिकीर्तितम् ॥ १३.३६.१६ ॥
ผลที่กล่าวไว้สำหรับทวิชาติผู้เที่ยวเร่ร่อนไปในโลกในฐานะภิกษุ และผลที่กล่าวไว้สำหรับการให้ทาน เช่น อาหาร และสิ่งอื่นทำนองนั้น
13.36.17
सर्वतीर्थाभिषिक्तानां नराणां च फलोदयः ।
राज्ञां धर्माश्च ये लोके सम्यक्पालयतां प्रजाः ॥ १३.३६.१७ ॥
การผลิบานของผลสำหรับมนุษย์ผู้ได้รับการอภิเษกที่ท่าศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย และหน้าที่ของกษัตริย์ในโลกผู้ปกครองประชาราษฎร์โดยชอบ
13.36.18
ये च सत्यव्रता लोके ये तीर्थे कृतश्रमाः ।
मातापितृपरा ये च गुरुवृत्तीश्च संश्रिताः ॥ १३.३६.१८ ॥
ผู้ในโลกที่ถือปฏิญาณแห่งสัตย์ ผู้ที่ได้พยายามที่ท่าศักดิ์สิทธิ์ ผู้ที่อุทิศตนต่อมารดาบิดา และผู้ที่พึ่งพาการประพฤติของครู
13.36.19
गोब्राह्मणपरित्राणे राष्ट्रातिक्रमणे तथा ।
त्यजन्त्यभिमुखाः प्राणान्निर्भयाः सत्वमाश्रिताः ॥ १३.३६.१९ ॥
ผู้ที่ในการปกป้องโคและพราหมณ์ และในการต่อต้านการรุกรานแว่นแคว้น เผชิญหน้าข้าศึกและสละชีวิต ไม่หวาดกลัว ด้วยการยึดมั่นในความกล้าหาญที่มั่นคง
13.36.20
सहस्रदक्षिणानां च या गतिर्वदनां वर ।
ये च संध्यामुपासन्ते सम्यगुक्ता महाव्रताः ॥ १३.३६.२० ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ คติที่กล่าวถึงสำหรับผู้ถวายค่าบูชาพันหนึ่ง และสำหรับผู้ที่ประกอบพิธีสนธยาและถือมหาพรตตามที่ได้รับการสั่งสอนไว้โดยชอบ
13.36.21
तथा योगविधानं च यद्ग्रन्थेष्वभिशब्दितम् ।
वेदाद्याः श्रुतयश्चापि श्रुता मे गुरुसत्तम ॥ १३.३६.२१ ॥
ทำนองเดียวกัน วิธีการแห่งโยคะที่กล่าวไว้ในคัมภีร์ทั้งหลาย และคำสอนแห่งศรุติเริ่มด้วยพระเวท ข้าพเจ้าก็ได้ฟังมาแล้ว ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ครู
13.36.22
सिद्धान्तनिर्णयाश्चापि द्वैपायनमुखोद्गताः ।
श्रुताः पञ्च महायज्ञा येषु सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १३.३६.२२ ॥
ข้าพเจ้าได้ฟังข้อสรุปแห่งหลักคำสอนที่ประกาศจากปากของท่านไทวปายนะ และมหายัญทั้งห้า ซึ่งทุกสิ่งตั้งอยู่บนนั้นด้วย
13.36.23
तत्प्रभेदेषु ये धर्मास्तेऽपि वै कृत्स्नशः श्रुताः ।
न च दूषयितुं शक्याः सद्भिरुक्ता हि ते तथा ॥ १३.३६.२३ ॥
ส่วนธรรมทั้งหลายที่อยู่ในแขนงย่อยของสิ่งเหล่านั้น ข้าพเจ้าก็ได้ฟังมาโดยครบถ้วนแล้วเช่นกัน ไม่อาจติเตียนได้ เพราะคนดีได้กล่าวไว้เช่นนั้น
13.36.24
एतेषां किल धर्माणामुत्तमो वैष्णवो विधिः ।
रक्षते भगवान्विष्णुर्भक्तमात्मशरीरवत् ॥ १३.३६.२४ ॥
ในบรรดาธรรมเหล่านี้ วิธีแห่งไวษณพเป็นวิธีอันสูงสุด พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระคุณวิษณุทรงคุ้มครองผู้ภักดีดุจคุ้มครองพระกายของพระองค์เอง
13.36.25
कर्मणो हि कृतेस्येह कामितस्य द्विजोत्तम ।
फलं ह्यवश्यं भोक्तव्यमृषिर्द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १३.३६.२५ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชา ผลของกรรมที่ทำในโลกนี้และปรารถนาไว้ ย่อมต้องได้รับผลนั้นเป็นแน่ ฤๅษีไทวปายนะได้กล่าวไว้เช่นนั้น
13.36.26
भोगान्ते चापि पतनं गतिः पूर्वं प्रभाषिता ।
न मे प्रीतिकरास्त्वेते विषोदर्का हि मे मताः ॥ १३.३६.२६ ॥
การตกลงเมื่อสิ้นการเสวยสุข และคติทั้งหลาย ได้ถูกกล่าวไว้ก่อนแล้ว สิ่งเหล่านี้ไม่ทำให้ข้าพเจ้าพอใจ เพราะข้าพเจ้าเห็นว่าผลของสิ่งเหล่านี้เป็นดุจพิษ
13.36.27
वधात्कृष्टतरं मन्ये गर्भवासं महाद्युते ।
दिष्टान्ते यानि दुःखानि पुरुषो विन्दते विभो।
ततः कष्टतराणीह गर्भवासे हि विन्दति ॥ १३.३६.२७ ॥
ข้าแต่ผู้มีรัศมีรุ่งโรจน์ ข้าพเจ้าเห็นว่าการอยู่ในครรภ์มารดาเป็นทุกข์ยิ่งกว่าความตาย ข้าแต่ผู้ทรงอานุภาพ ทุกข์ที่มนุษย์ได้รับเมื่อถึงกาลที่กำหนดไว้ ยังน้อยกว่าทุกข์ที่หนักกว่านั้นซึ่งเขาได้รับในครรภ์มารดาในโลกนี้
13.36.28
ततश्चाभ्याधिकां तीव्रां वेदनां लभते नरः ।
गर्भापक्रमणे तात कर्मणासुपसर्पणे ॥ १३.३६.२८ ॥
แล้วมนุษย์ย่อมได้รับความเจ็บปวดอย่างรุนแรงและยิ่งยวด เมื่อออกจากครรภ์มารดา ข้าแต่ลูกรัก และในทำนองเดียวกันเมื่อลมปราณเข้าใกล้ด้วยอำนาจของกรรม
13.36.29
तस्मान्मे निश्चयो जातो धर्मेष्वेतेषु भारत ।
तदिच्छामि कुरुश्रेष्ठ त्वत्प्रसादान्महामते।
तं धर्मं चेह वेत्तुं वै यो जराजन्ममृत्युहा ॥ १३.३६.२९ ॥
เพราะเหตุนั้น ข้าแต่พระภรตะ ความแน่วแน่จึงเกิดขึ้นในข้าพเจ้าเกี่ยวกับธรรมเหล่านี้ ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งกุรุ ข้าแต่ผู้มีปัญญายิ่ง ด้วยพระกรุณาของท่าน ข้าพเจ้าปรารถนาจะรู้ธรรมนั้นซึ่งทำลายชรา ชาติ และมรณะ
13.36.30
येनोष्णदा वैतरणी असिपत्रवनं च तत् ।
कुण्डानि चाग्नितप्तानि क्षुरधारापथस्तथा।
शाल्मलीं च महाघोरामायसीं घोरकण्टकाम् ॥ १३.३६.३० ॥
ซึ่งมีแม่น้ำไวตรณีร้อนระอุ ป่าใบดาบ หลุมที่ร้อนด้วยไฟ ทางแห่งคมมีด และต้นศาลมลีอันน่าสะพรึงกลัวยิ่ง มีหนามเหล็กน่ากลัว
13.36.31
मातापितृकते चापि सुहृन्मित्रार्थकारणात् ।
आत्महेतोश्च पापानि कृतानीह नरैश्च यैः।
तेषां फलोदयं कष्टमृषिर्द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १३.३६.३१ ॥
ความทุกข์ที่บาปซึ่งมนุษย์ได้กระทำไว้ในโลกนี้ ทั้งเพราะมารดาบิดา เพราะมิตรสหายและทรัพย์สิน และเพราะตนเอง ให้ผลออกมาเป็นความเจ็บปวด ฤๅษีไทวปายนะได้กล่าวไว้เช่นนั้น
13.36.32
कुम्भीपाकप्रदीप्तानां शूलार्तानां च क्रन्दताम् ।
रौरवे क्षिप्यमाणानां प्रहारैर्मथितात्मनाम् ॥ १३.३६.३२ ॥
ของผู้ที่ถูกเผาอยู่ในหม้อกุมภีปากะ ผู้ทุกข์ทรมานด้วยหลาวแทง ผู้ร้องครวญ ผู้ถูกโยนลงสู่นรกเรารวะ และผู้ซึ่งตัวถูกทุบตีด้วยการโบยตี
13.36.33
स्तनतामपकृत्तानां पिबतामात्मशोणितम् ।
तेषामेव प्रवदतां कारुण्यं नास्ति यन्त्रतः ॥ १३.३६.३३ ॥
ของผู้ที่ถูกตัดแยกออกไปพลางครวญคราง ดื่มเลือดของตนเอง และของผู้ที่ยังพูดอยู่ ก็ไม่มีความกรุณาจากเครื่องมือทรมานนั้นเลย
13.36.34
तृष्णाशुष्कोष्ठकण्ठानां विह्वलानामचेतसाम् ।
सर्वदुःखाभिभूतानां रुजार्तानां च क्रोशताम् ॥ १३.३६.३४ ॥
ของผู้ที่ริมฝีปากและลำคอแห้งผากด้วยความกระหาย ผู้งุนงงและหมดสติ ผู้ถูกทุกข์ทุกประการครอบงำ ผู้เจ็บปวดด้วยโรค และผู้ร้องโอดครวญ
13.36.35
वेदनार्ता हि क्रन्दन्ति पूरयन्तो दिशो दश ॥ १३.३६.३५ ॥
แท้จริงผู้ทุกข์ทรมานด้วยความเจ็บปวดร้องครวญ ทำให้ทิศทั้งสิบเต็มไปด้วยเสียง
13.36.36
एकः करोति पापानि सहभोज्यानि बान्धवैः ।
तेषामेकः फलं भुङ्क्ते कष्टं वैवस्वते गृहे ॥ १३.३६.३६ ॥
คนหนึ่งคนเดียวทำบาปทั้งหลาย ซึ่งญาติพี่น้องผู้นั่งร่วมโต๊ะกินด้วยกันได้ร่วมเสวยผลนั้น แต่ในหมู่พวกเขานั้น มีเพียงคนเดียวที่ต้องได้รับความทุกข์ในเรือนของวิวัสวัต
13.36.37
येन नैतां गतिं गच्छेन्न विण्मूत्रास्थिपिच्छिले ।
विष्ठामूत्रकृमीमध्ये बहुजन्तुनिषेविते ॥ १३.३६.३७ ॥
เพื่อมิให้ใครต้องไปสู่สภาพเช่นนี้ ในที่ซึ่งเต็มไปด้วยอุจจาระ ปัสสาวะ กระดูก และเมือกเปรอะเปื้อน ท่ามกลางมลทินและปัสสาวะและหนอน เป็นที่ซึ่งสัตว์จำนวนมากอาศัยอยู่
13.36.38
को गर्भवासात्परतो नरकोऽन्यो विधीयते ।
यत्र वासकृतो योगः कुक्षौ वासो विधीयते ॥ १३.३६.३८ ॥
นรกอื่นใดที่ถูกกำหนดไว้เหนือกว่าการอาศัยอยู่ในครรภ์มารดา ซึ่งที่นั้นการประสบกันเกิดจากการอยู่อาศัย และการอยู่ในท้องก็ถูกกำหนดไว้
13.36.39
जातो विस्तीर्णशोकः स्याद्भवेत विगतज्वरः ।
न चैष लभ्यते कामो जातमात्रं हि मानवम्।
आविशन्तीह दुःखानि मनोवाक्कायिकानि तु ॥ १३.३६.३९ ॥
เมื่อเกิดแล้ว บุคคลย่อมประสบความโศกเศร้ามหาศาล และอาจปราศจากไข้ได้ แต่ความปรารถนานี้ย่อมไม่อาจได้มา เพราะทันทีที่มนุษย์เกิดมา ทุกข์ทางใจ วาจา และกายก็เข้ามาครอบงำเขาในโลกนี้
13.36.40
तैरस्वतन्त्रो भवति पीड्यमानो भयानकैः ।
तैर्गर्भवासं गच्छति अवशो जायते तथा ॥ १३.३६.४० ॥
ถูกความน่ากลัวเหล่านั้นเบียดเบียน บุคคลย่อมไม่เป็นอิสระ ด้วยสิ่งเหล่านั้นเขาย่อมไปสู่การอยู่ในครรภ์มารดา และเป็นผู้ไร้อำนาจ เกิดมาเช่นนั้น
13.36.41
अवशश्चेहते जन्तुर्व्रजत्यवश एव हि ।
जरसा रूपविध्वंसं प्राप्नोत्यवश एव तु ॥ १३.३६.४१ ॥
สัตว์ย่อมพยายามด้วยความไร้อำนาจ และย่อมไปด้วยความไร้อำนาจแท้จริง ด้วยชรา รูปร่างของมันย่อมถึงความพินาศ ด้วยความไร้อำนาจแท้จริง
13.36.42
शरीरभेदमाप्नोति जीर्यतेऽवश एव तु ।
एवं ह्यनियतो मृत्युर्भवत्येव सदा नृषु ॥ १३.३६.४२ ॥
ร่างกายย่อมถึงการแตกสลาย ผู้ไร้อำนาจย่อมแก่ชราไปแท้จริง ดังนี้ ความตายในหมู่มนุษย์จึงไม่แน่นอนเสมอไป
13.36.43
गर्भेषु म्रियते कश्चिज्जायमानस्तथाऽपरः ।
जाता म्रियन्ते बहवो यौवनस्थास्तथाऽपरे।
मध्यभावे तु नश्यन्ति स्थविरो मृत एव तु ॥ १३.३६.४३ ॥
บางพวกตายในครรภ์ บางพวกตายขณะกำลังคลอด เมื่อเกิดแล้ว ผู้เกิดมากมายก็ตาย บางพวกที่อยู่ในวัยหนุ่มสาว และบางพวกในวัยกลางคนก็ดับไป ส่วนผู้แก่ชรานั้นตายไปแล้วแท้จริง
13.36.44
को जन्मनो नोद्विजते स्वयम्भूरपि यो भवेत् ।
कुतस्त्वस्मद्विधस्तात मरणस्य वशानुगः ॥ १३.३६.४४ ॥
ใครเล่าจะไม่หวั่นไหวต่อการเกิด แม้ผู้นั้นจะเป็นพระพรหมผู้ไม่มีผู้สร้าง ลูกรัก แล้วคนอย่างเราผู้อยู่ใต้อำนาจของความตาย เหตุใดจะไม่หวาดกลัว
13.36.45
नित्याविष्टो भयेनाहं मनसा कुरुसत्तम ।
मुहूर्तमप्यहं शर्म न विन्दामि महामते ॥ १३.३६.४५ ॥
โอ้ผู้เลิศแห่งกุรุ ใจของข้าพเจ้าถูกความกลัวครอบงำอยู่เป็นนิตย์ โอ้ผู้มีปัญญาอันยิ่ง ข้าพเจ้าไม่พบความสงบแม้เพียงชั่วครู่
13.36.46
कालात्मनि तिरोभूतो नित्यं तद्गुणवर्जितः ।
अन्नैर्बहुविधैः पुष्टं वस्त्रैर्नानाविधैर्वृतम् ॥ १३.३६.४६ ॥
ซ่อนอยู่ในตัวกาลเวลา เป็นนิตย์ปราศจากคุณลักษณะเหล่านั้น ได้รับการหล่อเลี้ยงด้วยอาหารหลากหลาย ห่มคลุมด้วยผ้าต่างชนิด
13.36.47
चन्दनागरुदिग्धाङ्गं मणिमुक्ताविभूषितम् ।
यानैर्बहुविधैर्यातमेकान्तेनैव लालितम् ॥ १३.३६.४७ ॥
ร่างกายถูกทาด้วยจันทน์และอกรู ประดับด้วยอัญมณีและไข่มุก ถูกนำไปด้วยยานพาหนะหลายชนิด ได้รับการทะนุถนอมอย่างสนิทในที่ลับ
13.36.48
यौवनोद्धतरूपाभिर्मन्दविह्वलगामिभिः ।
इष्टिभिरभिरामाभिर्वरस्त्रीभिरयन्त्रितम् ॥ १३.३६.४८ ॥
ไม่ถูกควบคุมโดยสตรีผู้ประเสริฐ ผู้งดงามและเป็นที่รัก มีรูปโฉมอันเปี่ยมด้วยวัยหนุ่มสาว และเดินอย่างช้าและเซถลาไป
13.36.49
रमितं सुचिरं कालं शरीरममितप्रभम् ।
अवितृप्ता गमिष्यन्ति हित्वा प्राणांस्तथाऽपरे ॥ १३.३६.४९ ॥
ร่างกายอันมีรัศมีหาประมาณมิได้ได้เสวยความสุขมาเป็นเวลานาน ผู้อื่นก็จะจากไปเช่นกัน ละทิ้งลมหายใจไปโดยยังไม่อิ่มเอม
13.36.50
स्वर्गेऽप्यनियता भूतिस्तथैवाकाशसंश्रये ।
देवाऽप्यधिष्ठानवशास्तस्माद्देवं न कामये ॥ १३.३६.५० ॥
แม้ในสวรรค์ ความรุ่งเรืองก็ไม่แน่นอน และในทำนองเดียวกันเมื่ออาศัยอยู่ในท้องฟ้า แม้เทพทั้งหลายก็อยู่ใต้อำนาจของที่อยู่ของตน ฉะนั้นข้าพเจ้าจึงไม่ปรารถนาความเป็นเทพ
13.36.51
कामानां नास्त्यधिष्ठानमकामस्तु निवर्तते ।
लोकसङ्ग्रहधर्मास्तु सर्व एव न संशयः ॥ १३.३६.५१ ॥
กามทั้งหลายไม่มีที่ตั้งที่มั่นคง แต่ผู้ปราศจากกามย่อมหันกลับ หน้าที่ที่ยึดโลกไว้ด้วยกันนั้นมีทั้งหมดอย่างแท้จริง ไม่มีข้อสงสัย
13.36.52
डोलासधर्मा धर्मज्ञ ऋषिर्द्वैपायनोऽब्रवीत् ।
अस्मात्को विषमं दुःखमारोहेत विचक्षणः ॥ १३.३६.५२ ॥
ฤๅษีทไวปายนผู้รู้ธรรม กล่าวว่า (ชีวิต) เปรียบเหมือนชิงช้า ดังนั้นผู้มีปัญญาคนใดเล่าจะปีนขึ้นสู่ความทุกข์อันขรุขระจากสิ่งนี้
13.36.53
विद्यमाने समे मार्गे डोलाधर्मविवर्जिते ।
को ह्यात्मानं प्रियं लोके डोलासाधर्म्यतांनयेत् ॥ १३.३६.५३ ॥
เมื่อมีทางราบเรียบที่ปราศจากธรรมชาติการแกว่งไกวอยู่ ใครในโลกนี้จะนำตนที่เป็นที่รักของตนไปสู่สภาพคล้ายชิงช้าเล่า
13.36.54
चराचरैः सर्वभूतैर्गन्तव्यमविशङ्कया ।
अस्माल्लोकात्परं लोकमपाथेयमदैशिकम्।
घोरं तमः प्रवेष्टव्यमत्रातारमबान्धवम् ॥ १३.३६.५४ ॥
สรรพสัตว์ทั้งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว ต้องไปจากโลกนี้สู่อีกโลกหนึ่งโดยไม่ต้องสงสัย ปราศจากเสบียงและปราศจากผู้นำทาง ต้องเข้าสู่ความมืดอันน่าสะพรึงกลัว ปราศจากผู้คุ้มครองและปราศจากญาติ
13.36.55
ये तु तं किल धर्मज्ञा धर्मं नारायणेरितम् ।
अनन्यमनसो दान्ताः स्मरन्ति नियतव्रताः ॥ १३.३६.५५ ॥
แต่ผู้ที่รู้ธรรม มีใจไม่แตกแยก ฝึกตนได้ และมั่นคงในคำปฏิญาณ ย่อมระลึกถึงธรรมนั้นที่นารายณ์ได้ประกาศไว้
13.36.56
ततस्तेनैव पश्यन्ति प्राप्नुव्ति परं पदम् ।
रक्षते भगवान्विष्णुर्भक्तानात्मशरीरवत् ॥ १३.३६.५६ ॥
ด้วยธรรมนั้นเองพวกเขาย่อมเห็นและบรรลุสถานะอันสูงสุด พระผู้เป็นเจ้าพระวิษณุทรงคุ้มครองผู้ภักดีของพระองค์ ดุจทรงคุ้มครองพระวรกายของพระองค์เอง
13.36.57
कुलालचक्रप्रतिमे भ्राम्यमाणेषु जन्तुषु ।
मातापितृसहस्राणि सम्प्राप्तानि मया गुरो ॥ १३.३६.५७ ॥
ขณะที่สรรพสัตว์ถูกหมุนวนไปดุจล้อของช่างปั้นหม้อ โอ้ครูผู้เป็นอาจารย์ ข้าพเจ้าได้มีมารดาและบิดานับพันคน
13.36.58
स्नेहापन्नेन पीतास्तु मातॄणां विविधाः स्तलाः ॥ १३.३६.५८ ॥
ด้วยความรักใคร่ ข้าพเจ้าได้ดื่มน้ำนมจากมารดาหลายชนิดมาแล้ว
13.36.59
पुत्रदारसहस्राणि इष्टानिष्टशतानि च ।
प्राप्तान्यधिष्ठानवशादतीतानि तथैव च।
न क्वचिन्न सुखं प्राप्तं न क्वचिच्छाश्वती स्थितिः ॥ १३.३६.५९ ॥
บุตรและภรรยานับพัน สิ่งที่น่าพอใจและไม่น่าพอใจนับร้อย ได้มาด้วยอำนาจของที่อยู่ และก็ผ่านพ้นไปเช่นกัน ไม่เคยได้รับความสุขที่ใดเลย ไม่เคยพบสภาวะที่คงอยู่ตลอดไปที่ใดเลย
13.36.60
स्थानैर्महद्भिर्विभ्रंशो दुःखलब्धैः पुनः पुनः ।
धननाशश्च सम्प्राप्तो लब्ध्वा दुःखेन तद्धनम्।
अध्वगानामिव पथि च्छायामाश्रित्य सङ्गमः ॥ १३.३६.६० ॥
จากตำแหน่งอันยิ่งใหญ่ที่ได้มาด้วยความยากลำบาก ความตกต่ำก็เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า การสูญเสียทรัพย์ก็มาถึง แม้ทรัพย์ที่ได้มาด้วยความลำบากก็ยังสูญไป เหมือนผู้เดินทางบนถนนที่มาพักอาศัยอยู่ในร่มเงาของต้นไม้ การพบปะกันของสัตว์ทั้งหลายก็เป็นเช่นนั้น
13.36.61
एवं कर्मवशो लोको ज्ञातीनां हितसङ्गमः ।
विश्रम्य च पुनर्याति कर्मभिर्दर्शितां गतिम् ॥ १३.३६.६१ ॥
เช่นนี้ โลกจึงตกอยู่ใต้อำนาจของกรรม และการพบกันของญาติพี่น้องที่เกื้อกูลกันก็เป็นไปเช่นนั้นด้วย เมื่อพักผ่อนแล้ว ผู้นั้นก็ย่อมดำเนินต่อไปสู่คติที่กรรมของตนได้แสดงไว้
13.36.62
एतदीदृशकं दृष्ट्वा ज्ञात्वा चैव समागमम् ।
को न बिभ्येत्कुरुश्रेष्ठ विष्ठान्नस्येव भोजनात् ॥ १३.३६.६२ ॥
โอ ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งกุรุ เมื่อได้เห็นเหตุการณ์เช่นนี้ และรู้ถึงการพบกันเช่นนี้แล้ว ใครเล่าจะไม่หวาดกลัว เหมือนผู้ที่หวาดกลัวการกินของสกปรก
13.36.63
बुद्धिश्च मे समुत्पन्ना वैष्णवे धर्मविस्तरे ।
तदेष शिरसा पादौ गतोऽस्मि भगवंस्तव।
शरणं च प्रपन्नोऽस्मि गन्तव्ये शरणे ध्रुवे ॥ १३.३६.६३ ॥
และปัญญาเกี่ยวกับคำสอนเรื่องธรรมของไวษณพได้เกิดขึ้นในข้าพเจ้าแล้ว ดังนั้น โอ ท่านผู้ทรงเกียรติ ข้าพเจ้าจึงมาถวายศีรษะแทบพระบาทของท่าน ข้าพเจ้าได้เข้าพึ่งพระองค์ ผู้เป็นที่พึ่งอันมั่นคงที่ควรบรรลุถึง
13.36.64
जन्ममृत्युजराखिन्नस्त्रिभिर्दुःखैर्निपीडितः ।
इच्छामि भवता त्रातुमेभ्यस्त्वत्तो महामते।
तस्याद्य युगधर्मस्य श्रवणात्कुरुपुङ्गव ॥ १३.३६.६४ ॥
ข้าพเจ้าอ่อนล้าด้วยการเกิด การตาย และความแก่ ถูกบีบคั้นด้วยทุกข์ทั้งสามประการ โอ ผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ ข้าพเจ้าปรารถนาจะได้รับการช่วยให้พ้นจากสิ่งเหล่านี้โดยพระองค์ โอ ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งกุรุ วันนี้ เพราะได้ฟังธรรมของยุคนี้ ข้าพเจ้าจึงปรารถนาเช่นนี้
13.36.65
एतदाद्ययुगोद्भूतं त्रेतायां तत्तिरोहितम् ।
स एव धर्ममखिलमृषिर्द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १३.३६.६५ ॥
ธรรมนี้ซึ่งกำเนิดขึ้นในยุคแรก และได้สูญหายไปในยุคเตรตา ฤๅษีไทปายนะเองได้ประกาศธรรมนี้ทั้งหมด